Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt góp phần đưa thị trường thanh toán tại Việt Nam phát triển theo hướng đổi mới, hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội và phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế. Thanh toán điện tử đang là xu thế tiêu dùng toàn cầu, chẩng cần nói nhiều về lợi ích của phương thức này đối với nền kinh tế, đối với chính phủ, ngân hàng và nhiều doanh nghiệp trong nước. Với những tính năng và tiện ích mà dịch vụ đem lại, thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành một xu thế tất yếu của thời đại công nghệ số. Dự kiến, trong thời gian tới, theo đà phát triển của xã hội và theo nhu cầu của thị trường, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giữ một vị trí cực kỳ quan trọng trong việc lưu chuyển tiền tệ và trong thanh toán giá trị của nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, hệ thống thanh toán Việt Nam còn khoảng cách so với một số nước trong khu vực và thế giới; thanh toán bằng tiền mặt trong nền kinh tế vẫn còn lớn, nhất là trong khu vực dân cư; tỷ lệ tiền mặttổng phương tiện thanh toán, tỷ lệ tiền mặtGDP của Việt Nam vẫn còn khá cao so với các nước. Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của vấn đề, em đã chọn đề tài: Phát triển thanh toán điện tử tại Việt Nam. Với những hiểu biết còn hạn chế của một sinh viên cũng như thời gian tìm hiểu thực tế chưa nhiều, bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót về mặt lý luận và thực tiễn. Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và các bạn để bài viết của em được hoàn thiện hơn.
Trang 1TIỂU LUẬN
QUẢN TRỊ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
ĐỀ TÀI:
PHÁT TRIỂN THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT - THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN: ĐỖ MỸ DUNG
SINH VIÊN: ĐINH THỊ THƠM LỚP: ĐHTN7A3
MSV: 1310108100596
Trang 2
LỜI MỞ ĐẦU
Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt góp phần đưa thị trường thanh toán tại Việt Nam phát triển theo hướng đổi mới, hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội và phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế
Thanh toán điện tử đang là xu thế tiêu dùng toàn cầu, chẩng cần nói nhiều về lợi ích của phương thức này đối với nền kinh tế, đối với chính phủ, ngân hàng và nhiều doanh nghiệp trong nước
Với những tính năng và tiện ích mà dịch vụ đem lại, thanh toán không dùng tiền mặt
đã trở thành một xu thế tất yếu của thời đại công nghệ số Dự kiến, trong thời gian tới, theo đà phát triển của xã hội và theo nhu cầu của thị trường, thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giữ một vị trí cực kỳ quan trọng trong việc lưu chuyển tiền tệ và trong thanh toán giá trị của nền kinh tế Việt Nam
Tuy nhiên, hệ thống thanh toán Việt Nam còn khoảng cách so với một số nước trong khu vực và thế giới; thanh toán bằng tiền mặt trong nền kinh tế vẫn còn lớn, nhất là trong khu vực dân cư; tỷ lệ tiền mặt/tổng phương tiện thanh toán, tỷ lệ tiền mặt/GDP của Việt Nam vẫn còn khá cao so với các nước
Nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của vấn đề, em đã chọn đề tài: "Phát triển thanh toán điện tử tại Việt Nam" Với những hiểu biết còn hạn chế của một sinh viên cũng như thời gian tìm hiểu thực tế chưa nhiều, bài tiểu luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót về mặt lý luận và thực tiễn Em rất mong nhận được sự đóng góp
ý kiến của thầy cô và các bạn để bài viết của em được hoàn thiện hơn
Trang 3
CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ
I Một số thống dịch vụ thanh toán điện tử
Thanh toán điện tử (TTĐT) là phương thức thanh toán hàng hóa và dịch vụ không phát sinh sự chuyển giao tiền mặt giữa các chủ thể thanh toán
- Dịch vụ Ví điện tử (e-wallet/digital wallet): là hình thức thanh toán được nhiều ông lớn, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại điện tử như Google, Amazon, Ebay tin dùng, với khả năng cùng một lúc chứa thông tin nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau của khách hàng với hệ thống bảo mật tốt hơn hình thức thanh toán bằng thẻ
Hiện có6 tổ chức không phải ngân hàng đã được cấp phép thực hiện dịch vụ Ví điện
tử, gồm: Banknetvn, VNPay, M_Service, BankPay, Vietnam Online, VietUnion 38 ngân hàng thương mại đã tham gia phối hợp triển khai dịch vụ Ví điện tử
- Hệ thống chuyển mạch thẻ: Ngày 1/4/2015, Công ty cổ phần chuyển mạch tài chính quốc gia Banknetvn và Công ty dịch vụ thẻ Smartlink đã sáp nhập thành Trung tâm Chuyển mạch thẻ thống nhất, cho phép chủ thẻ của một ngân hàng có thể rút tiền hoặc thanh toán tại hầu hết ATM/POS của các ngân hàng khác
- Thẻ thanh toán: Thẻ thanh toán (TTT) (hay thẻ NH): Là một loại công cụ thanh toán hiện đại do NH phát hành và bán cho các đơn vị, cá nhân để sử dụng trong thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ… hoặc rút tiền ra tại các NH đại lý hay tại các cây trả tiền
tự động (ATM)
Tổng lượng thẻ đang lưu hành trên thị trường đạt xấp xỉ 69 triệu thẻ, trong đó thẻ quốc
tế là 6,25 triệu thẻ Bên cạnh các dịch vụ rút tiền mặt, chuyển khoản, sao kê các ngân hàng thương mại đã tích hợp thêm nhiều tính năng vào thẻ ngân hàng để sử dụng thanh toán hóa đơn hàng hóa, dịch vụ như: thanh toán tiền điện, nước, cước viễn thông, bảo hiểm, vé máy bay hoặc thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ trực tuyến
Thanh toán bằng thẻ tín dụng điện tử: Nếu xét trong lĩnh vực ngân hàng thì hệ thống thanh toán trên thế giới đang ngày được hoàn thiện và đổi mới nhưng khi so sánh với nhịp độ phát triển ngày càng cao của thương mại điện tử toàn cầu thì thanh toán được xem là mặt ít phát triển nhất Tất cả các hàng hoá và dịch vụ được mua bán qua mạng Internet đều thanh toán qua hình thức thẻ tín dụng cổ truyền Thẻ tín dụng điện tử truyền thống và phổ biến nhất hiện nay là Mastercard và Visacard…
Trang 4- Thanh toán điện tử qua máy di động kỹ thuật số nối mạng toàn cầu: Đây là hình thức thanh toán ra đời trong nền “kinh tế số hoá” Để đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của thanh toán trong các giao dịch thương mại điện tử, các nhà sản xuất điện thoại di động nổi tiếng trên thế giới như Erricsion, Motorola, Nokia, Siemen… và các ngân hàng khổng lồ như ABN AMRO Bank, Banco Santardard, Citi Group, Deutsche Bank, HSBC… đã cùng nhau cộng tác để phát triển hình thức thanh toán điện tử bằng công nghệ điện thoại di động, công nghệ số nối mạng trên phạm vi toàn cầu
