GA moi theo phuong phap POE chuong 4 (VX)

So sánh các phản ứng 3, 4, 5 với các phản ứng 1, 2 về bản chất sự chuyển electron và có sự thay đổi số oxi hóa để rút ra định nghĩa mới, tổng quát hơn về phản ứng oxi hóa-khử.. Cũng có t

CHƯƠNG 4: PHẢN ỨNG OXI HÓA-KHỬ

PHẢN ỨNG OXI HÓA-KHỬ

I MỤC ĐÍCH CỦA BÀI DẠY

1 Kiến thức cơ bản:

 Sự oxi hóa, sự khử, chất oxy hóa, chất khử và phản ứng oxi hóa – khử là gì?

 Cách lập phương trình hóa học của phản ứng oxi hóa – khử

2 Kỹ năng: Biết cách xác định loại phản ứng, trên cơ sở đó có thể viết và cân bằng phương trình phản ứng và giải thích

hiện tượng thực tế

3 Giáo dục tư tưởng: Giáo dục tính cẩn thận, chính xác

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp: ( POE + đàm thoại, trao đổi)

2 Phương tiện: SGK lớp 10

III NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Chuẩn bị: Ổn định lớp + Kt bài cũ

2 Nội dung bài

I Định nghĩa

Các ví dụ các phản ứng:

Mg0 O02 2MgO+2 -2

Trong đó Mg nhường e

CuO +2-2 H2 Cu H2O

e

2

 Hoạt động 1Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 11

 Nhắc lại định nghĩa sự oxi hóa ở lớp 8: “Sự tác dụng của oxi với một chất là sự oxi hóa”

 Lấy thí dụ:

2Mg + O2  2MgO

(1)

 Chỉ ra bản chất (nhường electron) Đưa ra định nghĩa mới: “Sự oxi hóa là sự nhường

-Nhớ lại kiến thức cũ, lưu ý cách hiểu mới về sự oxy hóa, sự khử

Xác định số của magie và trước và sau phản ứng

Nhận xét về sự thay đổi số oxi hóa của

Mg (tăng)

Chất khử (chất bị oxi hóa) là chất nhường

electron

Chất oxi hóa (chất bị khử) là chất thu

electron

Quá trình oxi hóa (sự oxi hóa) là quá trình

nhường electron

Quá trình khử (sự khử) là quá trình thu

electron

Phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1oxi Hoạt động 1hóa Hoạt động 1– Hoạt động 1khử Hoạt động 1là Hoạt động 1phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1hóa

học, Hoạt động 1trong Hoạt động 1đó Hoạt động 1có Hoạt động 1sự Hoạt động 1chuyển Hoạt động 1electron Hoạt động 1giữa

các Hoạt động 1chất Hoạt động 1phản Hoạt động 1ứng, Hoạt động 1hay Hoạt động 1phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1oxi Hoạt động 1hóa Hoạt động 1–

khử Hoạt động 1là Hoạt động 1phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1hóa Hoạt động 1học Hoạt động 1trong Hoạt động 1đó Hoạt động 1có Hoạt động 1sự

thay Hoạt động 1đổi Hoạt động 1số Hoạt động 1oxi Hoạt động 1hóa Hoạt động 1của Hoạt động 1một Hoạt động 1số Hoạt động 1nguyên Hoạt động 1tố

.

II Lập PTHH của phản ứng oxi hóa–khử

Cân bằng phản ứng oxi hóa khử theo

phương pháp thăng bằng electron Phương

pháp này dựa theo nguyên tắc: Tổng số

electron do chất khử nhường phải đúng

bằng tổng số electron mà chất oxi hóa nhận

Ví dụ:

Bước 1:

Xác định số oxi hóa của các nguyên tố

trong phản ứng để tìm chất oxi hóa và chất

khử:

P0 O02 +5P2-2O5

Bước 2:

Viết quá trình oxi hóa và quá trình khử, cân

electron”

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 12

 Nhắc lại định nghĩa sự khử ở lớp

8 Lấy thí dụ:

CuO + H2  Cu + H2O

(2)

 Đưa ra định nghĩa mới: “Sự khử

là sự thu electron”

