Bài giảng kinh tế xây dựng

Chi phí khác... Hãy xác đ nh giá tr IRR.. Tính các giá tr NPVa và NPVb.

M C L C

M C L C 2

CH NG 1 M U 5

1.1 V AI TRÒ VÀ NHI M V C A NGÀNH XÂY D NG TRONG N N KINH T QU C DÂN 5

1.2 T ÌNH HÌNH U T XÂY D NG C A V I T N AM TRONG NH NG N M QUA 6

1.2.1 Tình hình đ u t vào n n kinh t qu c dân theo ngành theo ngành là vùng lãnh th trong giai đo n (2001 ÷ 2005) 6

1.2.2 u t nhà n c cho l nh v c giao thông giai đo n 1996 ÷ 2005 7

1.2.3 u t nhà n c cho l nh v c xây d ng công trình thu l i 8

1.3 N H NG C I M KINH T K THU T C A NGÀNH XÂY D NG THU L I 9

1.3.1 Khái ni m và đ c đi m c a s n ph m xây d ng thu l i 9

1.3.2 Nh ng đ c đi m c a vi c thi công các công trình xây d ng 10

1.4 K HÁI NI M , I T NG , N I DUNG VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U MÔN H C 11

1.4.1 Khái ni m v Kinh t xây d ng: 11

1.4.2 i t ng 12

1.4.3 N i dung nghiên c u c a môn h c kinh t xây d ng 12

1.4.4 Ph ng pháp nghiên c u môn h c Kinh t xây d ng 12

CÂU H I CH NG 1 12

CÂU 1 T I SAO NÓI S N XU T XÂY D NG LUÔN BI N NG? 12

CH NG 2 C S LÝ LU N ÁNH GIÁ TÀI CHÍNH, KINH T - XÃ H I CÁC D ÁN XÂY D NG THU L I 12

2.1 C ÁC LO I CHI PHÍ 12

2.1.1 Chi phí đ u t xây d ng 12

2.1.2 Chi phí qu n lý v n hành 13

2.1.3 M t s khái ni m khác v chi phí 14

2.2 T HU NH P C A D ÁN 16

2.2.1 Khái ni m v thu nh p c a d án 16

2.3 G IÁ TR C A TI N T THEO TH I GIAN 16

2.3.1 Tính toán lãi t c 16

1 Khái ni m v lãi t c và lãi su t 16

2 Lãi t c đ n 17

3 Lãi t c ghép 17

2.3.2 Xác đ nh lãi su t có xét đ n y u t l m phát 18

2.3.3 Bi u đ dòng ti n t 18

2.4 P H NG PHÁP XÁC NH GIÁ TR T NG NG C A TI N T TRONG TR NG H P DÒNG TI N T N VÀ PHÂN B U 19

2.4.1 Các ký hi u tính toán 19

2.4.2 Ph ng pháp xác đ nh giá tr ti n t th i đi m hi n t i (P) khi cho tr c giá tr c a ti n t th i đi m t ng lai (F) 19

2.4.3 Ph ng pháp xác đ nh giá tr t ng lai (F) c a ti n t khi cho tr c tr s c a chu i dòng ti n t đ u (A) 20

2.4.4 Ph ng pháp xác đ nh giá tr c a thành ph n c a chu i ti n t phân b đ u (A) khi cho bi t giá tr t ng đ ng t ng lai (F) c a nó 20

2.4.5 Ph ng pháp xác đ nh giá tr t ng đ ng th i đi m hi n t i (P) khi cho tr c giá tr c a thành ph n c a chu i giá tr ti n t phân b đ u c a nó là A 20

2.4.6 Ph ng pháp xác đ nh giá tr c a thành ph n c a chu i ti n t đ u (A) khi cho bi t tr c giá tr t ng đ ng th i đi m hi n t i c a nó là P 21

2.5 P H NG PHÁP XÁC NH GIÁ TR T NG NG C A TI N T TRONG TR NG H P DÒNG TI N T PHÂN B KHÔNG U 21

2.6 P H NG PHÁP PHÂN TÍCH ÁNH GIÁ D ÁN U T V M T KINH T XÃ H I 22

2.6.1 S c n thi t c a vi c phân tích kinh t xã h i 22

2.6.2 S khác nhau gi a phân tích tài chính và phân tích kinh t - xã h i 22

2.7 C ÁC PH NG PHÁP ÁNH GIÁ CÁC D ÁN 22

2.7.1 Ph ng pháp dùng ch tiêu t ng h p không đ n v đo đ x p h ng các ph ng án 22

2.7.2 Ph ng pháp phân tích giá tr - giá tr s d ng 26

2.7.3 Ph ng pháp phân tích chi phí - L i ích (CBA) 27

CÂU H I CH NG 2 33

CÂU 1 KHÁI NI M NPV, IRR, B/C? 33

CH NG 3 V N S N XU T TRONG CÁC DOANH NGHI P XÂY D NG 33

3.1 K HÁI NI M V V N S N XU T 33

3.2 V N C NH 34

3.2.1 Các khái ni m v TSC 34

3.2.2 Phân lo i v n c đ nh 35

3.2.3 ánh giá v n c đ nh 36

3.2.4 Các hình th c c a v n c đ nh 36

3.2.5 Hao mòn và nh ng bi n pháp gi m hao mòn v n c đ nh 38

3.2.6 Kh u hao và các ph ng pháp xác đ nh kh u hao v n c đ nh 39

1 Mô hình kh u hao gi m nhanh (Declining Balance, vi t t t là mô hình DB) 42

2 Mô hình kh u hao theo t ng các s th t n m (Sum - of year - Digits Depreciation, vi t t t SYD) 42 3 Mô hình kh u hao h s v n chìm (Sinking Fund Depreciation, vi t t t SF) 43

