Bai Đơn thức

Mục tiêu: Giúp học sinh: - Nhận biết một biểu thức đại số là một đơn thức.. Nhận biết được phần hệ số, phần biến của đơn thức.. - Biết viết một đơn thức chưa thu gọn về dạng thu gọn.. Để

Ngày soạn: 03/ 03/2005 Ngày dạy: 07/ 03/ 2005

Tuần 25:

Tiết

54:

§3 ĐƠN THỨC

I Mục tiêu: Giúp học sinh:

- Nhận biết một biểu thức đại số là một đơn thức

- Nhận biết một đơn thức thu gọn Nhận biết được phần hệ số, phần biến của đơn thức

- Biết xác định được bậc của một đơn thức

- Biết nhân hai đơn thức

- Biết viết một đơn thức chưa thu gọn về dạng thu gọn

II Phương pháp giảng dạy:

Đặt vấn đề, vấn đáp, hoạt động nhóm

III Phương tiện dạy học:

- Giáo viên: Bảng phụ, thước thẳng SGK, giáo án

- Học sinh: Bảng nhóm, bút dạ

IV Tiến trình bài dạy:

GV: Giới thiệu buổi học: “Hôm

nay có các thầy cô đại diện

phòng giáo dục về dự giờ thăm

lớp chúng ta”

(Cho học sinh ngồi)

! Các em gấp sách vở thầy kiểm

tra bài cũ Câu hỏi như sau:

? Để tính giá trị của một biểu

thức đại số khi biết giá trị của

các biến ta làm thế nào?

(Gọi một học sinh lên bảng)

(Nhận xét câu trả lời)

? Hãy cho ví dụ về một BTĐS?

? Biểu thức đã cho có mấy

biến? Kể tên?

? Hãy tính giá trị biểu thức vừa

cho tại x = …? (Tùy vào biểu

thức học sinh cho, yêu cầu học

sinh tính giá trị biểu thức tại

một giá trị của biến thích hợp,

thực hiện tính đơn giản)

(Nhận xét bài làm, cho điểm).

- Trả lời: “thay các giá trị cho trước đó vào biến rồi thực hiện phép tính”

- Trình bày bảng

- Trả lời

- Thay và thực hiện tính

Hoạt động 2: Đơn thức 8 phút

GV: Giới thiệu bài mới “Hôm

nay thầy trò chúng ta sẽ học bài

mới, bài Đơn thức, các em lấy

vở ghi bài”

(Ghi bảng tiêu đề, treo bảng

phụ 01 có chuẩn bị ?1 )

? Các em hãy quan sát trên

bảng Yêu cầu bài là chúng ta

chia các biểu thức thành hai

nhóm (…) Bây giờ, các em

trong một bàn ở dãy bên phải

cùng thực hiện yêu cầu 1, các

em trong một bàn ở dãy bên trái

cùng thực hiện yêu cầu 2 và ghi

nhanh kết quả ra giấy nháp,

thời gian cho các em là 1 phút?

(GV gọi từng em lần lượt từ đầu

bàn trình bày kết quả và ghi lên

bảng theo các nhóm, khi ghi kết

quả nhóm 1 cách ra một dòng

để ghi thêm sau)

! Các biểu thức mà các em vừa

tìm ra ơ nhóm 2 là các đơn thức

Còn các biểu thức ở nhóm 1

không phải là đơn thức

(Vừa nói vừa ghi bảng các kết

luận)

? Vậy theo em “thế nào là đơn

thức”?

(GV nhận xét câu trả lời và yêu

cầu một HS khác nhắc lại định

nghĩa GV nhắc lại định nghĩa

và yêu cầu HS học trong SGK)

? Bây giờ, các em cho thầy ví

dụ về đơn thức? (Yêu cầu HS

cho đơn thức có 1 biến, 2 biến, 3

biến)

? Các ví dụ biểu thức không là

đơn thức? (01 bt phép cộng, 01

bt phép trừ).

? Một số là một đơn thức, số 0

cũng là một số vậy theo các em

- Ghi bài

- Học sinh trong một bàn thảo luận

Nhóm 1: 3 – 2y; 10x – y; 5(x + y).

