Chuyên đề môn Tin học

Thực hiện chủ trương điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng sát với từng nhóm đối tượng, vùng miền và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Ngành GDĐT đã có nhiều chủ trương đẩy mạnh hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy bằng nhiều hình thức với nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Dạy học phù hợp với đối tượng học sinh là một giải pháp giúp học sinh tự tin học tập.

BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TỔ CHỨC DẠY HỌC PHÙ HỢP VỚI

ĐỐI TƯỢNG, DẠY HỌC PHÂN HÓA

A PHẦN MỞ ĐẦU:

1 Đặt vấn đề:

Thực hiện chủ trương điều chỉnh nội dung dạy học theo hướng sát với từng

nhóm đối tượng, vùng miền và rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Ngành GD-ĐT

đã có nhiều chủ trương đẩy mạnh hoạt động đổi mới phương pháp giảng dạy bằng

nhiều hình thức với nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục Dạy học phù hợp với đối tượng học sinh là một giải pháp giúp học sinh tự tin học tập

Quan điểm phân hoá trong dạy học chưa được quan tâm đúng mức Giáo viên chưa được trang bị đầy đủ những hiểu biết và kỹ năng dạy học phân hóa, chưa thực sự coi trọng yêu cầu phân hoá trong dạy học Đa số các giờ học vẫn được tiến hành đồng loạt áp dụng như nhau cho mọi đối tượng học sinh, các câu hỏi bài tập đưa ra cho mọi đối tượng học sinh đều có chung một mức độ khó - dễ Do đó không phát huy được tính tối đa năng lực cá nhân của học sinh, chưa kích thích được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong việc chiếm lĩnh tri thức, dẫn đến chất lượng giờ dạy không cao, chưa đáp ứng được mục tiêu giáo dục

Vấn đề dạy học sao cho mọi học sinh đều nhận được sự quan tâm thích đáng của giáo viên, được hoạt động nhận thức tích cực và phù hợp với năng lực của mình và được phát triển hết khả năng đang là vấn đề cần quan tâm

2 Đối tượng nghiên cứu:

Lý luận dạy học, phương pháp dạy học, phương pháp dạy học môn tin học, đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp dạy học intel

 Sách giáo khoa tin học 11, sách bài tập tin học 11, sách giáo viên tin học

11, chuẩn KTKN Tin học

 Nội dung yêu cầu và thực trạng dạy học tin học 11 hiện nay

3 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học môn tin học bằng phương pháp tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS theo phương pháp dạy học đúng đối tượng, dạy học phân hóa

B PHẦN NỘI DUNG:

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Khái niệm dạy học phân hoá

Dạy học phân hoá là một cách thức dạy học đòi hỏi phải tổ chức, tiến hành các hoạt động dạy học dựa trên những khác biệt của người học về năng lực, nhu cầu nhận thức, các điều kiện học tập nhằm tạo ra những kết quả học tập và sự phát triển tốt nhất cho người học, đảm bảo công bằng trong giáo dục, tức là đảm bảo quyền bình đẳng về

cơ hội học tập cho người học

1.2 Tư tưởng chủ đạo về dạy học phân hoá

(i) Lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong từng lớp làm nền tảng

(ii) Sử dụng những biện pháp phân hoá đưa diện học sinh yếu kém lên trình độ trung bình

(iii) Có những nội dung bổ sung và biện pháp phân hoá giúp học sinh khá, giỏi đạt được những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đã đạt được những yêu cầu cơ bản

1.3 Dạy học phân hoá nội tại

1.3.1 Quan điểm chung của dạy học phân hoá nội tại

1.3.2 Những biện pháp dạy học phân hoá nội tại

(i) Đối xứ cá biệt ngay trong những pha dạy học đồng loạt

(ii) Tổ chức những pha phân hoá ngay trên lớp:

Thể hiện bởi sơ đồ sau:

2.2 Một số định hướng và biện pháp dạy học phân hoá vận dụng vào trong dạy học nội dung của tiết bài tập

2.2.1 Định hướng về dạy học phân hoá

2.2.2 Các biện pháp dạy học phân hoá

2.2.2.1 Phân loại đối tượng học sinh

Sự hiểu biết của giáo viên về từng học sinh là một điều kiện cần thiết đảm bảo hiệu quả của quá trình học phân hoá.

2.2.2.2 Soạn câu hỏi và bài tập phân hoá, phù hợp đối tượng

2.2.2.3 Soạn giáo án phân hoá, theo từng đối tượng học sinh

Khi đó ta cần chú ý đến các vấn đề sau:

* Xác định mục tiêu bài học

* Sử dụng câu hỏi và bài tập phân hoá:

* Phân phối hợp lý thời gian trong tiết lên lớp:

2.2.2.4 Sử dụng phương tiện dạy học trong dạy học phân hoá

2.2.2.5 Phân hoá trong kiểm tra, đánh giá

2.3 Hệ thống câu hỏi và bài tập, tình huống vận dụng trong dạy học nội dung của một tiết bài tập theo hướng vận dụng dạy học phân hoá

2.3.1 Nguyên tắc xây dựng câu hỏi và bài tập phân hoá

Các nguyên tắc chung khi xây dựng câu hỏi và bài tập phân hoá là:

+ Nguyên tắc đảm bảo thực hiện được mục tiêu dạy học

Hoạt động của học sinh

Tác động qua lại giữa Các học trò: Thảo luận học theo cặp, theo

nhóm

Ra bài tập phân hoá

Phân bậc

Số lượng phân bậc

Điều kiện phân hoá của thầy, phân hoá mức độ độc lập hoạt động của trò, quan tâm

cá biệt

+ Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống

+ Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn

2.3.2 Quy trình xây dựng câu hỏi và bài tập phân hóa

2.3.2.1 Phân tích nội dung dạy học

2.3.2.2 Xác định mục tiêu

2.3.2.3 Xác định nội dung kiến thức có thể mã hoá thành câu hỏi và bài tập

II THỰC TRẠNG

a Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của BGH, chỉ đạo sát các hoạt động chuyên môn

- Học sinh ngoan; một số em có hứng thú trong học tập

- Có đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề

b Khó khăn:

- Học sinh thường vắng học; đi học đi học muộn

- Phụ huynh học sinh ít (có thể nói là phụ huynh lơ là) quan tâm đến việc học cuả học sinh

* Việc hiểu và dạy phân hoá đối tượng học sinh của mỗi giáo viên chưa đồng nhất Cụ thể:

- Khi tổ chức dạy học các đồng chí giáo viên chưa thống nhất được cách tổ chức tiết học theo hình thức dạy phân hoá đối tượng học sinh, hệ thống bài tập, câu hỏi đưa ra cho học sinh chưa có tác dụng phát huy khả năng của học sinh (có khi quá khó, hoặc quá dễ)

-Trong cùng một thời gian ngắn phải dạy ít nhất 3 trình độ học sinh: khá giỏi, trung bình, yếu nên chất lượng chưa cao, học sinh được luyện tập ít

- Học sinh chưa chú ý đến việc học, các em còn hay nói chuyện Một số em cảm thấy mỏi mệt khi tham gia học tập

- Khả năng tư duy sáng tạo của các em còn nhiều hạn chế

III CÁC BIỆN PHÁP DẠY HỌC PHÂN HOÁ ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH.

