Bài 10: Nguồn âm

- Giáo viên: Dây cao su trong thí nghiệm này là một nguồn âm, nó vừa phát ra âm vừa rung động quanh vị trí cơ bản.. Hỏi: Theo em mặt trống có rung động không khi phát ra âm?. -> Giáo viê

Tiết 11 : Nguồn âm

A/ Mục tiêu

I/ Mục tiêu

1) Kiến thức: - Nêu đợc đặc điểm chung của các nguồn âm.

- Nhận biết đợc 1 số nguồn âm thờng gặp trong đời sống

2,Kỹ năng: Quan sát, TN kiểm chứng để rút ra đặc điểm của nguồn âm là dao động.

3) Thái độ: Yêu thích môn học

II/ Chuẩn bị:

1, Giáo viên: 1 sợi dây cao su mảnh, 1 trống, 1 dùi, âm thoa, hộp cộng hởng, tờ giấy, lá chuối.

2, Học sinh: 1 cốc nớc, nghiên cứu bài ở nhà.

B/ Các hoạt động dạy - học:

I/ ổn định:

II/ Kiểm tra:

III/ Bài mới:

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh

HĐ1: Tạo tình huống HT (5 / )

- Y/c HS tìm hiểu mục tiêu của chơng II

Hỏi: Chơng âm học nghiên cứu các hình tợng gì?

- Yêu cầu học sinh đọc n/d phần mở bài

Hỏi: Mục đích nghiên cứu của bài học hiện nay là gì?

HĐ2: Nhận biết nguồn âm (10 / )

Bây giờ tất cả chúng ta hãy cùng nhau giữ im lặng và lắng tai

nghe đợc và tìm xem chúng đợc phát ra từ đâu?

-> Giáo viên thông báo về nguồn âm

Hỏi: Hãy kể tên một số nguồn âm mà em biết?

HĐ3: Tìm hiểu đặc điểm chung của nguồn âm (15 / )

- Giáo viên đa ra 1 dây cao su

Hỏi: Dây cao su này có phải là 1 nguồn âm không?

Hỏi: Hãy tìm cách để chơ sợi dây cao su này phát ra âm?

- Giáo viên phát dây cao su cho các nhóm

* Yêu cầu: Chúng ý quan sát trạng thái của dây cao su

- Giáo viên: Dây cao su trong thí nghiệm này là một nguồn âm,

nó vừa phát ra âm vừa rung động quanh vị trí cơ bản Vậy các

nguồn âm khác khi phát ra âm có đặc điểm gì? Nó có giống với

sợi dây cao su không?

-> Nghiên cứu phần II

- GV: Cô có 2 vật: cái trống và cái âm thoa

+ Khi gõ vào mặt trống ta nghe đợc âm thanh

Hỏi: Vật nào đã phát ra âm?

Hỏi: Theo em mặt trống có rung động không khi phát ra âm?

Hỏi: Hãy thảo luận, nêu phơng án kiểm tra?

-> Giáo viên tóm tắt các phơng án kiểm tra

* Kiểm tra sự rung động cuả mặt trống:

+Gõ -> sờ tay vào mặt trống

- Cá nhân tìm hiểu, m/tiêu của chơng II -> Trả lời câu hỏi

- Học sinh đọc SGK -> nêu mục đích của bài học: Âm thanh đợc tạo ra nh thế nào?

I, Nhận biết nguồn âm:

Học sinh cả lớp giữ im lặng lắng tai nghe

-> cho biết âm thanh nghe đợc phát ra từ

đâu

Liên hệ thực tế lấy ví dụ về 1 số nguồn

âm đàn, sáo, vổ tay

Ghi vở:Vật phát ra âm gọi là nguồn âm.

II, Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?

+ Không Học sinh tìm cách: kéo căng sợi dây cao su

ra ->gẫy và quan sát

+ Học sinh: mặt trống đã phát ra âm + Mặt trống có rung động

- Học sinh thảo luận nêu phơng án kiểm tra

+Đặt mẫu xốp (giấy vụn) bên mặt

trống và gõ

+Đặt qủa cầu xốp vào sát tâm trống

- Yêu cầu các nhóm làm thí nghiệm kiểm tra

Hỏi: Mặt trống có rung động không?

- Giáo viên: Sợi dây cao su, mặt trống đều rung động và phát ra

âm Các nguồn âm khác có đặc điểm giống vậy hay không?

-> Giáo viên giới thiệu 1 âm thoa: Khi gõ nhẹ vào 1 nhánh âm

thoa -> âm thoa phát ra âm - > hộp cộng hởng sẽ giúp ta nghe

rõ âm hơn

Hỏi: Theo em âm thoa có rung động không?

Hỏi: Hãy thảo luận nêu phơng án kiểm tra?

-> Giáo viên ghi tóm tắt:

Cảm nhận bằng tay

Đặt quả cầu sát vào 1 nhánh của âm thoa

- Yêu cầu các nhóm làm thí nghiệm kiểm tra

- Giáo viên giới thiệu về khái niện dao động

- Hỏi: Qua các TN trên ta có kết luận gì?

HĐ4: Vận dụng

Hỏi: Hãy tìm các làm cho tờ giấy, lá chuối phát ra âm?

- Giáo viên đa ra một số lọ nhỏ

Hỏi: Làm thế nào để huýt đợc sáo?

Hỏi: Bộ phận nào đã dao động và phát ra âm?

Hỏi: Hãy nêu phơng án kiểm tra xem đúng khi đó cột không

khí trong lọ dao động không?

-> Yêu cầu học sinh tiến hành kiểm tra

Hỏi : Kể tên một số nhạc cụ có trong thực tế?

Hỏi: Bộ phận nào dao đông phát ra âm thanh (ở các nhạc cụ

trên)?

- Giáo viên giới thiệu dàn ống nghiệm

-> dùng thìa gõ nhẹ vào giàn ống nghiệm

Hỏi: Theo em bộ phận nào dao động phát ra âm?

Hỏi: ống nào phát ra âm trầm nhất?

Hỏi: ống nào phát ra âm bổng nhất?

Các nhóm nhận dụng cụ, làm TN k/tra, N1,

N4: làm với xốp

N2, N3: Kiểm tra với quả cầu xốp có dây treo

-> Nêu kết luận: mặt trống rung động và phát ra âm

- Học sinh các nhóm làm thí nghiệm kiểm tra

-> Ghi vở

Sự rung động(CĐ) qua lại vị trí cân bằng của sợi dây cao su,mặt trống gọi là dao

động

Học sinh hoàn thành câu kết luận

Khi phát ra âm ,các vật đều dao động.

III, Vận dụng:

- Học sinh nêu cách làm:

+Tờ giấy: Búng vào giấy, vo lại

+ Lá chuối: Làm kèn,vẩy nhẹ, búng vào lá

- Học sinh: Thổi vào lọ - > không khí trong

lọ dao động phát ra âm

- Nêu phơng án kiểm tra: cho mẫu xốp (giấy vụn) vào lọ, để tay sát miệng lọ -> Học sinht tiến hành kiểm tra

Học sinh kể tên các nhạc cụ: Đàn ghi ta, sáo

-> Kể tên các bộ phận dao động phát ra âm

ở các nhạc cụ trên

Quan sát 1 đàn ống No

- Chú ý lắng nghe âm thanh phát ra -> nêu nhận xét

+ Nớc và thành ống No dao động phát ra

âm

+ ống nhiều nớc: Trầm nhất

- Giáo viên phát ra hai ống nghiệm cho các nhóm học sinh

-> yêu cầu thổi vào ống nghiệm và cho nhận xét

Hỏi: Khi thổi, bộ phận nào dao động và phát ra âm?

Hỏi: ống nào phát ra âm trầm nhất? Âm bổng nhất?

+ ống ít nớc: Bổng nhất

b,Thổi vào ống nghiệm:

- Học sinh các nhóm nhận dụng cụ -> thổi vào 2 ồng No -> nêu nhận xét

+Bộ phận phát ra âm:cột không khí trong ống

+ống nhiều nớc :Âm bổng nhất

+ống ít nớc:Âm trầm nhất

IV/củng cố: - Yêu cầu đọc mục “CT2 em cha biết”

Hỏi: Bộ phận nào trong cổ phát ra

Hỏi: Nêu phơng án kiểm tra xem có đúng dây thanh quản trong cổdao động không?

V/ Hớng dẫn học bài:

- Học thuộc bài theo vở + SGK

- Bài tập về nhà: 10.2 -> 10.5 (SBT)

- Nghiên cứu bài “Độ cao của âm”

C/ rút kinh nghiệm: