VẺ đẹp BÌNH dị của ĐÌNH và CHÙA THÔN vân TRA

Mục tiêu giải quyết tình huống - Vận dụng kiến thức của các bộ môn: Mĩ thuật, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, …để truyền bá sâu rộng tới các bạn học sinh,

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI PHÒNGPHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN AN DƯƠNG

TRƯỜNG THCS TÂN TIẾN

TÊN TÌNH HUỐNG:

VẺ ĐẸP BÌNH DỊ CỦA ĐÌNH VÀ CHÙA

THÔN VÂN TRA

Lĩnh vực dự thi: : Môn 1: Mỹ thuật Môn 2: Giáo dục công dân

- Thông tin về đơn vị quản lí:

Trường: Trung học cơ sở Tân Tiến.

Địa chỉ: Xã Tân Tiến – Huyện An Dương – TP Hải Phòng.

Điện thoại: 0312.227.121

Email: Thcstantienanduonghp@gmail.com

- Thông tin về thí sinh:

1 Họ và tên: Bùi Doãn Quang - Giới tính: Nam

Ngày sinh: 01/07/2001 - Lớp 9A - Điện thoại: 0934238820

2 Họ và tên: Nguyễn Trọng Hải - Giới tính: Nam

Ngày sinh 25/01/2001 - Lớp 9B - Điện thoại: 0978825868

NĂM HỌC 2015-2016

I Tình huống cần giải quyết

Để kỉ niệm 26 năm ngày Hội Quốc Phòng Toàn Dân và 71 năm ngày thành lập Quân Đội nhân dân Việt Nam, trường em có tổ chức cho học sinh đi tham quan và tìm hiểu di tích lịch sử địa phương Nhân dịp này em xin giới thiệu với

mọi người về: Vẻ đẹp bình dị của Đình và Chùa thôn Vân Tra – nơi chúng em

sinh ra và lớn lên.

II Mục tiêu giải quyết tình huống

- Vận dụng kiến thức của các bộ môn: Mĩ thuật, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, …để truyền bá sâu rộng tới các bạn học sinh, với nhân dân thành phố Hải Phòng và nhân dân cả nước biết được những vẻ đẹp của Đình và Chùa thôn Vân Tra

- Thu hút du khách đến với lễ hội của Đình Làng thôn Vân Tra

- Nâng cao ý thức giữ gìn, bảo tồn cho nhân dân địa phương và du khách thập phương

- Nâng cao khả năng vận dụng, tổng hợp kiến thức liên môn khả năng tự học, tự nghiên cứu nhằm thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với thực tiễn đời sống; nâng cao ý thức cho mỗi học sinh chúng ta về việc chung tay bảo vệ các khu di tích lịch sử của quê hương.

III Tổng quan về các vấn đề nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

Chúng em đã hình thành nhóm hợp tác, vận dụng kiến thức của các môn: Mĩ thuật, Giáo dục công dân, Âm nhạc, Địa lý, Ngữ văn, Lịch sử kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin qua mạng internet và đọc qua sách báo, trên tivi và dưới

sự hướng dẫn hỗ trợ nhiệt tình của các thầy, cô giáo bộ môn nói trên đã giúp chúng

em khái quát thành kiến thức sơ lược nhất về vẻ đẹp bình dị, giếng nước, gốc đa sân đình thôn Vân Tra trên những phương diện sau:

- Vị trí địa lý, lịch sử ra đời và phát triển của Đình Làng Vân Tra huyện An Dương thành phố Hải Phòng

- Kiến trúc của Đình, Chùa Vân Tra như thế nào?

- Đình Làng Vân Tra có vai trò, ý nghĩa như thế nào đối với nhân dân huyện

An Dương thành phố Hải Phòng

- Chúng ta cần phải làm gì để bảo tồn và phát huy giá trị của Đình Làng thôn Vân Tra

VI Giải pháp giải quyết tình huống

Với sự hướng dẫn của thầy, cô giáo chúng em đã vận dụng kiến thức của các bộ môn sau để giải quyết tình huống:

- Vận dụng kiến thức bộ môn Mĩ thuật tìm hiểu tổng quan về qui mô, cấu trúc xây dựng đình và chùa, vẽ những bức tranh nghệ thuật nghệ thuật điêu khắc

gỗ dân gian và vẽ tranh về trò chơi dân gian được tổ chức vào các ngày lễ hội Đình Làng Vân Tra

- Vận dụng kiến thức bộ môn Giáo dục công dân để giáo dục lòng tự hào truyền thống quê hương và tình yêu quê hương đất nước, từ đó nâng cao ý thức

trách nhiệm trong việc giữ gìn bảo tồn di sản văn hóa địa phương cho học sinh chúng em.

- Vận dụng kiến thức bộ môn Ngữ văn để giới thiệu thuyết minh cho du

khách bốn phương trong và ngoài nước biết được vẻ đẹp bình dị của giếng nước, gốc đa Đình Làng Vân Tra, khích lệ sự tò mò muốn khám phá, trải nghiệm sáng tạo

- Vận dụng kiến thức bộ môn Tin học để tìm hiểu tư liệu và trình chiếu hình ảnh lễ hội Đình làng đặc biệt là nghệ thuật múa rối nước để giới thiệu cho các bạn

về nghệ thuật múa rối trong những tiết học tự chọn

- Vận dụng kiến thức bộ môn Địa lý, Lịch sử để giới thiệu về vị trí địa lý, lịch sử ra đời và phát triển của Đình và Chùa làng Vân Tra

V Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

1 Vị trí địa lý

Đình Làng Vân Tra thuộc xã An Đồng, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng được coi là một áng mây lành? Vâng, kính thưa các quí vị theo sự giải thích của những bậc túc nho trí giả mà ông cha ta truyền lại thì tên gọi Vân Tra có ý nghĩa là “Áng mây lành” Áng mây lành đó luôn mang đến mọi sự tốt đẹp, che chở cho cuộc sống yên bình của dân làng từ ngàn năm qua và báo hiệu cho những điều lành sẽ đến Ngày nay,Vân Tra là một làng thuộc xã An Đồng, huyện An Dương thành phố Hải Phòng Làng Vân Tra nằm ở phía Tây địa bàn của xã tiếp giáp với thị trấn An Dương, phía Nam giáp xã Đồng Thái, phía Đông giáp làng Văn Cú và làng Vĩnh Khê, phía Bắc giáp với dòng sông phù sa chạy dọc ven làng Giữa làng

về phía Đông là ngôi đền (nay gọi là đình) thờ đức Thái Úy Thành Quốc Đào Văn Lôi Di tích lịch sử Đình Làng Vân Tra đã được Nhà nước công nhận: “Bằng di tích lịch sử văn hóa” quốc gia năm 1994

2 Lịch sử ra đời

Ông nội em (nay là Trưởng ban quản lý đình) cư trú tại thôn Vân Tra kể lại:Đình Vân Tra là ngôi đình cổ nghìn năm tuổi nằm ngay sát trục đường chính của xã An Đồng Theo bản thần tích về Đình còn lưu lại, Đình thờ Đức Thái Úy Thành Quốc Công Đào Văn Lôi (1028-1054) nhân vật lịch sử nổi tiếng, vị đại anh hùng, đại trí thức có công phò tá 3 triều vua Lý, từ Lý Thái Tổ đến Lý Thái Tông Ông là con của Đệ nhất khai quốc công thần triều hậu Lý Đào Cam Mộc và bà Đỗ Thị Uyển Đào Cam Mộc thời trẻ du họa ở kinh đô Hoa Lư, có lần theo thuyền buôn ra bến Vân Tra chơi, được cụ Đỗ Hưởng mến tài gả con gái là Đỗ Thị Uyển

Bà Uyển tần tảo buôn bán nuôi chồng ăn học Năm Đào Văn Lôi 13 tuổi cha mất sớm theo mẹ về làng Vân Tra sinh sống Đào Văn Lôi thủa nhỏ thông minh hơn người, văn võ song toàn, lại năng làm việc hiếu, nghĩa được dân làng hết sức quý mến Năm 24 tuổi, Ông đỗ đầu kỳ thi ở kinh thành và được vào làm ở Hàn Lâm Viện, được phong làm Phủ Úy các vùng Sơn Tây, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Hà Giang Ở đâu ông cũng được nhân dân yêu tài, mến đức Nhờ có công tham gia dẹp loạn, tôn phù Thái Tử Lý Phật Mã lên làm Vua, tức Vua Lý Thái Tông Để thưởng công nhà vua phong cho Đào Văn Lôi được giữ chức Tả Phúc Lâm Năm 1043, Ông theo Vua đánh tan quân Chiêm Thành xâm nhập vùng biển

nước ta và dẹp loạn Nùng Chí Cao ở miền núi phía Bắc Năm 1066 vì tuổi cao Ông xin cáo quan về quê mẹ ở thôn Vân Tra mở trường dạy học ngay tại nhà và được người đời tôn xưng là “Phu tử chốn Vân Am” Học trò mến tài nên theo học rất đông, nhiều người đã đỗ đạt Khi Ông qua đời Vua Lý Thánh Tông vô cùng thương tiếc, sai quan về tế lễ và phong làm “Phúc Thần”, Vua giao cho làng Vân Tra lập miếu thờ Ông Ngôi Miếu cổ Vân Tra có đôi câu đối:

“Vân Tra trở đậu thiên niên miếu - Hậu Lý Sơn Hà Đệ nhất công”

Tạm dịch là:

“Công cao bậc nhất triều hậu Lý - Ngàn năm thờ phụng miếu Vân Tra”

3 Nghệ thuật kiến trúc đình Vân Tra

Giếng đình Vân Tra với màu nước trong xanh màu ngọc bích

Đình Vân Tra là ngôi đình khá bề thế, được xây dựng từ xa xưa Trước mặt

là sân đình rất rộng, có một hồ lớn để diễn rối nước trong các ngày lễ hội Mái đình không cao lắm nhưng các đầu đao cong vút, trên đó là hình các con nghê hình thù rất dữ tợn Bố cục theo kiểu chữ công (I) gồm năm gian tiền đường, ba gian hậu cung và một gian ống muỗng Kiến trúc đình dựa trên hệ thống vì, kèo, chồng, rường và đặc biệt là hàng cột lim to, tạo cho ngôi đình có dáng vẻ bề thế và vững chãi Đình lợp ngói mũi hài đã phủ rêu mốc, có một hậu cung được nối với tiền

đường bằng ống muỗng Mái đao đình là sự tiếp tục của "bờ xối" kết hợp với "mái tàu", người nghệ sĩ tạo nên mái cong vút như bàn tay của thôn nữ trong động tác múa đèn Đầu đao trang trí hình con rồng vút lên, những tay rồng vươn dài trong tư thế "phun châu, nhả ngọc" trước chim Phượng Hoàng với vũ điệu uyển chuyển, say sưa.

Sân đình Vân Tra

Đình Vân Tra được liên kết bằng vì kèo, xà với kỹ thuật sàm mộng Vì kèo

là sự phát triển ở đỉnh cao của kiến trúc dân dã "thượng rường hạ bẩy", "giá chiêng chồng rường" Trên các vì, kèo, hoành, câu đầu đều chạm trổ hoa lá cách điệu Dưới mái đình là các bức chạm khắc trang trí tinh xảo, sống động

Vì kèo, xà của Đình làng Vân Tra

Trái với vẻ ngoài đơn sơ, bình dị, bước vào gian chính của Đình ta như lạc vào không gian cổ kính, tôn nghiêm, sâu thẳm của ngôi đình Dưới xà hạ của 2 tòa nhà tiền đường và hậu đường là hai bức đại tự hình chữ nhật được trang trí các biểu tượng rồng, mây, hoa lá trạm trổ và khắc chìm nổi tinh xảo, thể hiện tài hoa của người xưa.

Đình còn lưu giữ nhiều cổ vật có giá trị như: Cỗ kiệu, bát cống … mang hình tượng khối rồng cách điệu, bát hương đại bằng đá, bằng đồng từ thời Lê và hàng chục sắc phong của triều đại phong kiến Việt Nam từ thời Lê Trung Hưng, Tây Sơn cho đến thời Nguyễn Theo tìm hiểu, người dân trong làng kể lại: Khi mới xây dựng Đình từ thời Vua Lý Thánh Tông chỉ có 1 gian thờ (hậu đường) gọi là Đền Vân Tra Đến thời hậu Lê nhân dân xây thêm một gian thờ nữa (trung đường), thời nhà Nguyễn xây thêm 1 gian ngoài cùng (tiền đường) và đổi tên thành Đình

Vân Tra

Tuy được xây dựng vào các triều đại khác nhau, mỗi gian, mỗi tòa có kiến trúc khác nhau nhưng lại hết sức hòa quyện Các tòa nhà có bộ mái sát nhau tạo chiều sâu cho nội thất kiến trúc, thành thể liên hoàn, thuận lợi cho việc thờ cúng và tạo không gian rộng rãi bài trí đồ vật Đình Vân Tra có kết cấu chữ Tam, ngoài giá

trị thờ cúng còn phản ánh nhận thức về vũ trụ của người xưa qua các yếu tố cơ bản

là Thiên, Địa, Nhân

Bên cạnh Đình Vân Tra là Chùa Vân Tra

Sân Chùa cạnh Đình làng Vân Tra hôm nay

Chùa cách Đình khoảng 60 - 100 m, nằm trên mảnh đất cao ráo, dài hơn 1000m, thế đất hình con xà và xung quanh là cảnh làng xóm trù phú, cánh đồng lúa bao bọc (Đình quay hướng Đông, đuôi con xà ngoảnh hướng Tây là vị trí của ngôi chùa) Chùa Vân Tra có tên chữ là Nhuệ Quang Tự, gắn bó lâu đời với lịch sử làng Vân Tra triều hậu Lý, bà Đỗ Thị Uyển thân sinh ra thái úy Thành Quốc Công, Đào Văn Lôi quy tụ tại chùa làng, xây dựng theo kiến trúc hoàn chỉnh trong khuôn viên rộng 15 sào Bắc Bộ Hiện tại chùa còn lưu giữ được một số cổ vật có giá trị như là cây trúc đài đá, bộ tượng tứ pháp 4 pho, hai pho tượng quan âm trong tư thế đứng thuyết pháp trên đài sen, quả chuông đồng cao 102cm, mộ pháp gạch cổ liên thời Hậu Lê …

Chuông Chùa Vân Tra

Ngoài kiến trúc hậu cung chứa tòa phật điện còn tương đối nguyên vẹn, phần lớn các kiến trúc bổ trợ khác như: gác chuông tam quan, nhà tăng của ngôi chùa đã và đang được chính quyền, nhân dân địa phương tu tạo

Có thể nói Chùa Vân tra có nguồn gốc từ lâu đời, gắn với cuộc đời, sự nghiệp của gia đình ông Đào Văn Lôi Với người dân nơi đây Chùa giữ vị trí quan trong trong việc truyền bá phật pháp ở huyện An Dương

4 Nghệ thuật dân gian

Đình và Chùa Vân Tra trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn Gắn liền với di tích Đình, Chùa Vân Tra là các lễ hội hằng năm được tổ chức vào các ngày 14-15 tháng Giêng âm lịch Năm nào cũng vậy, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, gia đình yên ấm, con cái đỗ đạt, quanh năm làm ăn lao động sản xuất được mùa no đủ, dân làng mở hội tưng bừng Trong thời gian lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa, hoạt động vui chơi dân gian gắn liền với nông nghiệp lúa nước như: kéo

co, đấu vật, đánh cờ ngươì, bắt vịt, cầu thùm,… thu hút nhiều khách thập phương tới dự Trong đó nét đặc biệt ở lễ hội vật Vân Tra mà không nơi nào có đó là những keo vật thách đấu với nhau giữa các đô vật nữ với các đô vật nam của làng Những đô vật từ Kiến An, Vĩnh Bảo, Thủy Nguyên, Bắc Ninh… cũng nô nức về nơi đây thách đấu chung vui

Trong không khí phấn khởi của những ngày đầu xuân, các vận động viên thi đấu trung thực, khách quan, nhiệt tình thể hiện tinh thần thượng võ cao, cống hiến cho khán giả nhiều pha đấu hay, hấp dẫn thu hút đông đảo nhân dân địa phương,

du khách thập phương tới xem cổ vũ

Lễ hội vật truyền thống làng Vân Tra được tổ chức gắn với hoạt động văn hóa, thể thao tâm linh nhằm ôn lại truyền thống hào hùng thượng võ của cha ông

để lại, là dịp để các trai làng rèn luyện ý chí, sức khỏe Đồng thời là cơ hội giao lưu cho các thanh thiếu niên giữa các địa phương, tăng cường mối đoàn kết gắn bó tình cảm cộng đồng

Vẽ một số bức tranh minh họa về lễ hội truyền thống của làng Vân Tra

Múa rối nước

Trò chơi dân gian đánh cờ ngươì của dân làng Vân Tra vô cùng độc đáo

Ngoài những hoạt động vui chơi dân gian mà chúng em vừa nêu trên trong những ngày lễ hội còn có múa cờ, múa trống, trong sân đình có tế thần Các đoàn

tế thánh đến từ các nơi trong thành phố Hải Phòng Sau khi đại đình tế thần xong ngoài sân đình cũng tổ chức diễn các trích đoạn chèo cổ truyền thống gần gũi với đời sống như Thúy Vân giả dại, Thị Màu lên chùa, Tuần Ty Đào Huế, đặc biệt trích đoạn chèo “Nỗi oan hại chồng” trong vở “Quan Âm Thị Kính” chúng em đã được học trong chương trình Ngữ văn lớp 7 giúp chúng em hiểu thêm về nghệ thuật chèo Những trích đoạn đều mang nhiều thông điệp và mối quan hệ xã hội, đặc biệt là vấn đề tình yêu nam nữ trong chèo ngày xưa để gần với tâm tư của chúng em Nghệ thuật chèo đã góp phần tích cực giáo dục đạo đức, lối sống truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam trong quá trình hình thành nhân cách, giúp người dân cảm thụ được giá trị của nghệ thuật sân khấu truyền thống và rèn luyện

ý thức trân trọng, giữ gìn, phát huy những giá trị văn hóa dân tộc

Lễ hội là dịp đưa chúng ta trở về cội nguồn dân tộc bồi đắp cho chúng em lòng tự hào và tình yêu đối với di tích lịch sử văn hóa của quê hương Lễ hội Đình Làng thôn Vân Tra là hình thức giáo dục chuyển giao cho các thế hệ sau biết giữ gìn, kế thừa phát huy những giá trị đạo đức truyền thống quý báu của dân tộc theo cách riêng: kết hợp giữa yếu tố tâm linh và các trò chơi đua tài giải trí

Cây đa cổ thụ của Đình Làng Vân Tra

Nói tới nghệ thuật văn hóa dân gian của Đình Làng Vân Tra không thể không nói tới nghệ thuật vẽ tranh màu bột Từ lâu hình ảnh “ cây đa, giếng nước, sân đình” như thổi hồn vào tâm tư tình cảm của từng người dân Việt Nam nói chung và của làng Vân Tra nói riêng - Cái hồn đó, nét đẹp đó không chỉ được ẩn chứa trong thơ ca, nỗi nhớ mà còn được vẽ nên bằng nét bút dung dị và mộc mạc của tranh màu bột Tất cả như tái hiện được cuộc sống sinh hoạt của người dân quanh khu Đình Bằng dáng vẻ, nụ cười, khuôn mặt khác nhau xen lẫn với tiếng

chanh chua của kẻ mua, người bán Tất cả như vẫn còn đó, rất sống động và yên bình.

5 Bề dầy về lịch sử

Theo Vân Tra Linh từ Phả Lục, thì làng Vân Tra được hình thành và phát triển trải qua gần 2000 năm lịch sử Làng Vân Tra do 03 dòng họ (Đỗ, Nguyễn, Lê) Trong đó Tộc Đỗ Khắc tới đây lập nghiệp từ rất sớm (năm 938) đến nay dã

1100 năm Khi đó Cụ Thượng Tổ Đỗ Khắc Tam sinh năm 920 (Tân tị) là con thứ 3 của Thủy tổ Đỗ Khắc Vĩ là Tướng của Dương Đình Nghệ Dương Đình Nghệ là Nhạc phụ của Ngô Quyền Vì vậy cụ Thượng Tổ Đỗ Khắc Tam tiếp tục được Ngô Quyền tin dùng và được phong làm Tướng khi mới 18 tuổi, ông đã cùng với Đại quân Ngô Quyền diệt quân Nam Hán tại trận đại thủy chiến của sông Bạch Đằng Sau đó cụ Thượng Tổ Đỗ Khắc Tam kéo quân tới ấp Trang Vân và đã có công lớn khai khẩn, lập nên từ một vùng bãi bờ ven sông Rế, xưa kia các cụ gọi là sông

‘‘Hàm Giang’’ (một nhánh của sông Lạch Tray) Nơi đây đã một thời là nơi chứa quân lương, nơi tập kết binh sĩ trong trận đánh sông Bạch Đằng lịch sử, là nơi giao lưu buôn bán trao đổi hàng hóa sầm uất một thời Sau này, ông được nhân dân tôn sùng làm Thần Hoàng Làng và được thờ cúng tại Đình Làng Vân Tra hiện nay

Cao cao Tổ Đỗ Mười (hậu duệ Thế Tổ vào thời Lý, Trần, Nguyễn khoảng thế kỉ XIII, XIV, XV) là một vị danh nhân, Đại Phú Hào, có quyền lực, nhà tiên tri của thời đại, đã hết lòng thương dân, yêu mến con cháu, chăm lo đời sống cho mọi