4 Kh u hao theo đ n v s n l ng: 43

5 Kh u hao theo m c đ c n ki t tài nguyên: 44

3.2.7 Ph ng pháp xác đ nh th i h n s d ng h p lý c a tài s n c đ nh 45

1 Khái ni m 45

2 Ph ng pháp xác đ nh th i h n s d ng tài s n c đ nh t i u v m t kinh t 45

3.2.8 L p k ho ch v tài s n c đ nh 47

1 K ho ch s d ng TSC : 47

2 K ho ch kh u hao tài s n c đ nh 47

3 K ho ch d tr tài s n c đ nh 48

4 K ho ch trang b tài s n c đ nh 50

5 K ho ch b o d ng và s a ch a tài s n c đ nh 50

6 Xác đ nh s n l ng hoà v n c a tài s n c đ nh 50

3.3 K HÁI NI M , THÀNH PH N VÀ C C U V N L U NG (VL ) 51

3.3.1 Khái ni m 51

3.3.2 Thành ph n v n l u đ ng: 51

1 V n l u đ ng n m trong quá trình d tr s n xu t bao g m: 51

2 VL n m trong quá trình s n xu t: 52

3.3.3 Các ngu n v n l u đ ng: 52

1 Ngu n v n l u đ ng t có: 52

2 Ngu n v n l u đ ng đi vay 52

3 Ngu n v n l u đ ng coi nh t có: 52

3.3.4 C c u c u VL 53

1 Nh ng nhân t v m t s n xu t 53

2 Nh ng nhân t thu c m t cung c p: 53

3 Nh ng nhân t thu c l u thông 53

3.4 C HU CHUY N VL VÀ CÁC BI N PHÁP T NG NHANH T C CHU CHUY N 54

3.4.1 Chu chuy n VL 54

3.4.2 Bi n pháp t ng nhanh t c đ chu chuy n 56

CÂU H I CH NG 3 57

CH NG 4 CHI PHÍ D ÁN U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH 57

4.1 N GUYEN T C L P PHI D AN D U T XAY D NG CONG TRINH 57

4.2 T NG M C D U T , D TOAN XAY D NG CONG TRINH 58

4.2.1 Khái ni m v t ng m c đ u t , d toán đ u t xây d ng công trình 58

1 Khái ni m v T ng m c đ u t d án đ u t xây d ng công trình 58

2 Khái ni m v d toán xây d ng công trình 58

4.2.2 N i dung t ng m c đ u t , d toán đ u t xây d ng công trình 58

1 N i dung t ng m c đ u t d án đ u t xây d ng công trình 58

2 N i dung d toán xây d ng công trình 61

4.3 P H NG PHAP TINH T NG M C D U T D AN D U T XAY D NG CONG TRINH 63

4.4 P H NG PHAP K T H P D XAC D NH T NG M C D U T 68

4.5 P H NG PHÁP TÍNH D TOÁN XÂY D NG CÔNG TRÌNH 68

Chi phí xây d ng 78

Chi phí thi t b 78

Chi phí qu n lý d án 78

Chi t v n đ u t xây d ng 78

Chi phí thi tuy n, tuy n ch n thi t k ki n trúc 78

Chi phí thi t k xây d ng công trình 78

……… .78

Chi phí d phòng (G DP1 + G DP2 ) 78

Chi phí d phòng cho y u t kh i l ng phát sinh 78

Chi phí d phòng cho y u t tr t giá 78

PH L C CH NG 4 80

CÂU H I CH NG 4 82

CH NG 5 PHÂN TÍCH KINH T CÁC D ÁN U T XÂY D NG 83

5.1 K HÁI NI M , C I M C A S N PH M XÂY D NG VÀ S N XU T XÂY D NG THU L I 83

5.2 C ÁC TR NG H P ÁNH GIÁ KINH T CÁC D ÁN TH Y L I 86

5.3 X ÁC NH CÁC LO I CHI PHÍ D ÁN TH Y L I 87

5.3.1 Các lo i chi phí trong d án t i tiêu: 87

5.3.2 Chi phí c a d án thu đi n 91

5.3.3 Các lo i chi phí trong d án phòng l 93

5.3.4 Các lo i chi phí trong các d án c p n c công c ng 95

5.4 X ÁC NH L I ÍCH (B ENEFIT ) C A D ÁN TH Y L I 97

5.4.1 L i ích c a d án t i tiêu: 97

5.4.2 C s tính toán hi u qu kinh t d án (HQKTDA) 101

I Tài li u thi t k : 101

II.Tài li u s n xu t nông nghi p: 101

III.Tài li u v giá c s n ph m nông nghi p và chi phí s n xu t nông nghi p: 102

CÂU H I CH NG 5 103

CH NG 6 KINH T S D NG MÁY XÂY D NG 103

6.1 C ÁC CH TIÊU KINH T K THU T C B N ÁNH GIÁ MÁY XÂY D NG 103

6.1.1 Xác đ nh ch đ làm vi c c a máy xây d ng theo th i gian 104

1 Th i gian s d ng h u ích c a máy (T hu ): 104

2 Th i gian làm vi c c a máy trong ca (Tlv): 104

3 Th i gian làm vi c thu n túy c a máy trong ca (Tt): 104

6.1.2 Xác đ nh n ng su t c a máy xây d ng 104

1 N ng su t c a máy đào m t g u: 105

2 N ng xu t c a máy đào nhi u g u: 106

3 N ng su t c a máy c p: 107

4 N ng su t c a máy i: 108

6.1.3 V n đ u t mua s m máy 111

6.1.4 Chi phí s d ng máy 111

6.1.5 Chi phí kh u hao c b n 112

6.1.6 Chi phí nhiên li u 114

6.1.7 Chi phí b o d ng và s a ch a 114

6.2 C ÁC PH NG PHÁP ÁNH GIÁ KINH T PH NG ÁN MÁY XÂY D NG 114

6.2.1 Ph ng pháp dùng m t vài ch tiêu kinh t t ng h p k t h p v i h ch tiêu b sung 115

6.2.2 Ph ng pháp dùng ch tiêu t ng h p không đ n v đo đ x p h ng ph ng án 124

6.2.3 Ph ng pháp phân tích giá tr - giá tr s d ng 125

6.3 P H NG PHÁP ÁNH GIÁ CÁC PH NG ÁN MÁY XÂY D NG TRONG GIAI O N S D NG 125

6.3.1 Tr ng h p th i gian xây d ng (T XD ) ng n 125

6.3.2 Tr ng h p th i gian thi công l n h n m t n m 126

CÂU H I CH NG 6 128

CH NG 7 QU N LÝ KINH T NGÀNH XÂY D NG THU L I 128

7.1 V AI TRO VA NHI M V C A N HA N C TRONG QU N LÝ KINH T TH TR NG 128

7.1.1 Vai trò c a Nhà n c trong n n kinh t th tr ng 128

7.1.2 Nhi m v qu n lý kinh t c a Nhà n c trong ngành xây d ng 130

7.1.3 Vai trò c a Nhà n c đ i v i qu n lý giá XD trong đi u ki n KT th tr ng VN 130

7.2 H TH NG T CH C XAY D NG C B N VA XAY D NG THU L I V I T N AM 132

7.2.1 H th ng t ch c xây d ng c b n Vi t nam 132

7.2.2 H th ng qu n lý xây d ng c b n ngành thu l i 133

7.3 C AC LU T CO LIEN QUAN D N QU N LÝ KINH T NGANH XAY D NG 135

7.3.1 Lu t thu 135

7.3.2 Lu t Doanh nghi p 136

1 Công ty trách nhi m h u h n .137

2 Công ty c ph n: 137

3 Công ty h p danh 138

7.4 N GUYEN T C VA PH NG PHAP QU N LÝ XAY D NG THU L I 138

7.4.1 Nguyên t c qu n lý xây d ng thu l i 138

1 Các nguyên t c chung v qu n lý kinh t : 138

2 Các nguyên t c riêng, cho chuyên ngành xây d ng thu l i .140

7.4.2 Các ph ng pháp qu n lý kinh t xây d ng thu l i 141

1 Ph ng pháp giáo d c trong qu n lý: 141

2 Ph ng pháp hành chính: 141

3 Ph ng pháp kinh t : 141

4 S d ng t ng h p các ph ng pháp qu n lý kinh t : 142

5 Ph ng pháp toán h c trong qu n lý kinh t xây d ng thu l i: 143

7.5 K INH T TH TR NG TRONG XAY D NG 144

7.5.1 Khái ni m 144

7.5.2 Cung c u trong xây d ng 145

7.5.3 M t s đ c đi m c a kinh t th tr ng trong xây d ng 145

7.6 C AC HINH TH C T CH C QU N LÝ TH C HI N D AN - H INH TH C D U TH U TRONG XAY D NG C B N 147

7.6.1 Các hình th c t ch c qu n lý th c hi n d án 147

7.6.2 Hình th c đ u th u trong xây d ng c b n 148

1 N i dung công tác đ u th u 149

2 Các hình th c l a ch n nhà th u 149

7.6.3 Trình t t ch c đ u th u xây l p 150

7.6.4 N i dung h s m i th u 150

7.6.5 N i dung h s d th u 151

CÂU H I CH NG 7 151

THÔNG TIN CÁ NHÂN TÁC GI 153

H VÀ TÊN: NGUY N BÁ UÂN 153

PH M VI VA D I T NG S D NG : B C D I H C 153

GIAO TRINH: KINH TÉ TH Y L I 153

THÔNG TIN CÁ NHÂN TÁC GI 153

H VÀ TÊN: NGÔ TH THANH VÂN 153

TR NG H C: I H C TH Y L I 153

THÔNG TIN CÁ NHÂN TÁC GI 153

H VÀ TÊN: NGUY N XUÂN PHÚ 153

1.1 Vai trò và nhi m v c a ngành xây d ng trong n n kinh t

qu c dân

1 Ngành xây d ng là m t trong nh ng ngành kinh t l n nhát c a n n kinh t

qu c dân, nó chi m v trí ch ch t khâu cu i cùng trong quá trình sáng t o nên c s

v t ch t k thu t và tài s n c đ nh

sáng t o nên c s v t ch t k thu t và tài s n c đ nh cho đ t n c s có r t nhi u ngành tham gia (t khâu ch t o nguyên v t li u, ch t o chi ti t k t c u đ n thành ph m cu i cùng là các công trình hoàn ch nh) Ngành xây d ng chi m khâu

cu i cùng

2 Ngành xây d ng chi m m t ngu n kinh phí khá l n c a ngân sách qu c gia và

xã h i Thông th ng chi m kho ng (10 - 12)% GDP

3 Ngành xây d ng đóng góp cho n n kinh t qu c dân m t kh i l ng s n ph m

r t l n Thông th ng đ i v i các n c phát tri n chi m t (6 - 12) %, các n c đang phát tri n chi m t (6 - 10)% Trong giai đo n t n m 1985 đ n n m 2000 v n đ u t xây d ng c b n n c ta chi m kho ng 25% đ n 26% GDP Trong giai đo n t n m

2001 đ n n m 2005 chi m trên 50% v n đ u t c a Nhà n c cho các ngành

4 Ngành Xây d ng gi m t vai trò quan tr ng trong s nghi p phát tri n kinh t

xã h i c a đ t n c

Ngành Xây d ng là ngành ph c v cho t t c các ngành kinh t qu c dân khác vì

b t c ngành nào c ng c n ph i xây d ng m i , s a ch a, ho c c i t o, đ i m i công ngh đ phát ti n

Ngành Xây d ng ph c v đ c l c cho đ ng l i phát tri n kinh t , n đ nh chính

tr qu c gia c a ng Nhà n c, t o nên s cân đ i , h p lý v s n xu t gi a các vùng

mi n c a đ t n c óng góp m t ph n đáng k trong công cu c xóa đói gi m nghèo trong c ng đ ng, xóa b d n s cách bi t gi a thành th và nông thôn, gi a mi n

ng c và mi n xuôi

Ngành Xây d ng đóng góp to l n cho ch ng trình công nghi p hóa hi n đ i hóa

c a đ t n c; đ y nhanh t c đ đô th hóa ã xây d ng các công trình ph c v dân sinh kinh t ngày càng hi n đ i h n v i trình đ cao h n

Ngành Xây d ng đóng góp cho đ t n c ngu n l i nhu n r t l n ã t o công n

vi c làm cho hàng tri u con ng i

Tóm l i ngành Xây d ng đóng m t vai trò r t l n trong n n kinh t qu c dân, cho

s phát tri n toàn di n c a đ t n c Trong h n 10 n m qua ngành Xây d ng đã làm thay đ i b m t c a đ t n c, đ c bi t các thành ph , th c s là công c đ c l c

th c hi n đ ng l i phát tri n kinh t -xã h i c a ng và Nhà n c

1.2 Tình hình đ u t xây d ng c a Vi t Nam trong nh ng n m qua

(Ngu n: H i th o Hi u qu v n đ u t 2006)

lãnh th trong giai đo n (2001 ÷ 2005)

V n đ u t trong toàn xã h i ngày càng t ng cao Trong nh ng n m (2001 ÷ 2005) t ng v n đ u t toàn xã h i đ t 118,2% d ki n k ho ch, t ng g p 1,76 l n so

v i 5 n m (1996 ÷ 2000)

