Thực hành nghĩa của từ

Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ “Làm sao bác vội về ngay, Chợt nghe tôi bỗng chân tay rụng rời” Khóc Dương Khuê - Nguyễn KhuyếnTheo em, từ “chân” trong câu thơ trên đ

giỏo viờn : Nguyễn Văn Mạnh

Trường THPT TAM QUAN

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

II Từ đồng nghĩa

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

“Làm sao bác vội về ngay,

Chợt nghe tôi bỗng chân tay rụng rời”

(Khóc Dương Khuê - Nguyễn Khuyến)Theo em, từ “chân” trong câu thơ trên được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Hãy xác định nghĩa đó

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Từ “chân” ở đây được dùng với nghĩa gốc: chỉ

bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động

vật, dùng để đi, đứng; thường được coi là biểu tư

ợng của hoạt động đi lại của con người

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Bài tập 1: dành cho 4 nhóm

Trong tiếng Việt, từ “chân” còn được dùng

theo nhiều nghĩa khác Hãy tìm và sắp xếp

theo các trường từ vựng

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

+ Chân tường, chân cầu, chân cột, chân móng, chân đê + Chân núi, chân đồi, chân đèo, chân mây, chân trời, + Chân tóc, chân răng,

- Chỉ bộ phận dưới cùng của một vật tiếp giáp

và bám chặt vào mặt nền

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Ví dụ:

Cã ch©n trong bam gi¸m hiÖu

Cã ch©n trong ban qu¶n trÞ

Chân sào, chân sút, chân thư ký

- Chỉ công việc của một người

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Ví dụ:

trong trường từ vựng này là gi?

trong trường từ vựng này là gi?

Có chân trong bam giám hiệu, có chân

trong ban quản trị, có chân trong hội

trong trường từ vựng này là gi?

Chân sào, chân sút, chân thư ký

- Chỉ công việc của một người

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Ví dụ:

Hoán dụ

Phương thức chuyển nghĩa của từ “chân”

trong trường từ vựng này là gi?

Như vậy, quá trình chuyển nghĩa được thực hiện theo hai phương thức cơ bản là

ẩn dụ và hoán dụ

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Các từ có nghĩa gốc chỉ bộ phận cơ thể người

( đầu, miệng, tay, óc, tim ) có thể chuyển

nghĩa để chỉ cả con người Hãy đặt câu với

mỗi từ đó theo nghĩa chỉ cả con người

Bài tập 2:

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

Hãy đặt câu với các từ có nghĩa gốc chỉ vị giác

(mặn, ngọt, chua, cay, đắng, chát, bùi ) có khả

năng chuyển nghĩa chỉ đặc điểm của âm thanh,

chỉ tính chất của tình cảm, cảm xúc

Bài tập 3:

I Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển

nghĩa của từ

II Từ đồng nghĩa

Tìm từ đồng nghĩa với từ “cậy”, “chịu” trong câu thơ: “Cậy em em có chịu lời,

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”

(Truyện Kiều - Nguy n Du)(Truyện Kiều - Nguy n Du)ễễ

Giải thích lý do tác giả chọn dùng từ “cậy”, từ “chịu”

mà không dùng các từ đồng nghĩa với mỗi từ đó

II Từ đồng nghĩa

Bài tập 4:

Như vậy, ở đây tác giả dùng từ “cậy” vì

muốn thể hiện sự tin tưởng của Thuý Kiều

đối với Thuý Vân trong việc thay thế mình kết duyên cùng Kim Trọng

II Từ đồng nghĩa

độ ngoan ngoãn, kính trọng

II Từ đồng nghĩa

Như vậy, ở đây tác giả dùng từ “chịu” là

để nói rằng: Thuý Vân có thể không ưng ý nhưng vì tình chị em mà phải nhận lời

II Từ đồng nghĩa

Bài tập về nhà: Viết một đoạn văn ngắn thuyết

minh về cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu có vận dụng các phương thức chuyển nghĩa và lối nói đồng

nghĩa.