Nhóm 2: 4xy; 3 x y x2 3

5

−

; 2x2−21÷y x3

  ;

2x2y; -2y; 9; x; y

- Học sinh trả lời đúng như định nghĩa trong SGK

- Trả lời

- Trả lời

- Có

§3 ĐƠN THỨC

1 Đơn thức

?1

Nhóm 1: 3 – 2y; 10x – y; 5(x + y) không phải là các đơn thức

Nhóm 2: 4xy; 3 x y x2 3

5

−

;

2

−

 

2y; -2y; 9; x; y là các đơn thức

Đ/n: (SGK/30)

VD1: -7x2; 1 xy

là các đơn thức

VD2: 2x + 3; 5xy – x … không phải là đơn thức Chú ý: (SGK/30)

?2

? Số 0 là một đơn thức và là đơn

thức không đó chính là nội dung

của chú ý Các em xem trong

SGK?

? Các em về nhà làm thêm

phần bài tập ?2, tìm thêm các ví

dụ về đơn thức Bây giờ mở

sách bài tập 10 trang 32, hãy

cho biết bạn Bình đã viết đúng

chưa? Giải thích vì sao?

- Chưa

Vì biểu thức (5–x)x2 có phép trừ

! Chúng ta sang phần 2 “đơn

thức thu gọn” (ghi bảng)

? Cho biểu thức 10x6y3 (ghi

bảng) Biểu thức này đã là đơn

thức chưa? (hỏi tiếp) vậy trong

đơn thức này có mấy biến? Kể

tên?

? Các em hãy quan sát và cho

biết các biến có mặt mấy lần và

được viết dưới dạng nào?

(phụ: Số mũ của các biến là số

nguyên dương hay nguyên âm?)

! Ta nói đơn thức 10x6y3 trên là

đơn thức thu gọn (ghi bảng), và

10 là hệ số, x6y3 là phần biến

của đơn thức(ghi bảng).

? Vậy thế nào là đơn thức thu

gọn? (Yêu cầu một HS nhắc lại,

GV nhắc lại và ghi bảng, yêu

cầu học sinh xem trong SGK)

? Qua ví dụ vừa rồi thì theo em

một đơn thức thu gọn có mấy

phần? Kể tên? (vấn đáp + ghi

bảng)

? Cho các ví dụ về đơn thức thu

gọn? Phần hệ số và phần biến?

(điều chỉnh + ghi bảng khỏang

3 đơn thức và x)

? Cho các ví dụ không là đơn

thức thu gọn? (điều chỉnh + ghi

bảng khỏang 3 đơn thức)

- Là đơn thức

- Có 2 biến là biến x và biến y

- Một lần, dưới dạng lũy thừa với số mũ nguyên dương

- Trả lời như SGK

- Hai phần: hệ số và phần biến

- Lấy ví dụ

- Lấy ví dụ

2 Đơn thức thu gọn

VD: 10x6y3 là đơn thức thu gọn

10 là hệ số

x6y3 là phần biến

Đ/n: SGK/31

Đơn thức thu gọn gồm hai phần: phần hệ số và phần biến

VD1: 3xy; -5x2y; x … là những đơn thức thu gọn, có hệ số lần lượt 3; -5; 1;

…, phần biến lần lượt là xy; x2y; x; …

VD2: xyx, 5x2y2x … không phải là đơn thức thu gọn Chú ý: (SGK/31)

- Một số là đơn thức thu gọn

? Trong nhóm 2 ở mục 1 thì

những đơn thức nào không phải

là đơn thức thu gọn?

? (Gọi một HS) Đọc cho thầy

phần chú ý trong SGK?

! (thuyết trình + ví dụ minh họa)

Lưu ý với các em “một số được

coi là đơn thức thu gọn” ví dụ

số 3 là một đơn thức thu gọn và

khi viết đơn thức thu gọn thì

mỗi biến chỉ viết một lần, hệ số

viết trước, phần biến viết sau và

thường thì viết theo thứ tự bảng

chữ cái như xyz chứ không viết

zxy Và từ nay trở đi khi nói cho

đơn thức thì ta hiểu đó là đơn

thức thu gọn

- Trả lời:

2 3

3 x y x 5

−

; 2x2−21÷y x3

 

- đọc chú ý

! Phần 3 “Bậc của đơn thức”

(ghi bảng)

? Cho đơn thức 2x2y3z (ghi

bảng) Đơn thức trên có phải là

đơn thức thu gọn không? (hỏi

tiếp) Xác định phần hệ số và

phần biến của đơn thức?

? (HS khác) Cho biết số mũ của

các biến? (phụ: có những biến

nào, số mũ) (ghi bảng số mũ)

? Hãy tính tổng của chúng? (ghi

bảng kết quả của tổng)

! Ta nói 9 là bậc của đơn thức

2x2y3z (ghi bảng kết luận) (nói

tiếp) ta thấy 2 là hệ số khác 0

và 9 là tổng số mũ của các

biến Vậy thế nào là bậc của

đơn thức có hệ số khác 0? (yêu

cầu HS nhắc lại 2 lần, gv ghi

bảng định nghĩa yêu cầu xem

SGK).

? Số thực khác 0 là một đơn

thức vậy nó cá bậc là mấy?

(điều chỉnh + ghi bảng) như ta

đã biết thì Số 0 là đơn thức

- Ghi bài

- Trả lời: Có Hệ số là 2, phần biến

x2y3z

2; 3; 1

9

- Trả lời như SGK

- bậc 0

3 Bậc của một đơn thức

VD: 2x2y3z có bậc là 9 Tổng số mũ: 2 + 3 + 1 = 9

Đ/n: SGK/31

- Số thực khác 0 là đơn thức bậc không

- Số 0 là đơn thức không có bậc

? Cho thầy một ví dụ về đơn

thức? (hỏi tiếp) xác định bậc?

- Trả lời

Phần 4 “Nhân hai đơn thức”

(ghi bảng)

! (thuyết trình + ghi nháp) Cho

hai biểu thức số A = 32.67; B =

34.616 Hãy tính tích AB? (ghi

bảng)

? Áp dụng các tính chất tương

tự, hãy nhân hai đơn thức 2x2y

và 9xy4? (ghi bảng + gọi một

HS trình bày cách tính + điều

chỉnh)

? Để nhân hai đơn thức ta làm

như thế nào?

(gọi một HS đọc phần chú ý)

(khoảng 4 phút)

! Mỗi đơn thức đều có thể viết

được dưới dạng một đơn thức

thu gọn, ví dụ như đơn thức

5x4y(-2)xy2(-3)x3 (ghi bảng) là

một đơn thức chưa thu gọn Bây

giờ ta đi thu gọn đơn thức này

bằng cách coi là tích của các

đơn thức (5x4y)[(-2)xy2][(-3)x3]

ta nhân như sau …? (thuyết trình

+ vấn đáp + ghi bảng) Như vậy

đơn thức 30x5y3 là đơn thức thu

gọn của đơn thức 5x4y(-2)xy2

(-3)x3

Lưu ý với các em là khi muốn

tính bậc của các đơn thức một

cách chính xác thì nên đưa các

đơn thức về dạng đơn thức thu

gọn rồi tính (Có thể lấy ví dụ).

? Gọi một HS đứng tại chỗ trình

bày bài tập ?3?

(2x2y).(9xy4) = (2.9)(x2.x)(y.y4) = 18x3y5

- Nhân phần hệ số với nhau, phần biến với nhau

( ) ( )

4 2

2x y

=

4 Nhân hai đơn thức

Ví dụ: Nhân hai đơn thức 2x2y và 9xy4

- Giải - (2x2y).(9xy4) = (2.9)(x2.x) (y.y4) = 18x3y5

* Chú ý:

Ví dụ: Thu gọn đơn thức 5x4y(-2)xy2(-3)x3

Giải -5x4y(-2)xy2(-3)x3 = [5.(-2) (-3)](x4xx3)(yy2) = 30x5y3

- Sử dụng bảng phụ

- Bài tập về nhà: 12;13;14 trang 32 SGK

- Về nhà xem lại bài cũ và chuẩn bị bài mới “Đơn thức đồng dạng”

PHỤ LỤC

Bảng phụ 1:

Bảng phụ 2:

Biểu thức (1)

Đơn thức (2)

Dạng thu gọn (3)

Hệ số (4)

Phần biến (5)

Bậc (6)

3xyz 2y

−

a (a hằng số khác 0)

10) (x + y)2

b (b hằng số khác 0)

Bảng phụ 3:

Cho các biểu thức sau:

4xy; 3 – 2y; 3 x y x2 3

5

−

; 10x – y;

5(x + y);   ÷

 

2 -1 3

2 ; 2x2y; -2y;

9; x; y.

Hãy sắp xếp chúng thành hai nhóm:

Nhóm 1: Những biểu thức có chứa phép cộng, phép trừ.

Nhóm 2: Những biểu thức còn lại.

Khoanh tròn câu trả lời đúng:

1.Thu gọn đơn thức 1 xy 3

2 (–3x 2 y) là:

A 3 x y3 3

3 4

3 x y 2

2 Thu gọn đơn thức đơn thức

a

2

3ax y (với a là hằng số khác 0) là:

A 15xyt2

2 2

15xyt