Tổng kết về từ vựng

Từ tượng thanh và từ tượng hình1/ Tìm tên loài vật là từ tượng thanh : - Chèo bẻo , tu hú, tắc kè , cuốc , bắt cô trói cột… Đặt tên theo tiếng kêu của mỗi loài.. Từ tượng hình là từ gợi

Từ tượng thanh và từ tượng hình

1/ Tìm tên loài vật là từ tượng thanh :

- Chèo bẻo , tu hú, tắc kè , cuốc , bắt cô trói cột…

Đặt tên theo tiếng kêu của mỗi loài

2/ Từ tượng hình trong đoạn trích :Lốm đốm , lê thê , loáng

thoáng, lồ lộ

Miêu tả đám mây một cách cụ thể , sinh động

3/ Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên , của con người

Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái của

sự vật

Th¶o luËn nhãm :

• Nhãm 1: So s¸nh

• Nhãm 2 : Èn dô

• Nhãm 3: Nh©n ho¸

• Nhãm 4 : Ho¸n dô

• Nhãm 5 : Nãi qu¸

• Nhãm 6 : Nãi gi¶m , nãi tr¸nh

• Nhãm 7 : §iÖp ng÷ vµ ch¬i ch÷

Một số phép tu từ từ vựng

Phân tích nét nghệ thuật độc đáo trong các ngữ liệu sau:

1/ Thân em như trái ớt trên cây

Càng tươi ngoài vỏ càng cay trong lòng.

Câu ca dao sử dụng phép so sánh:

- Sự tương đồng về vẻ đẹp hình thức “tươi” của quả ớt vớicái dung nhan “tươi” của cô gái

- Sự tương đồng về vị “cay” của quả ớt với nỗi “đắng cay” trong lòng cô gái

 So sánh là đối chiếu sự vật , sự việc này với sự vật , sự việc

khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình , gợi cảm cho sự diễn đạt.

2/ Con cò ăn bãi rau răm

Đắng cay chịu vậy đãi đằng cùng ai?

(CA DAO)

- Con cò ngụ chỉ người nông dân xưa

- Bãi rau răm chỉ hoàn cảnh sống khắc nghiệt của người nông dân với đầy những đắng cay tủi nhục

Hình ảnh ẩn dụ

 ẩn dụ là gọi tên sự vật , hiện tượng này bằng tên sự vật , hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình , gợi cảm cho sự diễn đạt

3/ Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

(Cảnh khuya- Hồ Chí Minh)

- Trăng như một người bạn tri kỉ , gắn bó với thi sĩ đang

trong cảnh tù ngục -> Nhân hoá

Nhân hoá là gọi hoặc tả con vật , cây cối , đồ vật …bằng

những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật , cây cối , đồ vật… trở nên gần gũi ,

với con người , biểu thị được những suy nghĩ , tình cảm

của con người

4/ áo nâu liền với áo xanh,

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên

(Tố Hữu)

- Dùng áo nâu để chỉ người nông dân , áo xanh để chỉ người công nhân

- Dùng nông thôn - không gian cư trú của người nông dân để chỉ lực lượng nông dân

- Dùng thị thành - không gian cư trú của người thành thị để chỉ lực lượng công nhân , trí thức

⇒ Nổi bật và gợi cảm

⇒ Hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng , khái niệm bằng tên của một sự vật , hiện tượng , khái niệm khác có quan hệ gần

5/ Gươm mài đá , đá núi cũng mòn,

Voi uống nước , nước sông phải cạn.

(Bình Ngô đại cáo)

Dùng “đá núi cũng mòn , nước sông phải cạn” “ ” để nhấn mạnh sự trưởng thành , lớn mạnh và khí thế của nghĩa quân Lam Sơn => gây ấn tượng mạnh

=> Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ , quy mô , tính chất của sự vật , hiện tượng , được miêu tả để nhấn mạnh , gây ấn tượng , tăng sức biểu

cảm

6/ Mẹ già như chuối chín cây ,

Gió lay mẹ rụng con phải mồ côi.

Dùng “ Gió lay mẹ rụng” để tránh nói đến một cái chết , giảm đi nỗi đau lòng

=> Nói giảm ,nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị , uyển chuyển , tránh gây cảm giác

đau buồn , ghê sợ , nặng nề ; tránh thô tục , thiếu lịch sự

7/ Còn trời còn nước còn non

Còn cô bán rượu anh còn say sưa.

( Ca dao)

-Từ “còn” được nhắc lại nhiều lần để nhấn mạnh vào

sự tồn tại lâu dài , mãi mãi => Điệp ngữ

- Điệp ngữ là biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh

-Tình cảm mạnh mẽ , kín đáo được thể hiện qua từ

“say sưa” - say rượu -> say cô bán rượu => Chơi chữ

- Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm , về nghĩa của

từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm , hài hước … làm câu văn hấp dẫn thú vị

Nối hai vế :

Gác kinh viện sách đôi nơi,

Trong gang tấc lại gấp mười quan san.

• ẩn dụ

Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.

• Hoán dụ

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước

Chỉ cần trong xe có một trái tim.

• So sánh

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ,

Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.

• Nói quá

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi,

Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng.

• Chơi chữ

Trß ch¬i cñng cè

B i Ó u c ¶ m

N ã i g i ¶ m

® i Ö p n g ÷

È n d ô

P h ã n g ® ¹ i

H o ¸ n d ô

S o s ¸ n h

T ­ ¬ n g p h ¶ n

N ã i t r ¸ n h

N ã i q u ¸

t h Ë m x ­ n g

Phiếu học tập

Viết đoạn văn khoảng 6 đến 8 câu miêu tả cảnh thiên nhiên trong bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận Trong đoạn văn có sử dụng hợp lí các phép tu từ đã học