Lạm phát ở việt nam giai đoạn 2003 đến nay và những gợi ý chính sách

LỜI MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Sau một thời gian dài “trầm lắng” thì từ cuối năm 2003 đến nay, vấn đề lạm phát lại trở nên sôi động, trở thành tiêu điểm của những cuộc tranh luậ

Trang 1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ -

TRẦN THỊ KIM CHI

LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2003 ĐẾN NAY VÀ NHỮNG GỢI Ý CHÍNH SÁCH

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Hà Nội- Năm 2008

Trang 2

LỜI CẢM ƠN

“Lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2003 đến nay, và những gợi ý chính sách” là luận văn để hoàn thành chương trình đào tạo thạc sỹ kinh tế chính trị

- Khoa Kinh tế chính trị- Trường Đại học kinh tế- ĐHQG Hà Nội Để hoàn thành luận văn này ngoài sự nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự hướng dẫn và giúp đỡ của thầy cô giáo, bạn bè và người thân Lúc này đây tôi muốn gửi lời cảm ơn sâu sắc của tôi đến họ

Đầu tiên tôi đặc biệt cảm ơn PGS.TS Trần Đình Thiên (Viện Kinh tế Việt Nam) là người đã hướng dẫn trực tiếp, định hướng và đưa ra những góp ý thiết thực để tôi hoàn thành tốt luận văn này

Tôi cũng cảm ơn Ths.Phạm Sỹ An,Ths.Phí Hồng Minh,Ths.Lê Văn Hùng (Viện Kinh tế Việt Nam), Ths.Nguyễn Cao Đức (Trung tâm Phân tích và dự báo)

về những góp ý để tôi có thể hoàn thành tốt luận văn này

Tôi cũng xin cảm ơn các thầy cô giáo và bạn bè tại trường Đại học kinh tế- ĐHQG Hà Nội đã dạy dỗ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập tại trường

Cuối cùng tôi vô cùng biết ơn bố mẹ, anh trai và em gái tôi đã luôn ở bên động viên và giúp đỡ tôi

Trang 3

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG 5 DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ 6 LỜI MỞ ĐẦU 7

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ

THỰC TIỄN VỀ LẠM PHÁT

1.1 Khái niệm về lạm phát Error! Bookmark not defined 1.2 Thước đo lạm phát Error! Bookmark not defined 1.3 Quan điểm của các trường phái khác nhau về lạm phátError! Bookmark not

defined

1.4 Các giải pháp để kiềm chế lạm phát Error! Bookmark not defined

1.5 Kinh nghiệm của Trung Quốc trong kiềm chế lạm phát và bài học kinh nghiệm

rút ra cho Việt Nam Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 2: LẠM PHÁT Ở VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN

TỪ NĂM 2003 ĐẾN NAY

2.1 Tổng quan về tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam trong giai đoạn 2003 đến

nay Error! Bookmark not defined

2.1.1 Những thành tựu kinh tế đạt được trong giai đoạn 2003 đến nayError!

Bookmark not defined

2.1.2 Những vấn đề còn tồn tại trong nền kinh tế vĩ mô Việt Nam Error!

Trang 4

2.2 Diễn biến, tác động và nguyên nhân lạm phát giai đoạn 2003-2007 Error!

2.2.1 Diễn biến của chỉ số giá tiêu dùng giai đoạn 2003-2007 Error!

2.2.2 Những tác động của lạm phát Error! Bookmark not defined 2.2.3.Nguyên nhân lạm phát ở Việt Nam giai đoạn 2003 -2007 Error!

2.3 Các giải pháp kiềm chế lạm phát Việt Nam đã thực hiện trong giai đoạn 2003

– 2007 và hệ quả Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG 3: GỢI Ý MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ CHÍNH SÁCH VĨ MÔ ĐỂ

KIỀM CHẾ LẠM PHÁT TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY Ở

VIỆT NAM

3.1 Nhận diện lại bối cảnh kinh tế thế giới và Việt Nam 75

3.1.1 Bối cảnh thế giới 75

3.1.2 Bối cảnh kinh tế Việt Nam 77

3.1.3 Quan điểm định hướng cho giai đoạn hiện nay 79

3.2 Một số kiến nghị 80

3.2.1 Các giải pháp kiềm chế lạm phát cấp thời 80

3.2.2 Các giải pháp kiềm chế và kiểm soát lạm phát trong dài hạn 82

KẾT LUẬN 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 87

Trang 6

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: GDP bình quân đầu người tính bằng VND và tính bằng USD theo tỷ giá

hối đoái

Bảng 2.2 Tỷ lệ hộ nghèo qua các năm của Việt Nam

Bảng 2.3: Kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa, nhập siêu và tỷ lệ nhập siêu qua

các năm

Bảng 2.4: Tỷ lệ chi ăn uống, hút trong chi tiêu cho đời sống (%)

Bảng 2.5: Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu của Việt Nam 2003-2007

Bảng 2.6 : Chỉ số phát triển diện tích và sản lượng lúa của Việt Nam qua các năm

(năm trước = 100%)

Bảng 2.7: Điều chỉnh giá xăng dầu của Việt Nam từ năm 2003 -2007

Bảng 2.8: Vốn đầu tư phát triển, cơ cấu và hiệu quả đầu tư

Bảng 2.9: Thu, chi ngân sách Nhà nước, 2003-2007

Bảng 2.10: Tốc độ tăng tổng mức bán lẻ qua các năm gần đây

Bảng 2.11: Một số chỉ số của thị trường cổ phiếu chính thức

Trang 7

DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ

Đồ thị 1.1: Mẫu hình đường tổng cung và tổng cầu

Đồ thị 2.1: Dự trữ ngoại tệ của Việt Nam, 2003-2007 (tỷ USD)

Đồ thị 2.2: Các chỉ số kinh tế vĩ mô Việt Nam giai đoạn 2003 - 2007

Đồ thị 2.3:Hệ số chênh lệch giàu nghèo giữa nhóm người giàu (20% dân số có thu

nhập cao nhất ) và nhóm người nghèo (20% dân số có thu nhập thấp nhất)

Đồ thị 2.4: Cơ cấu rỏ hàng hóa dịch vụ tính chỉ số giá tiêu dùng hiện nay của Việt

Nam

Đồ thị 2.5: Tốc độ tăng của chỉ số giá tiêu dùng, 2003-2007

Đồ thị 2.6: Sự tăng, giảm giá của các ngoại tệ mạnh và VNĐ so với USD trong

năm 2007

Đồ thị 2.7: Tăng trưởng cung tiền, tín dụng và lạm phát 2004- 2007

Trang 8

LỜI MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Sau một thời gian dài “trầm lắng” thì từ cuối năm 2003 đến nay, vấn đề lạm phát lại trở nên sôi động, trở thành tiêu điểm của những cuộc tranh luận kéo dài giữa các học giả trong, ngoài nước và các nhà hoạch định chính sách Đặc biệt năm

2007 – một năm sau ngày Việt Nam chính thức ra nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) bên cạnh việc đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao (8,48%) thì tỷ lệ lạm phát của chúng ta cũng đạt 12,63% - mức cao nhất kể từ 11 năm trở lại đây, và đưa Việt Nam trở thành một trong những nước có mức lạm phát cao nhất trong khu vực Tỷ lệ lạm phát cao những năm gần đây đặt ra nhiều câu hỏi về nguyên nhân của lạm phát; và chắc chắn, theo suy nghĩ của nhiều nhà kinh tế và công chúng, nguyên nhân của lạm phát trong những năm gần đây không giống nguyên nhân lạm phát của những năm 1980 và đầu những năm 1990 Lạm phát cao ảnh hưởng tiêu cực đến những thành qủa của tăng trưởng kinh tế xã hội và vấn đề kiềm chế lạm phát trở thành một trong những mục tiêu quan trọng nhất của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Để lý giải nguyên nhân của lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn 2003 đến nay, đã có nhiều quan điểm và những ý kiến khác nhau được đưa ra Một số ý kiến thiên về quan điểm của trường phái trọng tiền (monetarist) cho rằng, lạm phát ở Việt Nam trong giai đoạn vừa qua không khác gì với lạm phát những năm 1980 và Ngân hàng Trung ương là người phải chịu trách nhiệm Một số ý kiến khác lại thiên về quan điểm của trường phái cơ cấu (Structuralist), cho rằng lạm phát ở Việt Nam là do tăng chi phí sản xuất mà nó bắt nguồn từ các yếu tố khách quan bên ngoài cho nên lạm phát là điều tất yếu và không đáng lo ngại

Trang 9

Vậy thực chất nguyên nhân của lạm phát ở Việt Nam trong những năm qua

là ở đâu? Chính sách nào có thể kiểm soát lạm phát cho Việt Nam trong giai đoạn hiện nay? Việc tìm ra nguyên nhân cốt lõi của lạm phát sẽ là tiền đề để có thể đưa

ra những chính sách kiểm soát lạm phát hữu hiệu Bởi ổn định lạm phát ở mức vừa phải là một môi trường kinh tế vĩ mô thuận lợi để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Xuất phát từ lý do đó tôi đã lựa chọn đề tài: “Lạm phát ở Việt Nam giai đoạn

2003 đến nay và những gợi ý chính sách” làm luận văn thạc sỹ của mình

2.Tình hình nghiên cứu

Lạm phát là một phạm trù kinh tế chứa đựng nội hàm phức tạp và là một căn bệnh tiềm ẩn đối với mọi nền kinh tế Lạm phát là một vấn đề lớn, và phức tạp nên mỗi khi xuất hiện nó đòi hỏi nhiều tâm trí và sức lực của các nhà kinh tế, các nhà khoa học, các nhà chính trị và các nhà quản lý nhằm tìm ra các giải pháp kiềm chế và hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả do nó gây ra

Đã có không ít những nghiên cứu về vấn đề lạm phát ở Việt Nam Phạm vi nghiên cứu rất rộng, bao gồm: các mối quan hệ tác động qua lại như lạm phát và chính sách tiền tệ; lạm phát và chính sách tài khóa; quan hệ của lạm phát với tăng trưởng kinh tế, quan hệ của lạm phát tới phúc lợi xã hội và sự phân phối lại thu nhập giữa các tầng lớp dân cư… Các nghiên cứu về chủ đề này có thể chia làm hai nhóm, dựa theo những quan điểm khác nhau lý giải nguyên nhân của lạm phát

ở Việt Nam Nhóm nghiên cứu thứ nhất là theo quan điểm của trường phái tiền tệ, cho rằng nguyên nhân gây ra lạm phát ở Việt Nam không có nguyên nhân gì khác

là do lượng cung tiền quá lớn vượt xa so với cầu tiền của nền kinh tế Có thể kể ra

đây công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Cao Đức (2006), “Các nhân tố quyết

định lạm phát ở Việt Nam dựa trên cách tiếp cận tiền tệ”, trên tạp chí Nghiên cứu kinh tế, (335), tr3-16; tác giả Châu Đình Phương (2005), “Lạm phát tiền tệ - một số

vấn đề cần đặc biệt quan tâm trong điều kiện kinh tế vĩ mô ở giai đoạn hiện nay”,

Trang 10

trên tạp chí Kinh tế và dự báo, (3), tr18-20, bằng những bằng chứng thực nghiệm

tác giả đã chỉ ra sự gia tăng của biến số tổng phương tiện thanh toán (M2) có ý nghĩa quan trọng với sự gia tăng của lạm phát Tác giả đã chỉ ra rằng chính việc tăng cung tiền để bù đắp thâm hụt ngân sách là nhân tố đáng kể dẫn đến lạm phát ở Việt Nam thời gian qua Việc tăng cung tiền để bù đắp thâm hụt ngân sách đã tạo

ra sự mất cân đối giữa tổng phương tiện thanh toán (M2) so với tổng sản phẩm quốc nội Và trong khi hệ thống tài chính còn chưa phát triển, và nền kinh tế còn được coi như nền kinh tế tiền mặt thì điều này sẽ làm giảm khả năng ứng phó với các cú sốc và khả năng giảm thiểu bớt ảnh hưởng ngoại lai tiêu cực từ các cú sốc này của Việt Nam Nhóm nghiên cứu thứ hai là theo quan điểm của trường phái cơ cấu, trường phái này cho rằng do sự tăng trưởng của nguồn cung không theo kịp với sự tăng trưởng của cầu đã gây ra sự mất cân đối trong cung cầu Sự thiếu hụt của nguồn cung đã đẩy giá cả tăng cao, và sự tăng cao của giá cả trong thời gian dài đã đẩy nền kinh tế vào tình trạng lạm phát Những người theo trường phái cơ cấu chỉ rõ sự mất cân đối của cung cầu thể hiện ở sự mất cân đối giữa xuất khẩu với nhập khẩu (thường là nhập khẩu nhiều hơn xuất khẩu), sự mất cân đối giữa thu

và chi ngân sách nhà nước (thường là chi lớn hơn thu), …và chính những mất cân đối trong nền kinh tế này, cộng với những tác động của nhân tố bất lợi của thị trường thế giới, và sự hậu thuẫn của mở rộng tiền tệ quá mức trong nước là nguyên nhân gây ra lạm phát ở Việt Nam thời gian qua Đây là quan điểm được rất nhiều người ủng hộ Với những công trình tiêu biểu có thể kể đến là Lê Huy Trọng

(2004), “Tăng trưởng và lạm phát”, Tạp chí thuế Nhà nước; Lê Quốc Lý ( 2005),

“Kiềm chế lạm phát bằng đẩy mạnh sản xuất, phát triển thương mại”, Tạp chí

Ngân hàng…

Các nghiên cứu nói trên đã có những đóng góp thiết thực nhất định cho quá trình tìm hiểu và hoạch định chính sách kiềm chế và kiểm soát lạm phát ở Việt

Trang 11

Nam Tuy nhiên, do mục đích nghiên cứu và những cách tiếp cận khác nhau nên không thể tránh khỏi những ý kiến không đồng nhất Hơn nữa, những nghiên cứu ở những thời điểm khác nhau lại đưa ra những nhận định và ngụ ý khác nhau Để phục vụ cho việc nghiên cứu của đề tài, việc xem xét tình hình nghiên cứu về lạm phát ở Việt Nam thời gian qua là không thể thiếu Các bài nghiên cứu của các tác giả đã mô tả tình trạng và nguyên nhân lạm phát của Việt Nam trong các thời kỳ dựa theo các cách tiếp cận khác nhau Và đều đã đưa ra những lý lẽ khá thuyết phục Tuy nhiên, hiện nay khi Việt Nam đã ra nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, thì luồng vốn và hàng hoá vào ra nền kinh tế thay đổi nhanh và liên tục Do vậy, nguyên nhân dẫn đến lạm phát trong điều kiện mới này đã có nhiều thay đổi so với thời gian trước đó Nguyên nhân gây ra lạm phát ở Việt Nam hiện nay là tổng hợp của các yếu tố nội tại trong nền kinh tế và những biến động bất lợi của thị trường quốc tế Các công trình nghiên cứu trước đã chưa xem xét thấu đáo yếu tố mới này như là một nguyên nhân của lạm phát ở Việt Nam trong thời gian qua

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

Sau một thời gian duy trì mức lạm phát thấp thì từ cuối năm 2003 đến nay mức lạm phát lại có xu hướng tăng cao qua các năm, việc tìm ra nguyên nhân sự tăng cao của lạm phát sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với việc hoạch định chính sách vĩ mô Luận văn này là một nỗ lực nhằm tìm ra nguyên nhân căn bản của lạm phát ở Việt

Nam từ cuối năm 2003 đến nay và từ đó đi đến gợi ý

Trang 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A Tiếng Việt

1 Tú Anh (2007), Tính độc lập của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong thực

thi chính sách tiền tệ, Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước

2 Nguyễn Văn Công (2005), “Bàn về lạm phát tối ưu ở Việt Nam”, Tạp chí

Tài chính, (3), tr23-25

3 Nguyễn Ái Đoàn (2004), “Lạm phát vấn đề kinh tế vĩ mô hàng đầu ở Việt

Nam”, Nghiên cứu kinh tế, (10), tr2-15

4 Nguyễn Cao Đức (2006), “Các nhân tố quyết định lạm phát ở Việt Nam dựa

trên cách tiếp cận tiền tệ”, Nghiên cứu kinh tế, (335), tr3-16

5 Phạm Thị Hồng Hải(2004), “Một số biện pháp kiềm chế lạm phát ở các

nước đang chuyển đổi”, Tạp chí chứng khoán Việt Nam, (2), tr50-52

6 Phí Trọng Hiển, Đỗ Thị Minh Đức (2005), “Kiểm soát lạm phát cần có một

chiến lược trong tương lai”, Tạp chí Ngân hàng, (3), tr3-5

7 Trọng Hồ(2005), “Thấy gì từ quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế - lạm phát –

lãi suất trong năm 2005”, Tạp chí thương mại, (13), tr2-3,6

8 Nguyễn Đắc Hưng (2007), “Một số suy nghĩ về điều hành chính sách tiền tệ

và hoạt động ngân hàng năm 2007”, Tạp chí Ngân hàng, (2+3), tr30-37

9 Nguyễn Đại Lai (2005), “Một số giải pháp làm lành mạnh môi trường lưu

thông tiền tệ và chống lạm phát”, Tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ, (3+4),

tr53-55

10 Lê Quốc Lý ( 2005), “Kiềm chế lạm phát bằng đẩy mạnh sản xuất, phát

triển thương mại”, Tạp chí Ngân hàng, (7), tr26-27

11 Tổng cục Thống kê (2004), Niên giám thống kê năm 2003, NXB Thống kê,

Hà Nội

Trang 13

Hà Nội

16 N.Gregory Mankiw (1997), Kinh tế vĩ mô, NXB Thống kê, Hà Nội

17 Châu Đình Phương (2005), “Lạm phát tiền tệ - một số vấn đề cần đặc biệt

quan tâm trong điều kiện kinh tế vĩ mô ở giai đoạn hiện nay”, Tạp chí kinh

tế và dự báo, (3), tr18-20

18 Bùi Thiên Sơn (2004), “Một số khái niệm về kiểm soát và kiềm chế lạm

phát trong điều kiện nền kinh tế thị trường”, Thông tin phục vụ lãnh đạo,

(15), tr21-32

19 Võ Trí Thành (chủ biên) (2007), Tăng trưởng và công nghiệp hóa, hiện đại

hóa ở Việt Nam: Bài toán huy động và sử dụng vốn, NXB Khoa học xã hội,

Hà Nội

20 Lê Huy Trọng (2004), “Tăng trưởng và lạm phát”, Tạp chí thuế Nhà nước,

(7), tr58-61

21 Tổng cục Thống kê (2007), Điều tra mức sống hộ gia đình các năm 2002,

2004, 2006, NXB Thống kê, Hà Nội

22 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII (1996), NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

23 Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX (2001), NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

Định dạng
Số trang	14
Dung lượng	210,5 KB