GIAO AN VAN 10 HOC KI I

Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: -Nắm được kiến thức cơ bản của HĐGT bằng ngôn ngữ; nâng cao khả năng phân tích vàlĩnh hội, tạo lập văn bản trong giao tiếp.. Mục tiêu bài học: Giúp học s

Trang 1

TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM

1-2 -

I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Nắm được một cách đại cương hai bộ phận lớn của VHVN: VH dân gian và VH viết

- Nắm được một cách khái quát quá trình phát triển của VH viết Việt Nam

- Hiểu được những nội dung thể hiện con người Việt Nam trong VH

II phương tiện thực hiện:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên và bản thiết kế

III Cách thức tiến hành:

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc hiểu, gơi tìm ; kết hợp với cáchình thức trao đổi thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi

IV Tiến trình lên lớp.

1 Giới thiệu bài mới.

2 Hướng dẫn đọc hiểu

H.động của GV và HS Nội dung cần đạt

-GV cho HS đọc và theo dõi,

thảo luận rút ra những ý

chính GV củng cố, hoàn

thiện nội dung

I Các bộ phận hợp thành của VHVN:

1 Văn học dân gian:

- Khái niệm: Là sáng tác tập thể và truyền miệng của nhân dânlao động

- Thể loại :(SGK)

- Đặc trưng: Tính truyền miệng, tính tập thể và tính nguyên hợp

2 Văn học viết:

- Khái niệm:Là sáng tác của trí thức, được ghi lại bằng chữ viết

a Chữ viết của VHVN: Hán, Nôm và chữ Quốc ngữ

b Hệ thống thể loại của VH viết:

- Chữ Hán có 3 nhóm chính: - Văn xuôi, thơ và văn biền ngẫu

- Chữ Nôm: chủ yếu là thơ và văn biền ngẫu

- Quốc ngữ có 3 loại thể: Tự sự, trữ tình và kịch

II Quá trình phát triển của VHVN:

1.Văn học trung đại:

- Hình thành từ thế kỷ thứ X, tồn tại đến đầu thế kỷ XX

- Ngôn ngữ sáng tác: Chữ Hán và chữ Nôm

- Chịu ảnh hưởng tư tưởng Nho – Phật – Lão

- Ảnh hưởng VH Trung Quốc về hệ thống thể loại và hệ thipháp

- Văn học chữ Nôm phát triển mạnh từ thế kỷ XV- XVIII

- Thành tựu ( tác giả, tác phẩm): SGK2.Văn học hiện đại :

- Hình thành và phát triển từ thế kỷ XX đến nay

- Ngôn ngữ sáng tác chính: Chữ Quốc ngữ

- Ảnh hưởng văn học Âu – Tây

- Khác với VH trung đại về hệ thi pháp, thể loại, đời sống

III Con người Việt Nam qua văn học:

1.Con người Việt Nam trong quan hệ với thiên nhiên : Nổi bậtnhất là tình yêu thiên nhiên

Trang 2

2 Con người Việt Nam trong quan hệ quốc gia cộng đồng: Nổibật nhất là tình yêu quê hương đất nước.

3 Con người Việt Nam trong quan hệ xã hội: Nổi bật nhất là tinhthần nhân đạo

4 Con người Việt Nam và ý thức về bản thân: Nổi bật là ý thức

về đạo làm người

IV Tổng kết - ghi nhớ:

( Ghi nhớ: Xem sách )

4 Dặn dò: Soạn bài Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ.

5 Rút kinh nghiệm - bổ sung:

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

3 -

-I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

-Nắm được kiến thức cơ bản của HĐGT bằng ngôn ngữ; nâng cao khả năng phân tích vàlĩnh hội, tạo lập văn bản trong giao tiếp

Tổ chức tiết dạy theo hướng thảo luận nhóm, trả lời câu hỏi

1 Kiểm tra bài cũ.

3 Tổ chức tiết học:

- GV cho HS thảo luận nhóm

và trả lời các câu hỏi của bài

tập 1 và 2 SGK

- GV củng cố hoàn thiện

I Thế nào là HĐGT bằng ngôn ngữ:

Bài 1: “Hội nghị Diên Hồng”

a Nhân vật giao tiếp và quan hệ giữa các nhân vật: Vua vàcác bô lão.Vua cai quản đất nước, các bô lão là nhữngngười lớn tuổi, có kinh nghiệm, uy tín

b Các nhân vật giao tiếp lần lượt đổi vai cho nhau, ngườinói tạo lập văn bản, người nghe lĩnh hội văn bản

c HĐGT diễn ra tại điện Diên Hồng, trong hoàn cảnh quânNguyên Mông đang ồ ạt sang xâm lược nước ta

d HĐGT trên hướng vào nội dung nên hòa hay nên đánhgiặc

e Mục đích: Tìm kế sách ứng phó với giặc Cuối cùng đãđạt được mục đích là “đánh”

Bài 2: “Tổng quan văn học Việt Nam”

a Nhân vật giao tiếp: Người viết sách (các giáo sư, nhà giáo

uy tín…) và độc giả(GV, HS,…)

b Hoàn cảnh: Có tổ chức chương trình giáo dục

c Nội dung giao tiếp: Về các bộ phận cấu thành VHVN vàquá trình phát triển của nó

d Mục đích: Cung cấp cho người học những kiến thức tổngquát về nền VHVN

e Phương tiện giao tiếp: Sử dụng nn của văn bản khoa học,

bố cục rõ ràng , có dẫn chứng, lí lẽ…

=> Ghi nhớ: SGK

Trang 3

4 Dặn dò: Soạn bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam.

KHÁI QUÁT VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

4 - -

- Nắm được các đặc trưng cơ bản của VHDG và khái niệm về các thể loại của VHDG

- Hiểu rõ vị trí, vai trò và những giá trị to lớn của VHDG trong mối quan hệ với văn họcviết và đời sống văn hóa dân tộc

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc, tìm ; kết hợp với các hìnhthức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

I Đặc trưng cơ bản của VHDG:

1 VHDG là những tác phẩm nghệ thuật ngôn từ truyền miệng

4 Dặn dò: Soạn bài Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ ( tiếp theo)

HOẠT ĐỘNG GIAO TIẾP BẰNG NGÔN NGỮ

5 -

-Nắm được kiến thức cơ bản của HĐGT bằng ngôn ngữ; nâng cao khả năng phân tích vàlĩnh hội, tạo lập văn bản trong giao tiếp

Tổ chức tiết dạy theo hướng hs tự làm BT, thảo luận , trả lời câu hỏi.GV củng cố, hoànthiện

Trang 4

lại theo dõi để có thể bổ

a Nhân vật giao tiếp :Chàng trai và cô gái ở lứa tuổi yêu đương

b HĐGT diễn ra trong đên trăng sáng và thanh vắng Hoàn cảnh

ấy phù hợp cuộc trò chuyện tâm tình của đôi lứa yêu nhau

c Nhân vật anh nói về chuyện : Tre đủ lá => Đan sàng

- Cháu đối với ông: Kính mến

- Ông đối với cháu: Yêu quý, trìu mến

Bài 3: “Bánh trôi nước”

a.Giao tiếp về vấn đề thân phận người phụ nữ VN thời PK Nhằmmục đích giải bày, tìm sự đồng cảm, chia sẻ, bằng hình tượngbánh trôi nước với các hình ảnh: trắng tròn, bảy nổi ba chìm…

b Căn cứ để hiểu bài thơ: Căn cứ vào hệ thống hình ảnh

Bài 4: Viết một thông báo ngắn:(H/s thực hiện )

Bài 5: “Thư Bác Hồ…”

a.Nhân vật giao tiếp:

- Bác Hồ - Người viết – Chủ tịch nước

- Học sinh- Người đọc – Chủ nhân tương lai của đất nước

b Hoàn cảnh giao tiếp: Đất nước vừa giành độc lập Lần đầu tiên

ta thực hiện nền GD hoàn toàn VN

c Nội dung :-Niềm vui sướng khi nhìn thấy hs hưởng nền GD độc lập.-Nhiệm vụ và trách nhiệm của hs đối với đất nước

4 Dặn dò: Soạn bài “Văn bản”.

VĂN BẢN

6 -

Trang 5

- Nắm được khái niệm và đặc điểm của VB

- Nâng cao năng lực phân tích và tạo lập văn bản

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

thêm về đặc diểm các loại

văn bản ( Phong cách ngôn

ngữ )

I Khái niệm, đặc điểm:

- Đọc văn bản và trả lời câu hỏi

1.Văn bản được tạo ra trong HĐGT => Sản phẩm của HĐGT Để đáp ứng nhu cầu trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, giải bày tâm tư, tình cảm …Mỗi văn bản có thể có 1 hay nhiều câu.

(1): Trao đổi kinh nghiệm, 1 câu

(2): Than thân, 2 câu 4 dòng

(3): Nguyện vọng cứu nước, 15 câu

2 Mỗi văn bản tập trung thể hiện một chủ đề và triển khai một cách nhất quán, trọn vẹn từ hình thức đến nội dung

(1): Vấn đề kinh nghiệm sống

(2): Vấn đề thân phận người phụ nữ thời PK

(3): Vấn đề chính trị - xã hội

3 Văn bản (3) có bố cục rõ ràng (3 phần)

4 Về hình thức, văn bản (3) có dấu hiệu mở đầu bằng nhan

đề và kết thúc bằng thời gian, địa điểm viết và tên người viết.

5 Mỗi VB được tạo ra nhằm một hay nhiều mục đích cụ thể.

(1): Truyền đạt kinh nghiệm sống

(2): Giải bày thân phận của người phụ nữ

(3): Kêu gọi, khích lệ tinh thần chống giặc giữ nước

=> Ghi nhớ: ( Phần in đậm, hoặc SGK )

II Các loại văn bản:

1.Vấn đề được đề cập và lĩnh vực ngôn ngữ của các VB, lớp từ

b Mục đích giao tiếp của mỗi loại VB không giống nhau

c Lớp từ sử dụng: Ngoài lớp rừ chung, mỗi VB còn sử dụng lớp

Trang 6

từ riêng.

d Kết cấu và trình bày của mỗi loại VB không giống nhau

=> ( Ghi nhớ: Xem sách )

4 Dặn dò: Soạn bài “Chiến thắng Mtao-Mxay”

BÀI VIẾT SỐ 1 CẢM NGHĨ VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG ( HOẶC MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC )

( Bài làm ở nhà )

7

- Viết được một bài văn bộc lộ những cảm nghĩ chân thực của bản thân về một đề tài gầngũi, quen thuộc trong đời sống ( hoặc về một tác phẩm văn học )

II Phương tiện thực hiện:

Tổ chức tiết dạy theo hướng diễn giảng, gợi ý

1.Kiểm tra bài cũ.

