Lạm phát ở Việt Nam giai đoạn 2003 đến nay và những gợi ý chính sách

Cu i cùng tôi vô cùng bi tă năb m ,ăanhătraiăvàăemăgáiătôiăđưăluônă bên đ ngăviênăvàăgiúpăđ tôi... Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. Bookmark not defined.. 1.4.ăCácăgi iăpháp

I H C QU C GIA HÀ N I

-

TR N TH KIM CHI

L M PHÁT VI T NAM

NH NG G I Ý CHÍNH SÁCH

LU N V N TH C S KINH T CHÍNH TR

Hà N i- N m 2008

L I C M N

“L m phát Vi tăNamătrongăgiaiăđo n t n mă2003ăđ n nay, và nh ng g i ý chínhăsách”ălàălu năv năđ hoànăthànhăch ngătrìnhăđàoăt o th c s kinh t chính tr

- Khoa Kinh t chính tr - Tr ngă i h c kinh t - HQGăHàăN i.ă hoàn thành

lu năv nănày ngoài s n l c c a b n thân, tôi còn nh năđ c r t nhi u s h ng

d năvàăgiúpăđ c a th y cô giáo, b năbèăvàăng iăthân.ăLúcănàyăđâyătôiămu n g i

l i c mă năsâuăs c c aătôiăđ n h

uătiênătôiăđ c bi t c mă năPGS.TSăTr nă ìnhăThiênă(Vi n Kinh t Vi t Nam)ălàăng iăđưăh ng d n tr c ti p,ăđ nhăh ng vàăđ aăraănh ng góp ý thi t

th căđ tôi hoàn thành t t lu năv nănày

Tôiă c ngă c mă nă Ths.Ph m S An,Ths.Phí H ng Minh,Ths.Lê V n Hùng

(Vi n Kinh t Vi t Nam), Ths.Nguy năCaoă c (Trung tâm Phân tích và d báo)

v nh ngăgópăýăđ tôi có th hoàn thành t t lu năv nănày.ă

Tôiăc ngăxinăc mă năcácăth y cô giáo và b n bè t iătr ngă i h c kinh t - HQGăHàăN iăđưăd y d vàăgiúpăđ tôi trong su t quá trình h c t p t iătr ng

Cu i cùng tôi vô cùng bi tă năb m ,ăanhătraiăvàăemăgáiătôiăđưăluônă bên

đ ngăviênăvàăgiúpăđ tôi

M C L C

DANHăM CăCÁCăB NG 5

DANHăM CăCÁCă ăTH 6

L IăM ă U 7

CH NG 1: M T S V N Lụ LU N VÀ

TH C TI N V L M PHÁT

1.1.ăKháiăni măv ăl măphát Error! Bookmark not defined 1.2.ăTh căđoăl măphát Error! Bookmark not defined 1.3.ăQuanăđi măc aăcácătr ngăpháiăkhácănhauăv ăl măphátError! Bookmark not defined

1.4.ăCácăgi iăphápăđ ăki măch ăl măphát Error! Bookmark not defined

1.5.ăKinhănghi măc aăTrungăQu cătrongăki măch ăl măphátăvàăbàiăh căkinhănghi mă

rútăraăchoăVi tăNam Error! Bookmark not defined

CH NG 2: L M PHÁT VI T NAM TRONG GIAI O N

T N M 2003 N NAY

2.1.ăT ngăquanăv ătìnhăhìnhăkinhăt ăv ămôăc aăVi tăNamătrongăgiaiăđo nă2003ăđ nă

nay Error! Bookmark not defined

2.1.1 Nh ng thành t u kinh t đ t đ c trong giai đo n 2003 đ n nayError!

Bookmark not defined

2.1.2 Nh ng v n đ còn t n t i trong n n kinh t v mô Vi t Nam Error!

Bookmark not defined

2.2.ăDi năbi n,ătácăđ ngăvàănguyênănhânăl măphátăgiaiăđo nă2003-2007 Error! Bookmark not defined

2.2.1 Di n bi n c a ch s giá tiêu dùng giai đo n 2003-2007 Error!

Bookmark not defined

2.2.2 Nh ng tác đ ng c a l m phát Error! Bookmark not defined 2.2.3.Nguyên nhân l m phát Vi t Nam giai đo n 2003 -2007 Error!