Trong 5 n m (2001 ÷ 2005) v n đ u t toàn xã h i t ng bình quân 14,7%/n m

T ng v n đ u t đ c huy đ ng và đ a vào n n kinh t trong 5 n m qua đ t g n 1,2 tri u t đ ng, trong đó v n Ngân sách Nhà n c (NSNN): 294.000 t đ ng, chi m 24,5%, v n tín d ng đ u t : 150.000 t đ ng, chi m 12,5% (trong đó tín d ng đ u t nhà n c: 131.000 t đ ng) V n đ u t c a DN Nhà n c: 190.000 t đ ng, chi m 15,8%; còn l i là v n đ u t c a dân c và t nhân, v n đ u t tr c ti p c a n c ngoài và v n huy đ ng khác

Ngu n v n NSNN đã t p trung đ u t nhi u h n cho xây d ng k t c u h t ng kinh t xã h i; trong đó đ u t cho l nh v c nông nghi p và nông thôn chi m kho ng 25%; công nghi p 8%; giao thông v n t i và b u chính vi n thông 28,7%; khoa h c công ngh , giáo d c - đào t o, y t , v n hoá, th d c th thao 21,1%; các ngành khác 17,2%

Vi c đ u t vào các ngành có m c đ khác nhau, trong đó có 2 ngành đ c đ u

t v i s l ng l n là ngành giao thông v n t i b u chính vi n thông và Nông nghi p

& PTNT

1 Trong 10 n m (t 1996 ÷ 2005) t ng v n đ u t kho ng 86.085 t , trong đó:

s t Nâng c p và xây d ng m i 5.400 md b n c ng; n o vét 13 tri u m3 lu ng l ch

Nh có ngu n v n đ u t trên, h th ng k t c u h t ng giao thông v n t i n c ta

đ c c i thi n đáng k N ng l c v n t i đ c t ng lên n m sau cao h n n m tr c, đáp ng t t h n nhu c u đi l i trong n c và giao l u qu c t K t c u h t ng giao thông v n t i đ c c i thi n đã góp ph n làm t ng l ng hàng hoá v n chuy n qua các

b n c ng bi n, c ng sông Giao thông đô th đ c m mang m t b c, gi m thi u

ùn t c giao thông đô th các thành ph Giao thông đ a ph ng phát tri n đã góp

ph n quan tr ng trong quá trình chuy n d ch c c u kinh t và xoá đói gi m nghèo các vùng nông thôn

Trong nh ng n m qua chúng ta đã th c hi n đ c các d án l n nh :

- i v i h th ng qu c l : ã hoàn thành c b n vi c nâng c p toàn tuy n qu c

l 1 t L ng S n đ n C n Th ng H Chí Minh đã hoàn thành giai đo n 1 Ngoài hai tr c d c trên, đã hoàn thành các tuy n qu c l chính y u n i đ n các c ng bi n và

c a kh u qu c t nh QL5, QL10, QL18 nâng c p các tuy n qu c l h ng tâm và vành đai phía B c, phía Nam

- i v i các h th ng khác:

Ngành GTVT đã t ng b c nâng c p hoàn thi n h th ng đ ng s t hi n có đ rút ng n th i gian ch y tàu ã hoàn thành 2 tuy n đ ng thu phía Nam và nâng c p các tuy n sông chính y u khác Chúng ta đã nâng c p đáng k các c ng hàng không trên toàn qu c nh nhà ga N i Bài, Tân S n Nh t, Cam Ranh

Tính đ n nay c n c đã có 75 h th ng thu l i l n, 1.967 h ch a có dung tích 0,2 tri u m3 tr lên, h n 5.000 c ng t i tiêu l n, trên 10.000 tr m b m l n và v a có

t ng công su t b m 24,8.106 m3/h, hàng v n công trình thu l i v a và nh

Chúng ta đã đ p đ c 5.700 km đê sông, 3.00 km đê bi n, 23.000 km b bao và hàng ngàn c ng d i đê, hàng tr m km kè b o v b

V i l ng v n đ u t l n nh v y, ngành Thu l i đã th c s làm thay đ i b m t nông thôn Vi t Nam nói riêng và đóng góp vào n n kinh t qu c dân nói chung Nh

có h th ng thu l i đã làm n đ nh và t ng nhanh di n tích c ng nh n ng su t, s n

l ng lúa, t o đi u ki n phát tri n đa d ng hoá cây tr ng nông nghi p, góp ph n cung

c p n c s ch cho dân nông thôn

H th ng đê đi u và các công trình phòng l góp ph n phòng ch ng l bão và

gi m nh thiên tai u t vào thu l i đã góp ph n phát tri n m nh ngu n đi n, đã

cung c p hàng tri u KWh đi n m i n m ng th i phát tri n thu l i đã góp ph n xây d ng nông thôn m i, n đ nh xã h i, xoá đói gi m nghèo, góp ph n c i t o môi

tr ng, làm thay đ i b m t nông thôn, góp ph n th c hi n m c tiêu CNH - H H nông nghi p, nông thôn

1.3 Nh ng đ c đi m kinh t k thu t c a ngành xây d ng thu l i

1 Khái ni m v s n ph m xây d ng

S n ph m xây d ng là các công trình xây d ng đã hoàn thành (bao g m c ph n

l p ráp thi t b bên trong công trình) S n ph m xây d ng là k t tinh thành qu khoa

h c-công ngh và t ch c c a toàn xã h i th i k nh t đ nh ó là s n ph m có tính

ch t liên ngành trong đó ngành xây d ng đ ng khâu cu i cùng đ t o ra các công trình đó

Vì các công trình có kh i l ng r t l n ph i xây d ng trong nhi u n m nên ng i

ta đ a thêm khái ni m s n ph m trung gian và s n ph m cu i cùng đ thu n l i trong

vi c bàn giao thanh toán

- S n ph m trung gian: có th là công vi c xây d ng, các giai đo n và đ t xây

d ng đã hoàn thành bàn giao thanh toán

- S n ph m cu i cùng: là các công trình hay h ng m c công trình xây d ng hoàn

- Các công trình bê tông nh đ p tràn, đ p ng n sông có tu i th là 100 n m

c S n ph m xây d ng thu l i có tính đ n chi c, ph thu c ch t ch vào đi u

ki n đ a ph ng, có tính đa d ng và cá bi t cao v công d ng, v cách c u t o và

ph ng pháp XD

d S n ph m xây d ng thu l i có k t c u ph c t p, nhi u chi ti t

e S n ph m xây d ng thu l i th ng đ c xây d ng trên các sông, su i, nh ng

n i có đi u ki n đ a hình, đ a ch t r t ph c t p

f S n ph m xây d ng thu l i đòi h i ch t l ng cao Các k t c u n m d i n c đòi h i ph i ch ng th m cao, ch ng đ c s xâm th c c a n c m n

g S n ph m xây d ng có liên quan đ n nhi u ngành (k t khi kh i công và đ n khi k t thúc công trình)

h S n ph m xây d ng mang tính ch t t ng h p v k thu t, kinh t , v n hoá, xã

h i, ngh thu t và qu c phòng

1.3.2 Nh ng đ c đi m c a vi c thi công các công trình xây d ng

Vi c thi công các công trình xây d ng ph thu c r t nhi u vào tính ch t c a s n

ph m xây d ng S n ph m xây d ng s khác nhi u so víi s n ph m c a các ngành khác nh công nghi p hay th ng m i Ngay trong ngành xây d ng các lo i hình khác nhau c ng đ a đ n vi c thi công khác nhau Ví d : S n ph m xây d ng là công trình dân d ng ho c công trình công nghi p s khác nhi u so v i s n ph m xây d ng là CT thu l i hay CT giao thông

M t khác, vi c thi công các công trình xây d ng còn ph thu c vào tình hình phát tri n kinh t c a m i m t qu c gia Rõ ràng công ngh thi công và qu n lý xây d ng

c a các n c phát tri n s khác xa trình đ thi công và qu n lý c a các n c đang phát tri n nh Vi t Nam Vì v y, đ c đi m c a vi c thi công các công trình xây d ng, nh sau:

1 C n c t tính ch t c a s n ph m xây d ng

a Vi c s n xu t xây d ng luôn luôn bi n đ ng, thi u n đ nh theo th i gian đ a

đi m xây d ng c đi m này xu t phát t tính ch t c a s n ph m xây d ng là c

đ nh c đi m này d n đ n khó kh n cho vi c t ch c thi công c a các doanh nghi p xây l p, công trình th ng hay b gián đo n

b Chu k s n xu t (th i gian xây d ng) th ng dài Công trình thu l i có kh i

l ng l n, thi công trong đi u ki n r t khó kh n nên th i gian thi công ph i kéo dài

i u đó kéo theo v n b đ ng, và hay g p r i ro trong th i gian thi công

c S n xu t xây d ng ph i ti n hành theo đ n đ t hàng c th , thông qua giao th u hay đ u th u, do đ c đi m công trình xây d ng có tính ch t đ n chi c

d Quá trình s n xu t xây d ng r t ph c t p Vì công trình có nhi u chi ti t ph c

t p nên vi c thi t k ph i có nhi u b ph n tham gia Nhi u đ n v thi công cùng tham gia xây d ng m t công trình trong đi u ki n th i gian và không gian c đ nh Vì v y,

nó gây khó kh n trong vi c t ch c thi công và nh h ng đ n ti n đ thi công

e S n xu t xây d ng ph i th c hi n ngoài tr i, b nh h ng nhi u b i đi u ki n

th i ti t, đi u ki n làm vi c n ng nh c, n ng su t lao đ ng gi m

f S n xu t xây d ng th ng đ c xây d ng trên các sông, su i, trong đi u ki n

đi hình, đ a ch t ph c t p

Công trình thu l i đòi h i ch t l ng cao, thi công trong đi u ki n khô ráo do đó

ph i xây d ng các công trình d n dòng trong th i gian thi công, làm t ng kinh phí xây

d ng công trình

Nh ng công trình đ c xây d ng trên n n có đi u ki n đ a ch t ph c t p ph i

đ c x lý n n c n th n đã làm t ng thêm khó kh n cho thi công đ ng th i kéo theo kinh phí xây d ng t ng thêm

g L i nhu n c a s n ph m XD ph thu c nhi u vào đi u ki n đ a đi m xây d ng

h T c đ phát tri n c a ngành xây d ng ch m h n nhi u so v i các ngành khác

2 C n c vào đi u ki n c a m i n c

a i u ki n t nhiên:

Vi t Nam là m t n c n m trong vùng nhi t đ i gió mùa, dài và h p, đi u ki n

đ a hình đ a ch t ph c t p nên nh h ng nhi u đ n s n xu t xây d ng

Công trình thu l i th ng đ c xây d ng trên các sông, su i, nh ng n i r ng sâu, núi cao nên càng t ng thêm tính ch t ph c t p c a vi c thi công

b Trình đ k thu t, t ch c s n xu t, qu n lý kinh t còn th p kém r t nhi u so

v i các n c Vì v y, chúng ta c n ph i ch n ph ng th c s n xu t phù h p và ph i

có s chu n b cho t ng lai khi Vi t Nam đã gia nh p T ch c th ng m i th

gi i(WT_)

c N n kinh t có nhi u thành ph n và đang chuy n d n sang c ch th tr ng có

s qu n lý c a Nhà n c c đi m này d n đ n vi c qu n lý xây d ng ph i có nh ng thay đ i cho phï hîp v i tình hình th c t

1.4 Khái ni m, đ i t ng, n i dung và ph ng pháp nghiên c u môn h c

1.4.1 Khái ni m v Kinh t xây d ng:

Xây d ng là m t ngành s n xu t v t ch t, là m t th th ng nh t c a l c l ng s n

xu t và quan h s n xu t trong l nh v c xây d ng Vì v y, s n xu t v t ch t c a xây

d ng bao g m hai m t, m t k thu t và m t xã h i

Các môn khoa h c t nhiên và k thu t nghiên c u v m t k thu t c a s n xu t, các môn h c kinh t nghiên c u m t xã h i c a s n xu t

Khoa h c kinh t là m t h th ng bao g m nhi u môn h c Môn Kinh t chính tr

h c là môn khoa h c kinh t c b n Môn Kinh t chính tr nghiên c u cái chung nh t

m t xã h i c a toàn b s n xu t v t ch t, t c là nghiên c u s ho t đ ng và hình th c

bi u hi n nh ng qui lu t kinh t chung c a ph ng th c s n xu t tiêu bi u cho m i

ch đ kinh t - xã h i khác nhau, m i ngành ph i có môn kinh t riêng cho mình Kinh t xây d ng là m t môn khoa h c kinh t ngành nghiên c u m tkinh t - xã

h i c a s n xu t trong l nh v c xây d ng

v n d ng nh ng qui lu t kinh t vào xây d ng

1.4.3 N i dung nghiên c u c a môn h c kinh t xây d ng

N i dung ch y u c a môn h c Kinh t xây d ng g m các v n đ ch y u sau:

- Các ph ng pháp đánh giá kinh t - xã h i các d án đ u t

- V n đ u t trong doanh nghi p xây d ng thu l i

- Giá thành trong công tác xây d ng thu l i

- M t s v n đ v kinh t máy xây d ng

- Qu n lý Nhà n c đ i v i ngành xây d ng và xí nghi p xây d ng

Khi nghiên c u môn h c Kinh t xây d ng th ng k t h p các ph ng pháp sau:

- Ph ng pháp duy v t bi n ch ng là ph ng pháp ch y u đ gi i quy t các v n d? liên quan đ n kinh t xây d ng

- Ph ng pháp k t h p ch t ch các ki n th c khoa h c kinh t v i đ ng l i phát tri n c a đ t n c trong đi u ki n Vi t Nam

- K t h p th c nghi m và lý lu n khoa h c kinh t

- Nghiên c u đ nh tính và đ nh l ng

- Liên quan đ n h th ng các môn h c k thu t thu l i và các môn h c kinh t

Câu 1 T i sao nói s n xu t xây d ng luôn bi n đ ng?

Câu 2 L i nhu n c a s n xu t xây d ng ph thu c vào đ a đi m xây d ng vì sao?

CÁC D ÁN XÂY D NG THU L I 2.1 Các lo i chi phí

2.1.1 Chi phí đ u t xây d ng

- Chi phí d án đ u t xây d ng công trình là toàn b chi phí c n thi t đ xây

d ng ,trang b m i ho c s a ch a, c i t o, m r ng hay trang b l i k thu t công trình Do đ c đi m c a quá trình s n xu t và đ c đi m c a s n ph m xây d ng nên

m i d án đ u t xây d ng công trình có chi phí riêng đ c xác đ nh theo đ c đi m, tính ch t k thu t và yêu c u công ngh c a quá trình xây d ng

Chi phí d án đ u t xây d ng công trình đ c bi u th qua ch tiêu t ng m c đ u

t , t ng d toán, d toán công trình, giá thanh toán và quy t toán v n đ u t khi k t thúc xây d ng đ a công trình vào khai thác s d ng

- Vi c l p và qu n lý chi phí d án đ u t xây d ng công trình ph i đ m b o m c tiêu và hi u qu c a d án đ u t xây d ng, đ ng th i ph i đ n gi n, rõ ràng và d

th c hi n Khi l p chi phí đ u t xây d ng công trình ph i đ m b o tính đúng, đ , h p

lý, phù h p v i yêu c u th c t c a th tr ng i v i d án có s d ng ngo i t thì

ph n ngo i t đ c ghi theo đúng nguyên t trong t ng m c đ u t , t ng d toán, d toán, quy t toán công trình làm c s cho vi c quy đ i v n đ u t và là c s đ tính

t ng m c đ u t , t ng d toán, d toán xây d ng công trình theo n i t

- Chi phí d án đ u t xây d ng công trình đ c xác đ nh trên c s kh i l ng công vi c, h th ng đ nh m c, ch tiêu kinh t - k thu t và các ch đ chính sách c a Nhà n c, đ ng th i ph i phù h p nh ng y u t khách quan c a th tr ng trong t ng

th i k và hi n nay đ c qu n lý theo Ngh đ nh s 12/2009/N - CP ngày 10/2/2009

c a Chính ph v Qu n lý d án đ u t xây d ng công trình

2.1.2 Chi phí qu n lý v n hành

Chi phí qu n lý v n hành c a m t d án ph thu c vào t ng lo i hình c a các d

án (ví d d án t i tiêu, d án phát đi n, d án phòng ch ng l …), chi phí v n hành

c a các d án th ng bao g m các thành ph n ch y u sau đây:

1 Chi phí kh u hao c b n

2 Chi phí kh u hao s a ch a l n

3 Chi phí s a ch a th ng xuyên

4 Chi phí ti n l ng

5 Chi phí nhiên li u, n ng l ng, v t li u dùng cho v n hành khai thác

6 Chi phí thi t b thay th nh

7 Chi phí khác

Chi ti t c a chi phí v n hành khai thác c a t ng lo i d án ph i c n c vào các qui đ nh c th c a ngành đó Ví d chi phí v n hành khai thác ph c v t ói tiêu hi n nay đang đ c áp d ng theo thông t liên t ch c a B Tài chính và B Nông nghi p & PTNT s 90/199/TTLB-NN-TC ngày 19 tháng 12 n m 1997 H ng d n ch đ qu n

lý tài chính đ i v i doanh nghi p Nhà n c ho t đ ng công ích trong l nh v c

k h a i t h á c v à b o v c á c c ô n g t r ì n h t h u l i b a o g m 1 5 t h à n h p h n

s a u :

1 L ng và ph c p l ng

2 B o hi m xã h i, b o hi m y t , kinh phí công đoàn

11 Chi phí đào t o ng d ng KHCN, xây d ng đ nh m c

12 Chi phí b o h , an toàn lao đ ng, và b o v công trình thu l i

13.chi phí đóng góp cho qu phòng ch ng bão l t

14 Chi phí cho công tác thu thu l i phí

15 Chi phí khác

2.1.3 M t s khái ni m khác v chi phí

1 Chi phí b t bi n

Chi phí b t bi n c a doanh nghi p trong m t th i đo n nào đó (n m, quí, tháng)

là lo i chi phí luôn luôn gi m t m c không đ i trong su t th i đo n đó không ph thu c vào kh i l ng s n ph m làm ra trong th i đo n đó

Chi phí b t bi n bao g m các lo i chi phí nh kh u hao c b n, qu n tr hành chính, ti n tr lãi v n vay dài h n, thu v n s n xu t, ti n thuê đ t v.v

Tính b t bi n c a chi phí đây c ng ch là t ng đ i, vì trong th c t , khi kh i

l ng s n ph m b t ng lên trong n m quá l n, thì m c chi phí b t bi n c ng ph i t ng lên t ng ng

Nh các ch ng sau s rõ, chi phí b t bi n có liên quan đ n vi c xác đ nh đi m hòa v n c a d án

2 Chi phí kh bi n

Chi phí kh bi n là lo i chi phí thay đ i, t l v i kh i l ng s n ph m làm ra trong th i đo n đang xét

Chi phí kh bi n bao g m các lo i chi phí v v t li u, nhân công h ng ch đ

l ng khoán, chi phí n ng l ng v.v L ng t ng lên c a t ng chi phí c a doanh nghi p c a m t th i đo n nào đó b ng chính l ng t ng lên c a t ng chi phí kh bi n

c a th i đo n đó

Chi phí kh bi n có liên quan đ n vi c xác đ nh đi m hòa v n c a các d án đ u

t

3 Chi phí b t bi n và kh bi n h n h p

Chi phí b t bi n và kh bi n h n h p là lo i chi phí có m t ph n là chi phí b t

bi n và m t ph n là chi phí kh bi n Ví d : Chi phí cho đi n bao g m m t ph n bi n

đ i theo s gi đi n đã s d ng th c t và m t ph n không đ i ph i tr cho c quan

qu n lý đi n có liên quan đ n kh u hao c a các thi t b đi n theo qui đ nh

Chi phí chìm là lo i chi phí đã x y ra trong quá kh c a quá trình thay đ i l a

ch n ph ng án và không th thu h i l i đ c trong t ng lai Lo i chi phí này

th ng dùng đ tham kh o mà không đ c xem xét tr c ti p khi so sánh ph ng án

7 Chi phí ng u nhiên

Nh ng kho n chi tiêu ng u nhiên, đ c xác đ nh t các nghiên c u tài chính và

k thu t, c ng có nh ng hàm ý đ i v i đánh giá kinh t Khi đo l ng chi phí c a m t

d án cho các d đ nh qui ho ch tài chính, các y u t ng u nhiên v hi n v t và v giá

c c n đ c xét đ n Các y u t ng u nhiên chung v giá c nên đ c lo i tr kh i chi phí kinh t c a d án, b i vì các ch tiêu kinh t đ c đo b ng nh ng đ n v giá c

đ nh Các đ i l ng ng u nhiên hi n v t đ i di n cho giá tr ti n t c a các ngu n b sung th c t đ c đòi h i bên ngoài ph m vi chi phí c b n nh m m c đích hoàn thành d án, và nên đ c đ i x nh m t b ph n c a chi phí kinh t c a m t d án

8 Giá tài chính và giá kinh t

Giá tài chính là giá đ c hình thành t th tr ng và đ c dùng đ phân tích hi u

qu tài chính c a d án th hi n l i ích tr c ti p c a doanh nghi p

Giá kinh t (còn g i là giá tham kh o, giá n) là giá th tr ng đã đ c đi u ch nh

đ gi m b t các nh h ng c a các nhân t làm cho giá c không ph n ánh đúng giá

tr th c c a hàng hóa

2.2 Thu nh p c a d án

2.2.1 Khái ni m v thu nh p c a d án

Trong phân tích tài chính - kinh t , các kho n thu c a d án bao g m thu do bán

s n ph m và d ch v mà d án s n xu t ra k c các kho n d ch v do d án mang l i; giá tr c a các s n ph m và d ch v đ c tiêu dùng ho c tr công lao đ ng, các kho n bán ra t các tài s n l u đ ng; các kho n thu t lãi g i ngân hàng Thu nh p đ c tính cho m t chu k s n xu t, th ng đ c tính cho m t n m và g i là thu nh p hàng

n m c a d án

Thu nh p hàng n m c a d án, còn g i là doanh thu bao g m t t c các kho n thu

nh p c a d án trong n m ch a k đ n thu doanh thu đ n gi n ng i ta th ng tính v i giá xu t x ng

M t d án th y l i th ng có các lo i thu nh p sau:

- Thu nh p t bán s n ph m nông nghi p đ i v i d án t i tiêu Tr ng h p này

th ng tính v i thu nh p thu n tuý, là thu nh p sau khi đã tr chi phí s n xu t nông nghiêp

- Thu nh p t bán đi n n ng: th ng tính giá bán đi n trên thanh cái c a NMT

- Thu nh p t phòng l cho h du: đ c tính b ng chi phí do tác h i c a l gây ra

h l u khi ch a có công trình phòng l

- Thu nh p t c p n c cho h du: đ c tính thông qua s đo t đ ng h đo n c

- Thu nh p t nuôi tr ng thu s n trong lòng h : đ c tính b ng ti n bán thu

s n

- Các thu nh p khác (n u có)

Chi ti t tính các lo i thu nh p trên s đ c trình bày trong các ti t sau

2.3 Giá tr c a ti n t theo th i gian

Trong n n kinh t th tr ng, đ ng v n ph i luôn luôn ho t đ ng và ph i sinh l i

M t đ ng v n b ra ngày hôm nay ph i khác h n v i m t đ ng v n b ra trong n m sau M t đ ng v n b ra trong n m nay s đ c sinh l i v i m t lãi su t nào đó trong

su t m t n m Vì v y, m t đ ng v n b ra trong n m nay t ng đ ng v i h n m t

đ ng v n trong n m sau ó chính là giá tr c a đ ng ti n theo th i gian

hi u rõ v n đ này h n, ta c n ph i nghiên c u v n đ lãi t c và lãi su t

2.3.1 Tính toán lãi t c

1 Khái ni m v lãi t c và lãi su t

Lãi t c (hay l i t c) là bi u hi n c a giá tr gia t ng theo th i gian c a ti n t và

đ c xác đ nh b ng hi u s gi a t ng v n đã tích lu đ c (k c v n g c và lãi) và

s v n g c ban đ u

Lãi su t là t l ph n tr m c a lãi t c thu đ c trong m t đ n v th i gian so v i

v n g c Lãi su t nói lên m t đ ng v n b ra s cho bao nhiêu ti n lãi hàng n m, quí hay tháng Có th bi u th đi u đó theo bi u th c sau đây:

LT = VT - VO (2.2)

*100% *100%

O t O

O S

V

L V

V Vt

LT - Lãi t c thu đ c trong su t th i gian ho t đ ng qui đ nh c a s v n đ u t b

ra th ng kéo dài nhi u n m

VT - T ng v n đã tích lu đ c (c v n g c và lãi) sau th i gian ho t đ ng c a

Là lãi t c ch đ c tính theo s v n g c và không tính đ n kh n ng sinh lãi thêm

c a các kho n lãi các th i đo n tr c (t c là không tính đ n hi n t ng lãi m đ lãi con) Lãi t c đ n (ký hi u là LD) đ c tính nh sau:

tính đ n hi n t ng lãi c a lãi Cách tính này th ng đ c dùng trong th c t kinh doanh

N u g i t ng s v n c g c và lãi t c ghép nh n đ c là F sau m t th i gian tính toán (ví d th i gian cho vay) là n th i đo n ta s có:

F = VO* (1+ i)n (2.5)

VO - V n g c

i - Lãi su t đ c qui đ nh t ng ng v i đ n v đo th i gian c a n

n - Th i gian tính lãi t c (ví d th i gian cho vay v n)

Có th rút ra các k t lu n sau đây:

a) M t đ ng v n b ra hi n t i s t ng đ ng v i (1 + i)n đ ng sau n n m trong t ng lai

b) M t đ ng v n b ra sau n n m trong t ng lai s t ng đ ng v i

1/ (1+ i)n đ ng b ra th i đi m hi n t i

Tr s 1/ (1+ i)n đ c dùng đ qui ti n t b ra các th i đi m khác nhau v th i

đi m đ u hi n t i (còn g i là hi n t i hóa giá tr ti n t )

Tr s (1+ i)n đ c dùng đ qui ti n t b ra các th i đi m khác nhau v th i

đi m cu i trong t ng lai (còn g i là t ng lai hóa giá tr ti n t )

2.3.2 Xác đ nh lãi su t có xét đ n y u t l m phát

G i ic là lãi su t ch a xét đ n l m phát (% n m) G i f là t l l m phát (% n m)

G i I là lãi su t có xét đ n l m phát Yêu c u tính I theo ic và f

Gi s giá tr ti n t t i th i đi m 0 ban đ u là p = 1, giá tr t ng lai cu i n m

M t d án đ u t th ng kéo dài nhi u n m (nhi u th i đo n) m i th i đo n đó

đ u có th phát sinh các kho n thu và chi (ho c ch có thu, ho c ch có chi, ho c không có thu chi) thu n l i cho tính toán, ng i ta th ng qui c các th i đo n

là b ng nhau và các kho n thu chi đó đ u x y ra cu i th i đo n (tr v n đ u t ban

I = ic+ f + ic*f

đ u đ c qui c b b ra th i đi m O) Các kho n thu chi đó x y ra theo dòng th i gian và đ c g i là dòng ti n t (Cash - Flows hay vi t t t là CF)

Bi u đ dòng ti n t là m t đ th bi u di n các tr s thu và chi theo các th i

đo n, các tr s thu đ c bi u di n b ng các m i tên lên phía trên (chi u d ng), các

tr s chi đ c bi u di n b ng các m i tên xu ng d i (chi u âm) Bi u đ dòng ti n

t là m t công c quan tr ng đ phân tích hi u qu c a d án đ u t

Trong bi u đ dòng ti n t các m i tên ch lên là thu, các m i tên ch xu ng là chi Các s 0, 1, 2 là các th i đo n

P

)1(

1

*+

1

(

1

n i F P

i n =

H s trên còn đ c ký hi u là SPPWF (Single Payment Present Worth Factor)

N u bi u di n theo ký hi u ta có:

n 1 ) 1 (

(

g i là h s t ng lai hóa giá tr c a dòng ti n t đ u Trong tài li u n c ngoài còn ký hi u là USCAF (Uniform - Series - Compound - Amount - Factor) đ n gi n trình bày h s này đ c ký hi u nh sau:

(

= (F/A, i%, n)

=

1 ) 1 (

i

i F

g i là h s san đ u giá tr t ng lai hay h s v n chìm

đ n gi n trình bày h s này còn đ c ký hi u nh sau:

tr c giá tr c a thành ph n c a chu i giá tr ti n t phân b đ u c a nó là A

− +

i i

i A

P

) 1 (

*

1 ) 1 (

− +

n n

i i

i

) 1 (

*

1 ) 1 (

= (P/A, i%, n)

Nh v y công th c (2.10)a có th víêt nh sau:

P = A (P/A, i%, n) (2.10)b

2.4.6 Ph ng pháp xác đ nh giá tr c a thành ph n c a chu i ti n t đ u (A) khi cho bi t tr c giá tr t ng đ ng th i đi m hi n t i c a nó là P

+

=

1 ) 1 (

) 1 (

+ 1 ) 1 (

) 1 (

*

n n

i

i i

là h s san đ u giá tr hi n t i, hay h s tr n v n

i

A P

A F

0

)1(

* (2.13)

2.6 Ph ng pháp phân tích đánh giá d án đ u t v m t kinh t

xã h i

2.6.1 S c n thi t c a vi c phân tích kinh t xã h i

Phân tích tài chính là xem xét d án d i góc đ c a các doanh nghi p ho c c a

ch đ u t Phân tích kinh t - xã h i là đánh giá xu t phát t l i ích c a toàn b n n kinh t qu c dân và toàn xã hô

2.6.2 S khác nhau gi a phân tích tài chính và phân tích kinh t - xã h i

Phân tích tài chính và phân tích kinh t - xã h i khác nhau các khía c nh sau đây:

- V quan đi m và m c đích:

Phân tích tài chính: đ ng trên góc đ c a doanh nghi p, c a ch đ u t , c a d án

đ phân tích Phân tích kinh t - xã h i: đ ng trên góc đ l i ích c a toàn xã h i

- V ph ng pháp tính toán:

Khi phân tích tài chính ng i ta dùng giá tài chính hay giá th tr ng, còn khi phân tích kinh t ng i ta dùng giá kinh t (th ng dùng giá m - Shadow - price; giá tham kh o - Reference Price)

M t s quan ni m tính toán đ i v i m t s ch tiêu chi phí và l i ích khi phân tích tài chính khác v i khi phân tích kinh t xã h i

Khi phân tích kinh t xã h i có các ch tiêu xã h i, trong khi phân tích tài chính không có: ch tiêu xã h i bên trong d án và ch tiêu xã h i bên ngoài d án

Hàm m c tiêu có th là c c đ i (max) ho c c c ti u (min)

Hàm m c tiêu đ c ch n là c c đ i khi s l ng các ch tiêu có xu h ng c c đ i chi m đa s Hàm m c tiêu đ c ch n là c c ti u khi s l ng các ch tiêu có xu

h ng c c ti u chi m đa s

B c 2: Xác đ nh h ng cho các ch tiêu và làm cho các ch tiêu đ ng h ng

Tu theo tiêu chu n l a ch n b c 1 s ch n m c tiêu c a ph ng án là giá tr

c c đ i hay c c ti u D a vào hàm m c tiêu đó s xem xét các ch tiêu đang xét là

đ ng h ng hay ngh ch h ng

Ví d : M c tiêu đ ch n ph ng án là c c ti u thì các ch tiêu chi phí là đ ng

h ng, còn các ch tiêu v n ng su t, v m c c gi i hoá là ngh ch h ng v i m c tiêu

B c 3: Tri t tiêu đ n v đo c a các ch tiêu

Vi c tri t tiêu đ n v đo c a các ch tiêu hay là vi c qui đ i các ch tiêu thành ch

s so sánh đ c th c hi n theo nhi u ph ng pháp V i các ch tiêu v n đã không có

đ n v đo c ng ph i tính l i theo ph ng pháp này M t s ph ng pháp chính th ng

ij ij

C

C P

ij ij

nC mi

ij ij

nC ma

B c 4: Xác đ nh tr ng s cho m i ch tiêu (Wi)

Tr ng s là con s ch rõ t m quan tr ng c a ch tiêu đang xét so v i các ch tiêu còn l i b đ a vào so sánh trong vi c th c hi n m c tiêu so sánh Tr ng s c a m i ch tiêu thì khác nhau nh ng tr ng s c a m t ch tiêu nào đó m t khi đã đ c xác đ nh thì gi ng nhau cho m i ph ng án Có nhi u ph ng pháp xác đ nh tr ng s nh ng hay dùng nhi u nh t là ph ng pháp cho đi m chuyên gia N i dung c a ph ng pháp cho đi m nh sau:

M i chuyên gia s có 100 đi m đ phân cho các ch tiêu tu theo t m quan tr ng

do chuyên gia t cho Tr ng s c a ch tiêu i (Wi) nh sau:

100

v đo c a các ch tiêu c ng nh ph thu c vào vi c l a ch n h ng cho các ch tiêu

M t trong nh ng bi n lo i c a ph ng pháp dùng ch tiêu t ng h p không đ n v

đo là ph ng pháp đa giác Ph ng pháp này s d ng m t h to đ nhi u tr c M i

m t ch tiêu t ng ng v i m t tr c Trên các tr c s ghi tr s c a các ch tiêu cho

m i ph ng án B m t c a m i đa giác là giá tr t ng h p c a m i ph ng án Tu theo hàm m c tiêu là c c đ i hay c c ti u ta ch n ph ng án có di n tích là l n nh t hay bé nh t là t t nh t

2 Ví d áp d ng:

Hãy so sánh các ph ng án đ u t mua máy theo ph ng pháp dùng ch tiêu t ng

h p không đ n v đo đ x p h ng các ph ng án Cho bi t các ch tiêu c a các

ph ng án nh sau:

150 200 300

=

200 +

P21= 15 10 5

15 +

51015

10+

P31=

10 20 30

30 +

10 20 30

20 +

P41=

468

8+

468

6+

P51= 1 / 0 3 1 / 0 5 1 / 0 7

3 0 / 1 + + =0.49 P52= 1 / 0 3 1 / 0 5 1 / 0 7

5 0 / 1 +

P13=

300200150

300+

P23=

51015

5+

P33=

102030

10+

P43=

468

4+

P53=

7.0/15.0/13.0/1

7.0/1+

u đi m c a ph ng pháp này là d x p h ng các ph ng án, có th đ a nhi u

ch tiêu có các th nguyên khác nhau vào đ so sánh các ph ng án, có th đánh giá

2.7.2 Ph ng pháp phân tích giá tr - giá tr s d ng

Khi đánh giá s d ng công th c sau:

=

=

i ij

ij ij

C

C P

Nh c đi m c a ph ng pháp này là không ph n ánh đ c l i nhu n thu đ c

c a các ph ng án Vì v y trong kinh doanh ít đ c dùng

Ph ng pháp này đ c ng d ng khi so sánh các ph ng án k thu t l y ch t

l ng s d ng là chính Ph ng pháp trên c ng th ng dùng khi phân tích ph n kinh

t - xã h i c a các d án

Ph ng pháp phân tích chi phí - l i ích (CBA) dang đ c áp d ng r ng rãi trên

th gi i hi n nay Có th phân thành ba nhóm c n c vào ba nhóm đ đo hi u qu sau đây:

Nhóm 1: Giá tr t ng đ ng (Equivalent Worth) Theo ph ng pháp này toàn b chu i dòng ti n t c a d án (chi phí và l ích) trong su t th i k phân tích đ c qui

- H s thu chi phân ph i đ u hàng n m (Annual Worth - AW)

M i giá tr đó là m t đ đo hi u qu kinh t c a d án và đ c dùng làm c s đ

so sánh ph ng án

Trong ph m vi tài li u này ch đ c p đ n ch tiêu giá tr hi n t i c a hi u s thu chi

Nhóm 2: Su t thu l i (Rates of Return) Ng i ta g i m c lãi su t làm cho giá tr

t ng đ ng c a ph ng án b ng không là su t thu l i n i t i (Internal Rate of Return

- IRR) c a ph ng án ó là m t đ đo hi u qu hay đ c dùng nh t hi n nay Ngoài

ra còn có m t s ch tiêu su t thu l i khác nh : Su t thu l i ngo i lai, su t thu l i tái

đ u t t ng minh Trong ph m vi tài li u này ch gi i thi u ch tiêu su t thu l i n i

II Phân tích đánh giá d án theo giá tr t ng đ ng

Trong ph m vi tài li u ch gi i thi u ch tiêu: Giá tr hi n t i c a hi u s thu chi

Giá tr hi n t i c a hi u s thu chi còn g i là giá tr thu nh p ròng hi n t i –Net Present value (NPV)

a) i u ki n đáng giá (ch p nh n đ c) c a ph ng án:

0)1(

H)

1(

C)

1(

B

n 0 t

t t n

0 t t

+

++

−+

H - Giá tr thu h i khi k t thúc d án

n - Th i k tính toán (tu i th c a d án hay th i kì t n t i c a d án)

r - T l chi t kh u (còn g i là lãi su t chi t kh u)

1(

≥+

++

−++

−

n t

t t n

t t t

r

H r

O r

B V

Trong tr ng h p Bt và Otđ u đ n hàng n m thì NPV tính theo công th c sau:

0

)1()1(

1)1()

