Trường THPT Trần Phỳ GV: Đỗ Thị Minh PhượngTiếng việt 1tiết Tuần 6 21-24 Tiết PPCT: 24 Ngày soạn: 3-10-2007 Thực hành về thành ngữ, đIển cố A-Mục tiêu bàI học: 1-Kiến thức: -Củng cố v
Trang 1Trường THPT Trần Phỳ GV: Đỗ Thị Minh Phượng
Tiếng việt (1tiết) Tuần 6 (21-24) Tiết PPCT: 24 Ngày soạn: 3-10-2007
Thực hành về thành ngữ, đIển cố
A-Mục tiêu bàI học:
1-Kiến thức:
-Củng cố và nâng cao kiến thức về thành ngữ, đIển cố
-Bớc đầu lĩnh hội và sử dụng đúng thành ngữ, đIển cố
2-Kĩ năng
-Phân tích đợc giá trị biểu hiện của thành ng, đIển cố
3- TháI độ
Hợp tác làmviệc tích cực
B-Phơng pháp
Thảo luận nhóm, quy nạp
C- phơng tiện
SGK,SGV,Giáo án
D-Tiến trình lên lớp
1-ổn định tổ chức
2-Kiểm tra bàI cũ:Em hãy phân tích sự sáng tạo trong sử dụng ngôn ngữ trong câu thơ sau “…………”
3-Vào bàI mới
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
BT 1: Giáo viên cho hs đọc đoạn
thơ,tìm các thành ngữ đồng thời giảI
nghĩa các thành ngữ đó
-GV nhận xét củng cố
Các thành ngữ trên phối hợp với nhau và
phối hợp cả với cụm từ mang dáng dấp
thành ngữ: lặn lội thân cò,eo sèo mặt nớc
đã khắc họa rõ nét hình ảnh một ngời vợ
vất vả,tảo tần đảm đang tháo vảttong
công việc gia đình Cách biểu hiện rất
ngắn gọn nhng nội dung thể hiện đầy đủ,
sinh động cụ thể.ĐIều đó là nhờ dùng
thành ngữ
BT2 : làm tơng tự nh bàI tập 1
HS hoạt động thảo luận
GV nhận xét
Các thành ngữ trên đều dùng hình ảnh cụ
thể và đều có tính biểu cảm: thể hiện sự
đánh giá đối với đIều đợc nối đến
BàI tập 3: GV GiảI thích cho học sinh
hiểu
Cả hai đIển cố trên đây đều đợc dùng để
nói về tình bạn thắm thiết keo sơn Chữ
dùng ngắn gọn mà biểu hiện đợc tình ý
sâu xa, hàm súcĐIển cố chính là những
sự việc trớc đây, hay câu chữ trong sách
đời trớc đợc dẫn ra và sử dụng lồng ghép
vào bàI văn, lời nói để nói về những đIũu
tơng tự.Mỗi đIển cố nh một sự việc tiêu
biểu, diển hình mà khi nhắc đến là đã
chứa đựng đIều định nói.Cho nên đIển cố
I-luyện tập
BàI tập 1
-Một duyên hai nợ:ý nói một mình phảI
đảm đơng công việc gia đình để nuôI chồng con
-Năm nắng mòi ma:vất vả cực nhọc chịu nhiều dãI dầu ma nắng
Nếu ss thành ngữ trên với các cụm từ thông thờng(một mình phảI nuôI cả chồng con; làm lụng vất vả dới ma nắng)thì thấy các thành ngữ ngắn gọn, cô đọng,cấu tạo ổn
định,hinh ảnh cụ thể sinh độngthể hiện nội dung kháI quát có tính biểu cảm
BàI tập 2:
-“đầu trâu mặt ngựa”biểu hiện đợc tính chất hung bạo,thú vật vo nhân tínhcủa bọn quan quân đến nhà TK khi gđ nàng bị vu oan -“Đội trời đạp đất” biểu hiện đợc lối sống
và hành động tự do ngang tàng không chịu
bó buộc không chịu khuất phục bất cứ uy quyền nào Nó dùng để nói khí phách hảo hán ngang tàng của Từ Hải
BàI tập 3 -“Gờng kia” gợi lại câu chuyện Trần Phồn thời Hậu Hán dành riêng cho bạ là Từ Trĩ một cáI gờng khi bạn dến chơI, khi bạn về lại treo gờng lên
-“Đàn kia”Gợi lại câu chuyện Chung Tử Kì nghe tiếng đàn của Bá Nha mà hiểu đợc ý nghĩ của bạn Do đó sau khi chết, Bá Nha treo đàn không gảy nữa vì cho rằng không
có ai hiểu đợc tiếng đàn của mình BàI tập 4:
-“Ba thu” Kinh Thi có câu”Nhất nhật bất kiến nh tam thu hề”(Một ngày không thấy
Trang 2Trường THPT Trần Phỳ GV: Đỗ Thị Minh Phượng
có tính hgắn gọn, hàm súc thâm thúy.Tuy
nhiên muốn lĩnh hội đợc đIển cố cần phảI
có vốn sống, vốn văn hóa phong phú
BàI tập 4,6,7 học sinh thảo luận nhóm
mặt nhau lâu nh ba mùa thu)Dùng đIển cố này câu thơ trong TK muốn nói khi KT đã tơng t TK thì một ngày không thấy mặt nhau có cảm giác lâu nh ba năm
-“Chín chữ”Kinh Thi kể chín chữ nói về công lao của cha mẹđối với con cáI là:sinh, cúc, phủ, súc,trởng,dục,cố,phục,phúc Dẫn
đIển cố nàyTK nghĩ đến công lao của cha
mẹ đối với bản thân mình, mà mình thì sống biền biệt nơI đất khách quê ngời, cha
hề báo đáp đợc cha mẹ
-“Liễu Chơng ĐàI”gợi chuyện xa của ngời
đI làm quan ở xa viết th về thăm vợ có câu
“ Cây liễu ở Chơng ĐàI xa xanh xanh nay
có còn không hay là tay khác đã vin bẻ mất rồi” Dẫn đIển cố này TK mờng tợng đến cảnh KT trở lại thì nàng đã thuộc về ngời khác mất rồi
-“ Mắt xanh” Nguyễn Tịch đời Tấn quý ai thì tiếp bằng mắt xanh(lòng đen của mắt)lhông a ai thì tiếp bằng mắt trắng(lòng trắng của mắt) Dẫn đIển cố này TH muốn nói với TK rằng chàng biết TK ở chốn lầu xanh, hàng ngày phảI tiếp khách làng chơI nhng ch hề a ai, bằng lòng với ai Câu nói thể hiện lòng quý trọng, đề cao phẩm giá của nàng Kiều
BàI tập 5 a)Ma cũ bắt nạt ma mới thay bắt nạt ngời mới
-Chân ớt chân ráo:vừa mới đến còn lạ lẫm b)Cỡi ngựa xem hoa thay qua loa
Nhìn chung thay các thành ngữ bằng các từ ngữ thông thờng thì có thể biểu hiện đợc phần nghĩa cơ bản nhng mất đI sắc tháI biểu cảm, mất đI tính hình tợng
II- Củng cố
*Thành ngữ là một đơn vị ngôn ngữ tơng đ-ong với cụm từ hoặc từ Nó là một loại từ
cố định,đã hình thành trớc có tính hình t-ợng,tính kháI quát, tính biểu cảm
*ĐIển cố không có tính chất cố định, nó xuất phát từ những sự kiện sự tích cụ thể trong các văn bản trong quá khứ hoặc trong cuộc sống đã qua để nói lên những đIều kháI quát trong cuộc sống
4-Hớng dẫn tự học
-Nắm thành ngữ, điển cố
-Chuẩn bị bài:Chiếu cầu hiền
5-Hớng dẫn đọc thêm
Tìm đọc thành ngữ, điển cố
Rút kinh nghiệm