Bookmark not defined

2.3.ăCácăgi iăphápăki măch ăl măphátăVi tăNamăđưăth căhi nătrongăgiaiăđo nă2003ă

ậ 2007ăvàăh ăqu Error! Bookmark not defined 2.4.ă ánhăgiáăchung Error! Bookmark not defined

CH NG 3: G I ụ M T S GI I PHÁP VÀ CHệNH SÁCH V MỌ

KI M CH L M PHÁT TRONG B I C NH HI N NAY

VI T NAM 3.1.ăNh nădi năl iăb iăc nhăkinhăt ăth ăgi iăvàăVi tăNam 75

3.1.1 B i c nh th gi i 75

3.1.2 B i c nh kinh t Vi t Nam 77

3.1.3 Quan đi m đ nh h ng cho giai đo n hi n nay 79

3.2.ăM tăs ăki năngh 80

3.2.1 Các gi i pháp ki m ch l m phát c p th i 80

3.2.2 Các gi i pháp ki m ch và ki m soát l m phát trong dài h n 82

K T LU N 85

TÀI LI U THAM KH O 87

DANH M C CÁC B NG

B ng 2.1:ăGDPăbìnhăquânăđ uăng i tính b ng VND và tính b ng USD theo t giá

h iăđoáiă

B ng 2.2 T l h nghèo quaăcácăn m c a Vi t Nam

B ng 2.3: Kim ng ch xu t nh p kh u hàng hóa, nh p siêu và t l nh p siêu qua

cácăn mă

B ng 2.4: T l chiă nău ng,ăhútătrongăchiătiêuăchoăđ i s ng (%)

B ng 2.5: M t hàng nh p kh u ch y u c a Vi t Nam 2003-2007

B ng 2.6 : Ch s phát tri n di n tích và s năl ng lúa c a Vi tăNamăquaăcácăn mă

(n mătr c = 100%)

B ng 2.7:ă i u ch nhăgiáăx ngăd u c a Vi t Nam t n mă2003ă-2007

B ng 2.8: V năđ uăt ăphátătri n,ăc ăc u và hi u qu đ uăt

B ng 2.9: Thu,ăchiăngânăsáchăNhàăn c, 2003-2007

B ng 2.10: T căđ t ngăt ng m c bán l quaăcácăn măg năđâyă

B ng 2.11: M t s ch s c a th tr ng c phi u chính th c

DANH M C CÁ C TH

th 1.1: M uăhìnhăđ ng t ng cung và t ng c u

th 2.1: D tr ngo i t c a Vi t Nam, 2003-2007 (t USD)