- Thanh toán qua Homebanking: Ngày nay, các dịch vụ thanh toán điện tử qua các homebanking đã có ở hầu hết các ngân hàng lớn trên thế giới Vừa qua, hãng TVN Entertainment Corporation liên kết cùng hãng Digital Evolution thành lập một liên doanh lấy tên là Chomzone LLC đầu tư vào phát triển các ứng dụng cho thương mại điện tử và thanh toán điện tử Liên doanh này đã hợp tác với E-citi để tạo ra Homebanking dịch vụ Internet hoàn hảo từ A đến Z Nếu như trước đây việc thanh toán đều được thực hiện như truyền thống thì loại hình dịch vụ mới này đảm bảo cho khách hàng tận dụng tối đa các tiện ích trên mạng để tiến hành các nghiệp vụ thanh toán tiền hàng của mình thông qua các dịch vụ ngân hàng tại nhà
- Thanh toán bằng các hoá đơn điện tử : Việc thanh toán quốc tế bằng hoá đơn chứng
từ truyền thống đã không thể đáp ứng được tốc độ giao dịch vô cùng cao trong thương mại điện tử Vì vậy phương thức thanh toán bằng hoá đơn điện tử được rất nhiều hãng cung cấp dịch vụ tài chính hàng đầu thế giới đặc biệt quan tâm
Như vậy, triển vọng cho thanh toán bằng hoá đơn điện tử trong các giao dịch thương mại điện tử trên thế giới sẽ là rất lớn nhờ những nỗ lực của các ngân hàng trên toàn cầu trong việc ứng dụng và cải tiến những tiện ích mà thanh toán qua hoá đơn điện tử đem lại
- Thanh toán bằng tiền điện tử: Một hình thức mới của tiền được tiến hành dưới dạng
“Coin” tiền đồng, một dạng tiền ảo trên máy tính điện toán được ra đời để phục vụ cho các giao dịch thương mại điện tử Tiền mặt điện tử được dùng để thanh toán cho các cuộc giao dịch trên máy, trao đổi-mua bán trên mạng Internet Hiện nay, hầu như tất cả các ngân hàng lớn trên thế giới như E-citi bank, ANZ, ABN… đều đã sử dụng hình thức thanh toán điện tử bằng tiền điện tử này
- Thanh toán thẻ xuyên biên giới: Các hệ thống thanh toán thẻ quốc tế như VISA, MarterCard, American Express, Diners Club/Discover (Mỹ), Union Pay (Trung Quốc) cung cấp 2 dòng thẻ phổ biến là thẻ tín dụng (Credit Card) và thẻ ghi nợ (Debit Card) Những thẻ này có các tính năng như rút tiền mặt ATM, thanh toán tiền khi mua hàng hóa, dịch vụ tại điểm bán (POS), thanh toán trực tuyến (online payment)
- Internet banking: Khách hàng năng động, hiện đại và có những nhu cầu tài chính đa dạng cần đáp ứng… Dù đang ở đâu và bất kỳ khi nào, chỉ cần có máy tính kết nối Internet và mã truy cập do ngân hàng cung cấp, khách hàng hoàn toàn có thể thực hiện các các giao dịch với ngân hàng một cách dễ dàng, nhanh chóng với tính an toàn bảo mật tuyệt đối
Trang 5- Mobile Banking: Mobile Banking là dịch vụ ngân hàng trên điện thoại di động, cho phép khách hàng thực hiện nhiều loại giao dịch với thao tác đơn giản, tiện lợi, nhanh chóng, an toàn chỉ trên chiếc điện thoại di động bằng cách đăng ký dịch vụ của NHTM
mà mình đã mở tài khoản Dịch vụ gồm có: Mobile Banking và Mobile BankPlus
- SMS Banking: Là dịch vụ NH qua tin nhắn điện thoại di động, giúp khách hàng giao dịch với ngân hàng bằng cách nhắn tin theo cú pháp quy định qua tổng đài
- Phone Banking: Là dịch vụ NH qua điện thoại Phone Banking giúp khách hàng thực hiện các giao dịch với Ngân hàng thông qua số tổng đài của Trung tâm dịch vụ khách hàng
và nền kinh tế
Khi TTĐT được khuyến khích và đưa vào như một phương thức thanh toán chính yếu trong xã hội sẽ đem lại nhiều lợi ích để thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững Nó sẽ tạo sự minh bạch trong các khoản chi tiêu và giao dịch của Chính phủ, các đơn vị kinh doanh và cá nhân, giúp dòng chảy tiền tệ được lưu thông rõ ràng và trơn tru hơn
TTĐT ra đời làm giảm được khối lượng tiền mặt trong lưu thông, tiết giảm được chi phí trong khâu in ấn tiền, bảo quản, vận chuyển tiền, giảm được chi phí lao động xã hội Nâng cao hiệu quả thanh toán trong nền kinh tế, góp phần tăng tốc độ luân chuyển vốn của xã hội, thúc đẩy phát triển sản xuất lưu thông hàng hoá và lưu thông tiền tệ Đặc biệt là góp phần rất quan trọng vào công tác phòng, chống rửa tiền đang ngày càng nhức nhối hiện nay
1 Đối với các chủ thể
Thay vì chỉ rút tiền qua ATM, chuyển khoản như hiện nay, các ngân hàng đã tích
hợp trên thẻ ATM các dịch vụ gia tăng như: thanh toán tiền điện, nước, điện thoại, mua vé máy bay, bảo hiểm, kết hợp với nhiều đối tác để phát hành thẻ đồng thương hiệu, đưa ra nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn để đẩy mạnh việc thanh toán không dùng tiền mặt Ví dụ bắt đầu từ ngày 20/12/2013, người tiêu dùng có thẻ
MasterCard có thể mua xăng dầu mà không cần sử dụng tiền mặt tại 15 đại lý xăng dầu của Công ty CP Nhiên liệu Sài Gòn ở TP HCM
Đối với người tiêu dùng, từ trước đến nay, giao dịch tiền mặt không phải trả phí Tuy nhiên, phí mà chúng ta không biết được đó chính là phí lưu hành tiền mặt lại rất lớn và được tính vào chi phí thuế của người dân Các nghiên cứu cho thấy, lưu hành tiền mặt đắt đỏ hơn nhiều so với thanh toán không dùng tiền mặt Đồng thời, việc lưu hành tiền mặt thiếu tính minh bạch như thanh toán điện tử, nên thanh toán điện tử sẽ góp phần hạn chế tham nhũng
Trang 6Ngoài những ảnh hưởng đến nền kinh tế thì người tiêu dùng cũng được hưởng lợi rất nhiều trong giao dịch không dùng tiền mặt, kể cả các cửa hàng có thanh toán bằng thẻ
và DN Trước hết, nếu xu hướng không sử dụng tiền mặt gia tăng nhiều hơn sẽ thúc đẩy doanh thu bán hàng của DN tăng, tốc độ thanh toán tăng lên đáng kể Đặc biệt, ở những siêu thị, trung tâm thương mại…, thanh toán bằng thẻ sẽ đẩy nhanh được tiến
độ thanh toán Còn sử dụng tiền mặt nhiều sẽ khiến cho việc thu ngân bị ách tắc, chậm hơn và lo thất thoát trong quá trình kiểm soát tiền mặt
Mặt khác, khi chấp nhận thanh toán điện tử, các DN sẽ thu thập được dữ liệu của khách hàng để phân tích, xác định, đánh giá…, từ đó đưa ra các chương trình bán hàng, khuyến mại phù hợp nhằm đẩy nhanh việc kinh doanh, tăng doanh thu
Chính phủ cũng được hưởng lợi khi tình trạng không sử dụng tiền mặt trong thanh toán được giảm thiểu như: việc thu thuế sẽ hạn chế được thất thoát, tham nhũng, chi phí vận hành giảm, hiệu quả hoạt động tăng…
2 Đối với nền kinh tế
Hiện nay, hệ thống Ngân hàng phát triển mạnh, thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng mở rộng cả về quy mô và phạm vi, tạo khả năng cho công tác thanh toán không dùng tiền mặt được phát triển mạnh mẽ Cụ thể:
- Phục vụ cho sản xuất lưu thông hàng hoá không ngừng phát triển
Mục tiêu của sản xuất hàng hoá là sản xuất ra sản phẩm để bán - tiêu thụ Thông qua khâu tiêu thụ các doanh nghiệp sẽ thu hồi lại vốn để tiếp tục chu kì sản xuất tiếp theo -T-H SX H’- T’, quá trình đó được thông qua khâu thanh toán Như vậy khâu thanh toán có vị trí hết sức quan trọng trong quá trình tổ chức sản xuất và tiêu thụ hàng hoá Như đã đề cập ở phần trên, TTKDTM chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng doanh số thanh toán tiền tệ của nền kinh tế nói chung và của từng doanh nghiệp nói riêng Do vậy nếu
tổ chức tốt TTKDTM sẽ có tác động to lớn đến việc thúc đẩy sản xuất và lưu thông hàng hoá không ngừng phát triển
- Góp phần ổn định lưu thông tiền tệ, giảm chi phí lưu thông xã hội
Công tác thanh toán không dùng tiền mặt gắn liền với công tác kế hoạch hoá lưu thông tiền tệ Thực hiện tốt công tác thanh toán không dùng tiền mặt tức là tăng nhanh tỷ trọng TTKDTM trong chu chuyển tiền tệ, sẽ làm giảm lượng tiền mặt trong lưu thông, giảm được các chi phí cần thiết phục vụ cho lưu thông tiền mặt, tác động trực tiếp đến thị trường giá cả, kiềm chế lạm phát tiến tới ổn định tiền tệ
- Mở rộng TTKDTM sẽ tạo điều kiện để giảm chi phí lưu thông tiền mặt, tiết kiệm lao động xã hội:
Việc mở rộng TTKDTM sẽ làm tăng khối lượng tiền ghi sổ và giảm khối lượng tiền mặt trong lưu thông, từ đó sẽ tiết giảm được chi phí cho toàn xã hội nói chung và cho ngành Ngân hàng nói riêng do tiết giảm được chi phí về in ấn tiền, kiểm đếm, vận chuyển, bảo quản tiền
Trang 7- Góp phần tăng nguồn vốn cho ngân hàng thương mại
Công tác TTKDTM càng phát triển, càng mở rộng thì nguồn vốn Ngân hàng huy động được từ số dư trên các tài khoản tiền gửi thanh toán của các tổ chức kinh tế sẽ tăng lên, tăng nguồn vốn tín dụng của ngân hàng Đồng thời thông qua TTKDTM, Ngân hàng nắm được một cách chính xác, hợp lý tình hình thiếu vốn của các bên tham gia thanh toán, để kịp thời cho vay, phát tiền vay đúng mục đích và có vật tư hàng hoá đảm bảo
- Phục vụ việc chỉ đạo thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia
Mở rộng TTKDTM góp phần thực hiện tốt chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước: việc mở rộng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt sẽ giảm được khối lượng lớn tiền mặt trong lưu thông và làm tăng khối lượng tiền ghi sổ, điều đó giúp cho Ngân hàng Trung ương có thể sử dụng hữu hiệu các công cụ của chính sách tiền tệ
Như vậy, TTKDTM giữ một vai trò hết sức quan trọng Đứng trên giác độ của ngành Ngân hàng, nó phản ánh khá trung thực trình độ quản lí, trình độ kỹ thuật nghiệp vụ của Ngân hàng cũng như sự tín nhiệm của khách hàng Trong nội bộ một Ngân hàng, TTKDTM không chỉ tác động đến nghiệp vụ thanh toán mà còn tác động tới các mặt nghiệp vụ khác của Ngân hàng như nghiệp vụ tín dụng Nếu làm tốt công tác TTKDTM thì sẽ thúc đẩy nghiệp vụ tín dụng phát triển và ngược lại
Đi đôi với sự phát triển kỹ thuật tin học, ngày nay hoạt động Ngân hàng hiện đại cũng chuyển hướng kinh doanh bằng cách mở rộng các dịch vụ thay cho kinh doanh chênh lệch lãi suất tiền gửi và cho vay là chủ yếu như trước đây, trong đó dịch vụ thanh toán đóng vai trò trọng tâm và đặc biệt quan trọng
CHƯƠNG II THỰC TRẠNG
THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT TẠI CÁC NHTM VIỆT NAM
I Một ví dụ trên thế giới – tại Đức
Trước khi nghiên cứu về phương thức thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam, sau đây tôi xin giới thiệu câu truyện thanh toán không dùng tiền mặt tại Đức:
1 Thanh toán thẻ ngày càng phổ biến
Hãy tưởng tượng điện thoại thông minh như chiếc ví của bạn Thay vì phải xếp hàng tại quầy bởi vì những người khác đang kiểm tra hóa đơn đúng hay sai, hoặc chờ đợi lấy tiền lẻ, hoặc loay hoay nhập mã PIN cho thẻ của họ, bạn chỉ cần đặt điện thoại di
Trang 8động trên máy quét – và mọi giao dịch hoàn thành Bạn không có nhu cầu dùng tiền mặt nữa
Đó dường như không còn là một viễn cảnh Thanh toán không dùng tiền mặt khá phổ biến ở nhiều nước trên thế giới Trong tháng 12 này, Ấn Độ đã không chấp nhận các hóa đơn mệnh giá lớn Tại Hy Lạp, chính phủ đang có kế hoạch để sử dụng ưu đãi về thuế để khuyến khích người dân không thanh toán bằng tiền mặt
Ở các nước Scandinavia, thanh toán bằng thẻ khá dễ dàng, ngay cả ở các cửa hàng nhỏ Điều đó rất hữu ích cho khách hàng: thanh toán được thực hiện nhanh chóng và không sợ bị tính nhầm hay phải nhận lại một “vốc” tiền xu
Dù vậy, tại Đức, tiền mặt rất phổ biến Là một nước phát triển nhưng 75% tất cả các khoản thanh toán được thực hiện bằng tiền mặt Bởi thế, tháng 5/2016, khi chính phủ Đức công bố sẽ loại bỏ dần tiền mệnh giá 500 Euro, một cuộc tranh luận lớn đã xảy ra Nhiều người lo ngại rằng tiền mặt sẽ sớm được loại bỏ hoàn toàn
Các nhà phê bình chỉ ra những khó khăn trong việc bảo vệ dữ liệu cá nhân Việc số hóa các khoản thanh toán cũng có nghĩa là tất cả các chi tiêu vụn vặt trong cuộc sống hàng ngày của người dân cũng sẽ được lưu lại Theo Reuters, trong số các nước Khu vực đồng tiền chung châu Âu, người Đức và Áo thích sử dụng tiền mặt hơn trong các giao dịch do quan ngại chính phủ có thể theo dõi các khoản chi trả điện tử
2 Hệ quả chính sách lãi suất âm
Các chuyên gia tài chính đã phân tích các lợi ích của việc Đức hạn chế lưu thông tiền mặt, chẳng hạn như ngăn chặn tài trợ khủng bố và rửa tiền
Tuy nhiên, khác với nhiều quốc gia khác trên thế giới, nhiều nước trong Liên minh châu Âu (EU), trong đó có Đức, gặp không ít khó khăn trong việc hạn chế người dân dùng tiền mặt do chính sách lãi suất âm đang được Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) áp dụng
Chính sách lãi suất bằng không hoặc lãi suất âm hiện đang góp phần giúp ổn định kinh
tế ở EU Nhà kinh tế Rudolf Hickel, giáo sư tài chính tại Đại học Bremen cho rằng, chính sách lãi suất ấm sẽ là động lực giúp EU phát triển Tháng trước, ông Rudolf Hickel đã viết một bài báo cho Tạp chí chính trị hàng tháng Blatter về chính sách lãi suất âm, khẳng định đây là một chính sách mà ECB vẫn kiên trì theo đuổi từ những năm 1980
Với việc điều chỉnh lãi suất, ECB hướng đến mục tiêu tăng cường xuất khẩu khi tỷ giá nội tệ bị giảm xuống sau khi lãi suất về mức âm và kích thích hệ thống ngân hàng tăng cường các khoản vay đầu tư vào nền kinh tế
Với chính sách lãi suất âm, ngân hàng gửi tiền vào ECB phải trả lãi phạt đối với tiền gửi của họ, hiện đang ở mức 0,4% Lãi suất phạt này sẽ được áp dụng cho khách hàng
cá nhân - điều hiện đang được xem xét áp dụng ở Thụy Sĩ Ngân hàng Thụy Sĩ PostFinance đã thông báo rằng họ sẽ áp dụng lãi suất âm đối với các khách hàng đặc biệt giàu có vào tháng Hai năm tới
Thông thường, nếu bạn gửi tiền vào một tài khoản tiết kiệm, số tiền đó sẽ tăng lên, bởi
vì nó tích lũy lãi Nhưng nếu lãi suất âm được áp dụng, số tiền gửi của khách hàng sẽ
Trang 9giảm đi Hậu quả là thay vì gửi tiết kiệm, nhiều người có xu hướng tích trữ tiền mặt hơn là chấp nhận tổn thất đó Bởi thế, có những thống kê cho thấy trong năm 2016, số người Đức mua két nhiều hơn so với các năm trước
Để ngăn chặn người dân tích trữ tiền mặt, điều có khả năng làm giảm sự phát triển kinh tế, nên các quan chức tài chính cũng tính tới việc khống chế những giao dịch tiền mặt lớn, khuyến khích thanh toán trực tuyến Tháng 5/2016, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đức Wolfgang Schäuble, khẳng định Đức sẽ không được loại bỏ hoàn toàn tiền mặt nhưng sẽ giới hạn mức thanh toán
Câu chuyện ở Đức cho thấy việc hạn chế lưu thông tiền mặt đưa lại nhiều lợi ích nhưng cũng không dễ dàng thực hiện được, đặt biệt là trong bối cảnh một số quốc gia
áp dụng chính sách lãi suất âm Vậy ở Việt Nam việc thanh toán không dùng tiền mặt hiện nay ra sao?
II Thực trạng thanh toán không dùng tiền mặt ở Việt Nam
Theo số liệu từ Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước - NHNN), tính đến cuối quý II/2016, tổng số lượng thẻ đã phát hành lũy kế là 106,03 triệu thẻ với hơn 17.000 máy ATM và hơn 239.000 thiết bị chấp nhận thẻ (POS)
Các dịch vụ thanh toán qua Internet và điện thoại: Hiện có 67 ngân hàng thương mại triển khai dịch vụ thanh toán qua Internet (Internet Banking) và 37 ngân hàng thương mại cung ứng các dịch vụ thanh toán qua di động (Mobile Banking)
Với nền tảng, cơ sở chính sách trên, hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) đã triển khai nhiều bước đi cụ thể và từng bước tạo lập được một hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thanh toán tiên tiến, tạo sự chuyển biến tích cực đối với việc phát triển thanh toán không dùng tiền mặt trong khu vực công, doanh nghiệp
Hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng kết nối với 66 đơn vị thuộc NHNN và gần
800 đơn vị thành viên trực tiếp thuộc 97 TCTD trên toàn quốc, đáp ứng nhu cầu thanh, quyết toán tức thời với số lượng giao dịch thanh toán ngày càng tăng của nền kinh tế Hầu hết các NHTM đã thiết lập được hệ thống ngân hàng lõi (core banking), phát triển
hệ thống thanh toán nội bộ với kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, cho phép cung ứng các dịch vụ, phương tiện thanh toán hiện đại, mang lại nhiều tiện ích cho khách hàng Việc phát triển dịch vụ giao dịch, chuyển khoản để hạn chế thanh toán bằng tiền mặt cũng được các NHTM quan tâm phát triển thông qua việc phối hợp với cơ quan quản
lý nhà nước triển khai dịch vụ thu ngân sách Điển hình như: Ký thỏa thuận hợp tác với Tổng cục Hải quan, Kho bạc Nhà nước, Tổng cục Thuế triển khai thu hộ ngân sách nhà nước, bảo lãnh thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu bằng phương thức điện tử Ngoài ra, để gia tăng tiện ích và đáp ứng tối đa nhu cầu giao dịch của khách hàng, các ngân hàng triển khai thêm tính năng chuyển khoản theo lô và chuyển khoản định kỳ đối với dịch vụ ngân hàng điện tử Cụ thể, với tính năng chuyển khoản theo lô, khách hàng có thể tiết kiệm tối đa thời gian khi thực hiện lệnh chuyển khoản lên đến 50 người thụ hưởng cùng một lúc, tại bất kỳ ngân hàng nào chỉ bằng một lần nhấp chuột, thay vì phải thực hiện từng lệnh chuyển tiền
Trang 10Đối với tính năng chuyển khoản định kỳ của dịch vụ ngân hàng điện tử, ngân hàng giúp khách hàng dễ dàng thực hiện các giao dịch thanh toán một cách nhanh chóng, theo kế hoạch chi tiêu mà không cần đến giao dịch trực tiếp tại ngân hàng hoặc các đơn vị cung cấp dịch vụ
Như vậy, thay vì phải thực hiện các giao dịch giống nhau hàng ngày, hàng tuần hay hàng tháng, khách hàng có thể đặt lệnh chuyển khoản định kỳ theo lịch trình đặt trước Đến ngày thanh toán theo lịch đã hẹn, các giao dịch sẽ được thực hiện đúng với số tiền
và thông tin chi tiết mà khách hàng đã đặt trong lệnh chuyển khoản
1 Mức độ ứng dụng thương mại điện tử trong cộng đồng việt nam
Theo kết quả khảo sát năm 2015 của Cục Thương Mại Điện Tử (TMĐT) và Công nghệ thông tin (CNTT), giá trị mua hàng của một người mua hàng trực tuyến trong năm ước đạt 160 USD, doanh số Thương mại điện tử B2C đạt khoảng 4,07 tỷ USD, tăng 37% so với năm trước đó, chiếm khoảng 2,8% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước10 Loại hàng hóa, dịch vụ được mua trực tuyến phổ biến nhất là quần áo, giày dép và mỹ phẩm (64%) Tiếp theo là đồ công nghệ và điện tử, thiết bị đồ dùng gia đình, sách – văn phòng phẩm – hoa – quà tặng Phần lớn người mua hàng trực tuyến vẫn lựa chọn hình thức thanh toán tiền mặt với 91% đối tượng khảo sát cho biết có sử dụng phương thức này, tiếp theo là 48% sử dụng phương thức chuyển khoản qua ngân hàng, 20% người tham gia khảo sát cho biết từng sử dụng các loại thẻ thanh toán
Theo kết quả khảo sát của Cục TMĐT và CNTT, 62% số người truy cập Internet đã từng mua hàng trực tuyến, tăng 4% so với năm 2014 Có nhiều cách thức để tìm kiếm thông tin trước khi mua hàng trực tuyến, trong đó cách thức tìm kiếm bằng các phương tiện điện tử được lựa chọn phổ biến với 81% số người mua sử dụng máy tính để
bàn/máy tính xách tay để tìm kiếm thông tin, 74% sử dụng các thiết bị di động (điện thoại, máy tính bảng) Chỉ có 20% số người chọn cách thức hỏi bạn bè, người thân