1 Phân loại học sinh.

Ngay từ đầu năm học giáo viên dựa vào nhiều kênh thông tin khác nhau để phân loại học sinh theo trình độ Hiện nay các lớp gồm các đối tượng: Khá giỏi; trung bình; yếu kém

2 Các biện pháp cụ thể:

Sau khi tiến hành phân loại học sinh; tiến hành đi tìm hiểu tình hình của từng nhóm đặc biệt giáo viên cần quan tâm đến đối tượng học sinh yếu – kém Nguyên nhân của sự yếu – kém có nhiều: Sự phát triển trí tuệ chậm, kiến thức không vững chắc, thái độ học tập không đúng, hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó khăn Người giáo viên phải tìm được nguyên nhân chủ yếu đối với từng học sinh để có biện pháp thích hợp giải quyết dần tình trạng yếu kém

Tình trạng lớp có nhiều trình độ khác nhau nên giờ dạy không đạt kết quả Cách giải quyết tốt nhất là coi lớp đang dạy như một “lớp ghép ” và vận dụng cách dạy của lớp ghép để phù hợp với từng đối tượng học sinh trong lớp

Giáo viên cần điều chỉnh tốc độ giảng dạy để học sinh kém có thể theo kịp Không nên chỉ chú ý đến học sinh khá giỏi để bài trôi chảy, sinh động Nhưng cũng không vì chú ý đến số học sinh kém mà hạ thấp giờ học khiến học sinh trung bình, khá

- giỏi chán nản

Để mọi học sinh trong lớp đều hứng thú, tự tin trong giờ học, Gv cần đưa ra những yêu cầu, nhiệm vụ khác nhau để học sinh tự chọn Trong khi học sinh thực hiện, giáo viên theo dõi, kiểm tra từng cá nhân, từng nhóm Sau đó đánh giá nhận xét kết quả theo yêu cầu đã đặt ra

Công việc của giáo viên dạy “lớp ghép” khó khăn, phức tạp Từ công việc soạn bài, giảng dạy, quản lí học sinh, kiểm tra, đánh giá học sinh đều phải chuẩn bị chi tiết, khoa học

Tổ chức cho tiết dạy làm thế nào để học sinh tự học, tự làm việc một cách tự giác và đầy hứng thú Giáo viên cho những bài tập phù hợp với trình độ học sinh để các em khá giỏi phát huy được khả năng tư duy, các em yếu kém tự tin Giáo viên cần thường xuyên ôn tập và hệ thống hoá kiến thức, kĩ năng, nhất là đối với học sinh yếu kém và các em này chưa thực sự năm được bản chất và mối liên hệ giữa các hiện tượng, hay ghi nhớ một cách máy móc

Đối với học sinh khá giỏi, trong chừng mực nhất định, GV mở rộng kiến thức

đã học để học sinh thấy được sự phát triển của kiến thức, nâng cao tầm hiểu biết của các em Tuy nhiên không nên nâng cao, mở rộng kiến thức một cách tuỳ tiện mà phải

có trọng tâm

Người giáo viên phải nắm vững những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng của từng

như thế nào Phải gắn kiến thức đang dạy với chuỗi kiến thức của toàn chương trình bậc học, chương trình của lớp mình phụ trách Như thế, giáo viên mới có kế hoạch cụ thể hướng dẫn học sinh ôn lại kiến thức cũ và tiếp nối chương trình mới một cách khoa học

Tuỳ từng đối tượng học sinh mỗi lớp, giáo viên hướng dẫn các em tìm hiểu bài

IV ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC HƯỚNG ĐỐI TƯỢNG, DẠY HỌC PHÂN HOÁ ĐỂ THIẾT KẾ VÀ TỔ CHỨC DẠY HỌC MỘT TIẾT BÀI TẬP – TIẾT DẠY MINH HOẠ

1 Mục đích của phương pháp:

- Phải đảm bảo rằng mọi học sinh đều được hoạt động, các em có khả năng tiếp

thu một lượng kiến thức vừa đủ tuỳ thuộc và khả năng nhận thức của mình

2 Phân tích cụ thể yêu cầu của tiết học (Tiết 15 – Bài tập cấu trúc rẽ nhánh) 2.1 Mục tiêu bài học:

o Tiếp tục củng cố kiến thức giúp HS:

- Hiểu nhu cầu của cấu trúc rẽ nhánh trong việc giải quyết các bài toán

- Hiểu cơ chế hoạt động của câu lệnh rẽ nhánh dạng thiếu và dạng đủ

- Hiểu câu lệnh ghép

2.2 Kỹ năng

Tiếp tục củng cố kỹ năng giúp HS:

o Sử dụng được cấu trúc rẽ nhánh để mô tả thuật toán của một số bài toán đơn giản

o Viết được các lệnh rẽ nhánh áp dụng trong một số trường hợp đơn giản

o Vận dụng và viết được một chương trình hoàn chỉnh đơn giản

2 3 Thái độ

o Nhận thức được cần nghiêm túc, cẩn thận và chính xác khi làm việc với NNLT

2.4 Nâng cao

o Hiệu chỉnh chương trình dựa trên tính hợp lý của kết quả thu được

3 Thực hiện kế hoạch bài học:

3.1 Kiểm tra sự chuẩn bị:

- Kiểm tra việc nắm vững bài học cũ

- Kiểm tra tình hình chuẩn bị bài học mới

Việc kiểm tra sự chuẩn bị của GV và HS có thể thực hiện đầu giờ học hoặc có thể đan xen trong quá trình dạy bài mới

3.2 Tổ chức dạy và học bài mới:

- GV giới thiệu bài mới: Nêu nhiệm vụ học tập và cách thực hiện để đạt được mục tiêu bài học, tạo động cơ học tập cho HS

- GV tổ chức, hướng dẫn HS suy nghĩ, tìm hiểu, khám phá và lĩnh hội nội dung bài học, nhằm đạt được mục tiêu bài học vói sự vận dụng phương pháp dạy học phù hợp

3.3 Luyện tập, củng cố:

GV hướng dẫn HS củng cố, khắc sâu những kiến thức, kĩ năng, thái độ đã có thông qua hoạt động thực hành luyện tập có tính tổng hợp, nâng cao theo những hình thức khác nhau

3.4 Đánh giá:

- Trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu bài học, GV dự kiến một số câu hỏi, bài tập và

tổ chức cho HS tự đánh giá về kết quả học tập của bản thân và của bạn

- GV đánh giá, tổng kết về kết quả giờ học

3.5 Hướng dẫn HS học bài, làm việc ở nhà:

- GV hướng dẫn HS luyện tập, củng cố bài cũ (thông qua làm bài tập, thực hành…)

- GV hướng dẫn HS chuẩn bị bài học mới

Nhận xét:

Tiến trình dạy học theo nội dung bài học trên có một số ưu điểm như sau:

- Truyền tải được nội dung kiến thức cần thiết cho HS

- Cung cấp cho HS nội dung kiến thức của từng bước thực hiện việc cài đặt 1 chương trình hoàn chỉnh

- Nội dung bài học sắp xếp logic

- Nội dung kiến thức truyền tải có hệ thống

- HS chủ động, tự tin trong việc thảo luận trao đổi nội dung bài học

Tiến trình dạy học theo nội dung bài học trên cũng có một số nhược điểm như sau:

- Hoạt động của học sinh còn ít, chưa vận dung được một số phương pháp dạy học tích cực …

- Ví dụ minh hoạ cho bài học còn ít

C KẾT LUẬN:

Qua quá trình dạy học theo phương pháp này chúng tôi nhận thấy:

- Phương pháp này phù hợp với đối tượng học sinh.

Muốn nâng cao hiệu quả từ việc đổi mới phương pháp, trách nhiệm trước tiên thuộc về đội ngũ giáo viên phải đóng vai trò là người “điều khiển”, người “cố vấn” trong quá trình dạy học Điều đó mới tránh được kiểu đọc chép, máy móc như hiện nay và thực hiện tốt quan điểm lấy người học làm trung tâm

Qua thực tiễn không bao giờ tồn tại một PPDH duy nhất, những tình huống khác nhau đòi hỏi những sáng tạo khác nhau