2.Tiến hành bài dạy

Giáo viên hướng dẫn chung

việc ôn lại những kiến thức

và kĩ năng làm văn và tiếng

Việt đã học, ôn lại kiến thức

văn học , tập quan sát cuộc

III Gợi ý cách làm bài: Hs cố thể trình bày khác nhau nhưng

phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Yêu cầu chung: Bài viết phải bày tỏ cảm xúc và suy nghĩ đốivới một người thân yêu ( cụ thể)

IV Biểu điểm:

* 9 -10: Đáp ứng tương đối tốt các yêu cầu trên

* 7- 8: Cơ bản đáp ứng các yêu cầu trên, văn chưa thật sự trôichảy, còn vài lỗi về hình thức, diễn đạt

* 5 -6 : Có đáp ứng phân nửa các yêu cầu trên Văn phong cònvụng, đôi chỗ sa vào tự sự, mắc nhiều lỗi hình thức

* 3- 4: Chỉ đáp ứng một phần yêu cầu, bố cục còn lộn xộn, rấtnhiều lỗi hình thức

* 1- 2: Quá nhiều lỗi hình thức, không có bố cục, bày tỏ cảm xúc

Trang 7

– suy nghĩ chưa được.

4 Dặn dò: Ngày nộp( Giờ văn này, tuần tới nộp bài )

CHIẾN THẮNG MTAO – MXAY (Trích Đăm Săn – Sử thi Tây Nguyên )

8 – 9

- Nhận thức được lẽ sống, niềm vui của người anh hùng sử thi chỉ có được trong cuộcchiến đấu vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng cho cộng đồng

- Nắm được đặc điểm của sử thi anh hùng về cách xây dựng nhân vật, nghệ thuật miêu tả

và sử dụng ngôn ngữ

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gơi tìm ; kết hợp vớicác hình thức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

- GV diễn giảng về lí do tại

sao không miêu tả cảnh chết

chóc mà lại tập trung vào

bữa tiệc ăn mừng

I Tiểu dẫn :

- Giới thiệu và phân loại sử thi

- Tóm tắt nội dung sử thi Đăn Săn

- Vị trí, đại ý đoạn trích

II Đọc hiểu văn bản:

1 Cuộc đọ sức và giành chiến thắng của Đăm Săn.

- Khiêu chiếm: Đăm Săn khiêu chiến trước, lời lẽ càng lúc càngquyết liệt hơn MtaoMxay thì ngạo nghễ và chọc giận Đăn Săn

- Múa kiếm: MtaoMxay múa trước và tỏ ra kém cỏi Đăm Sănmúa sau và tỏ ra tài giỏi hơn

- Giao chiến và kết quả: Cuộc chiến càng lúc càng quyết liệt Banđầu dường như chưa phân thắng bại nhưng cuối cùng Đăm San

đã chiến thắng

* MtaoMxay: Chỉ chém được cái chão cột trâu

* Đăm Săn: Đâm trúng đùi và người MtaoMxay nhưng khôngthủng Sau đó được sự giúp đỡ của ông trời Đăm Săn đã giết chếtMtaoMxay, “cắt đầu MtaoMxay bêu ngoài đường.”

=>Chi tiết “miếng trầu” biểu trưng cho tình nghĩa, “ông trời” có

ý nghĩa phù trợ Tất cả tạo cho Đăm Săn sức mạnh để chiếnthắng

=> Nghệ thuật miêu tả: Đối lập, so sánh phóng đại

=> Ý nghĩa: Ngợi ca hình ảnh người anh hùng : Trọng danh dự,gắn bó với hạnh phúc gia đình

2 Bữa tiệc mừng chiến thắng:

* Khung cảnh buổi tiệc: Linh đình, hoành tráng “Đông nghịtkhách, tôi tớ chật ních/ thịt lợn, thịt trâu ăn không hết/ kéo dàisuốt cả mùa khô…”

Trang 8

4 Dặn dò: Soạn bài Văn bản ( tiếp theo).

VĂN BẢN

10 -

- Nắm được khái niệm và đặc điểm của VB

- Nâng cao năng lực phân tích và tạo lập văn bản

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp giải bài tập, trao đổi thảo luận, trảlời câu hỏi

Dãy bàn tay phải làm bài 3,

tay trái làm bài 4 Sau đó,

chọn một vài em đọc trước

lớp Hs nhận xét các bài

được đọc, GV sửa và hoàn

II Luyện tập Bài 1: “ Giữa cơ thể và môi trường…”

a.Đoạn văn có một chủ đề (câu 1) và được làm rõ bằng các câutiếp theo

b Sự phát triển chủ đề trong đoạn: Theo kiểu diễn dịch, với:

- 2 Luận cứ:

* Môi trường ảnh hưởng tới mội đặc tính cơ thể ( câu 2)

* So sánh lá cây mọc trong các môi trường khác nhau (câu 3)

- 4 Luận chứng:

* Cây đậu Hà Lan / Cây mây / Cây xương rồng / Cây lá bỏng(câu 4,5 )

c Nhan đề: Môi trường và cơ thể

Bài 2 Bài thơ Việt Bắc.

- Trật tự hoàn chỉnh, mạch lạc: 1-3-5-2-4

- Nhan đề: Bài thơ Việt Bắc

Bài 3: Triển khai câu “ Môi trường của con người hiện nay …”

thành một đoạn và đặt nhan đề “ Môi trường sống kêu cứu”.( học sinh có thể viết nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảocác ý sau:

- Khí thải, rác thải từ nhà máy,ô tô, từ sinh hoạt gây ô nhiễm

Trang 9

thiện không khí, đất, nước, hiệu ứng nhà kính…

- Rừng bị chặt phá, gây nêm những thảm họa về thời tiết: thiêntai, lũ lụt…

- Phân bón, thuốc trừ sâu sử dụng không đúng quy định để lại dưlượng trong đất, gây ô nhiễm nước…)

Bài 4:Viết đơn xin phép.

( cần phải đảm bảo các yêu cầu của VB hành chính )

4 Dặn dò: Soạn bài “Truyện An Dương Vương và Mỵ Châu – Trọng Thủy”

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỴ CHÂU – TRỌNG THỦY

(Truyền thuyết )

11 -

12 -I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Nắm được đặc trưng cơ bản của truyền thuyết qua việc tìm hiểu một tác phẩm cụ thể

- Nhận thức được bài học giữ nước ngụ trong câu chuyện tình yêu

chi tiết rùa vàng

- Hs nêu nguyên nhân mất

nước ( Chi tiết – khái quát)

- Hậu quả nghiêm trọng của

việc mất nước ?

I Tiểu dẫn :

- Đặc trưng của truyền thuyết và cách tiếp nhận

- Quần thể di tích liên quan đến truyền thuyết này

- Chế nỏ: Trước lo lắng của vua “Nếu có giặc ngoài thì lấy gì màchống”, rùa vàng đã giúp vua ( Cho vuốt) chế nỏ thần để bảo vệđất nước

*Nhận xét về chi tiết Rùa vàng:

- Tạo tính hấp dẫn cho tác phẩm.

- Lý tưởng hóa việc xây thành, chế nỏ => Người bình dân muốn

đề cao vị vua luôn lo cho vận mệnh quốc gia đồng thời thể hiện thái độ đồng tình, ủng hộ của mình đối với công việc của vua

2 ADV để mất nước – thái độ của tác giả dân gian:

a Việc mất nước:

- Nguyên nhân mất nước:

* Chủ quan, mất cảnh giác.(vô tình gả con gái/ cậy nỏ thần…)

* Lẫn lộn đại sự quốc gia với tình cảm riêng tư: ( để con gáibiết nơi cất nỏ thần/ Mỵ châu cho Trọng Thủy xem nỏ)

Trang 10

- Hs rút ra bài học lịch sử từ

việc ADV để mất nước

- Hs dựa vào các chi tiết cần

thiết để nâu thái độ của

người bình dân đối với các

nhân vật trong truyện

- Hậu quả: Nước mất – nhà tan ( Vua bỏ thành chạy về phươngNam, giết Mỵ Châu, cầm sừng tê giác đi xuống biển )

- Bài học lịch sử: Đó là bài học giữ nước Cụ thể là không dượcchủ quan, mất cảnh giác với địch và xử lí đúng mối quan hệ riêng– chung, nhà – nước, gia đình – quốc gia

b Thái độ của người bình dân:

* Đ/v ADV: Vừa tôn trọng , đề cao (Thi vị hóa cái chết củaADV bằng việc cầm sừng tê giác đi xuống biển) vừa phê phántrừng phạt ( Dùng các từ ngữ phê phán “vô tình / cậy / cười mànói rằng’ và để vua tự tay chém đứa con gái yêu quý của mình)

- GV lưu ý về đặc điểm thể

loại và cách tiếp nhận đối

với truyền thuyết

* Đ/c Mỵ Châu: Vừa oán trách nên trừng phạt ( nàng bị AVDchém chết ) , vừa yêu mến nên minh oan cho nàng ( Lời nguyềnthành hiện thực Sau khi chết, nàng biến thành ngọc trai)

* Đ/v Trọng Thủy: Lên án, căm ghét vì trước sau Trọng Thủyvẫn là tên gián điệp, giặc ngoại xâm Cái chết của Trọng Thủy làmột trừng phạt xứng đáng dành cho hắn

III Củng cố - Ghi nhớ:

- Truyền thuyết = Sự thật lịch sử + hư cấu thần kì.Qua truyềnthuyết ta hiểu được lịch sử và thấy được sức tưởng tượng phongphú cùng với thái độ của người bình dân trước hiện thực lịch sử

- Ghi nhớ : SGK

4 Dặn dò: Soạn bài Lập dàn ý bài văn tự sự.

LẬP DÀN Ý BÀI VĂN TỰ SỰ

13 -

- Biết cách lập dàn ý bài văn tự sự ( kể lại một câu chuyện) tương tự một truyện ngắn