+

++

−+

−+

−

r

H r

r

r O

B V

* u đi m: Ph ng pháp dùng ch tiêu NPV có u đi m nh : có tính đ n s bi n

đ ng c a ch tiêu th i gian, tính toán cho c vòng đ i c a d án, có tính đ n giá tr

ti n t theo th i gian, có th tính đ n nhân t tr t giá và l m phát thông qua vi c đi u

ch nh các ch tiêu Bt, Ct và r, là xu t phát đi m đ tính nhi u ch tiêu khác

* Nh c đi m: - Ch tiêu NPV ch chính xác trong th tr ng v n hoàn h o

- Ch tiêu NPV ph thu c nhi u vào h s chi t kh u

* H qu : T ch tiêu NPV, có th xác đ nh th i h n thu h i v n đ u t theo ki u đ ng

Ví d 1: xây d ng m t tr m b m t i, ng i ta đ u t vào đ u n m th nh t

là 7.500 tri u tri u, n m th hai là 6.000 tri u Chi phí v n hành khai thác t ng thêm

nh có d án đ u n m th ba đ n n m th b y là 600 tri u Chi phí v n hành khai thác t ng thêm n m th tám là 400 tri u Thu nh p t ng thêm nh có d án đ u n m

th ba đ n n m th b y là 6000 tri u Thu nh p t ng thêm nh có d án n m th tám

4000 tri u Chi phí s n xu t nông nghi p t ng thêm nh có d án đ u n m th ba

đ n n m th b y là 700 tri u Chi phí s n xu t nông nghi p t ng thêm n m th tám là

500 tri u Cho bi t tû lÖ chiÕt khÊu (lãi su t chi t kh u) là r = 10% Yêu c u tính giá

tr thu nh p ròng hi n t i NPV, IRR, B/C, T= 8 n m

Gi i: gi i bài toán này ta l p b ng

Su t thu l i n i t i không ph i ch là su t thu l i c a v n đ u t ban đ u mà là

su t thu l i tính theo k t s còn l i c a v n đ u t đ u các th i đo n (trong đó v n

đ u t ban đ u c ng có th coi là m t k t s )

Ch tiêu su t thu l i n i t i IRR là m t lo i su t thu l i t i thi u đ c bi t r trong các công th c tính toán ch tiêu NPV sao cho NPV = 0, t c là đ c tìm ra t vi c gi i các ph ng trình:

a a

b a

NPV NPV

NPV r

r r IRR

+

−+

Trong đó:

ra - Là m t giá tr lãi su t nào đó đ sao cho NPVa > 0

rb - là m t tr s lãi su t nào đó sao cho NPWb < 0

Ta có th xác đ nh IRR theo công th c sau:

b a

a a

b a

NPV NPV

NPV r

r r IRR

−

−+

Trong đó: ra < rb ; NPVa > 0 ; NPVb > 0 và NPVa > NPVb

* Tính đáng giá c a ph ng án:

0)1()1()

1(

=+

++

−++

−

n t

t t n

t t t

r

H r

O r

B V

NPV

0 ) 1 ( ) 1 ( )

1 (

= +

+ +

− +

t t

r

H r

Ct r

Bt NPV

M t ph ng án đ c g i là đáng giá khi IRR tho mãn đi u ki n:

IRR ≥ Rc (2.27) Trong đó: Rc - Su t thu l i (hay lãi su t) t i thi u ch p nh n đ c i v i các d án v a và nh c a các n c đang phát tri n Rc ≥ 15 % thì có hi u qu

3 So sánh l a ch n các ph ng án:

Các ph ng án so sánh đ c ph i tho mãn đi u ki n:

− Th i kì tính toán c a các ph ng án ph i qui v gi ng nhau

− Khi so sánh các ph ng án theo ch tiêu IRR thì x y ra các tr ng h p sau:

Tr ng h p 1: Khi hai ph ng án có v n đ u t nh nhau thì ph ng án nào có

ch tiêu IRR l n nh t là t t nh t

đây có hai tr ng h p x y ra:

+ N u hi u qu c a gia s đ u t thông qua ch tiêu IRR (Δ) ≥ r thì ta ch n

t có v n đ u t bé h n

Ví d 2: Cho các s li u gi ng nh trong ví d 1 Hãy xác đ nh giá tr IRR

Gi i: gi i bài toán này chúng ta gi thi t hai t l chi t kh u là ra và rb Tính các giá tr NPVa và NPVb Tu thu c vào giá tr c a NPVa và NPVb, chúng ta áp

d ng công th c (2.26c) ho c công th c (2.26d)

thu n l i cho vi c gi i chúng ta l p b ng sau:

B ng 2.3: B ng tính giá tr h s hoàn v n n i t i (IRR)

n v : T đ ng

Chi phí d án

(Bt - Ct)

ng v i t l chi t kh u 12%

Thu

nh p thu

n tuý

Bt

-Ct

- 7.5

- 5.4 0.83

- 5.0

)1(

n

t

t t

r C r B

3.74

*12)-(2012

−+

=

l a ch n ph ng án theo ch tiêu B/C c n có các đi u ki n sau:

- Các ph ng án so sánh ph i có cùng m t th i gian tính toán ho c qui v cùng

Ph ng án đ c ch n theo ch tiêu hi u qu c a gia s đ u t l i ích - chi phí

ch a ch c đã có tr s B/C = max, nh ng ch tiêu NPV ph i l n nh t, còn ch tiêu B/C

ph i ≥1

* u nh c đi m c a ph ng pháp ch tiêu B/C

Ch tiêu t s B/C có các u đi m t ng t nh ch tiêu NPV, nh ng ít đ c s

d ng h n, vì đây không ph i là ch tiêu xu t phát đ tính các ch tiêu khác, ch là ch tiêu cho đi u ki n c n và không ph i là ch tiêu đ ch n ph ng án

Câu 1 Khái ni m NPV, IRR, B/C?

Câu 2 M i quan h gi a NPV, IRR và B/C

Câu 3 B n vay 100 USD c a m t ng i b n và ch có th tr cho ng i b n đó 10 USD m i tháng Ng i b n đó đòi tr m t lãi su t là 10% m t tháng H i bao nhiêu tháng thì b n s tr h t n ?

Câu 4 Khi phân tích r i ro c a d án b ng ch tiêu giá tr thu nh p ròng hi n t i (NPV), đ an toàn cho d án ta nên l y t l chi t kh u nh th nào?

Câu 5 B n ph i tr hàng n m v i s ti n đ u nhau là bao nhiêu USD n u b n ph i vay ban đ u là 230 USD trong th i h n 20 n m v i lãi su t n m là 9.0%?

3.1 Khái ni m v v n s n xu t

M i quá trình s n xu t đ t o ra s n ph m đáp ng yêu c u con ng i đ u đòi h i

ph i có nh ng y u t c u thành c b n là S c lao đ ng - Lao đ ng s ng (L S) và T

li u s n xu t (TLSX) - Lao đ ng quá kh

T li u s n xu t là toàn b ph n c s v t ch t c n thi t cho m t quá trình s n

- V n c đ nh t ng ng v i ph n t li u lao đ ng, ít thay đ i trong k s n xu t

- V n l u đ ng t ng ng v i đ i t ng lao đ ng, thay đ i theo t ng k s n xu t

3.2 V n c đ nh

3.2.1 Các khái ni m v TSC

Tài s n c đ nh c a m t doanh nghi p có th có nhi u lo i: Tài s n c đ nh h u hình, tài s n c đ nh vô hình, tài s n c đ nh thuê tài chính, tài s n c đ nh t ng t Tài s n c đ nh h u hình là nh ng t li u lao đ ng ch y u có hình thái v t ch t (t ng đ n v tài s n có k t c u đ c l p ho c là m t h th ng g m nhi u b ph n tài

s n liên k t v i nhau đ th c hi n m t hay m t s ch c n ng nh t đ nh) tho mãn các tiêu chu n c a tài s n c đ nh h u hình, tham gia vào nhi u chu k kinh doanh nh ng

v n gi nguyên hình thái v t ch t ban đ u nh nhà c a, v t ki n trúc, máy móc, thi t

b

Tài s n c đ nh vô hình là nh ng tài s n không có hình thái v t ch t, th hi n m t

l ng giá tr đã đ c đ u t tho mãn các tiêu chu n c a tài s n c đ nh vô hình, tham gia vào nhi u chu k kinh doanh, nh m t s chi phí liên quan tr c ti p t i đ t s

d ng; chi phí v quy n phát hành, b ng phát minh, b ng sáng ch , b n quy n tác gi

Tài s n c đ nh thuê tài chính là nh ng tài s n c đ nh mà doanh nghi p thuê c a công ty cho thuê tài chính Khi k t thúc th i h n thuê, bên thuê đ c quy n l a ch n mua l i tài s n thuê ho c ti p t c thuê theo các đi u ki n đã th a thu n trong h p đ ng thuê tài chính T ng s ti n thuê m t lo i tài s n quy đ nh t i h p đ ng thuê tài chính,

ít nh t ph i t ng đ ng v i giá tr c a tài s n đó t i th i đi m ký h p đ ng

M i h p đ ng thuê tài s n c đ nh n u không tho mãn các quy đ nh trên đ c coi là tài s n c đ nh thuê ho t đ ng

Tài s n c đ nh t ng t là tài s n c đ nh có công d ng t ng t , trong cùng

m t l nh v c kinh doanh và có giá tr t ng đ ng

Tài s n c đ nh là tài s n t n t i trong th i gian dài, tham gia vào nhi u chu trình

s n xu t khác nhau nh ng v n gi nguyên hình d ng hi n v t ban đ u V giá tr thì b

gi m d n, tu theo m c đ hao mòn c a nó trong quá trình s n xu t Giá tr đó đ c

chuy n d n vào giá thành s n ph m do chính tài s n c đ nh đó s n xu t ra d i hình

th c kh u hao TSC

Tiêu chu n và nh n bi t tài s n c đ nh

Tài s n c đ nh có th là t li u lao đ ng, súc v t làm vi c, v n cây lâu n m:

* T li u lao đ ng là t ng tài s n h u hình có k t c u đ c l p, ho c là m t h

th ng g m nhi u b ph n tài s n riêng l liên k t v i nhau đ cùng th c hi n m t hay

m t s ch c n ng nh t đ nh mà n u thi u b t k m t b ph n nào trong đó thì c h

th ng không th ho t đ ng đ c, n u tho mãn đ ng th i c b n tiêu chu n d i đây (Theo Q 206/2003/Q -BTC, ngày 12-12-2003) thì đ c coi là tài s n c đ nh:

- Ch c ch n thu đ c l i ích kinh t trong t ng lai t vi c s d ng tài s n đó;

- Nguyên giá tài s n ph i đ c xác đ nh m t cách tin c y;

- Có th i gian s d ng t 1 n m tr lên;

- Có giá tr t 10.000.000 đ ng (m i tri u đ ng) tr lên

Tr ng h p m t h th ng g m nhi u b ph n tài s n riêng l liên k t v i nhau, trong đó m i b ph n c u thành có th i gian s d ng khác nhau và n u thi u m t b

ph n nào đó mà c h th ng v n th c hi n đ c ch c n ng ho t đ ng chính c a nó

nh ng do yêu c u qu n lý, s d ng tài s n c đ nh đòi h i ph i qu n lý riêng t ng b

ph n tài s n thì m i b ph n tài s n đó n u cùng tho mãn đ ng th i b n tiêu chu n

c a tài s n c đ nh đ c coi là m t tài s n c đ nh h u hình đ c l p

* i v i súc v t làm vi c và (ho c) cho s n ph m, thì t ng con súc v t tho mãn

đ ng th i b n tiêu chu n c a tài s n c đ nh trên đ c coi là m t tài s n c đ nh h u hình

* i v i v n cây lâu n m thì t ng m nh v n cây, ho c cây tho mãn đ ng

th i b n tiêu chu n c a tài s n c đ nh trên đ c coi là m t tài s n c đ nh h u hình

Hi n nay Nhà n c đã trao quy n đ y đ cho giám đ c và t p th lao đ ng qu n

lý TSC c a doanh nghi p Nhà n c qu n lý t ng th TSC mà không qu n lý tr c

ti p t ng đ i t ng, t ng danh m c TSC Doanh nghi p có quy n mua s m, trao

đ i, cho thuê, cho vay m t ph n tài s n c a mình v i m c tiêu là làm cho giá tr chung

c a n ng l c doanh nghi p ngày m t t ng lên

Chính sách m i này đã t o đi u ki n cho doanh nghi p phát huy cao hi u su t TSC , đ ng th i gi m b t các th t c trong vi c thay đ i TSC đ nâng cao n ng l c

s n xu t cho c s

3.2.2 Phân lo i v n c đ nh

Phân lo i theo m c đ tham gia vào quá trình s n xu t

Theo hình th c này đ c phân thành hai lo i:

- V n c đ nh dùng vào s n xu : là l ng v n tham gia tr c ti p ho c gián ti p vào quá trình s n xu t c a công ty đ t o ra s n ph m

- V n c đ nh phi s n xu t là giá tr tài s n c đ nh không tham gia vào quá trình

s n xu t c a công ty nh ng l i có ý ngh a r t l n t i đ i s ng c a cán b , nhân viên, góp ph n nâng cao n ng su t và ch t l ng công vi c V n c đ nh lo i này có th là nhà , nhà v n hoá, câu l c b , nhà tr

Phân lo i theo quan đi m h ch toán kinh doanh

ph c v cho công tác h ch toán c a công ty nh : Tính toán kh u hao, l p k

ho ch s a ch a, thay th , thanh lý tài s n có th phân lo i v n c đ nh theo: D u hi u,

ch ng lo i, ch c n ng, ngu n g c, m c đ s d?ng, th?i gian s? d ng

Ch ng h n có th phân lo i theo: Nhà c a, v t ki n trúc, máy móc thi t b s n

xu t, thi t b thông tin, ph ng ti n v n chuy n, thi t b v n phòng, d ng c thí nghi m các tài s n này đ u ghi rõ m c đ còn l i, ngu n g c

ho ch mua s m, s a ch a nh m đáp ng yêu c u t n d ng kh n ng, n ng l c c a các TSC s n có c ng nh đ đ m b o cho quá trình s n xu t đ c liên t c, có hi u qu

Cách 2: ánh giá theo giá tr

Theo cách đánh giá th nh t, thì ng i qu n lý không th bi t đ c đ l n c a

l ng v n mà doanh nghi p đang s d ng, do đó không th xác đ nh đ c vi c s n

xu t c a đ n v có hi u qu hay không? Vì v y, song song v i vi c đánh giá b ng

hi n v t c n ph i ti n hành đánh giá thông qua giá tr M c đích c a vi c đánh giá theo giá tr còn đ giúp cho công tác phân tích, t c đ hao mòn, đánh giá th i gian có

th ph c v c a TSC , l p k ho ch s d ng h p lý tái s n xu t TSC c a công ty

3.2.4 Các hình th c c a v n c đ nh

Tu theo th i đi m đánh giá mà v n c đ nh có các tên g i và đ l n khác nhau (bi u di n trên hình 3.1) gi a chúng có m i quan h r t m t thi t, nh đó có th tính toán thông qua các bi u th c

Giá tr c a TSC t i th i đi m b t đ u đem vào khai thác, s d ng đ c g i là

v n ban đ u hay giá tr nguyên thu i v i m t công trình thu l i đó chính là toàn

b chi phí đ có th xây d ng và đ a công trình vào s d ng theo biên b n bàn giao, nghi m thu Ho c là giá tr c a TSC hay công trình khi công ty ti p nh n đ qu n lý khai thác, s d ng

v n ph c h i (K ph) V n ph c h i có th l n h n ho c nh h n Kb tu theo s bi n

đ ng c a giá tr ti n t và s bi n đ ng giá c nói chung V nguyên t c Kph ph i nh

h n Kb do có s hao mòn, m t khác là do gi m giá nh ti n b khoa h c làm cho n ng

su t lao đ ng t ng lên, giá nguyên v t li u h xu ng, ho c nh áp d ng công ngh

m i c ng nh s d ng v t li u r ti n

Xác đ nh Kph là r t c n thi t đ đ a v cùng m t m t b ng giá, t o đi u ki n cho

- i u ki n ho t đ ng c a TSC (c đ nh hay di đ ng, trong nhà hay ngoài tr i)

- Ch t l ng nhiên li u s d ng cho máy ho t đ ng

- Trình đ tay ngh c a công nhân lái, đi u khi n

+ T n th t do ti p t c s d ng t li u lao đ ng đã b l c h u v m t k thu t, hi u

qu kém do đó gây hao phí nhi u nguyên nhiên li u và lao đ ng s ng cho 1 đ n v s n

ph m Mu n gi m b t nh ng t n th t này ph i th ng xuyên c i ti n k thu t, hi n

đ i hoá máy móc thi t b đã l c h u

Nh ng bi n pháp ch y u làm gi m t n th t hao mòn TSC

- Nâng cao tình đ s d ng TSC v th i gian và c ng đ trong gi i h n k thu t cho phép B i vì hi u qu kinh t do s n ph m s n xu t ra r t l n so v i hao mòn

- Nâng cao ch t l ng và h giá thành ch t o, xây l p TSC

- Hi n đ i hoá và h p lý hoá TSC đã b l c h u v m t k thu t, nh ng c n chú

ý t ng chi phí cho vi c c i ti n ph i nh h n chi phí mua s m TSC m i

- Nâng cao trình đ m i m t c a cán b , công nhân s d ng TSC

M t s khái ni m

1) Kh u hao

Trong quá trình s d ng, TSC b hao mòn, b gi m d n giá tr Ph n giá tr này

đ c chuy n d n vào giá thành s n ph m m i s n xu t ra Tính toán ph n v n c đ nh

b hao mòn trong quá trình s n xu t đã đ c chuy n vào giá tr các s n ph m do TSC đó SX ra đ c g i là tính kh u hao và chi phí đ bù đ p hao mòn TSC g i là chi phí kh u hao

M c đích c a kh u hao: Sau th i gian s d ng, khi công trình h t kh n ng ph c

v s n xu t thì v n đã b ra ph i đ c bù đ p l i thông qua vi c thu kh u hao hàng

n m đ có th mua s m ho c xây d ng TSC m i

Trên th c, t t c đ hao mòn c a TSC không x y ra theo quan h tuy n tính

v i th i gian, mà x y ra ph c t p theo các quan h nh trong hình 3 - 2 Và chính t c

đ hao mòn quy t đ nh đ n th i gian s d ng TSC

D¹ng 1

D¹ng 3

D¹ng 2

§−êng trung b×nh Gi¸ trÞ TSC§

Thêi gian sö dông

Hình 3 -2: Quan h gi a giá tr TSC v i th i gian s d ng

Hao mòn và th i gian s d ng T có liên quan ch t ch v i nhau Vì v y, chúng ta

có th tính đ c kh u hao (giá tr c a hao mòn) thông qua th i gian s d ng công trình T, ho c ng c l i tính th i gian s d ng T qua m c đ hao mòn Nh ng vi c xác

đ nh ngay t đ u T, ho c A là r t khó chính xác, b i c hai ch u nh h ng c a r t nhi u y u t Cho nên thông th ng ng i ta tính kh u hao theo tu i th gi đ nh c a công trình (l y theo th ng kê kinh nghi m cho t ng lo i hình, trong t ng đi u ki n khai thác, s d ng khác nhau) và tính bình quân cho các n m trong th i gian s d ng

Trong quá trình s d ng TSC , sau m t th i gian nào đó, m t s b ph n ch

y u b hao mòn không đáp ng đ c yêu c u v ch t l ng k thu t nên ph i ti n hành thay th ho c s a ch a v i l ng v n khá l n Công vi c này không ch x y ra

m t l n mà có th nhi u l n trong su t th i gian s d ng c a công trình (T), l ng

v n đ u t cho s a ch a l n trong th i gian T đ c g i là v n đ u t s a ch a l n c a công trình (KSCL)

Cách xác đ nh kh u hao theo ph ng pháp tuy n tính

Cách1: Theo th i gian s d ng công trình

Theo cách này ti n n p kh u hao (A) đ c xác đ nh theo công th c: