TRUYỀN THÔNG VỚI BẠO LỰC VÀ KHIÊU DÂMVới sự bùng nổ thông tin của Internet, phát sóng toàn cầu, phát sóng trực tiếp, truyền thông đã trở thành công cụ tiện lợi nhất để chuyển tải một số
Trang 1TRUYỀN THÔNG VỚI BẠO LỰC VÀ KHIÊU DÂM
Với sự bùng nổ thông tin của Internet, phát sóng toàn cầu, phát sóng trực tiếp, truyền thông đã trở thành công cụ tiện lợi nhất để chuyển tải một số lượng thông tin lớn với tốc độ nhanh nhất đến không chỉ một vài chục người, vài trăm người
mà hàng triệu người trong thế giới rộng mở không còn cách biệt địa lý Chức năng, cũng như vai trò, nhiệm vụ của truyền thông không chỉ chuyển tải những thông tin đến cho công chúng mà còn phải bám sát những vấn đề xã hội nóng bỏng, bức xúc, tạo ra dư luận và định hướng dư luận theo hướng tích cực Tuy nhiên cũng vì những thuận lợi đó mà truyền thông cũng xuất hiện không ít mặt trái, đặc biệt là vấn đề bạo lực và khiêu dâm
I TRUYỀN THÔNG VỚI BẠO LỰC
1 Khái niệm, phân loại và các hình thức bạo lực
- Bạo lực tình dục: BẤT CỨ sự đụng chạm nào vào BẤT CỨ chỗ nào trên cơ thể bạn mà bạn không muốn ; BẤT CỨ sự bình luận về tình dục không được yêu cầu nào hay những nhận xét khêu gợi nào nói ra với bạn ; Cưỡng ép bạn quan hệ tình
Trang 2dục (cưỡng dâm) ; Đối xử với bạn như một đối tượng tình dục ; Cưỡng ép bạn xem sách báo khiêu dâm ; Thiếu sự riêng tư ; Ngủ ở quanh bạn mà bạn không muốn ; Đối xử thô lỗ với bạn ; Săn lùng bạn vì mục đích tình dục.
- Bạo lực xã hội: Làm bạn bẽ mặt hoặc phớt lờ bạn ở những nơi công cộng ; Không cho bạn gặp gỡ bạn bè ; Không cư xử tốt với bạn bè của bạn ; Gây chuyện cãi lộn ; Thay đổi nhân cách với những người khác
- Bạo lực tình cảm/Lời nói/Tâm lý: Đe doạ bạn, làm bạn sợ hãi ; Phớt lờ tình cảm của bạn hoặc cười giễu bạn khi bạn cố nói cho anh ta/cô ta điều gì đó quan trọng ; Doạ nạt bạn bằng lời nói ; Gọi tên để chế giễu bạn ; Hét lên, cao giọng, lớn tiếng quát tháo với bạn ; Chế nhạo hoặc chỉ trích ; Làm mất thanh thế của bạn và gia đình bạn ; Buộc tội sai cho bạn, đổ oan, vu cáo bạn ; Bới móc và nói
ra những lỗi của bạn ; Nhận xét tiêu cực về ngoại hình của bạn ; Nói đùa theo kiểu ác ý nhằm mục đích bới móc những khiếm khuyết của bạn
2 Thực trạng của bạo lực trên truyền thông
Tính chất bạo lực trên các văn hóa phẩm ngày càng đáng báo động
Điện ảnh
Bật ti vi là thấy cảnh đấm đá, bắn giết thường xuyên trên các kênh Star Movies, HBO, Cinemax,… chưa kể phim từ băng đĩa lậu, phim chiếu rạp Một nhóm các nhà nghiên cứu đến từ các trường Đại học của Mỹ và Hà Lan đã tiến hành phân tích 945 bộ phim, được lựa chọn từ 30 phim có doanh thu cao nhất mỗi năm trong giai đoạn 1950 - 2012 Theo đó, tần suất những cảnh bạo lực súng đạn xuất hiện trong các bộ phim PG-13 đã tăng hơn gấp 3 lần kể từ năm 1985 và tỷ lệ này còn cao hơn so với những bộ phim được xếp loại R - phim hạn chế khán giả dưới
17 tuổi Kể từ năm 2009, các cảnh chiến đấu bằng súng trong những phim xếp
Trang 3loại PG-13 bắt đầu có xu hướng tăng và thậm chí còn tăng cao hơn những phim xếp loại R Một số bộ phim "bom tấn" được đánh giá dày đặc cảnh bạo lực súng đạn có thể kể đến là The Dark Knight ("Hiệp sĩ bóng đêm" - 2008), Terminator Salvation ("Kẻ hủy diệt" - 2009), Inception ("Đánh cắp giấc mơ" - 2010), Transformers: Dark of the Moon ("Rôbốt đại chiến: Vùng tối của mặt trăng" - 2011), Captain America: The First Avenger ("Đội trưởng Mỹ: Kẻ báo thù đầu tiên" -2011), Mission Impossible: Ghost Protocol ("Nhiệm vụ bất khả thi: Chiến dịch bóng ma" - 2011), The Avengers ("Biệt đội siêu anh hùng" - 2012), The Amazing Spiderman ("Người nhện phi thường" - 2012), và Taken 2 ("Cưỡng đoạt" - 2012)
Ở Việt Nam, không chỉ có sex, bạo lực cũng đang trở thành một trong những chủ
đề được giới làm phim Việt đặc biệt chú ý Đã có rất nhiều bộ phim dù đã sản xuất xong như Bụi đời Chợ Lớn, Đường đua nhưng không được cấp phép bởi những cảnh bạo lực ngập tràn trong phim Mặc dù không được cấp phép nhưng Bụi đời Chợ Lớn vẫn được phát tán trên mạng Youtube và thu hút hàng triệu lượt xem trước sự “bất lực” của đoàn làm phim cũng như các cơ quan quản lý Một số
bộ phim được công chiếu như Ngôi nhà trong hẻm, Bẫy cấp ba, Lấy chồng người ta…cũng khiến người xem thót tim với những cảnh hành động có phần thái quá Việc đẩy cảnh hành động lên mức thái quá nhằm mục đích doanh thu khiến cho những phim hành động Việt có phần thiếu tính giáo dục và tính thẩm mỹ Đôi khi, những hành động đánh đấm, giết chóc trong phim có phần phản cảm Rất khó để có thể tìm kiếm được một bộ phim hành động chuẩn mực trong sự phát triển của điện ảnh nước nhà
Báo chí
Cùng với sự tác động mạnh mẽ của trò chơi trực tuyến, phim ảnh bạo lực, các thông tin mang tính bạo lực, giật gân liên tục xuất hiện trên các trang báo mạng,
Trang 4các video bạo lực, đặc biệt là những vụ án xâm phạm tính mạng, sức khỏe được các báo mạng khai thác, mô tả chi tiết và có sức truyền bá nhanh chóng gây ra một sự lan truyền tiêu cực, phản ứng ngược đối với dư luận đặc biệt là người chưa thành niên.
Game online
Sự phát triển mạnh mẽ của Internet cùng với sự lỏng lẻo trong quản lỹ của các cơ quan chức năng đã khiến các trò chơi trực tuyến có yếu tố bạo lực ngày càng lan tràn trên Internet Theo ghi nhận của một nhóm nhà báo, trong số 10 game online đã được cấp phép trong khoảng thời gian từ tháng 8-2011 đến tháng 2-
2012, chỉ có 4 game do Việt Nam sản xuất, còn lại có xuất xứ từ nước ngoài, đặc biệt hầu hết là game của Trung Quốc Cụ thể, ngoài game Chinh phục vũ môn và
3 game khác do Việt Nam sản xuất có nội dung giải trí nhẹ nhàng, phần lớn các trò chơi do nước ngoài sản xuất đều không phải “thuần túy giải trí, giáo dục”
Cụ thể, game Võ lâm chi mộng của Trung Quốc, do Công ty Cổ phần VNG (trước đây là Vina Game) phát hành là một trò chơi trực tuyến mang màu sắc kiếm hiệp thực sự với rất nhiều binh khí, ác thú cùng hàng loạt chiêu thức sát thương cơ bản, chém giết loạn xạ trong tiếng hung khí chạm nhau, máu tung tóe Trong khi hầu hết các game trực tuyến bắn súng và kiếm hiệp có tính chất bạo lực bị cấm kinh doanh hoặc phải cắt bỏ yếu tố đối kháng buộc phải dẹp bỏ, Võ lâm chi mộng khi trình làng, lập tức thu hút đông đảo game thủ tìm kiếm, mua tài khoản để chơi
Một game có nguồn gốc từ Trung Quốc khác là Hồng hoang thần thoại (phát hành bởi Công ty Cổ phần Dịch vụ Truyền thông và Phần mềm Mặt Trời) cũng đầy rẫy hình ảnh giao tranh tàn khốc giữa con người với con người bằng binh khí hạng nặng, những chiêu phòng ngự, công kích, bạo kích mang tính tàn sát cao
Trang 5Game duy nhất đến từ Hàn Quốc trong đợt cấp phép này có tên Truyền thuyết rồng thiêng,tuy chỉ là một trò chơi hoạt hình nhưng chứa đựng nhiều hình ảnh ghê sợ với nhiều trận cận chiến giữa loài người và những ác thú mang hình thù
kỳ dị
Theo ông Nguyễn Thành Nhân - Giám đốc Trung tâm Thanh thiếu niên miền Nam, các game bắn súng như Đột kích của VTC, Biệt đội thần tốc của Vinagame, Đặc nhiệm anh hùng của FPT online, là những trò chơi tập trung vào việc bắn giết vô tội vạ, giết càng nhiều càng tốt Tính bạo lực quá nhiều và
dễ dàng kích thích tính “anh hùng”, “độc tôn” của giới trẻ
Trước đây theo thị hiếu của một số người, những đĩa nhạc ngoài luồng thường tích hợp theo kiểu “2 trong 1” nghĩa là vừa cho khán giả nghe nhạc vừa chiếu những đoạn phim bạo lực vào trong đó để thêm phần sinh động thì nay trong những album nhạc trẻ khi phát hành các ca sĩ thường yêu cầu đạo diễn quay phim cho dựng những cảnh, đoạn bạo lực vào để minh họa thêm nội dung của ca khúc Khi xem những đĩa nhạc này, chúng ta dễ dàng bắt gặp những cảnh đuổi đánh, đâm chém đầy máu me do ghen tuông, hận thù, mâu thuẫn với nhau trong tình bạn, tình yêu,… Các bạn trẻ khi xem những cảnh ấy chắc chắn cũng dễ dàng
Trang 6bị tiêm nhiễm vào đầu những kiểu hành xử một cách bạo lực vào những mối quan hệ về tình bạn, tình yêu mỗi khi có vấn đề, mâu thuẫn.
Trang 7II TRUYỀN THÔNG VỚI KHIÊU DÂM
1 Khái niệm và các loại khiêu dâm
Khiêu dâm là danh từ chung dùng để chỉ những động tác, cử chỉ của con người dùng nhằm mục đích quyến rũ, lôi cuốn bản năng tình dục của đối phương Khiêu dâm có thể phân ra nhiều loại:
- Khiêu dâm bằng động tác: Người thực hiện hành vi khiêu dâm (thường là nữ)
sẽ ăn mặc hở hang, gợi cảm, hoặc làm nhiều động tác kích thích như tự xoa khắp thân thể mình, cởi bỏ hay hé mở quần áo ở những vùng kín đáo Mạnh hơn, người khiêu dâm có thể kích thích đối tượng mình muốn đạt mục đích bằng cách
va chạm nhẹ hay mạnh vào thân thể của họ
- Khiêu dâm bằng hình ảnh: Là những bức ảnh chụp (thường thấy ở các cô gái) trong tư thế hở toàn bộ hoặc hở một phần kín đáo nhạy cảm trên thân thể
- Khiêu dâm bằng lời nói: Quyến rũ đối tượng bằng những ngôn từ liên quan đến tình dục ở nhiều mức độ nặng hoặc nhẹ khiến đối phương mất tự chủ
2 Thực trạng khiêu dâm trên truyền thông
a) Truyền thông cá nhân
Chat sex cũng đang bùng phát trên mạng Bất cứ điện thoại thông minh nào cũng tích hợp những phần mềm, mạng xã hội như Zalo, Facebook, Wechat, Viber,… Những phần mềm này cho phép người dùng gửi ảnh, âm thanh (voice chat), gửi video, gọi video,… miễn phí Nhờ đó, một bộ phận giới trẻ đang lợi dụng những chức năng trên để chat sex nhằm thỏa mãn bản năng, môi giới mua bán dâm hoặc kiếm tiền qua thẻ cào điện thoại Theo PGS Trịnh Hòa Bình, Viện Xã hội học, dù nhìn nhận ở bất cứ góc độ nào thì chat sex vẫn luôn được coi là một hành
Trang 8vi lệch chuẩn Chat sex bắt nguồn từ tâm lý chung của giới trẻ là thích tò mò, thích khám phá những cái hay, cái mới lạ, và đặc biệt là càng những thứ bị cấm đoán thì càng kích thích họ
b) Truyền thông đại chúng
Báo chí
Bên cạnh những vụ án về bạo lực, những vụ án có liên quan đến khiêu dâm cũng dược xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều trên báo Đặc biệt là báo mạng, những tin này thậm chí còn được sử dụng như những tin giật gân, hình ảnh được đưa dể to trang chính nhằm thu hút sự quan tâm của công chúng Hơn nữa đối tượng quan tâm nhiều tới vấn đề phần lớn và các bạn trẻ với sự tò mò, hiếu kì của mình Lợi dụng điều này, nhiều trang báo mạng dành cho các bạn tuổi teen luôn cập nhật, đua tin về những scandal của ca sĩ thần tượng, diễn viên mà phần lớn là lộ hàng, khoe thân… nhằm câu lượng theo dõi
Xuất bản
Sách báo khiêu dâm có thể dễ nhầm lẫn với tác phẩm nghệ thuật có nội dung về tình dục Thực chất việc phân biệt sách báo khiêu dâm rất khó và hiện nay vẫn chưa có chuẩn mực chung nhất nào để phân biệt nó Một số quốc gia cấm xuất bản sách báo khiêu dâm vì chúng vi phạm thuần phong mỹ tục Việt Nam cũng cấm phát hành sách báo khiêu dâm dưới mọi hình thức Một số quốc gia cho phép tự do xuất bản sách báo khiêu dâm bởi vấn đề nhân quyền (cho rằng đó là quyền tự do của con người, có nhu cầu đọc, xem thì có xuất bản) Tuy nhiên các quốc gia này đều yêu cầu các loại sách báo khiêu dâm hoặc có nội dung khiêu dâm, hoặc dính dáng chút ít đến khiêu dâm thì phải có dấu hiệu riêng để các bậc phụ huynh cấm con cái mình đọc, hoặc xem Trên các trang web tuân thủ quy định này đều phải có phần cam kết người xem trên 18 tuổi Phần nhiều sách báo
Trang 9khiêu dâm ngày nay xuất bản qua Internet, phần còn lại in trên giấy dưới dạng tạp chí Playboy là một tạp chí khiêu dâm nổi tiếng trên thế giới dành cho nam giới
Bên cạnh điện ảnh, thời gian gần đây còn xuất hiện hàng loạt sai phạm của các nhà xuất bản không biết hay vô tình để lọt lưới các trang sách có hình ảnh phản cảm, dung tục Điển hình như bộ truyện tranh rất “hot”: “Shin – Cậu bé bút chì” được NXB Kim Đồng phát hành Truyện xoay quanh cậu bé 5 tuổi đang học mẫu giáo và bạn bè, gia đình, cô giáo của cậu Trong quyển này có những đoạn thoại với cách nói ẩn dụ, ám chỉ đến sex cùng những hình ảnh nhạy cảm không hợp với trẻ Gần đây nhất là sai phạm của NXB Hồng Đức khi xuất bản cuốn sách
“Tổng hợp màu sắc trong Manga” Trong cuốn sách có rất nhiều hình ảnh bạo lực và hở hang, đặc biệt là các chú giải sử dụng những từ ngữ “người lớn” Trang bìa cuốn sách cũng là hình ảnh của một cô gái ăn mặc rất hở hang Trong khi đó, môn vẽ tranh Manga chủ yếu phục vụ cho lứa tuổi từ 8 – 14 tuổi Họ dạy trẻ điều
gì khi có rất nhiều bức hình với nội dung mô tả là: “Động tác vắt chân cũng tạo cảm giác dễ thương vô cùng” hay “Trang phục bơi để lộ đường cong cơ thể, khi
vẽ cần thể hiện các đường nét ở phần ngực hay mông của nhân vật” Chưa kể là
có nhiều hình ảnh hở hang và những từ ngữ không phù hợp như: nhìn trộm khi tắm, chỉ một chiếc khăn tắm quấn trên cơ thể,…
Điện ảnh
Đặc biệt, sự quản lý lỏng lẻo của các cơ quan chức năng ở Việt Nam đã làm cho khiêu dâm có cơ hội được tiến dần đến công chúng Về điện ảnh, những bộ phim gắn mác 16+, 18+ xuất hiện ngày một nhiều trong các rạp chiếu phim Hầu hết các bộ phim được quảng cáo rầm rộ như Mùa hè lạnh, Hương Ga, Mỹ nhân kế,
Đẻ mướn, Cánh đồng bất tận, Bi! Đừng sợ,… đều xuất hiện những cảnh sex Đặc biệt, bộ phim “Hoa nắng”, được hiếu trên kênh VTV3 cách đây không lâu còn
Trang 10khiến khán giả “té ghế” với những cảnh sex táo bạo Những cảnh hôn hít thái quá xuất hiện tràn lan trong phim Thậm chí, diễn viên nam còn “liếm ngực” diễn viên nữ ngay trên sóng truyền hình.
Quảng cáo truyền hình
Sự xuất hiện của những đoạn quảng cáo trên truyền hình không còn là điều xa lạ
gì với chúng ta Đặc biệt vào những khung giờ vàng hay những chương trình được nhiều người quan tâm thì tần suất xuất hiện của chúng càng nhiều hơn Phần lớn những quảng cáo đó đều có những hình ảnh về những chàng trai, cô gái
có thân hình đẹp, gợi cảm, thậm chí có phần khiêu gợi đặc biệt liên quan đến những sản phẩm làm đẹp
Web đen
Nếu như trước đây, khiêu dâm chỉ xuất hiện với những sản phẩm như sách báo khiêu dâm, băng đĩa khiêu dâm với mức độ ít thì ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin như sự ra đời của Internet, điện thoại di động, công nghệ phát sóng trực tiếp, phủ sóng toàn cầu thì khiêu dâm đã “phủ sóng” rộng rãi trên các phương tiện truyền thông, tiêu biểu phải kể đến web có nội dung khiêu dâm (web đen), chat sex
Web đen là nơi chứa đựng những sản phẩm khiêu dâm như phim khiêu dâm (phim con heo, phim cấp ba, phim sex, phim xxx, phim đen, phim kích dục), clip khiêu dâm, hình ảnh khiêu dâm, truyện tranh khiêu dâm (truyện tranh hentai)… Chỉ cần gõ từ “sex” hay những cụm từ trên, Google sẽ cho ta một loạt những trang web này, đăng tải cảnh “phòng the”, chuyện ăn chơi thác loạn tại vũ trường, ảnh nude cá nhân, nude tập thể, Bên cạnh đó, còn có những link web sex “núp bóng” dưới các trang giải trí như trang xem phim, nghe nhạc trực tuyến Những trang web với tên miền rất đỗi bình thường, nhưng chỉ cần click
Trang 11vào 2 – 3 đường link dẫn nối, người xem đã có thể tiếp cận được với một website đồi trụy Cũng từ những trang web này, những hình ảnh hớ hênh, lộ hàng của giới nghệ sĩ, người nổi tiếng được đăng tải rõ ràng nguyên xi, thêm vào đó là những clip sex được sưu tầm từ nhiều nguồn Nghiêm trọng hơn là những trang web sex chiếu những bộ “phim người lớn” của Nhật Bản, Châu Âu,… được thực hiện bởi dàn diễn viên chuyên nghiệp Đây là những bộ phim mang tính chất khiêu dâm, dung tục, trái với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam và có ảnh hưởng đến tâm sinh lý người xem Với máy tính hoặc thậm chí là điện thoại di động kết nối được mạng Internet, người ta đã có thể dễ dàng truy cập những trang web này mà không gặp phải rào cản hay bị luật pháp ngăn cấm
YouTube
Mới đây nhất, bộ phim gắn mác 18+ Căn nhà số 69 được công bố trên mạng youtube khiến không ít người sửng sốt bởi những cảnh nhạy cảm đến trần trụi được coi như điểm nhấn tạo nên sức hút của bộ phim Căn hộ số 69 không chỉ thể hiện sự sex hóa một cách thô thiển đang trở thành một xu hướng đáng buồn của phim Việt mà nó còn cho thấy sự lúng túng của các cơ quan chức năng trong việc tìm ra hướng xử lý những bộ phim ngập tràn sex như vậy Điều đáng lo ngại
là, xu hướng sex hóa được manh nha ngay từ các sản phẩm đầu tay của các sinh viên trường điện ảnh Các sinh viên trường điện ảnh luôn mong muốn có được một vài thước phim “sex nghệ thuật” để làm kỷ niệm và để trải nghiệm Chính vì vậy, những cảnh nóng “made in sinh viên” xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội youtube
Bên cạnh những hình ảnh bạo lực xuất hiện trong các album nhạc thì một xu hướng mới của các ca sĩ để thu hút khách hàng là cho xuất hiện những cảnh tình
tứ nóng bỏng và nhạy cảm không thua gì những cảnh phim mà ngành chức năng
Trang 12hạn chế cho xuất hiện một cách rộng rãi ngoài cộng đồng Và YouTube là nơi các
ca sĩ “chọn mặt gửi vàng” để quảng bá những sản phẩm âm nhạc đó
Facebook giúp việc chia sẻ thông tin trở nên rất nhanh chóng và thuận tiện Những hình ảnh hay những clip khiêu dâm cũng nhờ thế mà dược phát tán đi rộng rãi Dù facebook đã quản lý chặt chẽ hơn dể hạn chế những hình ảnh, clip khiêu dâm nhưng những hình ảnh hay clip này lại được phát tán qua dạng những đường link Do dó chỉ cần một cú click chuột là người xem có thể được lập tức dẫn dến “thiên đường đen”
III ẢNH HƯỞNG CỦA TRUYỀN THÔNG ĐẾN BẠO LỰC, KHIÊU DÂM
Với sự bùng nổ của các phương tiện truyền thông, con người có thể tiếp cận mọi loại thông tin từ tin tức, sự kiện diễn ra trong nước cho đến quốc tế một cách nhanh chóng, thuận tiện Điều này đã mang những thông tin về bạo lực, khiêu dâm đến với rộng rãi công chúng và kèm theo đó là những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực
và xem xét lại cách thức giáo dục của mình