Kết hợp các phương pháp giải bài tập, trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

I Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện:

1 Nguyên Ngọc đã nói về việc viết truyện ngắn rừng xà nu ntn

2 Học tập được ở Nguyên ngọc về việc hình thành ý tưởng vàphác thảo cốt truyện ( dự kiến bố cục, nhân vật, tình huống, sựkiện…)

- Ý tưởng: Viết về cuộc đời, số phận, cuộc k.nghĩa của anh Đề

- Cốt truyện:

* Bố cục: Mở đầu và kết thúc bằng h/a rừng xà nu

* Nhân vật: Anh Đề - mang tên Tnú có chất miền núi hơn Dít là mối tình sau, vậy là phải có Mai

Mết là già làng, cội nguồn…và Heng – thế hệ trẻ

* Tình huống- chi tiết: Nguyên nhân tạo cho Tnu có thể diệt cẩ

10 tên ác ôn => Nỗi đau bức bách => vợ con bị địch giết + nỗi

Trang 11

-Hs lập dàn ý, Gv chọn vài

em trình bày trước lớp Học

sinh bổ nhận xét, bổ sung,

Gv hoàn thiện

-Hs trả lời, Gv hoàn thiện

đau chung của xóm làng Các chi tiết đậm chất Tây nguyên: Côgái lấy nước, cụ già lom khom, tiếng nước lách tách…

II Lập dàn ý : 1.Dàn ý về “ hậu thân “ chị Dậu: Gợi ý (1)

*Mở bài:

- Chị Dậu hớt hải chạy về hướng làng mình trong đêm tối

- Đến nhà, trời đã khuya, thấy một người lạ đang nói chuyện vớichồng

- Vợ chồng gặp nhau mừng mừng tủi tủi

* Thân bài:

- Người khách là một cán bộ Việt Minh

- Người khách giảng giải cho vợ chồng chị vì sao dân mình khổ?Muốn hết khổ phải làm gì? Nhân dân chung quanh vùng đã làmđược gì?

- Thỉnh thoảng anh cán bộ ghé thăm gia đình chị, mang tin mớiđến, khuyến khích anh chị tham gia cách mạng

- Chị vận động những người xung quanh tham gia

- Trong CMT8, chị dẫn đầu đoàn nông dân cướp chính quyền,phá kho thóc…

* Kết bài:

- Khởi nghĩa thắng lợi.Chị đón Tí trở về, gia đình sum họp

2 Cách lập dàn ý bài văn tự sự: ( Phần ghi nhớ) III Luyện tập: (Hs thực hiện ở nhà)

4 Dặn dò: Soạn bài “Uylixo trở về”

UYLIXƠ TRỞ VỀ (Trích Odixe - Sử thi Hy lạp)

14 -

- Cảm nhận được vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ của người Hy lạp qua cảnh đoàn tụ gia đìnhUylixo

- Phân tích, lí giải được các đối thoại và diễn biến tâm lí của nhân vật Hiểu được đặcđiểm nghệ thuật của sử thi Odixe

Trang 12

Hướng dẫn hs tìm hiểu theo

2 Tâm trạng của Penelop:

Trước tác động của Ơricle và Telemac từ nhẹ nhàng đến gaygắt nhưng Penelop vẫn chưa tin Uylixo trở vể Nàng thần bí hóachuyện người giết bọn cầu hôn, phân vân khi gặp Uylixo…

=> Penelop là con người của trí tuệ thông minh và tỉnh táo, biết kìm nén tình cảm của mình.

3 Thử thách và sum họp:

• Thử thách: Dựa vào sự trách móc của Uylixo, Penelopkhéo léo thử thách Uylixo với chi tiết liên quan đến “chiếcgiường bí mật” của 2 người Uylixo đã mô tả đúng bí mậtchiếc giường Đó là cơ sở để Penelop nhận ra Uylixo

=> Thể hiện vẻ đẹp trí tuệ của 2 nhân vật.

• Sum họp: Penelop bủn rủn chân tay, chạy lại ôm cổ

chồng, hôn lên trán, nước mắt chan hòa và nói…=> Sự thận trọng, thông minh và thủy chung của nàng.Còn

Uylixo ôm lấy người vợ thân yêu mà nước mắt dầm đề…

=> Niềm hạnh phúc mà chàng xứng đáng được hưởng.

4 Ý nghĩa đoạn trích: Ngợi ca vẻ đẹp tâm hồn và trí tuệ

của người Hy lạp cổ đại

( Ghi nhớ : SGK )

4 Dặn dò: Soạn bài Rama buộc tội

RAMA BUỘC TỘI (Trích Ramayana - Sử thi Ấn Độ)

17 -

- Qua diễn biến tâm trạng của Rama và Xita hiểu được quan niệm về người anh hùng vàngười phụ nữ lí tưởng

- Thấy được nghệ thuật tạo tình huống và khắc họa nhân vật

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm ; kết hợp vớicác hình thức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

- Giá trị to lớn của sử thi Ramayana

5 Bố cục: 2 phần

- Từ đầu đến “chịu được lâu”: Rama buộc tội Xita

- Còn lại: Xita khẳng định mình trong sạch

6 Rama buộc tội:

Trang 13

-Hs tìm những nội dung

chính trong lời nói Rama

- Thái độ của Rama trước lời

nói và hành động Xita ?

- Hs rút ra nhận xét về tính

cách Rama

-Hs tìm những biểu hiện tâm

trạng, nội dung chính trong

lời nói của Xita

- Đề cao mục đích chiến đấu vì danh dự, lí tưởng cộng đồng

- Tỏ rõ sự ghen tuông, nghi ngờ đức hạnh của Xita, sỉ nhục vàruồng bỏ nàng

- Khi Xita bước lên giàn hỏa, chàng không nói một lời

=> Rama vừa là người anh hùng lẫm liệt vừa là kẻ ích kỷ nhỏ nhăn, sẵn sàng và rất cương quyết hy sinh tình yêu để bảo vệ danh dự

7 Tâm trạng – hành động của Xita trước lời buộc tội:

- Tâm trạng: Ngạc nhiên đến sững sờ -> Đau đớn đến nghẹt thở

-> bối rối -> Bình tĩnh lựa chọn cách giải quyết ( Nhảy vào lửa)

- Lời nói : Thanh minh -> Khẳng định sự chung thủy -> Oántrách, phê phán Rama

- Hành động: Nhảy vào giàn lửa -> tình yêu và sự chung thủy

=> Xita cũng là một người thủy chung, trọng danh dự

4 Nghệ thuật:

- Tạo tình huống ngặt nghèo nhằm thể hiện tính cách nhân vật

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật đắc sắc

- Xây dựng chi tiết huyền thoại

( Ghi nhớ : SGK )

4 Dặn dò: Soạn bài Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự

CHỌN SỰ VIỆC, CHI TIẾT TIÊU BIỂU TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ

19 -

- Biết chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu để làm bài văn tự sự

Kết hợp các phương pháp giải bài tập, trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

3 Tiến hành bài học

-Gv lần lượt đặt câu hỏi và

II Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu : 1.Về truyện “An dương vương …”

a Kể về:

- Công việc xây dựng và bảo vệ đất nước (Xây thành và chế nỏ)

- Tình vợ chồng (Mỵ Châu và Trọng Thủy)

Trang 14

- Cho Hs thảo luận nhóm

( chia mỗi nhóm một sự

việc), yêu cầu mỗi nhóm

chọn những chi tiết tiêu biểu

2 Hậu “Lão Hạc”: Định hướng:

*Sự việc: “Nhớ lại quá khứ”

*Sự việc: “Tìm gặp ông giáo”

*Sự việc: “Viếng mộ cha”

*Sự việc: “Gửi lại ông giáo những di vật”

*Sự việc: “Đi làm cách mạng”…

3 Cách chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu: Đưa ra nhiều sự việc,

chi tiết và chọn sự việc, chi tiết nào có tác dụng dẫn dắt câuchuyện, tô đậm tính cách nhân vật và tập trung thể hiện chủ đềcủa câu chuyện

III Ghi nhớ: SGK

4 Dặn dò: Soạn bài “Uylixo trở về”

BÀI VIẾT SỐ 2 VĂN TỰ SỰ

20-21 -I Mục tiêu bài kiểm tra: Giúp học sinh:

- Vận dụng kiến thức và kỹ năng đã học, viết được một bài văn tự sự có sử dụng các yếu

tố miêu tả, biểu cảm

II Chuẩn bị:

- GV yêu cầu học sinh đọc trước những hướng dẫn và gợi ý về cách làm bài văn tự sự(SGK trang 81) để chuẩn bị làm bài

- GV chuẩn bị đề kiểm tra ( Thời lượng 2 tiết ) và đáp án

III Phương tiện thực hiện:

- Đề kiểm tra

IV Cách thức tiến hành:

- Hs chép đề và làm bài GV coi kiểm tra

-Gv chép đề lên bảng, coi

kiểm tra

-Hs chép đề và làm bài

I Hướng dẫn chung :(Học sinh tự chuẩn bị ở nhà)

II Đề bài: “Thất bại là mẹ của thành công” Hãy kể lại một

câu chuyện mà em đã từng thất bại nhưng nó cũng đã giúp

em thành công trong cuộc sống.

III Gợi ý cách làm bài: Hs có thể trình bày khác nhau nhưng

phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Yêu cầu nội dung: Câu chuyện kể phải có nội dung nói về sự

thất bại và sau thất bại đó là sự đứng lên thành công trong cuộc

sống của học sinh

- Yêu cầu hình thức:

+ Bố cục hợp lí, lôi cuốn + Biết chọn lọc những chi tiết, sự việc tiêu biểu

+ Biết vận dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm khi kể + Không có lỗi hình thức Sử dụng hợp lí và sáng tạo các biện

Trang 15

pháp tu từ

IV Biểu điểm:

* 9 -10: Đáp ứng tương đối tốt các yêu cầu trên

* 7- 8: Cơ bản đáp ứng các yêu cầu trên, văn chưa thật sự trôichảy, còn vài lỗi về hình thức, diễn đạt

* 5 -6 : Có đáp ứng phân nửa các yêu cầu trên Văn phong cònvụng, mắc nhiều lỗi hình thức

* 3- 4: Chỉ đáp ứng một phần yêu cầu, bố cục còn lộn xộn, rấtnhiều lỗi hình thức

* 1- 2: Quá nhiều lỗi hình thức, không có bố cục hoặc lạc đề

4 Dặn dò: Chuẩn bị trước bài Tấm Cám

TẤM CÁM (Truyện cổ tích )

22-23 -I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:

- Hiểu được ý nghĩa của những mâu thuẫn, xung đột và sự biến hóa của Tấm trongtruyện

- Nắm được giá trị nghệ thuật của truyện Tấm Cám

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc sáng tạo, gợii tìm ; kết hợp vớicác hình thức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

chính của mỗi đoạn

- Cho Hs nêu hoàn cảnh và

c Còn lại: Quá trình đấu tranh giành hạnh phúc của Tấm

2 Cuộc đời và số phận bất hạnh của Tấm:

- Hoàn cảnh: mồ côi cả cha lẫn mẹ, ở với dì ghẻ

- Số phận: Luôn bị mẹ con Cám ức hiếp hành hạ đủ điều (Làmlụng vất vả, bị cướp đoạt thành quả, bị lừa gạt, con vật cưng bịgiết, không được đi dự hội…)

=> Tấm là một nhân vật bất hạnh, đại diện cho cái thiện

-Vai trò ông Bụt: Đây là yếu tố thần kỳ, làm nên nét đặc trưng thipháp cho truyện này.Nhân vật này có vai trò phù trợ giúp đỡ Tấmvượt qua sự áp bức, hành hạ và cuối cùng trở thành hoànghậu.Người bình dân đã bộc lộ thái độ bênh vực của mình đối vớiTấm thông qua nhân vật này, đồng thời cũng tỏ rõ quan niệm “ở

Trang 16

3.Quá trình đấu tranh giành hạnh phúc của Tấm: Thể hiện

- Quá trình biến hóa và trực diện lên tiếng đấu tranh

- Hành động trả thù giết chết mẹ con Cám

=> Sức sống mãnh liệt của nhân vật

=> Quan niệm của người bình dân “ở ác gặp dữ”

=> Khẳng định cái thiện luôn chiến thắng

=> Xung đột giữa Tấm với mẹ con Cám không đơn giản là xungđột dì ghẻ con chồng trong phạm vi gia đình mà sâu sắc hơn đó làxung đột giữa cái thiện và cái cá trong xã hội có giai cấp Ngườibình dân có thái độ rất dứt khoát trong việc giải quyết xung độtnày Đó là, người bị áp bức phải tự đấu tranh và đấu tranh khôngkhoan nhượng thì mới có thể giành lại hạnh phúc Chính vì thế,

mà ở phần này vai trò ông bụt bị mờ đi

- Hs nêu nét đặc sắc về nghệ

thuật của truyện

=> Hành động trả thù của Tấm xem ra hơi tàn nhẫn Truyện kếtthúc chưa thực sự có hậu Đây là điểm chỗ khác cơ bản giữatruyện cổ tích Tấm Cám với các truyện cổ tích khác của ngườiViệt

4 Nghệ thuật: Nổi bật nhất là việc miêu tả quá trình đấu tranh

của Tấm tự bị động sang chủ động.( Có bụt giúp đỡ => tự mìnhđấu tranh.)

III Củng cố - Ghi nhớ:

(Ghi nhớ: SGK trang72)

4 Dặn dò: Soạn bài Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.

MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG BÀI VĂN TỰ SỰ

- Hiểu được vai trò, tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự

- Biết kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp phương pháp đọc với các hình thức trao đổi thảoluận, trả lời câu hỏi

I Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự:

1 * Miêu tả: Dùng các chi tiết, hình ảnh giúp người đọc, ngườinghe hình dung ra được đặc điểm nổi bật của một sự vật, sự việc,con người, phong cảnh làm cho đối tượng nói đến như đang hiện

ra trước mắt

* Biểu cảm: Trực tiếp hoặc gián tiếp bày tỏ tư tưởng, tình cảm,cảm xúc, thái độ và sự đánh giá của người viết đối với đối tượngđược nói đến

2 * So sánh miêu tả trong VB tự sự và miêu tả trong VB miêu tả:

Trang 17

- Hs thảo luận nhóm để tìm

ra các yếu tố miêu tả và biểu

cảm trong đoạn văn Cử đại

- Miêu tả: Hình ảnh miêu tả phải hấp dẫn.

- Biểu cảm: Tình cảm chân thực, sâu sắc và có sức truyền cảm.

4.Sự thành công trong đoạn trích (SGK): Có sử dụng yếu tố miêu

tả và biểu cảm

- Miêu tả:

+ “ Suối reo rõ hơn … cỏ non đang mọc”

+ “Một lần từ phía mặt đầm … một luồng ánh sáng”

+ “Nàng vẫn ngước mắt … của nhà trời”

=> Tả được không gian yên tĩnh đẹp đẽ trữ tình

ra các yếu tố miêu tả và biểu

cảm trong đoạn văn Cử đại

- Quan sát: “Trong đêm…văng vẳng trong không gian”

- Liên tưởng: “Cuộc hành trình … đàn cừu lớn”

- Tưởng tượng: “Cô gái nom như … đám cưới sao”

3 Những cảm xúc rung động (biểu cảm) trong văn tự sự đượcnảy sinh từ:

4 Dặn dò: “Tam đại con gà” và “Nhưng nó phải bằng hai mày”.

TRUYỆN CƯỜI

25 -TAM ĐẠI CON GÀ

- Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của nhân vật “thầy” trong truyện

- Thấy được cái hay trong nghệ thuật “nhân vật tự bộc lộ”

Trang 18

- Sách giáo khoa, sách giáo viên và bản thiết kế.

- Học sinh thảo luận, rút ra

những tình huống gây cười

- HS thảo luận, rút ra hiệu

quả nghệ thuật của tiếng

cười

- Hs trả lời về ý nghĩa tiếng

cười của truyện

I Tiểu dẫn:

- Phân loại truyện cười: Truyện khôi hài và truyện trào phúng

- Truyện “Tam đại con gà” và “Nhưng nó phải bằng hai mày”thuộc loại truyện trào phúng

1 Nhân vật và cái bị cười: Anh học trò và sự giấu dốt của anh.

2 Nghệ thuật gây cười:Tạo mâu thuẫn trái tự nhiên ở nhân vật:

- Dốt lại hay nói chữ, đã dốt lại càng giấu dốt

- “Thầy” bị đặt vào những tình huống khó xử,buồn cười và cáchgiải quyết các tình huống càng tô đậm thói xấu giấu dốt và cáidốt của nhân vật Không biết chữ -> giảng giải tầm bậy -> chohọc trò đọc nhỏ -> Xin thổ công -> cho học trò đọc to -> chủ nhàphát hiện tra hỏi -> Biện bạch

3 Hiệu quả nghệ thuật gây cười:

+ Giảng giải tầm bậy:=>Dốt cả kiến thức sách vở lẫn thực tế.+ Cho học trò đọc nhỏ : => Thận trọng giấu dốt bằng láu cá vặt.+ Xin thổ công: =>Cái dốt ngửa ra theo ba dài âm dương và sựđắc chí của “thầy”.Cái dốt được khuyết đại và nâng lên

+ Bị chủ nhà lật tẩy cái dốt, “thầy” biện bạch”=>Cái dốt nọ lại lộ

ra chồng lên cái dốt kia

4 Ý nghĩa tiếng cười:

Tiếng cười trong truyện là tiếng cười phê phán cho sự giấu dốt của anh học trò Đó cũng là tiếng cười dành cho những người giấu dốt, dốt hay nói chữ.( Thực ra cái dốt không có gì đáng

cười)

NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY

- Hiểu được cái cười và thấy được thái độ của nhân dân đối với bản chất tham nhũng củaquan lại địa phương Đồng thời thấy được tình cảnh bi hài của người lao động lâm vào tình trạngkiện tụng trong xã hội nông thôn Việt Nam xưa

- Nắm được nghệ thuật gây cười của truyện

Trang 19

- Học sinh thảo luận, rút ra

những tình huống gây cười

- HS thảo luận, rút ra hiệu

quả nghệ thuật của tiếng

cười

- Hs trả lời về ý nghĩa tiếng

cười của truyện

I Đọc hiểu văn bản:

1 Nhân vật của truyện: Lý trưởng và người theo kiện là Cải và

Ngô

2 Nghệ thuật gây cười:

+ Kết hợp lời nói với cử chỉ:Cải vội xòe năm ngón tay và nói

“Xin thầy xet lại, lẽ phải về con mà” Và thầy lý cũng xòe nămngón tay trái úp lên năm ngón tay mặt của Cải

+ Nghệ thuật chơi chữ: Thầy lý nói “Tao biết mày phải… nhưng

nó lại phải … bằng hai mày!”

3 Hiệu quả nghệ thuật gây cười:

+ Thấy được cách xử kiện quái gở, “tài tình” của thầy lí, xử kiệnkhông cần luật pháp, lẽ phải

+ Thấy được tình cảnh bi – hài của Cải: Tiền mất, tật mang

4 Ý nghĩa tiếng cười:

Tiếng cười trong truyện là tiếng cười phê phán bọn quan lại tham lam, ăn của dân một cách trơ trẽn, đồng thời cũng là thái

độ thương trách đối với người nông dân

4 Dặn dò: Soạn bài Ca dao than thân, yêu thương, tình nghĩa.

CA DAO THAN THÂN, TÌNH NGHĨA

26 -

- Cảm nhận được tiếng hát than thân và lời ca yêu thương tình nghĩa của người bình dântrong xã hội phong kiến qua nghệ thuật đậm màu sắc dân gian của ca dao

- Trân trọng vẻ đẹp tâm hồn của người lao động và yêu quý những sáng tác của họ

3 Hướng dẫn đọc hiểu

- Học sinh đọc TD và rút ra

nội dung chính

-GV cho học sinh thảo luận

theo nhóm Ở mỗi bài ca dao

cần xác định được vấn đề

sau:

I Tiểu dẫn:

- Giới thiệu chung về nội dung của ca dao

- Đặc điểm nghệ thuật của ca dao

1.Bài 1 và 2: Lời than thân của người phụ nữ thời xưa.

- Nhân vật trữ tình: Người phụ nữ

- Nghệ thuật:

+ Lối diễn đạt bằng công thức than thân của ca dao: Mở đầu

Trang 20

+ Nhân vật trữ tình.

+ Hình thức nghệ thuật

+ Giá trị nội dung

- GV cho hs báo cáo kết quả

2 Bài 3: Lời than thở của người lỡ duyên:

- Nhân vật trữ tình : người bị lỡ duyên (có thể chàng trai hoặc côgái)

- Hai câu đầu: sử dụng kết hợp nghệ thuật dùng đại từ phiếm chỉ,câu hỏi tu từ với hình thức chơi chữ => Vừa bày tỏ nỗi chua xótkhi lỡ duyên và thái độ trách móc, oán giận

- Bốn câu cuối: Sử dụng nhiều cặp hình ảnh đối lập xa cách:trăng – trời, sao hôm – sao mai … => Thể hiện sự xa cách lỡduyên đồng thời khẳng định tấm lòng chung thủy của nhân vậttrữ tình

3 Bài 4: Nỗi thương nhớ, tương tư của người đang yêu:

- Nhân vật trữ tình: Cô gái đang yêu

- Nghệ thuật: Nhân hóa và hoán dụ bằng hình ảnh “khăn”, “đèn”

và “mắt”; kết hợp với hình thức lặp cú pháp => To đậm nỗi nhớthương dằng dặc không nguôi của cô gái

- Hai câu cuối: Hình ảnh “không yên một bề”vừa cụ thể vừa biểutrưng nên hóa thành nhiều bề trong nỗi lo của cô gái

4 Bài 5: Ước muốn mãnh liệt của người bình dân về tình yêu.

- Nghệ thuật: sư dụng mo típ nghệ thuật “cầu dải yếm”- một hìnhảnh phi lý nhưng đẹp đẽ, thi vị để diễn tả ước muốn mạnh mẽ,táo bạo => Tình yêu mãnh liệt

5 Bài 6: Tiếng hát tình nghĩa, thủy chung:

- Nghệ thuật: vận dụng linh hoạt – sáng tạo các thành ngữ => thểhiện đời sống tình nghĩa sâu nặng, bền chặt của “đôi ta”

(Ghi nhớ: SGK )

4 Củng cố- dặn dò: Soạn bài Đặc điểm của ngôn ngữ nói và viết

5 Rút kinh nghiệm – bổ sung:

ĐẶC ĐIỂM CỦA NGÔN NGỮ NÓI VÀ VIẾT.

- Nhận rõ đặc điểm, các mặt thuận lợi, hạn chế của ngôn ngữ nói và viết để diễn đạt tốtkhi giao tiếp

- Có kỹ năng trình bày miệng hoặc viết văn bản phù hợp với đặc điểm của ngôn ngữ nói

và ngôn ngữ viết

Trang 21

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp phương pháp đọc với các hình thức trao đổi thảoluận, trả lời câu hỏi

hiện yêu cầu của SGK và

phát biểu GV hoàn thiện

-Cho Hs đọc ngữ liệu, thực

I.Đặc điểm của ngôn ngữ nói:Là ngôn ngữ âm thanh, được tiếp

* Cần phân biệt nói và đọc

II Đặc điểm ngôn ngữ viết:Là ngôn ngữ thể hiện dạng chữ

trong văn bản, được tiếp nhận bằng thị giác

- Khi viết có điều kiện suy ngẫm, gọt giũa, khi đọc cũng có điều kiện để phân tích, lĩnh hội thấu đáo

- Có được sự hỗ trợ của hệ thống dấu câu, kí hiệu, hình ảnh…

- Từ ngự được lựa chọn nên đạt tính chính xác, tránh dùng các từ khẩu ngữ, từ địa phương Thường dùng câu dài, nhiều thành phầnnhưng được tổ chức chặt chẽ, mạch lạc

Lưu ý: Hai thực tế trong sử dụng ngôn ngữ:

• Ngôn ngữ nói được ghi lại bằng chữ viết.( lời thoại nhân vật, phỏng vấn…)

• Ngôn ngữ viết lại được trình bày dạng nói miệng.( thuyết trình, báo cáo )

*Cần phân biệt viết với chép lại

=> Tác giả sử dụng ngôn ngữ viết rất chuẩn mực.

2 Đặc điểm ngôn ngữ nói trong văn bản viết.

- Dùng lớp từ khẩu ngữ, kiểu câu tỉnh lược

- Dùng tữ ngữ miêu tả cử chỉ, điệu bộ trong giao tiếp

- Thay vai nói, nghe giữa các nhân vật giao tiếp

3.Phân tích lỗi và chữa lại cho đúng các câu sau:

Trang 22

-Cho Hs đọc ngữ liệu, thực

a Thiếu chủ ngữ và dùng ngôn ngữ nói

=> Trong thơ ca Việt Nam, ta tháy có nhiều bức tranh miêu tả mùa thu rất đẹp.

b Thừa từ (còn như, thì), dùng từ địa phương (vống)

=> Máy móc, thiết bị nước ngoài đưa vào góp vốn không được

kiểm soát, họ sẵn sàng khai tăng lên tới mức vô tội vạ

c Sử dụng ngôn ngữ nói (thì như, thì cả ), sử dụng từ không có

hệ thống để chỉ chủng loại vật, sử dụng từ không đúng (ai), sử dụng từ địa phương ( sất, sửa)

=> Cá, rùa, ba ba, tôm, cua, ốc sống ở dưới nước đến các loài chim, vạc, cò, gia cầm như vịt, ngỗng chúng chẳng chừa một loài nào.

4 Dặn dò: Soạn bài Ca dao hài hước

CA DAO HÀI HƯỚC

29 -

30 -I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

Cảm nhận được tiếng cười lạc quan trong ca dao qua nghệ thuật trào động của người bìnhdân cho dù cuộc sống của họ còn nhiều vất vả lo toan

- Sách giáo khoa, sách giáo và và bản thiết kế

Tiến hành tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc, trả lời câu hỏi và thảo luận nhóm

IV Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ

2 Giới thiệu bài mới

3 Tiến hành bài dạy

GV :Tiếng cười hài hước tự

thường ? Cách nói của chàng

trai, cô gái đó có gì đặc biệt ?

I Giới thiệu chung :

1 Phân loại ca dao hài hước

- Là người lao động tự lấy cái nghèo của mình ra để tự cườimình, thi vị hoá cảnh nghèo Có nghĩa là họ đã vượt lên caohơn cảnh nghèo để lạc quan vui sống

- Là tiếng cười vui cửa, vui nhà rất cần trong cuộc sống cònvất vả lo toan bộn bề và cũng rất phù hợp với đặc tính hàihước, ưa trào lộng của nhân dân ta

2 Nghệ thuật :

- Có sự chọn lọc những chi tiết điển hình, hư cấu dựng cảnhtài tình, cường điệu phóng đại, để tạo ra những nét hài hướchóm hỉnh

II Đọc hiểu các bài ca dao

Bài 1

- Bài ca được đặt trong thể đối đáp của chàng trai và cô gái

Cả hai đều nói đùa, nói vui Nhưng cách nói lại giàu ý nghĩa

về cuộc sống con người Trong cuộc sống trai gái lấy nhau,

hai gia đình ưng thuận thường có chuyện thách và dẫn cưới.

Trong bài ca này cả dẫn và thách cưới có cái gì không bìnhthường:

Trang 23

GVH: Từ đó anh (chị) nêu

cảm nhận của mình về tiếng

cười của người lao động trong

cảnh nghèo ?

GVH: Tác giả dân gian cười

những con người nào trong xã

hội, nhằm mục đích gì và với

thái độ ra sao ?

GVG: Nếu ở bài một tiếng

cười tự trào thì tiếng cười ở

những bài ca dao này chủ yếu

là phê phán Tác giả dân gian

đã cười vào từng đối tượng cụ

GVH: Anh(chị) cho biết

chàng trai ở câu ca dao này là

người như thế nào ?

GVH: Những đối tượng nào

bị phê phán trong bài ca dao

này ?

"Cưới nàng anh toan - Mời làng"

Cách nói giả định: "Toan dẫn voi", "dẫn trâu", "dẫn bò, anh

ta dự tính dẫn các thứ đó Sang quá! Và to tát quá Nhưngchàng trai thật hóm hỉnh bởi đưa ra lí do cụ thể:

+ Dẫn voi thì sợ "quốc cấm"

+ Dẫn trâu thì sợ "máu hàn" đau bụng

+ Dẫn bò thì sợ ăn vào co gân

Lí do ấy chắc hẳn bên đối tác chẳng nói vào đâu được Thế

thì dẫn bằng thứ gì Tiếng cười bật lên ở hai câu: "Miễn là mời làng"

- Thách cưới là yêu cầu của nhà gái đối với nhà trai về

tiền cưới và lễ vật Thường thì nhà gái xưa thách quá cao.Trong bài ca này, cô gái bộc lộ sự thách cưới của nhà mình:

"người ta thách lợn - nó ăn".

Thách như thế có gì là cao sang đâu Thách như thế thật phi

lí vì xưa nay chưa từng thấy bao giờ Tiếng cười cũng bậtlên nhưng có gì như chia sẻ với cuộc sống còn khốn khó của

người lao động Đằng sau tiếng cười ấy là phê phán sự thách cưới nặng nề của người xưa.

Bài 2,3,4

Bài 2: Đối tượng châm biếm là bậc nam nhi yếu đuối,

không đáng sức trai Thủ pháp nghệ thuật của bài ca này là

sự kết hợp giữa đối lập và cách nói ngoa dụ Đối lập hay còn

gọi là tương phản "làm trai", "sức trai" phải "xuống Đông, Đông tĩnh, lên Đoài, Đoài tan" hoặc làm trai quyết chí tang

bồng, sao cho tỏ mặt anh hùng mới cam" Ở đây đối lập lại

với "làm trai" và sức trai" là "Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng" Thật thảm hại.

Cách nói ngoa dụ thường là phóng đại, tô đậm các hiện

tượng châm biếm "khom lưng chống gối" ấy như thế nào

So sánh:

+ Chồng người đi Hán về Hồ Chồng em … cháy quần.

+ Chồng người lội suối trèo đèo Chồng tôi cầm đũa đuổi mèo quanh mâm.

Bài 4:

- Phê phán những ông chồng coi vợ trên tất cả, cái gì ở vợcũng đẹp, cũng đáng yêu mặc dù ở vợ anh ta cái gì cũngđáng phê phán, đáng cười cả Bên cạch đó là những ngườiphụ nữ đỏng dảnh vô duyên, luộm thuộm Biện pháp nghệthuật của hai bài ca này là cách nói tương phản và ngoa dụ

Trang 24

GVH: Anh(chị) hãy tìm một

số bài ca dao hài hước khác và

thử phân tích ?

GVH: Những biện pháp nghệ

thuật nào thường được sử

dụng trong ca dao hài hước

* Lỗ - gánh lông > < râu rồng trời cho

* Ngáy o,o > < cho vui nhà

* Hay ăn quà > < về nhà đỡ ăn cơm

* Đầu - rơm > < Hoa thơm rắc đầu

+ So sánh:

*Tay chân nhi nhí bắp cày Cái lưng thắt đáy chẳng tày voi nan

*Chẳng ai nuôi chồng bằng tôi Sáng thời cháo cám trưa xơi canh bèo.

Cách nói tương phản, ngoa dụ, giả định, chơi chữ, nói ngượctất cả là những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong cadao hài hước

III CỦNG CỐ

Tham khảo phần Ghi nhớ SGK

4 Dặn dò: Soạn bài Luyện tập viết đoạn văn tự sự

Đọc thêm:TIỄN DẶN NGƯỜI YÊU

-I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

Hiểu được tình yêu tha thiết thủy chung và khát vọng tự do yêu đương của các chàng trai, cô gái Thái.Thấy được đặc điểm nghệ thuật của truyện thơ.

Tiến hành tiết dạy theo hướng kết hợp các phương pháp đọc, trả lời câu hỏi và thảo luận nhóm

(H/S đọc phần tiểu dẫn)

GVH: Phần tiểu dẫn SGK

giới thiệu nội dung gì ? Em

hãy trình bày từng nội dung

+ Hai chủ đề thể hiện trong truyện thơ là khát vọng tự do yêu thương và hạnh phúc lứa đôi.

+ Nhân vật chính của các truyện thơ là các chàng trai, cô gái,nạn nhân đau khổ của chế độ hôn nhân gả bán

* Út lót - Hồ Liêu (Mường)

* Cầm Đôi - Hiền Tom (Tày)

* Chàng Lú - Nàng ủa (Thái)

* Nàng Nhàng Dợ - Chàng Chà Tăng (Mông)+ Cốt truyện thường theo ba chặng:

Trang 25

hiện như thế nào ?

GVH: Kết thúc truyện thơ ra

sao ?

GVH: Anh (chị) hãy tóm tắt

truyện thơ "Tiễn dặn người

yêu" của dân tộc Thái bằng

cách ngắn nhất nhưng đầy đủ

các ý chính ?

GVH: Ai dịch truyện thơ

này? Tác phẩm gồm bao câu

thơ? Vị trí của đoạn trích?

GVG: +Giải nghĩa các từ

khó

+ Đại ý

1 Đôi trẻ yêu nhau tha thiết

2 Tình yêu tan vỡ đau khổ

3 Tìm cách thoát khỏi cảnh ngộ chết cùng nhau hoặc vượtkhó khăn để trở về sống hạnh phúc

=> Kết thúc truyện thơ thường bằng cái chết hoặc phải xanhau vĩnh viễn của đôi bạn tình Nó phản ánh cuộc sống ngộtngạt của thanh niên nam nữ các dân tộc, tố cáo xã hội, bộc lộkhát vọng tự do yêu đương Một loại kết thúc khác là đôi bạntình được chung sống hạnh phúc trải qua bao nhiêu trắc trở

"Tiễn dặn người yêu" thuộc loại kết thúc này.

Dựa vào 3 sự việc sau đây:

1 Tình yêu tan vỡ

Chàng trai, cô gái cùng ra đời, cùng chơi chung từ ấu thơ Lớnlên hai người càng quấn quýt và yêu nhau Nhưng cha mẹ côgái chê chàng trai nghèo, gả cô cho một người giàu có khi côđang còn ở trên nương Cô gái đau khổ nhưng bất lực Chàngtrai trước tình cảnh ấy quyết ra đi tìm sự giàu sang, ước hẹntrở về chuộc lại người yêu Cô gái ở nhà chờ đợi hết cả thờigian rể trong, rể ngoài, đành phải theo người chồng mà cha mẹ

cô đã ép buộc

2 Lời tiễn dặn

Chàng trai trở về giữa lúc cô gái phải về nhà chồng Chàngtrai đành dặn cô gái hết lời hết lẽ Tiễn cô về nhà chồng, anh ởlại một thời gian chứng kiến cảnh cô bị chồng đánh đập, hành

hạ khổ sở Anh chăm sóc cho cô và mong ước ngày sum họp

3 Hạnh phúc đoàn tụ

Được vài năm cô bị nhà chồng đuổi về Bố, mẹ cô lại bán đứtcho một nhà quan, cô đau khổ càng trở lên vụng về, ngangngạnh Nhà quan mang cô ra chợ bán Cô gái ngày nào "ngóntay thon lá hành, đôi mắt đẹp dài như là trầu xanh" mà naytiều tụy chỉ đáng một bó lá dong Người đổi cô là chàng traixưa, không nhận ra cô, anh đã có gia đình nhà cao cửa rộng.Tủi phận cô mang đàn môi - một kỉ vật ngày nào ra thổi Nhận

ra cô gái, anh liền tiễn vợ về nhà chu đáo (người vợ này cũng lấy được chồng và sống hạnh phúc) Chàng trai và cô gái lấy

nhau sống hạnh phúc đến trọn đời

II Tác giả, vị trí đoạn trích:

- Mạc Phi là người dịch Tác phẩm gồm 1846 câu thơ trong

đó có gần 400 câu là lời tiễn dặn "Lời tiễn dặn" là đoạn tríchgồm 2 đoạn

+ Đoạn một là lời tiễn dặn của chàng trai khi anh chạy theo

cô, tiễn cô về nhà chồng "Quây gánh qua đồng ruộng" đến

"khi góa bụa về già"

+ Đoạn hai còn lại thương cô bị đánh đập, anh càng khẳng

định mối tình tha thiết, bền chặt của mình

=> Bằng lời tiễn dặn đoạn trích làm nổi bật tâm trạng xót thương của chàng trai nỗi đau khổ tuyệt vọng của cô gái.

Đồng thời khẳng định khát vọng hạnh phúc, tình yêu chungthủy, của chàng trai với cô gái

Trang 26

GVH: Toàn bộ đoạn trích là

lời của ai ?

GVH: Hãy phân tích diễn

biến tâm trạng của cô gái khi

cô về nhà chồng ?

GVH: Cô gái qua lời của

chàng trai đi qua những đâu?

Hãy phân tích giá trị biểu

III Nội dung chính

1 Tâm trạng, tình cảm của chàng trai khi tiễn dặn

- Lời của chàng trai Cô gái chỉ hiện ra qua lời của chàng trainghĩa là qua cảm nhận của chàng trai

- Chàng trai cảm nhận nỗi đau khổ tuyệt vọng của cô gái:

"Vừa đi vừa ngoảnh lại Vừa đi vừa ngoái trông…"

Chàng trai như thấy được cô gái vẫn nuối tiếc, chờ đợi, nuôi

hi vọng với tâm trạng "chân bước xa lòng càng đau càng nhớ"

Cô buộc phải lấy người mình không yêu làm sao tránh khỏinỗi buồn đau

Cô "ngoảnh lại", "ngoái trông", "lòng càng đau càng nhớ" vìnghĩ tới mối tình lỡ hẹn của mình Cô như muốn thu tất cảnhững kỉ niệm của mối tình ấy, những con đường lên nương,lối mòn xuống núi, đường qua suối… Tất cả vẫn còn đây màlòng người phải cách xa Mỗi bước cô là nỗi đau ghìm xé

"chân bước xa lòng càng đau càng nhớ".

"Em tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi, Tới rừng lá ngón ngóng trông".

Cử chỉ chờ, đợi ngóng trông diễn tả tâm trạng đau khổ như cốbám víu lấy một cái gì Mặt khác ớt cay, cà đắng và độc địathay "lá ngón" gợi ra tâm trạng đầy cay đắng của cô gái và sựchờ đợi mà thôi Đây cũng là tâm trạng đau khổ của chàng traikhi tiễn cô gái về nhà chồng Cảnh đã thể hiện tình cảm củacon người

- Chàng trai khẳng định tấm lòng thủy chung của mình Chàng trai nói với cô gái:

"Xin hãy cho anh kề vóc mảnh, Quấn quanh vai ủ lấy hương người Cho mai sau lửa xác đượm hỏi Một lát bên em thay lời tiễn dặn!"

Người Thái có tục hỏa táng Khi thiêu xác, họ đốt theo cái áo,cái khăn hoặc mấy sợi tóc của người thân yêu nhất để hơi củangười thân khiến họ không cô đơn, xác sẽ cháy đượm, hồnsiêu thoát Chàng trai mượn hương người yêu từ lúc này vìsuốt đời anh không còn ai yêu thương hơn để lúc chết, xácnhờ có hương của người yêu mà cháy đượm Chàng trai đãkhẳng định tấm lòng thủy chung của mình, tình yêu của mình

- Anh đã động viên cô gái

"Con nhỏ hãy đưa anh ẵm.

Bé xinh hãy đưa anh bồng, Cho anh bế con dòng đừng ngượng, Nựng con rồng, con phượng đừng buồn".

"Con nhỏ… con phượng" là chỉ con của cô gái với người khácđược anh yêu quý như con đẻ của mình Câu thơ còn có ýnghĩa đề cao dòng giống của đứa trẻ để vừa lòng mẹ nó Độngviên, an ủi đấy mà vẫn có gì xót xa đến tận gan ruột của chàngtrai

- Không chỉ động viên, an ủi cô gái, chàng trai đã ước hẹn chờ đợi cô gái trong mọi thời gian, mọi tình huống.

Trang 27

"Đôi ta yêu nhau, đợi đến

tháng Năm lau nở,

Đợi mùa nước đỏ cá về,

Đợi chim tăng ló hót gọi hè,

Không lấy được nhau mùa

hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông,

Không lấy được nhau thời

trẻ, ta sẽ lấy nhau khi goá bụa

về già"

GVH: Em hãy phân tích đoạn

thơ này ?

Dậy đi em, dậy đi em ơi!

Dậy rũ áo kẻo bọ,

Dậy phủi áo kẻo lấm!

Đầu bù anh chải cho,

Tóc rối đưa anh búi hộ

Anh chặt tre về đốt gióng

đầu,

Chặt tre dày, anh hun gióng

giữa…

GVH: Lời tiễn dặn của chàng

trai ở đoạn cuối này được thể

Về với người ta thương thuở

- Chờ đợi là tình nghĩa thủy chung của chàng trai với cô gái.Tình yêu của họ là bất tử, song chờ đợi cũng có nghĩa là chấpnhận cuộc sống hiện tại chỉ còn hi vọng ở tương lai, thể hiện

sự bất lực trước tập tục, chấp nhận hôn nhân do cha mẹ địnhđoạt

2 Cử chỉ, lời lẽ hành động của chàng trai khi thấy cô gái ở nhàchồng

- Chàng trai đã đưa cô gái đến tận nhà chồng và, chứng kiếncảnh cô bị gia đình nhà chồng hành hạ

"Em ngã lăn chiêng cạnh miệng cối lợn dũi

Em ngã lăn đùng liền bên mạng lợn vầy Ngã không kịp chống kịp gượng".

- Theo phong tục hồn nhiên và giàu nhân văn của người Tháinếu hai người yêu nhau mà không lấy được nhau họ sẽ thànhanh, em bè bạn, gần thì thỉnh thoảng thăm nhau, xa xôi thìhàng năm có phiên chợ tình họ tìm về chợ gặp gỡ chia sẻ vuibuồn cùng nhau Chàng trai trong đoạn trích này chứng kiếncảnh cô gái bị gia đình nhà chồng hành hạ

Anh cảm thông săn sóc cô bằng lời lẽ và hành động chia sẻ hết mực yêu thương.

=> Đây là lời chàng trai cùng với cái nhìn xót xa thương cảm.

Người đọc hình dung ra cô gái áo lấm, đầu bù, tóc rối đau đớn

vì bị đánh đập hành hạ Đó là tình cảnh đáng thương, là tiếngkêu cứu về quyền sống của người phụ nữ, gợi bao nhiêu nỗi

thương cảm xót xa Những tiếng gọi tha thiết "dậy đi dậy đi

em ơi!" cùng với cử chỉ ân cần "đầu bù anh chải cho, tóc rối anh búi hộ" cùng với sự chăm sóc "anh hun gióng giữa, lam ống thuốc này em uống khỏi đau" Đây là cử chỉ, lời nói và

hành động của tình yêu thương Lời nói đó còn ẩn chứa nỗixót xa, đau đớn hơn cả nỗi đau mà cô gái phải chịu Lời lẽ đóthấm nhuần tình cảm nhân đạo đối với số phận người con gái

và những phụ nữ Thái xưa

- Lời tiễn dặn của chàng trai thể hiện tình yêu nồng nàn mãnh liệt của anh:

- Chàng trai khẳng định với cô gái sống chết cùng có nhau

Từ chết được lặp lại sáu lần cũng là sáu lần anh khẳng định sự

gắn bó, không thể sống xa nhau Hãy sống cùng nhau đến lúcchết Dẫu có phải chết, cũng chết cùng nhau Thêm một lần tabắt gặp tình yêu thủy chung, son sắt của những chàng trai, côgái Thái Đây là xã hội vạn ác với nhiều bất công vô lí đang đènặng lên kiếp sống con người Đồng tiền và sự giàu sang đãphá hoại hạnh phúc con người

Trang 28

Yêu nhau, yêu trọn đời gỗ

cứng,

Yêu nhau, yêu trọn kiếp đến

già,

Ta yêu nhau tàn đời gió

không rung, không chuyển,

Người xiểm xui, không

ngoảnh, không nghe

GVH: So sánh giữa hai lời

tiễn dặn của chàng trai ?

=>"Lời tiễn dặn" là tiếng nói

chứa chan tình cảm nhân đạo,

khát vọng đòi quyền sống

cho con người Từ đó hiểu

được vì sao đồng bào Thái

rất yêu quý say mê, coi tiễn

dặn người yêu là niềm tự hào

của dân tộc Người Thái có

câu '"Hát tiễn dặn lên, gà ấp

phải bỏ ổ, cô gái quên hái

rau, anh đi cày quên cày"

- Lời tiễn dặn đầu thể hiện:

+ Chàng trai cảm nhận nỗi đau khổ tuyệt vọng của cô gái,cũng là nỗi đau khổ của chàng trai Anh khẳng định tấm lòngthủy chung, động viên, an ủi cô gái Ước hẹn chờ đợi cô gáitrong mọi thời gian, mọi tình huống

- Lời tiễn dặn sau:

- Sự cảm thông sâu sắc, chia sẻ với cô bằng lời lẽ nhất mựcyêu thương, thể hiện khát vọng giải phóng, khát vọng tự dođược sống trong tình yêu

Lời tiễn dặn đầu tập trung trong một chữ "đợi" thì lời tiễn dặn sau tập trung trong một chữ "cùng" Cả hai lời tiễn dặn thể hiện sự phát triển tâm trạng thủy chung, ước hẹn, chờ đợi cùng nhau vươn đến khát vọng tự do, khát vọng giải phóng Lời tiễn dặn nghiêng về lời dặn dò mang sắc thái tình cảm nhưng đồng thời cũng bộc lộ tư tưởng tiến bộ Đó

là phơi bầy thực chất của xã hội phong kiến miền núi xưa Một xã hội ngăn cấm toa chiết (Tòa  khóa, chiết  đập vỡ) tình cảm con người

.Hình ảnh đậm màu sắc thiên nhiên núi rừng diễn đạt tình cảm.Lối diễn đạt đó chỉ có trong thơ văn các dân tộc thiểu số mangmàu sắc thiên nhiên phong phú hùng vĩ, vừa mộc mạc

vừa giàu chất thơ

IV Củng cố

LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ

31 -I Mục tiêu bài học: Giúp học sinh

Giúp HS hiểu được khái niệm, nội dung và nhiệm vụ của đoạn văn trong văn bản tự sự,

từ đó viết được các đoạn văn tự sự

Tiến hành tiết dạy theo hướng kết hợp phương pháp đọc, trả lời câu hỏi và thảo luận

Trang 29

(H/S đọc phần 1, 2, 3 SGK)

GVH: Ba phần 1, 2, 3 SGK

trình bày nội dung gì ?

GVH: Đoạn văn trong văn

bản tự sự có đặc điểm gì? H/S

trả lời câu hỏi

GVH: Đoạn văn trên có thể

hiện đúng dự kiến của tác giả

không? Nội dung, giọng điệu

của đoạn mở đầu kết thúc có

gì giống nhau khác nhau ?

GVH: Anh (chị) rút được kinh

nghiệm gì ở cách viết đoạn

văn của Nguyên Ngọc ?

I Đoạn văn trong văn bản tự sự.

- Ba phần 1, 2, 3 SGK trình bày về đặc điểm của đoạn văntrong văn bản tự sự

- Trong văn bản tự sự, mỗi đoạn văn thường có câu nêu ýkhái quát thường gọi là câu chủ đề Các câu khác diễn đạtnhững ý cụ thể

- Mỗi văn bản tự sự thường gồm nhiều đoạn văn với nhữngnhiệm vụ khác nhau

+ Đoạn phần mở bài  giới thiệu câu chuyện

+ Đoạn ở thân bài  kể diễn biến sự việc chi tiết

+ Đoạn kết bài  Tạo ấn tượng mạnh mẽ tới suy nghĩ, cảmxúc người đọc

- Nội dung mỗi đoạn văn tuy khác nhau (cách tả người, kể

sự việc) nhưng đều có chung nhiệm vụ là thể hiện chủ đề và ýnghĩa văn bản

II

Cách viết đoạn văn trong bài văn tự sự

1- Mở đầu và kết thúc truyện ngắn "Rừng Xà Nu) đúng như

dự kiến của nhà văn Nguyễn Trung Thành (Nguyên Ngọc)

+ Ba người đứng ở đấy nhìn ra xa

* Ngoài những rừng xà nu nối tiếp chạy đến tận chân trời

- Mở đầu và đoạn cuối có giọng điệu giống nhau Miêu tả

cây xà nu; rừng xà nu khác nhau: đầu truyện mở ra cuộc sốnghiện tại Kết thúc gợi ra sự lớn lao mạnh mẽ hơn ở nhữngngày tháng phía trước

=> Xác định được nội dung cần viết, định ra hướng viết Ởmỗi sự việc cần phác thảo những chi tiết Mỗi chi tiết cầnmiêu tả nét chính, đặc sắc, gây ấn tượng Đặc biệt có sự việc,chi tiết phải được thể hiện rõ chủ đề (nội dung cần thể hiện)

Cố gắng thể hiện mở đầu, kết thúc có chung một giọng điệu,

Trang 30

H/S đọc phần 2 SGK và trả lời

câu hỏi

GVH: Có thể coi đây là đoạn

văn trong văn bản tự sự được

không ? Vì sao? Theo anh

(chị) đoạn văn đó thuộc phần

nào của truyện ngắn mà học

sinh định viết

GVH: Học sinh đã thành công

khi viết đoạn văn này ở nội

dung nào ? Nội dung nào còn

bỏ trống? Anh (chị) hãy viết

tiếp vào phần để trống (cần

bổ sung đó) để hoàn chỉnh

đoạn văn cần viết

GVH: Anh (chị) nêu cách viết

đoạn văn trong bài văn tự sự ?

H/S đọc đoạn văn trong SGK

và trả lời câu hỏi

GVH: Đoạn văn kể sự việc

gì? ở phần nào? Của văn bản

* Đặt chân tới con đê cao, con đê chắn ngang mấy nếp nhàlụp xụp Chị Dậu nhìn thấy ở chân trời phía đông một vừnghồng ửng lên (cần bổ sung)

Một đoàn người áo quần rách rưới nhưng nét mặt ai cũng hồhởi từ trong làng đi ra Người cầm gậy, kẻ cầm dao, cầmkiếm, vác cờ đỏ ào ào vây lấy chị

* Chị Dậu ứa nước mắt (cần bổ sung)

* Nén xúc động, chị Dậu dang rộng cánh tay như muốn ômlấy mọi người nghẹ nghào nói: Cách mạng thành công rồi cảdân tộc đã đứng dậy! Bà con ơi! Chúng ta hãy lên huyện bắtbọn quan lại, phá kho thóc chia cho dân nghèo

Đoạn văn thuộc phần thân bài trong truyện ngắn "Trời sáng"học sinh dựa vào "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố để viết

=>HS viết đoạn văn này đã thành công khi miêu tả sự việc chịDậu được cán bộ Đảng giác ngộ, cử về Đông Xá vận động bàcon vùng lên Tuy nhiên những dự cảm về ngày mai tươi đẹpcần phải được bổ sung thêm Đặc biệt là tả tâm trạng chị Dậukhi về làng

- Bổ sung (gợi ý)  chị Dậu nhìn thấy trên trời phía đôngmột màu hồng ửng lên Ánh sáng rực rỡ, chói chang rọi vàobóng tối phá đi cái thăm thẳm của màn đêm bao phủ

- Chị Dậu ứa nước mắt Tự nhiên chị như thấy cái ngày nắngchang chang chị đội đàn chó con, tay dắt con chó cái cùngđứa con gái bảy tuổi sang nhà Nghị Quế thôn Đoài Cái lầnmang anh Dậu ốm ngất ở đình về, cái lần vật lộn với tên triphủ Tư Ân, xô quan cụ ngã

=>Có ý tưởng hình dung sự việc định viết Nó sẽ xảy ra nhưthế nào? Dự kiến kể lại sự việc đó Mỗi sự việc cần phải miêu

tả như thế nào để gây được ấn tượng đặc biệt phải giữ được

sự liên kết câu trong đoạn cho mạch lạc chặt chẽ

III Luyện tập

1 Đoạn văn kể về sự việc phá bom nổ chậm của các cô gáithanh niên xung phong Ở phần thân đề, của văn bản "Nhữngngôi sao xa xôi"

- Đáng lẽ phải dùng ngôi thứ nhất (tự kể) Người chép cốtình chép sai năm chỗ

+ Da thịt cô gái+ Cô rùng mình+ Phương Định cẩn thận+Cô khoả đất

Trang 31

sót về ngôi kể, kể rõ chỗ sai

đó? Và sửa lại cho hoàn

chỉnh

GVH: Từ phát hiện và chỉnh

sửa, anh (chị) có thêm Kinh

nghiệm gì khi viết đoạn văn

trong bài tự sự

GVH:Viết đoạn văn dựa vào

chín câu đầu tiên "Lời tiễn

dăn" đề thể hiện rõ tâm trạng

Em ngắt dăm ba lá ớt như kéo dài thời gian để chờ, để đợi

Em yêu dừng lại chờ tôi tới Em bẻ lá cho tôi ngồi như mọilần Lòng tôi cũng rưng rưng

IV.Củng cố

Tham khảo phần Ghi nhớ trong SGK

4 Dặn dò: Soạn bài Ôn tập văn học dân gian Việt Nam

ÔN TẬP VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM

32

- Củng cố, hệ thống hóa các tri thức về văn học dân gian đã học: đặc trưng của văn họcdân gian, các thể loại văn học dân gian, giá trị nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm, đoạntrích đã học

- Biết vận dụng đặc trưng các thể loại văn học dân gian để phân tích các tác phẩm cụ thể

Tổ chức tiết dạy theo hướng kết hợp phương trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi

3 Tiến hành bài dạy:

GV cho HS phát biểu ôn lại

những đặc trưng và thể loại

của văn học dân gian

GV gợi ý hs tham khảo phần

Tiểu dẫn của các bài học có

I Nội dung ôn tập:

1 Các đặc trưng của văn học dân gian:

- Tính truyền miệng

- Tính tập thể

- Tính nguyên hợp

2 Những thể loại của văn học dân gian:

- Thần thoại, sử thi, truyền thuyết, truyện cổ tích, ngụ ngôn,truyện cười, tục ngữ, câu đố, ca dao, vè, truyện thơ, chèo

- Đặc trưng của:

*Sử thi:

Trang 32

liên quan để trả lời.

HS thảo luận theo nhóm, trả

lời câu hỏi, thực hiện các yêu

cầu của SGK Mỗi nhóm cử

đại diện trình bày, lớp bổ

Cổ tích… Tục ngữThành ngữ… Ca daoHò,vè… ChèoTuồng…

3 Tổng hợp so sánh truyện dân gian theo mẫu sau:

Sử thiTThuyết

C tích

T cười

4 Về ca dao:

a Ca dao than thân là lời than thân của người bình dân nói chung

và phụ nữ nối riêng Thân phận của họ hiện lên là rất đángthương:như một món hàng, không tự chủ, …được thể hiện bằngnhững hình ảnh so sánh ẩn dụ quen thuộc, gần gũi

- Ca dao yêu thương tình nghĩa thường đề cập đến tình yêu nam

nữ, tình yêu quê hương đất nước, tình nghĩa gia đình: cha con,

mẹ con, anh em,vợ chồng… Để thể hiện những tình cảm ấy , họ

Chủ yếu học sinh luyện tập ở

nhà Nếu có thời gian, GV

gợi ý, hướng dẫn những bài

b Những biện pháp nghệ thuật thường được sử dụng trong cadao:So sánh, ẩn dụ,hoán dụ, nhân hóa, ngoa dụ, đối lập…

II Bài tập vận dụng:

1

- Những nét nổi bật trong nghệ thuật miêu tả nhân vật anh hùngcủa sử thi ( Đăm săn): Đối lập, so sánh-phóng đại, trùng điệp

- Từ đó ta thấy được vẻ đẹp lí tưởng của nhân vật

2 Dựa vào bi kịch của Mỵ Châu-Trọng Thủy, hãy điền vào mẫusau:

Cái lõi sựthật LS Bi kịchđược hcấu Chi tiết h đường Kết cụccủa BK Bài học rútra

5 ( Học sinh tự làm )

Trang 33

6 ( Học sinh tự tìm) : Gợi ý : Đất nước – Nguyễn Khoa Điềm,Việt Bắc – Tố Hữu, Con cò – Chế Lan Viên…

4 Dặn dò: Soạn bài Khái quát VHVN từ thế kỷ thứ X đến hết thế kỷ XIX.

Câu 1: Những đề tài, hình tượng nào tượng trưng cho lý tưởng thanh cao, ẩn dật không màng danh lợi

của người xưa trong thơ trung đại?:

a Ngư - tiều - canh - mục

b Xuân- hạ - thu - đông

c Cầm - kỳ - thi - họa

d Tùng - cúc- trúc - mai

Câu 2: “ Nhiều tác phẩm văn học dân gian trở thành mẫu mực về nghệ thuật để cho chúng ta học tập”.

Nhận định trên đề cập đến giá trị nào của văn học dân gian ?

Câu 4: Hoạt động nào được nhà văn sử dụng để viết câu văn sau: “ Khi Uylixơ từ phòng tắm bước ra,

trông người đẹp như một vị thần…”?

a Quan sát

b Liên tưởng

c Tưởng tượng

d Liên tưởng – tưởng tượng

Câu 5:Chi tiết nào tiêu biểu nhất trong đoạn trích “Rama buộc tội” tập trung thể hiện danh dự, tình yêu

và đức hạnh thủy chung của Xita?:

a Xita đau khổ, thanh minh về sự trong trắng của mình

b Xita bình tĩnh, khẳng định mình trước những lời buộc tội

c Xita trách móc, phê phán Rama như một người hèn mọn

d Xita nhảy vào lửa

Câu 6: Có bao nhiêu thành ngữ được vận dụng trong bài ca dao “Muối ba năm muối đang còn mặn…”?

Trang 34

a Viết theo thể lục bát.

b Sử dụng biện pháp so sánh

c Diễn đạt bằng công thức manh sắc thái dân gian

d Thể hiện tình yêu chung thủy

Câu 8: Câu thơ nào không ảnh hưởng từ ca dao?

a “Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu” (Tố Hữu)

b “Đất nước có trong cái “ngày xửa, ngày xưa” mẹ thường hay kể “(Nguyễn Khoa Điềm)

c “Đất nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”(Nguyễn Khoa Điềm)

d “Con cò ăn đêm / Con cò xa tổ”( Chế Lan Viên)

Câu 9: Thành ngữ nào phù hợp với nhân vật Cải ( Nó phải bằng hai mày)?

a Tiền trao cháo múc

b Người con gái Nam Xương ( Nguyễn Dữ )

c Thăng Long thành hoài cổ ( Bà huyện Thanh Quan)

d Bản án chế độ thực dân Pháp ( Nguyễn Ái Quốc )

Câu 11: Thủ pháp nghệ thuật chính được sử dụng trong đoạn miêu tả cuộc đọ sức giữa Đăm săn với

Câu 12: Điều gì khiến những sáng tác bằng chữ Nôm của các nhà văn, nhà thơ bác học dễ dàng đến với

người nông dân lao động?

a Nhân dân biết chữ Nôm nhiều hơn chữ Hán

b Chữ Nôm ghi âm tiếng Việt

c Chữ Nôm có cách viết đơn giản, dễ học

d Sơn Tinh - Thủy Tinh

Câu 14: Muốn xác định nhân vật trữ tình trong bài ca dao, cần trả lời câu hỏi nào?

a Bài ca dao nói về ai?

b Bài ca dao là lời của ai?

c Bài ca dao nói với ai?

d Bài ca dao ca ngợi ai?

Câu 15: Cảnh tôi tớ mang của cải đi theo Đăm săn ( Chiến thắng Mtao-Mxây) không được so sánh với

hình ảnh nào ?

a Kiến đi tha mồi

b Ong đi chuyển nước

c Trai gái đi giếng làng cõng nước

d Vò vẽ đi lấy hoa

Câu 16: Hình tượng người bình dân thể hiện rõ qua nhân vật nào trong truyền thuyết An Dương Vương,

Tiêu đề	Tổng quan văn học Việt Nam 1-2
Trường học	THPT Huỳnh Ngọc Huệ
Thể loại	bài giảng
Thành phố	Đại Lộc - Quảng Nam

Định dạng
Số trang	68
Dung lượng	751,5 KB