th 2.2: Các ch s kinh t v ămôăVi tăNamăgiaiăđo n 2003 - 2007

th 2.3:H ăs ăchênhăl chăgiàuănghèoăgi aănhómăng iăgiàuă(20%ădânăs ăcóăthuă

nh păcaoănh tă)ăvàănhómăng iănghèoă(20%ădânăs ăcóăthuănh păth pă

nh t)ă

th 2.4: C ăc u r hàng hóa d ch v tính ch s giá tiêu dùng hi n nay c a Vi t

Nam

th 2.5: T căđ t ngăc a ch s giá tiêu dùng, 2003-2007

th 2.6: S ăt ng,ăgi măgiáăc aăcácăngo iăt ăm nhăvàăVN ăsoăv iăUSDătrongă

n mă2007

th 2.7:ăT ngătr ng cung ti n, tín d ng và l m phát 2004- 2007

L I M U

1.Tính c p thi t c a đ tài

Sau m t th i gian dài “tr m l ng” thì t cu iăn mă2003ăđ n nay, v năđ l m

phát l i tr nênăsôiăđ ng, tr thànhătiêuăđi m c a nh ng cu c tranh lu n kéo dài

gi a các h c gi trong, ngoàiăn c và các nhà ho chăđ nh chính sách.ă c bi tăn mă

2007 ậ m tăn măsauăngàyăVi t Nam chính th c ra nh p t ch căth ngăm i th

gi i (WTO) bên c nh vi căđ tăđ c t căđ t ngătr ng kinh t cao (8,48%) thì t l

l m phát c aăchúngătaăc ngăđ t 12,63% - m c cao nh t k t 11ăn mătr l iăđây,ăvàă

đ aăVi t Nam tr thành m t trong nh ngăn c có m c l m phát cao nh t trong khu

v c T l l m phát cao nh ngăn măg n đâyăđ t ra nhi u câu h i v nguyên nhân

c a l m phát; và ch c ch n,ătheoăsuyăngh ăc a nhi u nhà kinh t và công chúng,

nguyên nhân c a l m phát trong nh ngăn măg năđâyăkhôngăăgi ng nguyên nhân

l m phát c a nh ngăn mă1980ăvàăđ u nh ngăn mă1990.ăL m phát cao nhăh ng

tiêu c căđ n nh ng thành q a c aăt ngătr ng kinh t xã h i và v năđ ki m ch

l m phát tr thành m t trong nh ng m c tiêu quan tr ng nh t c a Vi t Nam trong

giaiăđo n hi n nay

lý gi i nguyên nhân c a l m phát Vi t Nam trong giaiăđo n 2003ăđ n

nay, đưăcóănhi uăquanăđi m và nh ng ý ki n khác nhau đ căđ aăra.ăM t s ý ki n

thiên v quanăđi m c aătr ng phái tr ng ti n (monetarist) cho r ng, l m phát

Vi tăNamătrongăgiaiăđo n v a qua không khác gì v i l m phát nh ngăn mă1980ăvàă

Ngân hàng Trungă ngă làă ng i ph i ch u trách nhi m M t s ý ki n khác l i thiên v quanăđi m c aătr ngăpháiăc ăc u (Structuralist), cho r ng l m phát Vi t Namălàădoăt ngăchiăphíăs n xu t mà nó b t ngu n t các y u t khách quan bên

ngoài cho nên l măphátălàăđi u t t y uăvàăkhôngăđángăloăng i

V y th c ch t nguyên nhân c a l m phát Vi t Nam trong nh ngăn măquaă

là đâu?ăChínhăsáchănàoăcóăth ki m soát l m phát cho Vi tăNamătrongăgiaiăđo n

hi n nay? Vi c tìm ra nguyên nhân c t lõi c a l m phát s là ti năđ đ có th đ aă

ra nh ng chính sách ki m soát l m phát h u hi u B i năđ nh l m phát m c v a

ph i là m tămôiătr ng kinh t v ămôăthu n l iăđ thúcăđ yăt ngătr ng kinh t

Xu t phát t lýădoăđóătôiăđưăl a ch năđ tài:ă“L m phát Vi tăNamăgiaiăđo n 2003ăđ n nay và nh ng g iăýăchínhăsách”ălàmălu năv năth c s c a mình

2.Tình hình nghiên c u

L m phát là m t ph m trù kinh t ch aăđ ng n i hàm ph c t p và là m t

c năb nh ti m năđ i v i m i n n kinh t L m phát là m t v năđ l n, và ph c

t p nên m i khi xu t hi n nó đòiăh i nhi u tâm trí và s c l c c a các nhà kinh t ,

các nhà khoa h c, các nhà chính tr và các nhà qu n lý nh m tìm ra các gi i pháp

ki m ch và h n ch đ n m c th p nh t nh ng h u qu do nó gây ra

ưăcóăkhôngăítănh ng nghiên c u v v năđ l m phát Vi t Nam Ph m vi

nghiên c u r t r ng, bao g m: các m i quan h tácăđ ng qua l iănh ăl m phát và

chính sách ti n t ; l m phát và chính sách tài khóa; quan h c a l m phát v iăt ngă

tr ng kinh t , quan h c a l m phát t i phúc l i xã h i và s phân ph i l i thu

nh p gi a các t ng l pădânăc ầ ăCácănghiênăc u v ch đ này có th chia làm

hai nhóm, d a theo nh ngăquanăđi m khác nhau lý gi i nguyên nhân c a l m phát

Vi t Nam Nhóm nghiên c u th nh tălàătheoăquanăđi m c aătr ng phái ti n t ,

cho r ng nguyên nhân gây ra l m phát Vi t Nam không có nguyên nhân gì khác

làădoăl ng cung ti n quá l năv t xa so v i c u ti n c a n n kinh t Có th k ra đâyăcôngătrìnhănghiênăc u c a tác gi Nguy năCaoă că(2006),ă“Các nhân t quy t

đ nh l m phát Vi t Nam d a trên cách ti p c n ti n t ”,ătrênăt p chí Nghiên c u

kinh t , (335), tr3-16; tác gi Châuă ìnhăPh ngă(2005),ă“L m phát ti n t - m t s

v năđ c năđ c bi tăquanătâmătrongăđi u ki n kinh t v ămôă giaiăđo n hi nănay”,ă

trên t p chí Kinh t và d báo, (3), tr18-20, b ng nh ng b ng ch ng th c nghi m tác gi đưăch ra s giaăt ngăc a bi n s t ngăph ngăti n thanh toán (M2) có ý ngh aăquanătr ng v i s giaăt ngăc a l m phát Tác gi đưăch ra r ng chính vi c

t ngăcungăti năđ bùăđ p thâm h t ngân sách là nhân t đángăk d năđ n l m phát

Vi t Nam th i gian qua Vi căt ngăcungăti năđ bùăđ p thâm h tăngânăsáchăđưăt o

ra s m tăcânăđ i gi a t ngăph ngăti n thanh toán (M2) so v i t ng s n ph m

qu c n i Và trong khi h th ngătàiăchínhăcònăch aăphátătri n, và n n kinh t còn

đ căcoiănh ăn n kinh t ti n m tăthìăđi u này s làm gi m kh n ngă ng phó v i

các cú s c và kh n ngăgi m thi u b t nhăh ng ngo i lai tiêu c c t các cú s c

này c a Vi t Nam Nhóm nghiên c u th haiălàătheoăquanăđi m c aătr ngăpháiăc

c u,ătr ng phái này cho r ng do s t ngătr ng c a ngu n cung không theo k p

v i s t ngătr ng c a c uăđưăgâyăraăs m tăcânăđ i trong cung c u S thi u h t

c a ngu năcungăđưăđ y giá c t ngăcao,ăvàăs t ngăcaoăc a giá c trong th i gian dàiăđưăđ y n n kinh t vào tình tr ng l m phát Nh ngăng iătheoătr ngăpháiăc ă

c u ch rõ s m tăcânăđ i c a cung c u th hi n s m tăcânăđ i gi a xu t kh u

v i nh p kh uă(th ng là nh p kh u nhi uăh năxu t kh u), s m tăcânăđ i gi a thu vàăchiăngânăsáchănhàăn că(th ng là chi l năh năthu),ăầvà chính nh ng m t cân

đ i trong n n kinh t này, c ng v i nh ngătácăđ ng c a nhân t b t l i c a th

tr ng th gi i, và s h u thu n c a m r ng ti n t quá m cătrongăn c là nguyên

nhân gây ra l m phát Vi t Nam th i gian qua âyălàăquanăđi măđ c r t nhi u

ng i ng h V i nh ng công trình tiêu bi u có th k đ n là Lê Huy Tr ng

(2004),ă“T ngătr ng và l măphát”,ăT p chí thu Nhà n c; Lê Qu c Lý ( 2005),

“Ki m ch l m phát b ngă đ y m nh s n xu t, phát tri nă th ngă m i”,ă T p chí

Ngân hàngầ

Các nghiên c uănóiătrênăđưăcóănh ngăđóngăgópăthi t th c nh tăđ nh cho quá

trình tìm hi u và ho chăđ nh chính sách ki m ch và ki m soát l m phát Vi t

Nam Tuy nhiên, do m căđíchănghiênăc u và nh ng cách ti p c n khác nhau nên

không th tránh kh i nh ng ý ki năkhôngăđ ng nh t.ăH năn a, nh ng nghiên c u

nh ng th iăđi m khác nhau l iăđ aăraănh ng nh năđ nh và ng ýăkhácănhau.ă

ph c v cho vi c nghiên c u c aăđ tài, vi c xem xét tình hình nghiên c u v l m

phát Vi t Nam th i gian qua là không th thi u Các bài nghiên c u c a các tác

gi đưămôăt tình tr ng và nguyên nhân l m phát c a Vi t Nam trong các th i k

d a theo các cách ti p c năkhácănhau.ăVàăđ uăđưăđ aăraănh ng lý l khá thuy t

ph c Tuy nhiên, hi n nay khi Vi tăNamăđưăraănh p t ch căth ngăm i th gi i

WTO, h i nh p ngày càng sâu r ng vào n n kinh t th gi i, thì lu ng v n và hàng hoá vào ra n n kinh t thayăđ i nhanh và liên t c Do v y, nguyên nhân d năđ n

l măphátătrongăđi u ki n m iănàyăđưăcóănhi uăthayăđ i so v i th i gianătr căđó.ă

Nguyên nhân gây ra l m phát Vi t Nam hi n nay là t ng h p c a các y u t n i

t i trong n n kinh t và nh ng bi năđ ng b t l i c a th tr ng qu c t Các công

trình nghiên c uă tr că đưă ch aă xemă xétă th uă đáoă y u t m iă nàyă nh ă làă m t

nguyên nhân c a l m phát Vi t Nam trong th i gian qua

3 M c đích nghiên c u và nhi m v nghiên c u

Sau m t th i gian duy trì m c l m phát th p thì t cu iăn mă2003ăđ n nay m c

l m phát l iăcóăxuăh ngăt ngăcaoăquaăcácăn m,ăvi c tìm ra nguyên nhân s t ngă

cao c a l m phát s cóăýăngh aăr t l năđ i v i vi c ho chăđ nhăchínhăsáchăv ămô.ă

Lu năv nănàyălàăm t n l c nh mătìmăraănguyênănhânăc năb n c a l m phát Vi t

Nam t cu iăn mă2003ăđ n nay và t đóăđiăđ n g i ý

TÀI LI U THAM KH O

A Ti ng Vi t

1 Tú Anh (2007), Tính đ c l p c a Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam trong th c thi chính sách ti n t , V Chính sách ti n t ,ăNgânăhàngăNhàăn c

2 Nguy năV năCôngă(2005),ă“Bànăv l m phát t iă uă Vi tăNam”,ăT p chí Tài chính, (3), tr23-25

3 Nguy năÁiă oànă(2004),ă“L m phát v năđ kinh t v ămôăhàngăđ u Vi t

Nam”, Nghiên c u kinh t , (10), tr2-15

4 Nguy năCaoă că(2006),ă“Cácănhânăt quy tăđ nh l m phát Vi t Nam d a

trên cách ti p c n ti n t ”,ăNghiên c u kinh t , (335), tr3-16

5 Ph m Th H ng H i(2004),ă “M t s bi n pháp ki m ch l m phát các

n căđangăchuy năđ i”,ăT p chí ch ng khoán Vi t Nam, (2), tr50-52

6 Phí Tr ng Hi n,ă Th Minhă că(2005),ă“Ki m soát l m phát c n có m t

chi năl cătrongăt ngălai”,ăT p chí Ngân hàng, (3), tr3-5

7 Tr ng H (2005),ă“Th y gì t quan h gi aăt ngătr ng kinh t - l m phát ậ

lãi su tătrongăn mă2005”,ăT p chí th ng m i, (13), tr2-3,6

8 Nguy nă căH ngă(2007),ă“M t s suyăngh ăv đi u hành chính sách ti n t

và ho tăđ ngăngânăhàngăn mă2007”,ăT p chí Ngân hàng, (2+3), tr30-37

9 Nguy nă i Lai (2005),ă“M t s gi i pháp làm lành m nhămôiătr ngăl uă

thông ti n t và ch ng l măphát”,ăT p chí Th tr ng tài chính ti n t , (3+4),

tr53-55

10 Lê Qu că Lýă (ă 2005),ă “Ki m ch l m phát b ngă đ y m nh s n xu t, phát tri năth ngăm i”,ăT p chí Ngân hàng, (7), tr26-27

11 T ng c c Th ng kê (2004), Niên giám th ng kê n m 2003, NXB Th ng kê,

Hà N i

12 T ng c c Th ng kê (2005), Niên giám th ng kê n m 2004, NXB Th ng kê,

Hà N i

13 T ng c c Th ng kê (2006), Niên giám th ng kê n m 2005, NXB Th ng kê,

Hà N i

14 T ng c c Th ng kê (2007), Niên giám th ng kê n m 2006, NXB Th ng kê,

Hà N i

15 T ng c c Th ng kê (2008), Niên giám th ng kê n m 2007, NXB Th ng kê,

Hà N i

16 N.Gregory Mankiw (1997), Kinh t v mô, NXB Th ng kê, Hà N i

17 Châuă ìnhăPh ngă(2005),ă“L m phát ti n t - m t s v năđ c năđ c bi t quanătâmătrongăđi u ki n kinh t v ămôă giaiăđo n hi nănay”,ăT p chí kinh

t và d báo, (3), tr18-20

18 Bùiă Thiênă S nă (2004),ă “M t s khái ni m v ki m soát và ki m ch l m

phátătrongăđi u ki n n n kinh t th tr ng”,ăThông tin ph c v lãnh đ o,

(15), tr21-32

19 Võ Trí Thành (ch biên) (2007), T ng tr ng và công nghi p hóa, hi n đ i

hóa Vi t Nam: Bài toán huy đ ng và s d ng v n, NXB Khoa h c xã h i,

Hà N i

20 Lê Huy Tr ng (2004),ă“T ngătr ng và l măphát”,ăT p chí thu Nhà n c,

(7), tr58-61

21 T ng c c Th ng kê (2007), i u tra m c s ng h gia đình các n m 2002,

2004, 2006, NXB Th ng kê, Hà N i

22 V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th VIII (1996), NXB Chính tr

Qu c gia, Hà N i

23 V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th IX (2001), NXB Chính tr

Qu c gia, Hà N i

24 V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th X (2006), NXB Chính tr Qu c

gia, Hà N i

25 Lê Th ThùyăVână(2008),ă“Th tr ng ti n t th gi iăn mă2007ăvàăd báo”,

T p chí Ngân hàng, s 2+3, trang 106 -113

B.Ti ng Anh

1 Fernando Alvarez, Robert E.Lucas (2001), Interest rates and Inflation, Department of Reseach, Federal Reserve Bank of Minneapolis

2 Henry Hazlitt (1964), What should you know about inflation, D.Van Nostrand, London, 65(2), pp.5-48

3 IMF (2007), The 2006-2007 the Stock Market Boom in Vietnam: Policy Response and Challages Ahead, Country Report No 07/385, Washington, D.C

4 Policy Research Working Paper 1462, Washington, D.C

5 World Bank (1995), Stock Market Development and Financial

Intermediaries