Bàn Về Tự Học Của Học Sinh Trung Học

HS NGHIÊN CỨU KHOA HỌCTHI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN GIẢI QUYẾT NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN THI THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM CÁC MÔN L-H-S BÀN VỀ TỰ HỌC CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC Rèn luyện kỹ năng tự

HS NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN GIẢI QUYẾT

NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN

THI THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM CÁC MÔN L-H-S

BÀN VỀ TỰ HỌC

CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC

Rèn luyện kỹ năng tự học: chìa khóa để thành công

Nhậ

t ký học tập

TỰ HỌC LÀ GÌ?

Tự học là một chu trình ba giai đoạn:

Rèn luyện kỹ năng tự học: chìa khóa để thành công

GIAI ĐOẠN 1- TỰ NGHIÊN

GIAI ĐOẠN 2 - TỰ THỂ

HIỆN

Người học tự thể hiện mình

bằng văn bản, bằng lời nói,

tự trình bày, bảo vệ kiến

thức hay sản phẩm cá nhân

ban đầu của mình, tự thể

hiện qua sự đối thoại, giao

tiếp với các bạn và thầy, cô

giáo, tạo ra sản phẩm có tính

chất xã hội của cộng đồng

lớp học.

GIAI ĐOẠN 3 - TỰ KIỂM TRA,

TỰ ĐIỀU CHỈNH

• Sau khi tự thể hiện mình qua sự hợp tác trao

đổi với các bạn và thầy, cô giáo, sau khi thầy,

cô giáo kết luận, người học tự kiểm tra, tự đánh giá sản phẩm ban đầu của mình, tự sửa sai, tự điều chỉnh thành sản phẩm khoa học.

• Chu trình tự nghiên cứu - tự thể hiện - tự kiểm

tra, tự điều chỉnh thực chất cũng là con đường

phát hiện vấn đề, định hướng cách giải quyết

và tiến hành giải quyết vấn đề học tập.

4 NHÓM KỸ NĂNG TỰ

HỌC

• Nhóm thứ nhất: Kế hoạch hóa việc tự học.

• Nhóm thứ hai: Nghe và ghi bài trên lớp.

• Nhóm thứ ba: Ôn tập.

• Nhóm thứ tư: Đọc sách.

KẾ HOẠCH HÓA VIỆC TỰ HỌC

Kỹ năng này cần tuân thủ các

nguyên tắt sau: Đảm bảo thời

gian tự học tương xứng với lượng

thông tin của môn học; xen kẽ

hợp lý giữa các hình thức tự học,

giữa các môn học, giữa giờ tự

học, giờ nghỉ ngơi; thực hiện

nghiêm túc kế hoạch tự học như

biết cách làm việc độc lập, biết tự

kiểm tra.

NGHE VÀ GHI BÀI TRÊN LỚP

• Quy trình nghe giảng gồm các khâu như ôn bài

cũ, làm quen với bài sắp học, hình dung các câu hỏi đối với bài mới Khi nghe giảng cần tập trung theo dõi sự dẫn dắt của thầy, liên hệ với kiến thức đang nghe, kiến thức đã có với các câu hỏi đã hình dung trước Cần lưu ý cách ghi bài khi nghe giảng như ghi một cách chọn lọc,

sử dụng kí hiệu riêng, ghi cả chính đề lẫn phản

đề, ghi thắc mắc của chính mình.

ÔN TẬP

• Kỹ năng này được chia làm hai nhóm Kỹ năng ôn, Kỹ

năng tập luyện Kỹ năng ôn bài là hoạt động có ý nghĩa quan trọng trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài giảng của thầy

• Kỹ năng tập luyện có tác dụng trong việc hình thành

kỹ năng tương ứng với những tri thức đã học Từ việc giải bài tập của thầy đến việc người học tự thiết kế những loại bài tập cho mình giải; từ bài tập củng cố đơn vị kiến thức đến bài tập hệ thống hóa bài học, chương học, cũng như những bài tập vận dụng kiến thức vào cuộc sống

ĐỌC SÁCH

Phải xác định rõ mục đích đọc

sách, chọn cách đọc phù hợp

như tìm hiểu nội dung tổng

quát của cuốn sách, đọc thử

một vài đoạn, đọc lướt qua

CÓ HAI CÁCH HỌC: MỘT LÀ HỌC VỚI THẦY, HAI LÀ   TỰ HỌC   VỚI

PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC HIỆU QUẢ

GIAI ĐOẠN THỨ 1: TRƯỚC KHI HỌC

• Phải hiểu được yêu cầu mà quá trình học đòi

• Hãy bắt đầu học từ môn nào mà bạn ưa thích

hơn để tạo cho mình niềm say mê học tập.

GIAI ĐOẠN THỨ 2 TRONG QUÁ TRÌNH HỌC

• Tính linh động trong việc đưa ra những lựa chọn đúng đắn.

Ví dụ: Bạn đang cần chứng minh một bài toán nhưng để chứng minh được nó bạn cần áp dụng một bất đẳng thức A nào đó Tuy bất đẳng thức này thường được dùng nhưng khi phải

chứng minh bạn đột nhiên lại chẳng nhớ phải chứng minh thế nào, lúc này bạn sẽ phải đặt mình trước hai sự lựa chọn.

+ Thứ nhất: không cần chứng minh cứ thế làm tiếp để dành thời gian còn học các môn khác.

+ Thứ hai: là cố gắng lục lọi lại cách chứng minh bất đăng

thức đó trong chồng sách vở cũ dù mất khá nhiều thời gian.

• Bạn chọn cách nào?

GIAI ĐOẠN THỨ 3: SAU KHI HỌC XONG

• Hãy tự thực hiện môt "cuộc càn

• Phương pháp POWER bao gồm

5 yếu tố cơ bản là chữ viết tắt

Prepare,Organize, Work,

Evaluate, Rethink.

1. PREPARE (CHUẨN BỊ SỬA

SOẠN)

• Chuẩn bị một cách tích cực các điều kiện cần thiết để

tiếp cận môn học như: đọc trước sách giáo khoa, tìm tài

liệu có liên quan.

• Chuẩn bị về mặt tâm thế để có thể tiếp cận kiến thức một cách chủ động và sáng tạo.

• Chủ động tự đặt trước cho mình một số câu hỏi liên quan đến nội dung sẽ được đặt trên lớp, thậm chí có thể tự tạo cho mình một cái “khung tri thức” để trên cơ sở đó có thể tiếp nhận bài học một cách có hệ thống.

• Học là quá trình hợp tác giữa người dạy và người học

3. WORK (LÀM VIỆC)

• Trong khi làm việc chính là một quá

trình học tập có hiệu quả nhất Phải biết

cách làm việc một cách có ý thức và có

phương pháp ở trong lớp và trong phòng

thí nghiệm, thực hành

• Các hình thức làm việc:

Lắng nghe và ghi chép bài, thuyết

trình hoặcthảo luận, truy cập thông

tin, xử lí các dữ liệu, bài tập, thực

tập các thí nghiệm tất cả đều phải làm

việc thật nghiêm túc, có hiệu quả

4 EVALUATE (ĐÁNH GIÁ )

• Ngoài hệ thống đánh giá của nhà

trường, bạn còn phải biết tự đánh giá

chính bản thân mình cũng như sản

phẩm do mình tạo ra trong quá trình

học tập (NCKH)

• Chỉ có qua đánh giá một cách trung

thực, bạn mới biết mình đang đứng ở

5 RETHINK (SUY NGHĨ LẠI - LUÔN BIẾT CÁCH LẬT NGƯỢC VẤN ĐỀ THEO MỘT

CÁCH KHÁC)

• Tư duy đa tuyển, phức hợp đòi hỏi người học phải có

tính sáng tạo cao, luôn biết cách lật ngược vấn đề

theo một cách khác, soi sáng vấn đề từ những khía cạnh chưa ai đề cập đến.

• Chữ R của giai đoạn thứ năm này cũng có nghĩa

là Recreate (giải lao, giải trí, tiêu khiển), một hoạt

động cũng quan trọng không kém so với các hoạt động

học tập chính khóa Ai không biết cách nghỉ ngơi, giải

trí, tiêu khiển thì người đó cũng không biết cách học tập hoặc học tập không có kết quả cao.

chiến thuật học tập để tiếp thu bài nhanh hơn, sâu rộng hơn, để sau đó giúp giảm thời

gian xem lại bài trước khi thi, nhờ chúng ta đã đầu

tư thời gian nhiều hơn cho việc học tập trước đó.

SURVEY - QUAN SÁT TỔNG THỂ

• Nhìn tổng thể về vấn đề mà bạn sặp đọc trước khi đi vào chi tiết, cũng giống như bạn xem bản đồ trước khi lên đường Nếu bạn chưa từng biết nơi bạn cần đến, thì việc xem bản đồ là điều

không thể thiếu Bước này chỉ mất khoảng 5-10 phút nhưng rất quan trọng vì nó giúp bạn tập trung vào chương đang đọc:

• Đọc tựa đề - não bạn bắt đầu tập trung vào chủ đề của chương đó.

• Đọc phần giới thiệu hay tóm tắt, giúp bạn thấy được chương đó

phù hợp với mục tiêu của tác giả như thế nào đồng thời cho bạn một cái nhìn tổng quát về những điểm chính.

• Xem các tiêu đề nhỏ giúp hình thành một khung sườn gắn các ý

chi tiết cả chương.

• Quan sát các biểu đồ, bản đồ, hình vẽ và những hỗ trợ khác.

 QUESTION - ĐẶT CÂU HỎI

• Những vấn đề quan trọng mà bạn cần phải học thường

chính là câu trả lời cho những câu hỏi

• Câu hỏi nên tập trung vào nội dung học (Cái gì? tại sao?, bằng cách nào?, người nào?, khi nào? và ở đâu?)

• Trong quá trình đọc hay học, bạn nên tự đặt cho mình

nhiều câu hỏi và sau đó tự trả lời Làm như vậy bạn sẽ tiếp thu tài liệu hơn và nhớ các chi tiết dễ dàng hơn, vì quá trình này sẽ để lại một dấu ân sâu sắc hơn trong ký

ức của bạn Đừng ngại ghi lại những câu hỏi lên lề sách, tập chép hay bất cứ nơi nào bạn cảm thấy thuận tiện

  READ - ĐỌC

• Đọc không phải là lướt mắt qua cuốn sách, mà phải chủ

động để có thể trả lời các câu hỏi bạn tự đặt ra, hay thầy cô, tác giả nêu ra Nên chú ý các từ in nghiêng hoặc in đậm vì tác giả muốn nhấn mạnh những điều này Khi đọc không được bỏ qua các bảng, đồ thị, hình ảnh minh họa, vì đôi khi chúng có thể diễn đạt một ý nào đó còn rõ ràng hơn cả đoạn văn

• Thường các ý chính được minh họa bằng nhiều thí dụ

Khi đọc bạn hãy cố gắng tách các chi tiết ra khỏi ý chính vì tuy các chi tiết có thể giúp hiểu ý chính hơn nhưng khó có thể nhớ hết được

  REVIEW - ÔN TẬP

• ôn tập giúp hoàn chỉnh việc tổ chức tư liệu học trong tư duy

của mình và đưa vào bộ nhớ

• Chúng ta nhớ là nhờ đọc đi đọc lại nhiều lần và trả lời đi trả lời

lại nhiều lần Đọc lại là một bước quan trọng ở giai đoạn này Đọc lại để đánh giá xem mình đã đựợc gì sau quá trình học tập

• Trong lúc ôn tập nên xem lại những điều ghi chép để làm sáng

tỏ những điểm bị bỏ sót hay chưa hiểu

• Thời điểm tốt nhất để ôn tập bài là ngay sau khi học, không

nên chờ đến trước ngày thi mới ôn lại Ôn lại trước ngày thi là lần ôn tập sau cùng Nếu bạn phân bố thời gian tốt nhất thì đây được xem là bước hoàn chỉnh kiến thức của mình đối với tài liệu học tập.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ BẮT ĐẦU ÁP DỤNG SQ3R ?

• Cần phải lên kế hoạch và

bắt đầu sớm vì phương

pháp SQ3R đòi hỏi nhiều

thời gian để chuẩn bị bài.

• Đọc bài trước khi nghe

giảng sẽ biến bài giảng

thành một buổi ôn tập và

cho phép hiểu bài sâu

hơn, đồng thời sẽ xác

định những điều khó

hiểu để hỏi giáo viên

trong lớp hoặc sau đó.

KHI NÀO NÊN VÀ KHÔNG NÊN DÙNG

PHƯƠNG PHÁP SQ3R ?

• Phương pháp này ít hiệu quả Nếu bạn đang đọc một cuốn sách giáo khoa tập trung vào việc giải quyết vấn đề (ví dụ như sách toán), hay sách học ngoại ngữ Còn đối với sách ngoại ngữ thì vấn đề

sẽ là từ vựng, cấu trúc câu và các thì sử dụng

chứ không phải nội dung của phần đang đọc.

• Phương pháp SQ3R đặc biệt hữu ích với các lại

sách cung cấp thật nhiều thông tin và bạn cần

phải nắm vững vấn đề sâu (Ví dụ như sinh học, tâm lý, xã hội học).

• Hãy học một cách thông minh,

• đừng học một cách khổ sở.

THẦY GIÁO BÂY GIỜ

• Thầy giáo bây giờ không phái là “thầy dạy”, mà phải là thầy về

cách học, cách tiếp cận vấn đề, giúp các em biết cách học mới,

cách tự học, tố chức việc học cho các em, nói gọn lại là "thầy học”,

tức là làm thầy về việc học.

• Thầy giáo không nên là người áp đặt tư duy, mà là người luôn phát

huy dân chủ, là người "bạn lớn”, “bình đẳng”, "bạn đồng hành”

(cùng các em trong quá trình đi tìm chân lý); là một nhà tâm lý

giáo dục, luôn tác động kích thích những yếu tố bên trong, sự tự tin, độc lập và bản lĩnh, những yếu tố tự nó của người học.

• Công việc của người thầy như vậy càng khó hơn trước, là công

việc của nhà khoa học, nhà văn hóa, vừa khoa học vừa nghệ thuật.