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 13

 Gợi ý cho HS nhắc lại quan niệm cũ về chất khử và chất oxy hóa

 Chỉ ra bản chất: Chất nhường electron là chất khử (chất bị oxi hóa) Chất thu electron là chất oxi hóa (chất bị khử)

 Nêu định nghĩa: “chất khử là chất nhường electron, chất oxi hóa là chất thu electron”

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 14

 Đưa ra phản ứng không có oxi tham gia như:

2Na+Cl2 2NaCl (3)

và H2+Cl2 2HCl (4) Gợi ý cho HS nhận xét về sự chuyển electron và sự thay đổi số oxi hóa

Ở phản ứng (5), nguyên tử N-3 nhường electron, còn nguyên tử N+5 thu

electron Như vậy, chỉ có sự thay đổi

số oxi hóa của một nguyên tố là nitơ

-Xác định số oxi hóa của đồng trước và sau phản ứng

-Nhận xét sự thay đổi số oxi hóa của đồng (giảm) Chỉ ra bản chất (thu electron)

-Nhắc lại khái niệm cũ về chất khử và chất oxy hóa

-So sánh khái niệm mới với khái niệm

cũ xem có gì khác, đầy đủ hơn, dễ hiểu hơn hay không?

-Nhận xét về sự chuyển electron và sự thay đổi số oxi hóa

bằng mỗi quá trình

4e

O02 2-2O

Bước 3:

Tìm hệ số thích hợp cho chất oxi hóa và

chất khử sao cho tổng số electron do chất

khử nhường bằng tổng số electron mà chất

oxi hóa nhận

4e

O02 2O-2

5e

x

4

5

x

Bước 4:

Đặt các hệ số của chất oxi hóa và chất khử

vào sơ đồ phản ứng, từ đó tính ra hệ số của

các chất khác có mặt trong phương trình

hóa học Kiểm tra cân bằng số nguyên tử

của các nguyên tố và cân bằng điện tích hai

vế để hoàn tất việc lập phương trình hóa

học của phản ứng

III Ý nghĩa của phản ứng oxi hóa - khử

trong thực tiễn

Phản ứng oxi hóa – khử là loại phản ứng

hóa học khá phổ biến trong tự nhiên và có

tầm quan trọng trong sản xuất và đời sống

 Yêu cầu HS xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản ứng So sánh các phản ứng (3), (4), (5) với các phản ứng (1), (2) về bản chất sự chuyển electron (và có sự thay đổi số oxi hóa) để rút ra định nghĩa mới, tổng quát hơn về phản ứng oxi hóa-khử

Chú ý:

a) GV có thể lấy thí dụ các phản ứng khác nhưng tương đương với các phản ứng trong SGK

b) Cần nhấn mạnh sự oxi hóa và sự khử

là hai quá trình trái ngược nhau, nhưng diễn ra đồng thời trong một phản ứng (tính mâu thuẩn và thống nhất của sự vật và hiện tượng)

Chất khử còn gọi là chất bị oxi hóa và chất oxi hóa còn gọi là chất bị khử

Cũng có thể định nghĩa phản ứng oxi

hóa-khử theo sự thay đổi số oxi hóa: Hoạt động 1

“Phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1oxi Hoạt động 1hóa Hoạt động 1– Hoạt động 1khử Hoạt động 1là Hoạt động 1phản Hoạt động 1ứng Hoạt động 1 hóa Hoạt động 1học Hoạt động 1trong Hoạt động 1đó Hoạt động 1có Hoạt động 1sự Hoạt động 1thay Hoạt động 1đổi Hoạt động 1số Hoạt động 1oxi Hoạt động 1 hóa Hoạt động 1của Hoạt động 1một Hoạt động 1số Hoạt động 1nguyên Hoạt động 1tố”.

-Cân bằng PTHH của phản ứng oxi hóa- khử theo phương pháp thăng bằng electron là dựa trên qui tắc tổng số electron chất khử nhường ra bằng tổng

số electron chất oxi hóa thu vào Thực

ra ở nhiều phản ứng không có sự

-Xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản ứng So sánh các phản ứng (3), (4), (5) với các phản ứng (1), (2) về bản chất sự chuyển electron (và có sự thay đổi số oxi hóa) để rút ra định nghĩa mới, tổng quát hơn về phản ứng oxi hóa – khử

-Theo dõi, tham gia phân tích ví dụ tương tự (nếu GV đưa ra)

nhường hẳn và thu hẳn electron mà chỉ

có sự tăng và giảm mật độ electron, vì vậy cần giả sử chất khử nhường hẳn electron sang chất oxi hóa

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 15 Hoạt động 1GV có thể làm mẫu một

thí dụ như trong SGK hoặc một thí dụ khác tương đương, sau đó đưa thêm 1 đến 2 ví dụ nữa để HS tự làm

Ở đây trọng tâm là luyện tập cân bằng PTHH Việc lập PTHH, trong đó chỉ cho các chất tham gia phản ứng, phải tìm các sản phẩm còn rất khó đối với

HS Vì vậy, GV không nên yêu cầu HS tìm sản phẩm của phản ứng

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 16

 Dùng phương pháp đàm thoại gợi mở để HS tự tìm được những phản ứng oxi hóa-khử có

ý nghĩa trong tự nhiên, trong đời sống và sản xuất hóa học

 GV bổ sung thêm các nội dung

HS không thể tự tìm được

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 17 (củng cố bài): Sử dụng

các bài tập 1,2,3 trong SGK

-Làm bài tập ví dụ

-Theo dõi, liên hệ thực tế để thấy được

ý nghĩa của lý thuyết đã học

-Hoạt động nhóm, làm bài tập nhằm khắc sâu kiến thức

IV BTVN

Các BT: 4.1-4.12 SBT tr.29-30

Bài 18 PHÂN LOẠI PHẢN ỨNG

TRONG HÓA VÔ CƠ

I MỤC ĐÍCH CỦA BÀI DẠY

1 Kiến thức cơ bản:

 Học sinh biết: Phản ứng hóa hợp và phản ứng phân hủy có thể thuộc loại phản ứng oxy hóa – khử và cũng có thể không thuộc loại phản ứng oxi hóa – khử Phản ứng thế luôn thuộc loại phản ứng oxi hóa – khử và phản ứng trao đổi luôn không thuộc loại phản ứng oxy hóa khử

 Dựa vào số oxy hóa có thê chia các phản ứng hóa học thành hai loại chính là phản ứng có sự thay đổi số oxy hóa va phản ứng không có sự thay đổi số oxy hóa

2 Kỹ năng: Biết cách xác định loại phản ứng, trên cơ sở đó có thể viết và cân bằng phương trình phản ứng và giải thích hiện

tượng thực tế

3 Giáo dục tư tưởng: Giáo dục tư tưởng cẩn thận, chính xác

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp: (POE + đàm thoại, trao đổi)

2 Phương tiện: SGK lớp 10

III NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Chuẩn bị: Ổn định lớp – Kiểm tra bài cũ

2 GV kiểm tra các khái niệm : phản ứng hóa học là gì? Cho HS viết một số phản ứng tiêu biểu

Al + HCl → ………

CuSO4 + Ca(OH)2 → ………

NH4Cl + NaOH → ………

KOH + H2SO4 → ………

Zn + HNO3(l) → ………

Phân loại phản ứng?

3 Nội dung bài

Nội dung bài TG Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh

I Phản ứng có sự thay đổi số oxi hóa

và phản ứng không có sự thay đổi số

oxi hóa

1 Phản ứng hóa hợp

H02 O02 2H+1 -22O CaO + CO2

+2 -2

CaCO+2 +4 -23 +4 -2

Trong phản ứng hóa hợp, số oxi hóa

của các nguyên tố có thể thay đổi hoặc

không thay đổi

2 Phản ứng phân hủy

2KClO+5 -23 2KCl-1 3O02

Cu(OH)2 CuO H2O

Trong phản ứng phân hủy, số oxi hóa

của các nguyên tố có thể thay đổi hoặc

không thay đổi

3 Phản ứng thế

Cu0 2AgNO+1 3 Cu(NO+2 3)2 2Ag0

Zn0 2HCl+1 ZnCl+2 2 H02

Trong hóa học vô cơ, phản ứng thế bao

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 11

 Yêu cầu HS nhắc lại định nghĩa phản ứng hóa hợp

 GV lấy hai thí dụ về phản ứng hóa hợp trong đó có một phản ứng có sự thay đổi số oxi hóa và phản ứng thứ hai không có sự thay đổi số oxi hóa

 Yêu cầu HS xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản ứng

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 12

 GV yêu cầu HS nhắc lại định nghĩa phản ứng phân hủy

 GV lấy hai thí dụ phản ứng phân hủy trong đó có một phản ứng

có sự thay đổi số oxi hóa và phản ứng thứ hai không có sự thay đổi số oxi hóa

 HS xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản ứng

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 13

 GV lấy hai thí dụ phản ứng thế

 HS xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản

-HS nhắc lại khái niệm : Phản ứng oxi hóa khử là gì ? (ở lớp 8 PT)

-HS làm việc theo nhóm : tìm ra các khái niệm dựa vào các phản ứng GV đã cho Sau đó trình bày trước lớp ý kiến của nhóm mình

-Rút ra kết luận : Trong phản ứng hóa hợp, số oxi hóa của các nguyên tố có thể thay đổi hoặc không thay đổi

-HS tự rút ra kết luận: Trong phản ứng phân hủy, số oxi hóacủa các nguyên tố

có thể thay đổi hoặc không thay đổi

-HS tự rút ra kết luận: Trong hóa học

vô cơ, phản ứng thế bao giờ cũng có sự thay đổi số oxi hóa

giờ cũng có sự thay đổi số oxi hóa của

các nguyên tố

4 Phản ứng trao đổi

AgNO +1 +5 -2 +1 -13 NaCl AgCl +1 -1 +1 +5 -2 NaNO3

2NaOH+1 -2 +1 +2 -1CuCl2 Cu(OH)+2 -2 +12 2NaCl+1 -1

Trong phản ứng trao đổi, số oxi hóa

của các nguyên tố không thay đổi

II Kết luận

- Phản ứng hóa học có sự thay đổi số

oxi hóa là phản ứng oxi hóa-khử

- Phản ứng hóa học không có sự thay

đổi số oxi hóa, không phải là phản ứng

oxi hóa khử

ứng

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 14

 GV lấy hai thí dụ phản ứng trao đổi

 HS xác định số oxi hóa của các nguyên tố trước và sau phản ứng

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 15

 GV nêu: Việc chia các loại phản ứng như phản ứng hóa hợp, phản ứng phân hủy, phản ứng thế, phản ứng trao đổi là dựa vào cơ sở nào?

 Nếu lấy cơ sở số oxi hóa thì có thể chia các phản ứng hóa học thành mấy loại?

 GV bổ sung: Dựa trên cơ sở sự thay đổi số oxi hóa thì việc phân loại sẽ thực chất hơn so với việc phân loại dựa trên số lượng các chất trước và sau phản ứng

 GV đưa ra sơ đồ phân loại -Có thể nói thêm với cách phân loại dựa theo bản chất sự thay đổi soh thì ngoài phản ứng oxy hóa-khử còn có phản ứng không phải là phản ứng oxy hóa-khử như phản ứng trao đổi, phản ứng hạt nhân

Hoạt Hoạt động 1động Hoạt động 16: Củng cố bài

Cho HS làm các bài tập cân bằng phản ứng oxy hóa-khử trong SGK

-HS tự rút ra kết luận: Trong phản ứng trao đổi, soos oxi hóa của các nguyên

tố không thay đổi

-HS có thể trả lời theo gợi ý của GV:

Cơ sở phân loại ở đây là dựa vào số lượng chất tham gia và tạo thành sau phản ứng Đó là một cách phân loại

-HS tự trả lời được là hai loại: Có sự thay đổi số oxi hoa và không có sự thay đổi số oxi hóa

-HS cân bằng phương trình phản ứng theo nhóm và trình bày trước lớp Sau đó theo dõi các bước cân bằng mà

GV giới thiệu.

IV BTVN

Các BT: 4.13-4.20 SBT tr.30-32

Bài 19

LUYỆN TẬP:

PHẢN ỨNG OXI HÓA KHỬ

I MỤC ĐÍCH CỦA BÀI DẠY

-Kiến thức cơ bản: Nắm vững các kiến thức: Sự oxi hóa, sự khử, chất oxi hóa, chất khử, phản ứng oxi hóa – khử và phân loại

phản ứng

-Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng cân bằng phương trình hóa học của phản ứng oxi hóa – khử bằng phương pháp thăng bằng

electron

-Giáo dục tư tưởng: Giáo dục tư tưởng cẩn thận, chính xác

II PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

-Phương pháp: (POE + đàm thoại, trao đổi)

-Phương tiện: SGK lớp 10

III NỘI DUNG VÀ TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Chuẩn bị: Ổn định lớp – Kiểm tra bài cũ

2 GV kiểm tra các khái niệm : phản ứng hóa học là gì? Cho HS viết một số phản ứng tiêu biểu

3 Nội dung bài

Kiến thức cần nắm vững:

1 Sự oxi hóa là sự nhường electron, là

sự tăng số oxi hóa

Sự khử là sự thu electron, là sự giảm số

oxi hóa

Người ta còn gọi sự oxi hóa là quá

Hoạt động 1:

GV nêu hệ thống câu hỏi:

Sự oxi hóa là gì? Sự khử là gì?

Chất oxi hóa là gì? Chất khử là gì?

Phản ứng oxi hóa – khử là gì?

Dấu hiệu nào giúp ta nhận biết phản

-Tham gia phát biểu ôn luyện kiến thức theo từng nội dung câu hỏi của GV

trình oxi hóa, sự khử là quá trình khử.

2 Sự oxi hóa và sự khử là hai quá trình

có bản chất trái ngươc nhau nhưng xảy

ra đồng thời trong một phản ứng

3 Chất khử là chất nhường electron, là

chất chứa nguyên tố có số oxi hóa tăng

sau phản ứng Chất oxi hóa là chất thu

electron, là chất chứa nguyên tố có số

oxi hóa giảm sau phản ứng

4 Phản ứng oxy hóa khử là phản ứng

hóa học trong đó có sự chuyển đổi

electron giữa các chất phản ứng

5 Dựa vào số oxi hóa người ta chia các

phản ứng thành 2 loại, đó là phản ứng

oxi hóa – khử (số oxi hóa thay đổi) và

phản ứng không thuộc loại phản ứng

oxi hoá – khử

ứng oxi hóa-khử?

Dựa vào số oxi hóa người ta chia các phản ứng thành mấy loại

Hoạt động 2:

Dùng bài tập 1, 2, 4 để củng cố về phân loại phản ứng

Dùng bài 4 tập 4 để củng cố dấu hiệu nhận biết sự oxi hóa, sự khử, chất oxi hóa, chất khử

Dùng bài tập 6 yêu cầu HS phải tự xác định đã xảy ra sự oxi hóa và sự khử những chất nào trong phản ứng hóa học

-Làm các bài tập do GV yêu cầu

Bài 20

BÀI THỰC HÀNH SỐ 1 PHẢN ỨNG OXI HÓA – KHỬ

I MỤC ĐÍCH CỦA BÀI DẠY

Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng thực hành thí nghiệm hóa học: làm việc với dụng cụ, hóa chất; Quan sát các hiện tượng hóa học xảy

ra Vận dụng kiến thức về phản ứng oxi hóa – khử để giải thích các hiện tượng xảy ra, xác định vai trò của từng chất trong phản ứng

Giáo dục tư tưởng: Ý thức làm việc trong phòng thí nghiệm,

II CHUẨN BỊ

1 Dụng cụ

- Ống nghiệm

- Ống hút nhỏ giọt

- Kẹp lấy hóa chất

2 Hóa chất

- Dung dịch H2SO4 loãng

- Dung dịch FeSO4

- Dung dịch KMnO4 loãng

- Dung dịch CuSO4

3 Kiến thức cần ôn tập:

- Nắm vững các kiến thức: Sự oxi hóa, sự khử, chất oxi hóa, chất khử, phản ứng oxi hóa – khử và phân loại phản ứng

- HS cần nghiên cứu trước để nắm được dụng cụ, hóa chất, cách làm từng thí nghiệm

4 Tổ chức

Chia HS thành nhóm thực hành phù hợp với số HS từng lớp và điều kiện cơ sở vật chất của phòng thí nghiệm Phân công trưởng nhóm và nên có những yêu cầu để HS có ý thức thực hiện theo nhóm thực hành ổn định trong năm học

III GỢI Ý TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC