Các câu hỏi vi sinh vật học được chọn lọc tổng hợp từ nhiều nguồn uy tín. Tổng số câu hỏi là 150 câu hỏi có đủ các mức độ từ dễ đến khó. Đối tượng sử dụng là các bạn học sinh giỏi, học sinh chuyên Sinh, giáo viên, các bạn sinh viên.
Trang 12O2, các ion superoxitb)Trong giai đoạn lên men rượu không nên mở nắp bình nấu rượu ra xem:
-Nấm men rượu là VI SINH VẬT kị khí không bắt buộc quá trình lên men rượu có sự tham gia của nấm men rượu
-Khi không có oxy, nấm men rượu gây nên hiện tượng lên men rượu biến glucose thành CO
-Sản xuất sinh khối
-Sản xuất acid amine
-Sản xuất các chất xúc tác sinh học
-Sản xuất gôm sinh học
-Sản xuất thực phẩm cho con người và gia súc
-Làm phân bón trong nông nghiệp
-Làm thuốc
-xử lý rác thải, nước thải
- ……
d)Nhóm vi khuẩn nào được chúng ta ăn vào nhiều nhất cùng với thực phẩm
Vi khuẩn lactic: Sản phẩm sữa lên men như iagua, các loại phomat, sữa bơ, hoa quả lên men tự
nhiên,…
Trang 2+ Phân nhánh, nảy chồi: 1 số vi khuẩn ở nước
+ Đứt đoạn: VI KHUẨN lam (đối với các tế bào dị hình)
- Sinh sản hữu tính: Tiếp hợp ở E.Coli
b)Nội bào tử là gì? Đây có phải là một hình thức sinh sản của VI SINH VẬT không?
c)Nội bào tử là loại bào tử là loại bào tử hình thành trong tế bào vi khuẩn
Đây không phải là hình thức sinh sản của Vi khuẩn vì mỗi tế bào vi khuẩn chỉ tạo ra 1 nội bào tử Đây chính là hình thức bảo vệ tế bào vượt qua những điều kiện bất lợi cảu môi
trường : Chất dinh dưỡng cạn kiệt, nhiệt độ cao, chất độc hại,
Cấu trúc nội bài tử:
-lớp màng ngoài: cấu trúc xốp, cách nhiệt, thành phần chủ yếu là licoprotein, không thấm
nước,
-Lớp áo: của yếu là protein và 1 ít là photpholipoprotein, có tính đề kháng cao với lizozim, proteaza, chất hoạt động bề mặt
-Lớp vỏ bào tử: có chứa Canxidipicolinat giúp bào tử bền nhiệt và chịu nhiệt cao
-Lõi bào tử: có thành bào tử, màng bào tử, bào tử chất, vùng nhân bào tử
d)Tại sao vi khuẩn gây loét dạ dày có thể sống ở điều kiện pH rất thấp (2-3)
VI KHUẨN khuẩn này có thêt tiết ra Na
2CO3, enzyme ureaza phân giải Ure thành NH
3
+
để nâng cao nồng độ pH nơi chúng sống
Câu 3: Phân biệt 3 kiểu chuyển hóa vật chất ở VI SINH VẬT
Chất nhận điện
tử cuối cùng
Là oxy phân tử Các chất vô cơ như
NO
2-3
, SO
-4 , CO2
Chất nhận điện tử cuối cùng là 1 chất hữu cơHiệu quả năng
lượng
Oxy hóa hoàn toàn sản phẩm thành CO
2 và H2O, tạo ra nhiều năng lượng
nhất
Sinh ra các sản phẩm trung gian, năng lượng
sinh ra ít
Sinh ra các sản phẩm trung gian, năng lượng sinh ra ít
Câu 4:
VI KHUẨN có cấu trúc đơn giản nhưng lại có tốc độ sinh trưởng và sinh sản cao:
Trang 3-Vi khuẩn có hệ enzyme có hoạt tính mạnh nằm trên màng sinh chất hoặc trong tế bào chất VI KHUẨN đồng hóa nhanh, mạnh
-VI KHUẨN có tỉ lệ S/V lớn trao đổi chất nhanh
-VI KHUẨN hấp thu nhiều chuyển hóa nhanh
-VI KHUẨN có hệ gen đơn giản, dễ phát sinh biến dị thích nghi
cao
Câu 5:
a)Hiện tượng tiềm tan ở virus là gì? Chu trình tiềm tan? Khi nào virus ôn hòa trở thành virus độc
b)Virus gây suy giảm miễn dịch ở người có vật chất di truyền là AND Làm thế nào để
nó gắn vào hệ gen tế bào chủ? Chu trình phát triển trong tế bào chủ?
tốc độ sinh trưởng riêng: µ = 1/g = 2
c) Cấy 200 tế bào vi sinh vật trên vào môi trường nuôi cấy, tại pha cân bằng (sau 7 h nuôi cấy) có 1638400 tế bào/ ml Liệu vi sinh vật trên có trải qua pha tiểm phát không?
Dựa vào chất nhận diện tử và sản phẩm tạo thành
b)Kiểu chuyển háo nào tạo ra năng lượng nhiều nhất? Giai đoạn nào?
Trang 4-Hô hấp hiếu khí
-Giai đoạn chuỗi truyền electron hô hấp
+ Đối với vi sinh vật hô hấp hiếu khí hay kị khí thuộc nhóm tế bào nhân chuẩn thì chuỗi truyền điện tử xảy ra tại màng trong ty thể
+ Đối với vi sinh vật hô hấp hiếu khí hay kị khí thuộc nhóm tế bào nhân sơ thì chuỗi
truyền điện tử xảy ra tại màng màng sinh chất
Câu 8: Phân biệt VCDT chủ yếu ở SV nhân sơ và Nhân thực
-VCDT chủ yếu là ADN nằm trong vùng nhân
của tế bào, không có màng nhân bao bọc
-Chỉ có 1 phân tử ADN dạng vòng, không
có sự kết hợp với protein histon
- VCDT chủ yếu là ADN nằm trong nhân tế bào, nhân có màng nhân bao bọc
- Có nhiều phân tử ADN dạng xoắn kép, có sự kết hợp với protein histon
Câu 9:
Nuôi 2 chủng vi sinh vật A, B trong cùng một môi trường tối thiểu thấy chúng sinh
trưởng phát triển bình thường nhưng khi tách 2 chủng A và B ra nuôi riêng trong
điều kiện môi trường tối thiểu thì cả hai chủng đều không phát triển được Hãy giải thích hiện tượng trên?
-Mỗi chủng A và B đều không sống được trong môi trường tối thiểu => Cả hai chủng A
và B đều thuộc nhóm vi sinh vật khuyết dưỡng
-Khi nuôi cả A và B trong cùng 1 môi trường tối thiểu, chúng sinh trưởng và phát triển
bình thường => chủng A và B là vi sinh vật đồng dưỡng
Giải thích:
TH1: Chủng A sản xuất nhân tố sinh trưởng cung cấp cho chủng B và ngược lại chủng B cũng sản xuất nhân tố sinh trưởng khác cung cấp cho chủng A
TH2: Chủng A tổng hợp 1 thành phần của nhân tố sinh trưởng, chủng B tổng hợp thành
phần còn lại của cùng nhân tố sinh trưởng, cả hai thành phần này cùng tham gia hình
thành nhân tố sinh trưởng cần thiết cho chủng A và B
Câu 10:
a)Plasmid là gì?
Là ADN nằm ngoài NST, kích thước chỉ bằng khoảng 1/10 thể nhiễm sắc, có thể nhân lên độc lập với sự nhân lên của NST
b)Vì sao ở một số vi khuẩn có khả năng kháng Penicillin
Vì plasmid tổng hợp Penicillinase ( = β-lactamase) : là một enzyme phân giải Penicillin
bằng cách bẻ gãy vòng β-lactamase
Các plasmid giúp vi khuẩn đề kháng với nhiều loại kháng sinh cùng loại, bởi sự có mặt của các gen mã hóa nhiều enzyme phân hủy các kháng sinh nằm kề nhau
Trang 5Câu 11: Đặc điểm chung của VI SINH VẬT
- Kích thước vô cùng nhỏ bé, cấu tạo rất đơn giản
- Có khả năng sinh trường, phát triển cực kỳ nhanh
+ Tế bào nhỏ diện tích bề mặt lớn có lợi cho sự vận chuyển các chất dinh
dưỡng sinh trường nhanh hơn
- Có khả năng hấp thụ nhiều, chuyến hóa nhanh, sinh tổng hợp mạnh mẽ các chất có hoạt tính sinh học
+ Tế bảo nhỏ tỉ lệ S/V lớn bề mặt trao đổi chất lớn sự trao đổi chất với môi trường hiệu quá hơn
+ VD: 1cm3 vi khuẩn có S =6m2 ; 1 kg nấm men phân giải được 1000kg đường/ngày có nghãi là trong 1h có thể phân giải lượng thức ăn gấp 110 lần khối lượng cơ thể …
- Phân bố rộng rãi nhờ khả năng thích ứng với nhiều điều kiện khác nhau của môi trườngVD: Bào tử nhiều vi khuẩn chịu được 10% AgCl trong 2 h, trong phênol 5%/15 ngày
- Dễ phát sinh biến dị:
+ Vi sinh vật là những cơ thể đơn bào, kích thước nhỏ, sinh sản nhanh, số lượng nhiều, tiếp xúc trực tiếp ới môi trường sống rất dễ dàng phát sinh biến dị
+ Tần số biến dị ở vi sinh vật là 10-5 – 10-10
+ Biến dị thường gặp là đột biến gen
Chỉ sau một thời gian tương đối ngắn đã có thể tạo ra 1 số lượng rất lớn các cá thể mang biến dị ở các thế hệ sau
+ Gây bệnh cho người ĐV, TV
+ VI SINH VẬT là nguyên nhân gây hư hỏng thực phẩm
Trong nghiêm cứu di truyền
Là đối tượng lí tưởng trong công nghệ di truyền, công nghệ sinh học…
Trong đời sống con người
- Sản xuất sinh khối, và các chất có hoạt tính sinh học
+ Sản xuất aa
Trang 6+ Sản xuất chất xúc tác sinh học ( các enzim ngoại bào : amilaza, prôteaza )
+ Sản xuất gôm sinh học:
- Trong sản xuất nông nghiệp :
+ Được sử dụng làm phân bón, thuốc trừ sâu vi sinh và các chế phẩm vi sinh dùng trong chăn nuôi
+ Tham gia vào quá trình tạo mùn, quá trình phân giải xác hữu cơ thành dạng đơn giản dùng làm thức ăn cho cây trồng
- Có vai trò quan trọng trọng ngành năng lượng: Các VI SINH VẬT chuyển hóa chất hữu cơ thành cồn, gas …
Câu 12 Phân biệt sự khác nhau giữa 3 loại môi trường nuôi cấy ?
MT nuôi cấy VI SINH VẬT: do con người chủ động tạo ra để nuôi cấy các VI SINH VẬT trong phòng thí nghiệm Dựa vào nguồn gốc của nguyên liệu chia 3 loại:
- MT tự nhiên: là môi trường chưa các chất tự nhiên không xác định được số lượng và thành phần ( VD: sữa, thịt , trứng, huyết thanh, máu …)
- MT tổng hợp: là môi trường trong đó các chất đều đã biết thành phần hóa học và số lượng (VD: (NH4)PO4-1,5; KH2PO4-1,0; MgSO4-0,2; CaCl2-0,1; NaCl – 5,0 ( g/l) )
- MT bán tổng hợp: là môi trường gồm có các chất tự nhiên không xác định được thành phần
và số lượng và các chất hóa học đã biết thành phần và số lượng
Câu 14 Hãy nêu đặc điểm chung của quá trình tổng hợp ở VI SINH VẬT ?
Là quá trình đồng hóa Vi sinh vật có khả năng tổng hợp tất cả các thành phần chủ yếu của tế bào như axit nuclêic, prôtêin, pôlisaccarit, lipit…từ các hợp chất đơn giản từ môi trường với tốc độ rất nhanh nhờ xúc tác của enzim và sữ dụng ATP
Câu 15 Trên thị trường thường gặp các loại bột giặc sinh học Em hiểu chữ “sinh học”
ở đây là gì và tác dụng để làm gì ?
- Chữ “sinh học” trong bột giặc sinh học có nghĩa là bột giặc chứa một hoặc nhiều loại enzim
để tẩy sạch một số vết bẩn Các enzim đó là các enzim ngoại bào của VI SINH VẬT, có thể được sử dụng rộng rãi ( VD: amilaza để loại bỏ tinh bột, prôtêaza loại bỏ prôtêin, lipaza loại
bỏ mỡ …
Câu 16 Tại sao trâu bò lại đồng hóa được rơm, rạ, cỏ giàu chất xơ ?
- Trong dạ dày của trâu bò chứa các VI SINH VẬT có thể tiết ra enzim có khả năng phân giải chất xenlulôzơ, hêmixenlulôzơ và pectin trong rơm, rạ thành các đơn chất mà cơ thể có thể hấp thụ được
Câu 17 Hãy nêu đặc điểm chung của các quá trình phân giải ở VI SINH VẬT ?
Là quá trình dị hóa Các chất phức tạp của môi trường ngoài được VI SINH VẬT sử dụng
Trang 7enzym phân giải thành các chất đơn giản (đơn phân) và giải phóng ATP, sau đó có thể được hấp thụ để tổng hợp các thành phần tế bào hoặc phân giải tiếp theo kiểu hô hấp hoặc lên men.
Câu 17 Tại sao VI SINH VẬT phải tiết các enzim vào môi trường ?
Khi tiếp xúc với các chất dinh dưỡng cao phân tử : tinh bột, lipit, prôtêin… không thể vận chuyển qua màng tế bào ◊ vi sinh vật phải tiết vào môi trường các enzim thủy phân các cơ chất trên thành các chất đơn giản hơn ( glucô, axít béo, axit amin…) rồi mới hấp thụ vào tế bào
Câu 19 Vang là một đồ uống quý và bổ dưỡng có đúng không? Tại sao? Tại sao người
ta nói vang hoặc sâmpanh đã mở là phải uống hết ?
- Đúng vì : vang là rượu nhẹ có tác dụng kích thích tiêu hóa ( nếu không uống nhiều quá) đồng thời cung cấp nhiều loại vitamin có sẵn trong dịch quả và dịch lên men ( do nấm men tổng hợp trong quá trình lên men)
- Vang, sâmpanh đã mở thì phải uống hết vì để hôm sau rượu dễ bị chua và nhạt đi do bị lên men axêtic Vì đây là quá trình ôxi hóa hiếu khí được thực hiện bởi một nhóm vi khuẩn axẹtic
Vi khuẩn axêtic
C2H5OH -> CH3COOH + H2O
Nếu để lâu nữa thì axit axêtic bị ôxi hóa tạo thành CO2 và nước làm giấm bị nhạt đi
Câu 20 Rượu nhẹ (hoặc bia) để lâu có váng trắng và vị chua gắt, để lâu hơn nữa thì có mùi hôi ủng Hãy giải thích hiện tượng trên ?
- Rượu nhẹ hoặc bia để lâu bị chuyển hóa thành axit axêtic tạo thành dấm nên có vị chua, để lâu nữa axit axêtic bị ôxi thành CO2 và nước làm dấm bị nhạt dần tạo điều kiện cho các vi sinh vật
Câu 21 Nếu sirô quả (nước quả đậm đặc đường) trong bình nhựa kín thì sau một thời gian bình nước sẽ căng phồng ?
- Bình nhựa đựng sirô quả sau một thời gian bình có thể bị phồng lên vì VI SINH VẬT phân
bố trên bề mặt vỏ quả đã tiến hành lên men giải phóng 1 lượng khí CO2 làm căng phồng bình
dù hàm lượng đường trong dịch sirô quả rất cao
Câu 22 Vì sao sữa chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái đặc sệt (đông tụ) và có vị chua khi làm sữa chua? Viết phương trình phản ứng và giải thích Người ta nói sữa chua là một loại thực phẩm rất bổ dưỡng có đúng không ? Vì sao ?
- Sữa chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái đặc sệt và có vị chua vì vi khuẩn lactic đã biến đường trong sữa thành axit lactic đồng thời các prôtêin phức tạp đã chuyển thành các prôtêin đơn giản, dễ tiêu Sản phẩm axit và lượng nhiệt được sinh ra làm cho sữa đông tụ ◊ sữa chua
có vị ngọt giảm hơn so với nguyên liệu sữa ban đầu , vị chua tăng lên và ở dạng đông tụ
- Sữa chua là 1 loại thực phẩm bổ dưỡng vì: trong sữa chua có nhiều prôtêin dễ tiêu, có nhiều vitamin được hình thành trong quá trình lên men lactic
Câu 23 Trình bày quy luật sinh trưởng của quần thể VI SINH VẬT trong nuôi cấy không liên tục? Vì sao trong nuôi cấy không liên tục VI SINH VẬT có pha lag còn trong
Trang 8nuôi cấy liên tục lại không có ?
- Quy luật sinh trưởng của các quần thể VI SINH VẬT trong nuôi cấy không liên tục: tuân theo 4 pha
+ Pha lag: VI KHUẨN thích nghi với môi trường, số lượng tế bào trong quần thể chưa tăng Enzim cảm ứng được hình thành để phân giải cơ chất
+ Pha log: VI KHUẨN sinh trưởng với tốc độ lớn nhất và không đổi, số lượng tế bào trong quần thể tăng lên rất nhanh
+ Pha cân bằng: Số lượng VI KHUẨN trong quần thể đạt đến cực đại và không đổi theo thời gian, vì số lượng tế bào sinh ra bằng số lượng tế bào chết đi
+ Pha suy vong: số tế bào sống trong quần thể giảm dần do tế bào trong quần thể bị phân hủy ngày càng nhiều, chất dinh dưỡng cạn kiệt, chất độc hại tích lũy quá nhiều
- Trong nuôi cấy không liên tục vi khuẩn cần có thời gian làm quen với môi trường nên có pha lag Còn trong nuôi cấy liên tục , môi trường ổn định , vi khuẩn đã có enzim cảm ứng nên không có pha này
Câu 24 Vì sao trong nuôi cấy không liên tục VI SINH VẬT tự phân hủy ở pha suy vong, còn trong nuôi cấy liên tục hiện tượng này không xảy ra ?
- Trong nuôi cấy không liên tục, thức ăn cạn kiệt, sản phẩm bài tiết tăng -> thay đổi tính thẩm thấu của màng -> vi khuẩn bị phân hủy , vi khuẩn tiết ra các chất ức chế nhau -> vi kuẩn tự phân hủy ở pha suy vong
-Trong nuôi cấy liên tục do thường xuyên bổ sung chất dinh dưỡng và lấy ra 1 lượng chất thải tương đương , quá trình chuyển hóa luôn trong trạng thái tương đối ổn định-> không có pha suy vong
Câu 25 Trong điều kiện tự nhiên, tại sao VI SINH VẬT không thể đạt được pha sinh trưởng lũy thừa ?
Pha lũy thừa là pha diễn ra trong điều kiện vi sinh vật được ổn định và đầy đủ thức ăn
Trong điều kiện tự nhiên
+ Vi sinh vật phải chịu tác động của điều kiện ngoại cảnh luôn thay đổi,
+ Thành phần chất dinh dưỡng không đủ,
+ Cạnh tranh giữa các VI SINH VẬT …
-> Sự sinh trưởng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của môi trường -> không có pha lũy thừa hoặc chỉ có định kì
Câu 26 Cho ví dụ các bào từ sinh sản ở vi khuẩn và nấm ?
- Bào tử sinh sản ở vi khuẩn là bào tử đốt và ngoại bào tử
- Bào tử sinh sản ở nấm là : bào tử vô tính và bào tử hữu tính:
+ Bbào tử vô tính : bào tử đính ( bào tử trần) : nấm cúc, nấm penicilium và bào tử túi : nấm mucor…
+ Bào tử hữu tính : bào tử túi ( nấm men) và bào tử tiếp hợp ( nấm tiếp hợp)…
Câu 27:Trình bày các loại hình thể của vi khuẩn,nêu ý nghĩa của chúng trong chẩn đoán vi sinh
Trang 9VI KHUẨN là những sinh vật đơn bào, k có màng nhân.chúng có cấu trúc và hoạt động đơn giản hơn nhiều so với các tế bào có màng nhân.
Về hình thể người ta chia vi khuẩn làm 3 loại lớn:
-Các cầu khuẩn:là những vi khuẩn có hình cầu,mặt cắt của chúng có thể là những hình tròn,nhưng cũng có thể là hình bầu dục or ngọn nến đường kính trung bình khoảng 1µm.cầu khuẩn lại đc chia làm nhiều loại như đơn cầu,song cầu,tứ cầu, tụ cầu,liên cầu
-Trực khuẩn: là những vi khuẩn hình que, đầu tròn hay vuông,kthước của các vi khuẩn gây bệnh thường gặp là:bề rộng 1µm,chiều dài 2-5µm.các trực khuẩn k gây bệnh thường
có kthước lớn hơn.Một số loại trực khuẩn gây bệnh thường gặp như các vi khuẩn
lao,thương hàn…
-Xoắn khuẩn: là những vi khuẩn có hình sợi lượn sóng và di động.chiều dài của các vi khuẩn loại này có thể tới 30µm.Trong loại này có 3 giống vi khuẩn gây bệnh quan trọng là:
Treponema,Leptospira,Borrelia
-Ngoài những vi khuẩn điển hình trên còn có các loại vi khuẩn có hình thể trung gian:
+Trung gian giữa cầu khuẩn & trực khuẩn là cầu trực khuẩn.VD: vi khuẩn dịch hạch…+Trung gian giữa trực khuẩn và xoắn khuẩn là fẩy khuẩn.vd fẩy khuẩn tả
*Ý nghĩa của chúng trong vi sinh:
-Hình thể có giá trị chẩn đoán trong vi sinh
-Đôi khi trong 1 số ít trường hợp dựa vào hình thể t/c bắt màu và các xét nghiệm khác triệu chứng lâm sàng=>chẩn đoán đúng về ngnhân gây bệnh
-Quan sát hthể trong bệnh fẩm của b.nhân có thể chẩn đoán chính xác bnhân bị bệnh
gì`.vd: lậu cấp, mủ niệu đạo…
Câu 28: Kể tên các tp cấu tạo của tế bào vi khuẩn, trbày chức năng của từng tp ctạo đó
-Màng nguyên sinh:thực hiện 1 số chức năng quyết định sự tồn tại của tế bào vi khuẩn.nó là
cơ quan hấp thụ và đào thải chọn lọc các chất nhờ cơ chế khuếch tán bị động và vận chuyển chủ động
+Tổng hợp các enzyme ngoại bào
+Tổng hợp các tfần của cách ngăn tế bàoào
+Nơi tồn tại của hệ thống enzyme hô hấp tế bàoào,nơi thực hiện các quá trình năng lượng chủ yếu của tế bàoào thay cho cnăng của ty lạp thể
+Tgia vào quá trình fân bào nhờ các mạc thể
-Vách:Duy trì hình dạng vi khuẩn gìữ để màng sinh chất k bị căng fồng ra rồi tan vỡ
+Quy định tính chất nhuộm Gram
+Vách vi khuẩn Gram(-) chứa đựng nội độc tố,quy định độc lực và khả năng gây bệnh của các vi khuẩn gây bệnh= nội độc tố
+Quyết định t/c kháng nguyên thân của vi khuẩn
Trang 10+Là nơi mang các điểm tiếp nhận đặc hiệu cho thực khuẩn thể Nó có ý nghĩa (.) việc fân loại vi khuẩn cũng như các ngcứu cơ bản khác
Câu 29: Trình bày chức năng của vách vi khuẩn Nêu những đặc điểm khác nhau cơ bản giữa vách vi khuẩn Gram – và Gram
a.chức năng của vách
Duy trì hình dạng vi khuẩn gìữ để màng sinh chất k bị căng fồng ra rồi tan vỡ+Quy định tính chất nhuộm Gram
+Vách vi khuẩn Gram(-) chứa đựng nội độc tố,quy định độc lực và khả năng gây bệnh của các vi khuẩn gây bệnh= nội độc tố
+Quyết định t/c kháng nguyên thân của vi khuẩn
+Là nơi mang các điểm tiếp nhận đặc hiệu cho thực khuẩn thể Nó có ý nghĩa (.) việc fân loại vi khuẩn cũng như các ngcứu cơ bản khác
b Đặc điểm khác nhau:
-Gr +: gồm nhiều lớp peptidoglycan, vách dày 45 nm
+Tphần hoá học: đơn giản, là sự trùng hợp nhiều lớp peptidglycan Gồm 2 tp hữu cơ cơ bản
là glucid (tính đặc hiệu) và protid (tính kháng nguyên)
Câu 30: trình bày bản chất hoá học và chức năng của vỏ vi khuẩn
-B/chất hoá học: vở của các vi khuẩn khác nhau có tp hoá học k giống nhau Vỏ của nhiều vi khuẩn là polysaccharid, như vỏ của E.Coli, Klebsiella, phế cầu… Nhưng vỏ của 1 số vi khuẩn là polypeptide như vi khuẩn dịch hạch, trực khuẩn than, do 1 vài acid amin tạo
nên.Những acid amin này thường là dạng D dạng ít gặp trong tự nhiên
-Chức năng: đóng vai trò bảo vệ cho 1 loài vi khuẩn dưới những
đk nhất định Chúng có tác dụn g chống thực bào
Câu 31: Đặc điểm của nha bào vi khuẩn và những ppháptiệt trùng đối với nha bào
Trang 11*Đđiểm của nha bào: nhiều vi khuẩn có khả năng tạo nha bào khi đk sống k thuận lợi Mỗi vi khuẩn chỉ tạo đc 1 nha bào Khi đk sống thuận lợi, nha bào vi khuẩn lại nảy mầm
để đưa vi khuẩn trở lại dạng sinh sản Ctrúc nha bào:
-AND và các tp khác của nguyên sinh chất nằm (.) thể nguyên sinh với tỉ lệ nước thấp-Màng nha bào bao bên ngoài thể nguyên sinh
-Vách bao ngoài màng
-Lớp vỏ: bao bên ngoài nha bào
-2 lớp áo ngoài và (.) bao 2 lớp vách Sự đề kháng với các yếu tố lý hoá của nha bào là do 1
số biến đổi về tp hoá học của nha bào quy định: acid dipicolinic (20%), ion Ca2+, cystein
Tỷ lệ nc thấp (10-20%) sự tổng hợp AND dừng lại và sự fiên mã cũng bị ức chế Sự tồn tại lâu lien quan đến sự mất nc và k thấm nc nên k chuyển hoá nha bào
*Phương pháp tiệt trùng đvới nha bào: fải sử dụng nhiệt độ cao, chất huỷ mạnh mới tiêu diệt đc nha bào
Câu 32: Tế bàoày sự ptriển của vi khuẩn (.) mtrường lỏng và đặc, ưd thực tế
*Mtrường lỏng:
-Có thể đo lường sự ptriển của vi khuẩn theo từng thời điểm của qtrình ptriển
-(.) mtrường lỏng vi khuẩn ptriển theo 4 gđoạn:
+Gđoạn thích ứng: 2h
+Gđoạn ptriển: 10-12h (theo hàm số mũ)
+Gđoạn tối đa: 3-4h
+Gđoạn suy tàn: ứng với tình trạng ly giải của vi khuẩn Lúc đó xuất hiện những sản fẩm độc do chuyển hoá (.) các qtrình ptriển
=>ưd: (.) nuôi cấy vi khuẩn, muốn thu đc 1 số lượng lớn vi khuẩn thì thu hoạch vào
gđoạn vi khuẩn ptriển tối đa, muốn thu nội độc tố vi khuẩn thì thu hoạch ở gđoạn suy tàn
*Mtrường đặc:
-Ctạo hoá học của mtrường đặc gìống mtrường lỏng, chỉ khác là có thêm chất để rắn lại
qui luật ptriển (.) mtrường đặc gìống mtrường lỏng nhưng định lượng dễ hơn
-Khi ptriển (.) môi trường đặc, từ 1 tế bào vi khuẩn ban đầu sẽ ptriển thành 1 dòng vi khuẩn
có thể nhìn thấy = mắt, gồm 10(6)- 10(8) vi khuẩn thuần khiết, gìống nhau về di truyền (khuẩn lạc)
-có 3 dạng khuẩn lạc:
+Dạng S: khuẩn lạc xám nhạt or trong, bờ đều, mặt lồi đều, bong
+Dạng M: khuẩn lạc đục, tròn lồi hơn khuẩn lạc S, quánh or dính
+Danggì R: khuẩn lạc thường dẹt, bờ đều or nhăn nheo, mặt xù xì, khô
=>Ưd: khuẩn lạc có gtrị định hướng chẩn đoán vi khuẩn:
Klạc S (tụ cầu, lien cầu, E.Coli) và M (Klebisiella…) thuộc những loại vi khuẩn có vỏ hay có KN vỏ or KN bề mặt, thường gây bệnh
Klạc R thường k gây bênhk, trừ 1 số l ngoại lệ (lao, than …) klạc R là những vi khuẩn k
vỏ và nói chung mất KN vỏ hay KN bề mặt
Câu 33: khuẩn lạc của vi khuẩn là gì? kể tên các loại khuẩn lạc chính và nêu ý nghĩa của chúng trong chẩn đoán vi sinh
*Đn: khuẩn lạc là 1 dòng tế bào vi khuẩn có nguồn gốc từ 1 tế bào vi khuẩn ban đầu
Trang 12* có 3 dạng khuẩn lạc chính:
-Dạng S: khuẩn lạc xám nhạt or trong, bờ đều, mặt lồi đều, bong
-Dạng M: khuẩn lạc đục, tròn lồi hơn khuẩn lạc S, quánh or dính
-Dạng R: khuẩn lạc thường dẹt, bờ đều or nhăn nheo, mặt xù xì, khô
=>Ưd: khuẩn lạc có gtrị định hướng chẩn đoán vi khuẩn, các loại vi khuẩn khác nhau thì có khuẩn lạc khác nhau về kích thước, độ đục và nhất là về hình dạng
Klạc S (tụ cầu, lien cầu, E.Coli) và M (Klebisiella…) thuộc những loại vi khuẩn có vỏ hay có KN vỏ or KN bề mặt, thường gây bệnh
Klạc R thường k gây bênhk, trừ 1 số l ngoại lệ (lao, than …) klạc R là những vi khuẩn k
vỏ và nói chung mất KN vỏ hay KN bề mặt
Câu 34: Kể tên các loại sản phẩm đc tạo ra từ hoạt động chuyển hoá của vi khuẩn, nêu vtrò của chúng
-Chuyển hoá đường: đường là 1 chất vừa cung cấp vừa cung cấp năng lượng vừa cung cấp nguyên liệu để cấu tạo Sản fẩm đc tạo ra từ hoạt động chuyển hoá đường là pyruvat
Pyruvat đóng vai trò trung tâm trong quá trình chuyển hoá các chất đường
-Chuyển hoá các chất đạm: các chất đạm cũng đc chuyển hoá theo 1 quá trình fức tạp từ albumin thành aa
-Các chất đc hợp thành: ngoài những sp chuyển hoá (.) qtrình đồng hoá trên còn có các chất
đc hình thành:
+Độc tố: phần lớn các vi khuẩn gây bệnh trong qtrình sinh sản và ptriển đã tổng hợp nên độc tố
+Kháng sinh: có tác dụng ức chế or tiêu diệt các vi khuẩn khác
+Chất gây sốt: 1 số vi khuẩn có khả năng sinh sản ra 1 số chất tan vào nc, khi tiêm cho ng hay súc vật gây nên pư sốt
+Sắc tố: 1số vi khuẩn có khả năng sinh ra các sắc tố: màu vàng của tụ cầu, màu xanh của trực khuẩn mủ xanh
+Vitamin:1số vi khuẩn đặc biệt (E.Coli) của ng và súc vật có khả năng tổng hợp đc vitamin (C,K…)
Câu 35: So sánh nội độc tố và ngoại độc tố
*Tính độc: nội : yếu ; ngoại : mạnh
*Tính kháng nguyên: nội: yếu ; ngoại: mạnh
*Tính chịu nhiệt: nội: chịu đc nhiệt; ngoại: k chịu đc nhiệt
*Ứng dụng: nội độc tố k đc sử dụng làm thuốc kháng sinh; ngoại độc tố đc sử dụng làm thuốc kháng sinh
Trang 13Câu 36: các t/c của hiện tượng đột biến của vi khuẩn
-Hiếm: tất cả các đột biến thường hiếm và xảy ra k đều Số biến chủng trong 1 quàn thể là tần số biến chủng Tần số biến chủng cho mỗi đặc tính ở mỗi cá thể là khác nhau, có thể là 10(-8) đến 10(-11) Xác suất xuất hiện 1 đột biến trên 1 tế bàoào (.) 1 hệ là suấ đột biến Suất đột biến ngẫu nhiên cho 1 gen nhất định khoảng 10(-5) và cho 1 cặp nucleotide nhất định khoảng 10(-8)
-Vững bền: đặc tính đột biến di truyền cho thế hệ sau mặc dù chất chọn lọc k còn nữa Biến đảo là đột biến của biến chủng, kquả biến chủng mới sẽ gần giống or gìống hệt biến chủng hoang dại ban đầu
-Ngẫu nhiên: +đột biến 1 bước: ở đây mức độ đề kháng k fụ thuộc vào nồng độ kháng sinh
đc tiếp xúc (t/c tự dưng nó có)
+Đột biến nhiều bước: xảy ra chậm và từng bước 1 Mức độ đề kháng fụ thuộc vào nồng
độ kháng sinh đc tiếp xúc (Đột biến kháng thuốc)
*Ứng dụng: dùng kháng sinh fải đủ liều và hợp lí ( vì nếu lượng kháng sinh thấp k đủ để tiêu diệt đc vi khuẩn thì có thể chính nó lại là yếu tố kthích đột biến tạo ra độpt biến cảm ứng or
nó trở thành yếu tố chọn lọc ra những dòng vi khuẩn đề kháng cho những đột biến tiếp theo với mức độ cao hơn dẫn đến nhờn thuốc nếu dung kháng sinh vào lần sau)
-Độc lập và đặc hiệu: đột biến 1 t/c này k ảnh hưởng đến đột biến t/c khác Xác suất 1 đột biến kép (đột biến 2 t/c) = tích số xác suất 2 đột biến đơn tương ứng
+Ưd: là việc fối hợp kháng sinh (.)điều trị bệnh lao
Câu 37: Plasmid của vi khuẩn là gì? nêu các vtrò chủ yếu của chúng
*ĐN plasmid là những ptử ADN dạng vòng tròn nằm ngoài NST và có khả năng tự nhân lên Sự nhân lên của plasmid fối hợp nhịp nhàng với sự nhân lên của NST nhờ đó mà số lượng plasmid trên NST ở tế bàoào con luôn ổn định và gìống tế bàoào mẹ
*Vtrò:
-Plasmid chứa các gen mã hoá nhiều đặc tính khác nhau k thiết yếu cho sự sống của tế bàoào nhưng có thể gìúp cho tế bàoào chủ tồn tại dưới áp lực của chọn lọc.Vd: vi khuẩn có R_Plasmid sẽ đc tồn tại trong môi trường có ksinh và ngc lại 1 số plasmid có vtrò quan trọng trong vsinh y học: plasmid mang các gen đề kháng ksinh và kim loại nặng, plasmid sinh độc tố, plasmid chứa yếu tố độc lực or yếu tố F
=>Chất liệu di truyền trên plasmid có thể đc truyền dọc qua các thế hệ và cũng có thể truyền ngang từ vi khuẩn nọ đến vi khuẩn kia nhờ tiếp hợp, biến nạp, tải nạp Hiện tượng tiếp hợp
có thể xảy ra giữa các virutut cùng loại và khác loại như E.Coli với shigella or samonella or Enterobacter
=> Sự lan truyền các gen đề kháng nằm trên plasmid có cơ hội tạo ra sự đề kháng ksinh rất
đa dạng và fong fú
-Quan trọng trong y học là những Transposon mang các gen đề kháng Vd: Tn3 mang
gen kháng Ạmpicillin Tn4 mang 3 gen kháng Ampi, Streptomycin và sulfamid
Câu 38: Kể tên các hiện tượng vận chuyển di truyền của vi khuẩn.
*Các htượng
-Biến nạp
Trang 14-Nhờ các hiện tượng trên mà chất liệu di truyền từ vi khuẩn này sang vi khuẩn khác
-Nhờ plasmid và gen nhảy sự lan truyền các gen đề kháng tạo ra sự đề kháng ksinh rất
đa dạng và fức tạp
Câu 40: Trình bày đn và cơ chế của các htượng: biến nạp, tải nạp, tiếp hợp
*Biến nạp
-ĐN: biến nạp là sự vận chuyển 1 đoạn AND của vi khuẩn cho nạp vào vi khuẩn nhận
-Đkiện:+Vi khuẩn cho fải bị fá vỡ (ly gìải)
+NST của nó đc gìải fóng và bị cắt thành những đoạn AND nhỏ
+Vi khuẩn nhận fải ở trạng thái sinh lý đặc biệt, cho fép những mảnh AND xâm nhập vào
tế bàoào
-2 gđoạn xảy ra (.) qtrình biến nạp
+Nhận mảnh AND
+Tích hợp mảnh AND đã nhận vào NST qua
tái tổ hợp kinh điển H.tượng biến nạp thấy ở
liên cầu não mô cầu…
Kĩ thuật biến nạp đc áp dụng trong công nghệ sinh học là biến nạp gen tổng hợp Insulin vào
tế bàoào E.Coli or nấm men để sản xuât Insulin *)Tiếp hợp
-ĐN tiếp hợp là sự vận chuyển chất liệu di truyền từ vi khuẩn đực sang vi khuẩn cái khi 2 vi khuẩn tiếp xúc với nhau
-Đkiện: 1 vi khuẩn fải có yếu tố gìới tính F, tức là có Pili gìới tính làm cầu giao fối Những
vi khuẩn có yếu tố F gọi là vi khuẩn đực F+, vi khuẩn k có yếu tố F gọi là vi khuẩn cái -Yếu tố F có thể tồn tại ở 3 trạng thái:
F-+F+: yếu tố F nằm trong nguyên tương
+Hfr: yếu tố F tích hợp vào NST
+F’: sau khi yếu tố F tích hợp vào NST lại rời ra, nằm tự do (.) nguyên tương nhưng có mang theo 1 đoạn AND của NST Tiếp hợp thường xảy ra gìữa những vi khuẩn cùng loại nhưng cũng có thể xảy ra gìữa những vi khuẩn khác loại như E.Coli vơi Salmonella or Shigenlla nhưng tần số tái tổ hợp thấp
-3 gđoạn: +Tiếp hợp 2 tế bàoào qua cầu gìao
fối (pili gìới tính)
Trang 15., Tải nạp chung hoàn chỉnh: đoạn gen mang sang đc tích hợp vào NST của vi khuẩn
nhận qua tái tổ hợp do đó đc nhân lên cùng NST và có mặt ở các thế hệ sau (ít gặp)
.,Tải nạp chung k hoàn chỉnh: đoạn gen mang sang k đc nạp vào NST của vi khuẩn nhận
k đc nhân lên mà chỉ nằm lại ở 1 tế bàoào con khi vi khuẩn fân chia Đặc tính của gen mang sang vẫn đc biểu hiện sang kiểu hình song chỉ ở 1 tế bàoào duy nhất hay g
Câu 41: trình bày các t/c chính của virut
Virut la nhung VI SINH VẬT:
- có kthước nhỏ bé: trung bình 20 – 300 nm, có khả năng qua đc màng lọc của vi khuẩn ( nhỏ nhất là nhóm pavovirutes có kthước 20nm, lớn nhất là nhóm poxvirutes có kthước 300nm)
- Có cấu tạo đơn gìản: chỉ gồm acid nucleic và vỏ capsid,1 số virút có thể có thêm: vỏ bao ngoài, các spike, 1 số enzyme
- Có khả năng gây bệnh cho người, động vật, vi khuẩn( có khả năng biểu hiện những tính chất
cơ bản của sự sống)
- virut chỉ mang 1 (.) 2 loại acid nucleic là or AND or ARN
- virut k có hệ thống enzym chuyển hoá và hô hấp do đó mọi hoạt động tổng hợp fải nhờ vào
hệ thống enzyme của tế bào cảm thụ
=> Việc sử dụng Ksinh để điều trị các bệnh nhiễm khuẩn gây bởi virut là k hiệu quả
Câu 42: Tế bàoày các tp cấu tạo của virut
& chức năng của các tp đó
1 Acid nucleic ( AN)
- virut chỉ mang 1 (.) 2 loại AN: or ADN or ARN, có thể là chuỗi đơn or chuỗi kép, dạng sợi dài or dạng vòng khép kín, có thể gồm nhiều đoạn ngắn riêng rẽ or 1 chuỗi lien tục
- virut mang ADN, fần lớn là đều mang ADN chuỗi kép( trừ phage M13)
- virut mang ARN, chủ yếu là mang ARN chuỗi đơn( trừ reo virutes)
- virut mang ADN or ARN 1 chuỗi thì có thể là chuỗi (+) or chuỗi (-), nếu mang ADN or ARN 2 chuỗi thì 1 chuỗi (+) & 1 chuỗi (-)
+ virut mang ARN chuỗi (+) khi xâm nhập vào tế bào cảm thụ, ARN chuỗi (+) có vai trò như mARN & có khả năng đc dịch mã ngay bởi riboxom của tế bào cảm thụ để tổng hợp protein
+ virut mang ARN chuỗi (-) k co khả năng dịc mã ngay mà fải tiến hành sao mã tạo ARN chuỗi (+) Vi vậy những virut này mang trên vỏ capsid 1 enzym or là ARN fụ thuộc ARN polymerase
* Vai trò của AN
- Mang toàn bộ thông tin di truyền ???????
Trang 16- Khi virut xâm nhập vào tế bào cảm thụ, AN đc gphóng & thực hiện truyền thông tin cho tế bào, điều khiển các bào quan (.) tế bào tổng hợp các tphần fục vụ cho qtr nhân lên của
virut
=> + AN quyết định khả năng gây nh.trùng của virut (.) tế bào cảm thụ thậm trí gây fá vỡ tế bào
+ AN quyết định chu kỳ nhân lên của virut (.) tế bào cảm thụ
- AN mang tính bán KN đặc hiệu của virut
-Bảo vệ AN k bị tổn thương khi virut xâm nhập từ tế bào này sang tế bào khác (ngăn
enzyme nuclease và các yếu tố fá huỷ AN khác)
-Hỗ trợ qtrình xâm nhập của virut vào (.) tế bào nhờ các Pr bám trên vỏ capsid
-Là nơi mang kháng nguyên của virut: KN ngưng kết, KN trung hoà, KN kết hợp bổ thể-Giữ cho hình thái và kthước
của virut luôn đc ổn định (*)
Các ctrúc riêng
a vỏ bao ngoài (vỏ peplon, envelope)
-Bọc ngoài vở capsid
-Thường có nguồn gốc là màng nguyên sinh chất của tế bào bị nhiếm virut
*Cnăng vỏ bao ngoài
-Tham gia sự bám của virut trên các vị trí thích hợp của tế bào cảm thụ
-Tham gia vào gđoạn lắp ráp và gphóng virut ra khỏi tế bào sau chu kì nhân lên
-Tham gia hình thành tính ổn định kthước và hthái của virut
-Tạo nên KN đặc hiệu trên bề mặt virut
b Spike
-Là những điểm lồi lên trên bề mặt vỏ capsid or vỏ bao ngoài, tận cùng của các spike là các Pr bám của virut với các receptor đặc hiệu trên bề mặt tế bào cảm thụ
c Enzym
-1 số virut có mang enzyme
-Retrovirutes mang enzyme RT fục vụ cho qtrình sao mã ngược
-Virut ARN chuỗi (-) mang enzyme ARN phụ thuộc ARN polymerase phục vụ cho qtrình sao chép ARN chuỗi (+)
-Nhóm Arbovirutes và influenza có enzyme gây độc thần kinh neuramindas
Câu 43:Trbày các kiểu đối xứng của virut, cho vd cụ thể
Vỏ capsid của virut có 3 kiểu ctrúc
-Ctrúc đxứng hình khối: virut có Acid Nucleic nằm trong và vỏ capsid bao bọc ở bên
ngoài Vd: virut viêm gan A,B,D; virut bại liệt, Rotavirutes
Trang 17-Ctrúc đxứng xoắn: AN( thường là ARN vì chỉ có virut mang ARN có ctrúc xoắn)
có hình xoắn ốc và đvị capsomer bám xung quanh và dọc theo chiều dài của ptử
AN Vd Rablesvirut, Paramyxovirut
-Ctrúc đxứng hỗn hợp: gồm cả ctrúc đx hình khối và đx xoắn vd: phage, poxvirutes
Câu 44: Trbày các hậu quả của qtrình tương tác giữa virut với tế bào cảm thụ
1.Phá huỷ tế bào: là hậu quả hay gặp 80% tổng số các loại virut gây ra hậu quả này Khi đó hang loạt tế bào bị fá vỡ và gphóng ồ ạt 1 lượng lớn virut ra ngoài => lâm sang bệnh biểu hiện cấp tính: cúm, sởi, bại liệt…1 số tế bào nhiễm virut chưa đến mức chết nhưng chức năng tế bào đã bị biến đổi
2.Làm biến đổi tế bào
-1 số AN của virut sau khi xâm nhập vào tế bào có thể làm đứt, gãy hay sắp xếp sai lạc NST của tế bào => làm biến đổi tế bào Đặc biệt 1 số trường hợp làm mất vai trò của gen điều hoà sự ptriển của tế bào => tế bào quá sản, loạn sản và tạo khối u vd: virut cúm, rubella, herpes
-Cơ chế gây khối u có thể do virut làm biến đổi kháng nguyên bề mặt của tế bào , làm
mất knăng ức chế do tiếp xúc khi tế bào sinh sản or kích hoạt gen ung thư
-Phụ nữ mang thai dưới 3 tháng mà nhiễm các virut trên (Đặc biệt là virut cúm và
rubella) dễ gây sảy thai, thai chết lưu, dị tật thai nhi
3 Hình thành tỉêu thể nội bào
-Các hạt virut chưa đc gphóng or các tp ctrúc của virut chưa đc lắp ráp hạt virut mới tập trung lại tiểu thể nội bào
-Các tiểu thể này có thể đc nhuộm và soi dưới kính hiển vi quang học=> có gtrị chẩn
đoán sự nhiễm virut (.) tế bào Vd: virut đậu mùa tạo tiểu thể Guaneri, virut dại tạo tiểu
thể Negri
4 Tạo hạt virut k hoàn chỉnh (DIP)
-DIP bản chất là hạt virut k mang AN Do đó k có knăng gây nh.trùng cho tế bào
-Hạt DIP có thể giao thoa chiếm AN của virut tương ứng và trở thành hạt virut hoàn
chỉnh có knăng gây nhiễm 5.Các hậu quả của sự tích hợp AN của virut vào ADN tế
+Nếu mất prophage k còn khả năng gây bệnh
-Tạo rat b có knăng bị ly giải (tế bào tiềm tan)
AN của virut tích hợp vào NST của tế bào rồi nhân lên cùng với sự nhân lên của NST
(vd: prophage hay phage ôn hoà) Khi bị kích thích bởi các tác nhân lí hoá học, AN tách
ra khỏi NST và nhân lên gây vỡ tế bào
-Làm biến đổi KN bề mặt của tế bào
-Làm biến đổi 1 số t/c của tế bào
6 Tạo interferon
Trang 18-Interferon là 1 Pr do tế bào sản xuất ra khi bị nhiễm virut or sau tác động của các tác nhân vi khuẩn, nấm, kí sinh trùng và độc tố Interferon có tác dụng ngăn cản qtrình nhân lên của tất cả các loại virut do ức chế qtrình tổng hợp Pr tạo các tphần của virut
-Virut mang ARN kích thích sản xuất interferon nhiều gấp nhiều lần virut mang ADN
-Dùng Interferon để điều trị các bệnh nh.trùng do virut gây ra như viêm gan B, HIV/AIDS
và fòng gần 1 số bệnh nguy hiểm do virut: bệnh dại
Câu 45: Phage là gì?Trbày các tp ctạo của phage, nêu ứng dụng của phage
*ĐN: phage là virut của vi khuẩn (tế bào cảm thụ của phage là vi khuẩn, nó có khả năng gây bệnh cho vi khuẩn)
*Các tp ctạo của phage
-Phage chỉ đc cấu tạo bởi 2 tp là lõi AN và vỏ capsid
+AN: hầu hết các phage mang ADN 2 sợi, 1 số ít mang ADN 1 sợi và mang ARN
+Vỏ capsid bản chất hoá học là Pr có tính kháng nguyên
-Phage có ctrúc hỗn hợp: fần đầu ctrúc đối xứng hình khối, fần đuôi ctrúc đxứng xoắn
-Phage có 3 fần: đầu, đuôi, lông đuôi:
+Đầu: vỏ capsid bao ngoài, trong chứa AN AN ở đầu phage là 1 sợi rất dài đc sắp xếp rất gọn và tối ưu nhất
+Đuôi phage: đc tạo bởi 2 ống lồng vào nhau ống bên trong cứng, đường kính 8 nm và thông với khoang đầu ống bên ngoài mềm, đkính 30-50 nm, có khả năng co bóp trượt trên ống bên
+Tận cùng đuôi có tấm 6 góc, ở các góc của tấm này có các sợi gai đuôi bám vào Tận cùng của các sợi gai đuôi có mang Pr bám của phage có tác dụng giúp phage bám vào bề mặt tế bào cảm thụ
-Phage có tính đặc hiệu đối với vi khuẩn
-Trong chẩn đoán và phân loại 1 số vi khuẩn như vi khuẩn dịch hạch, tụ cầu… ta dùng
phage đã biết trc tên cho tiếp xúc với vi khuẩn đang cần xác định, nếu cùng tên =>=> tế bào
vi khuẩn sẽ bị phage gây bệnh fá huỷ tế bào
2.Dùng phage làm mẫu để nghiên cứu sinh học ptử
Đặc biệt trong di truyền vi khuẩn, dung phage ôn hoà để nghiên cứu sự tải nạp of vi khuẩn
Trang 19Câu 46: Kể tên các trạng thái tồn tại của phage? Vtrò của các trạng thái đó
-Thời gian tồn tại bên ngoài của phage ngắn, nếu để thời gian kéo dài
phage sẽ bị bất hoạt 2.Trạng thái sinh trưởng (hay phage độc lực)
-phage xâm nhập vào tế bào vi khuẩn nhưng k nhân lên tạo ra các hạt phage
mới và gây hậu quả fá vỡ tế bào vi khuẩn 3.Phage ôn hoà (còn gọi là tiền
phage hay prophage)
-Phage ôn hoà xâm nhập vào tế bào vi khuẩn nhưng k nhân lên, AN của phage đc tích hợp với AN của tế bào vi khuẩn và tồn tại song song cung tế bào vi khuẩn
-Trạng thái ôn hoà chỉ là tạm thời Khi có các kích thích lí hoá học, AN của phage lại tách khỏi AN của vi khuẩn
phage có độc lực, thực hiện qtrình nhân lên và gây vỡ tế bào
-Những vi khuẩn mang phage ôn hoà gọi là phage tiềm tan hay là tế bào sinh dung giải-Gen của phage ôn hoà có thể tạo ra 1 số thay đổi đặc tính của vi khuẩn như tạo ra ngoại độc
tố (vi khuẩn bạch cầu, lien cầu)
Câu 47: Tiệt trùng là gì? khử trùng là gì? Nêu các phương pháp đc sử dụng
., khí nóng khô: dung tử sấy, duy trì từ 170- 180C (.) lò hấp
., Hơi nước ở áp suất cao: dung lò hấp
+Tia bức xạ giàu năng lượng Vd: tia γ
+Ethylenoxid và Formaldehyd
+Lọc vô trùng
*Khử trùng:
Trang 20-ĐN: là làm cho vật đc khử trùng k có khả năng gây nh.trùng (chỉ tiệt trùng mầm bệnh
-(.) các cơ sở y tế, cần fối hợp các biện fáp khử trùng, tiệt trùng cho hợp lý dể ngăn
ngừa, hạn chế tối đa các trường hợp nh.trùng
-1 số hoá chất dung (.) khử trùng đc fa dung dịch lỏng làm chất sát khuẩn, nồng độ chất sát khuẩn đc sử dụng rất gần với liều độc cho cơ thể con ng, vì vậy chỉ dung thuốc sát khuẩn
để điều trị tại chỗ để fát huy hiệu quả
cần sử dụng đúng loại, đủ nồng độ và thời gian cần thiết tuỳ theo từng loại dụng cụ or vật cần khử trùng, tiệt trùng
Câu 48: thuốc ksinh là gì? kể tên các các nhóm thuốc ksinh chủ yếu
*ĐN: là những chất có tác dụng tiêu diệt or kìm hãm sự ptriển của vi khuẩn ngay ở nồng độ thấp 1 cách đặc hiệu Nó tác dụng lên vi khuẩn ở tầm ptử, vào 1 vtrí qtrọng or 1 pư sống còn của vi khuẩn
Trang 21Câu 50: cơ chế tác dụng của thuốc ksinh
cho vd minh hoạ
-Cơ chế chung: ksinh ở nồng độ thấp đã có khả năng ức chế or tiêu diệt vi khuẩn 1 cách đặc hiệu, = cách gây rối loạn pư sinh học ở tầm ptử
*Cơ chế cụ thể
-Ksinh ức chế qtrình tổng hợp vách Ksinh ức chế qtrình tổng hợp bộ khung peptidoglican làm cho vi khuẩn sinh ra sẽ k có vách và do đó sẽ bị tiêu diệt vd: ksinh nhóm β- lactan, vancomycin
-Gây rối loạn chức năng màng nguyên tương: chức năng quan trọng nhất của màng sinh chất dối với tế bào là thẩm thấu chọn lọc Khi ksinh tác dộng vào màng sinh chất sẽ làm cho các tphần (.) bào tương của vi khuẩn bị thoát ra ngoài và nc từ bên ngoài ào ạt vào (.) dẫn đến chết Vd: polymyxin, colistin
-ức chế sinh tổng hợp Pr Nơi tác động là riboxom 70S trên polyxom của vi khuẩn
+Ksinh gắn vào tiểu fần 30S (như streptomycin) sẽ ngăn cản sự hoạt động của mARN or ức chế chức năng của tARN ( như tetracylin)
+Ksinh gắn vào tiểu fần 50S (như Erythromycin, chloramphenicol) => cản trở sự liên kết, hình thành các chuỗi aa tạo ptử Pr cần cho tế bào sống
-Ức chế sinh tổng hợp acid nucleic
+Ksinh có thể ngăn cản sự sao chép của ADN mẹ ADN con.vd Nhóm Quinolon
+Ksinh có thể gắn ARN-polymease ngăn cản
tổng hợp ARN
+Ức chế tổng hợp các chất chuyển hoá cần thiết ngăn cản sự hình thành các
nucleotide vd sunfamid và trimethothapim
=> Như vậy, mỗi ksinh chỉ tác dụng lên 1 điểm nhất định (.) tphần ctạo, ảnh hưởng đến 1 khâu nhất định (.) các pư sinh học káhc nhau của tế bào vi khuẩn ngừng trệ sự sinh trưởng và ptriển của tế bào Nếu vi khuẩn k bị ly gìải or bị thực bào thì khi k còn tác động của ksinh (ngừng thuốc) vi khuẩn có thể fục hồi trở lại
Câu 51:Tế bàoày hiện tượng kháng thuốc
thu đc của vi khuẩn:
*Đn: kháng thuốc là hiện tượng vi khuẩn gây bệnh k còn nhạy cảm với ksinh sử dụng (ksinh điều trị k có hiệu quả đvới vi khuẩn gây bệnh)
Trang 22- vi khuẩn trao đổi ctrúc ptử đích k cho thuốc bám vào Vd: kháng
cephalosporin: trao đổi PBPs, kháng aminoglycosid: trao đổi receptor
-Trao đổi con đường chuyển hoá và làm mất tác dụng của thuốc vd: kháng sulfonamide: k
sử dụng PABA để tổng hợp acid folic mà sử dụng chính acid folic (.) mtrường
-Trao đổi các enzym làm enzyme làm enzyme vẫn bảo đảm chức năng chuyển hoá, tổng hợp , k bị mất tác dụng bởi kháng sinh Vd: kháng quiralon = cách trao đổi ctrúc enzyme
ADNgyrase
*nguồn gốc:
-k lien quan đến di truyền
+vi khuẩn sống trong các ổ viêm mãn tính có thành dày, xơ hoá và ksinh k tiếp xúc đc với vi khuẩn
+vi khuẩn k có hoạt động chuyển hoá, k nhân lên nhưng k chết, ksinh k fát huy đc tác dụng+ vi khuẩn mất ctrúc điển hình và thuốc k còn
-chọn ksinh theo kết quả ksinh đồ, ưu tiên ksinh fổ hẹp, tác dụng đặc hiệu
-dùng ksinh đúng chỉ định, đủ liều lượng và
*Đn: ksinh đồ là các kĩ thuật thử nghiệm trên invitro để xđịnh độ nhạy cảm với thuốc
ksinh của vi khuẩn, giúp thầy thuốc chọn đc ksinh thích hợp với liều lượng ksinh thích hợp để đtrị cho các b.nhân bị bệnh nh.trùng do vi khuẩn
*Nguyên lí của kt ksinh ktán (.) thạch (ksinh
đồ định tính):
- Các thuốc ksinh đều có khả năng khuyếch tán tốt trong mtrường thạch
-Dùg các khoanh giấy đã tẩm ksinh khác nhau đặt lên bề mặt thạch đã fủ 1 lớp mỏng vi khuẩn Ksinh từ khoanh giấy khuyếch tán ra xquanh Sau thời gian nuôi cấy, nếu vi khuẩn nhạy cảm với ksinh xung quanh khoanh giấy sẽ có vùng ức chế vi khuẩn, nếu vi khuẩn
đề kháng k có vùng ức chế vi khuẩn
*Kt xđ nồng độ MIC: 1 lượng vi khuẩn cần thử như nhau đc đưa vào các mtrường như nhau có ksinh đc fa loãng dần theo bậc 2 sau thời gian nuôi cấy, MIC là nồng độ ksinh ở ống fa loãng nhất mà k quan sát thấy sự ptriển của vi khuẩn, MIC là nồng độ ksinh nhỏ nhất mà vẫn có tác dụng ức chế sự ptriển của vi khuẩn gây bệnh
Trang 23Câu 53: trbày các loại KNguyên của vi sinh vật và nêu ý nghĩa của chúng:
KN là chất khi vào cơ thể có tác dụng kích thích cơ thể đáp ứng miễn dịch hình thành kháng thể Kháng thể đc tạo ra có khả năng kết hợp đặc hiệu với KN đó
2.KN enzyme:
-1 số vi khuẩn có enzyme độc lực có tính KN tốt và kích thích tạo thành các kháng thể đặc hiệu
-Ý nghĩa: sử dụng KT này để trung hoà tác dụng gây bệnh của enzyme
-1 số KN enzyme cũng đc sử dụng (.) chẩn đoán: streptolysin O của liên cầu nhóm A để chẩn đoán bệnh = pư ASLO
3 KN vách tế bào (KNO):
-Gram (+): ngoài lớp peptidoglycan còn có các lớp như Pr M của lien cầu , Pr A của tụ cầu vàng
-Gram (-):Tính đặc hiệu của KNO đc quyết định = lớp polysaccharid ngoài cùng
Câu 54 Nêu các giả thuyết về nguồn gốc của virut?
Gợi ý trả lời:
Có 4 giả thuyến:
- Từ một nhánh của virut đã tiến hoá lên các vi sinh vật và các sinh vật ngày nay
- Thoái hoá của các sinh vật khác (do đời sống nội bào nên cấu tạo dần tiêu giảm)
- Sự đứt đoạn của các gen trong các cơ thể sinh vật khác - có nhiều bộ gen của virut giống một phần gen của các sinh vật, virut động vật có các đoạn xen
- Có nguồn gốc từ vũ trụ trong một điều kiện nào đó (sao chổi, thiên thạch ) được đưa đến Trái Đất
Câu 55 Phân biệt Viroit và Prion
Gợi ý trả lời:
Các đặc điểm Viroit Prion
Bản chất phân tử Phân tử ADN hoặc ARN trần Phân tử protein
Đối tượng gây bệnh Tế bào thực vật Tế bào động vật
Cơ chế gây bệnh Nhân lên nhờ hệ thống enzim của tế bào chủ Prion bình thường biến đổi thành prion độc gây thóai hóa hệ thần kinh
Ví dụ Bệnh củ khoai tây hình thoi
Bệnh hại cây dừa Bệnh bò điên (xốp não)
Câu 56 Trình bày sự phát triển của virut ở tế bào vi khuẩn?
Gợi ý trả lời:
Có hai khả năng:
Trang 24- Làm tan tế bào (phagơ độc): 5 giai đoạn gây độc.
- Không làm tan tế bào (phagơ ôn hoà): hệ gen virut nhân lên cùng tế bào chủ qua nhiều thế
hệ tế bào Tế bào có thể bị tan khi gặp điều kiện thích hợp
Câu 57 Cơ chế xâm nhập của virut vào tế bào vi khuẩn và tế bào động vật có gì khác nhau? Cấu trúc nào của tế bào qui định sự khác nhau đó?
Gợi ý trả lời:
- Khác nhau:
+ Virut vi khuẩn: chuyển hệ gen vào tế bào chủ, capsit để lại bên ngoài tế bào
+ Virut động vật: phần lớn đưa cả nucleocapsit vào tế bào, capsit bị loại bỏ sau khi xâm nhập
- Cấu trúc qui định sự sai khác: thành tế bào vi khuẩn
Câu 58 Virut thực vật được phát tán và xâm nhập bằng cách nào? Chúng gặp những trở ngại gì?
Gợi ý trả lời:
- Virut thực vật phát tán nhờ gió và đi vào tế bào chủ qua các vết thương hoặc được mang bởi sinh vật trung gian (giun, côn trùng )
- Virut khó xâm nhập vào tế bào thực vật do không có thụ thể, có thành tế bào
Câu 59 Vì sao mỗi loại virut chỉ xâm nhập một loại tế bào vật chủ xác định? Làm thế nào để phagơ không thể xâm nhập vào tế bào vi khuẩn?
Gợi ý trả lời:
- Vì virut chỉ bám một cách đặc hiệu khi có thụ thể thích hợp
- Phagơ không thể xâm nhập vào tế bào vi khuẩn khi:
+ Thành tế bào bị phá hỏng, không còn thụ thể
+ Tạo các chủng vi khuẩn đột biến, làm thay đổi thụ thể trên thành tế bào
Câu 60 Sự tổng hợp protein của phagơ được điều khiển bởi yếu tố nào? diễn ra ở đâu?
Gợi ý trả lời:
- Điều khiển bởi hệ gen của phagơ
- Diễn ra ở riboxom của tế bào vi khuẩn
Câu 61 Nêu kết quả của sự nhân lên của virut trong tế bào?
Gợi ý trả lời:
- Làm tan tế bào
- Biến tế bào thành tế bào tiềm tan
- Làm thay đổi cấu trúc nhiễm sắc thể của tế bào, sinh khối u
- Kích thích tế bào sản xuất inteferon
Câu 62 Có phải lúc nào virut cũng phá vỡ tế bào vật chủ hay không? Giải thích? Cho ví dụ?
+ Biến thành tế bào tiềm tan (virut ôn hoà)
Trang 25Câu 63 Vật chất di truyền của virut được nhân lên và sử dụng để tạo virut mới như thế nào trong tế bào chủ?
Gợi ý trả lời:
1 Nếu là virut ADN:
ADN virut mARN (sớm)
ADN polimeraza
ADN virut mARN (muộn)
Virut mới Protein (capsit)
2 Nếu là virut ARN: 2 loại
* Không có quá trình phiên mã ngược:
ARN bổ sung ARN virut
ARN virut
(vai trò mARN)
Protein (capsit) Virut mới
*Có quá trình phiên mã ngược:
mARN Protein (capsit)
phiên mã ngược
ARN virut ADN
enzim trancriptaza
ARN Virut mới
Câu 64 So sánh đặc điểm sinh học của virut với vi khuẩn?
Gợi ý trả lời:
1 Giống nhau:
- Cấu tạo từ hai loại vật chất cơ bản: axitnucleic và protein
- Mang những đặc trưng cơ bản của sự sống: trao đổi chất, sinh trưởng, sinh sản, di truyền
- Quá trình sinh sản dựa trên cơ sở của quá trình tái sinh axitnucleic đặc thù của cơ thể
2 Khác nhau:
Virut Vi khuẩn
- Chưa có cấu tạo tế bào, có vỏ protein và lõi axitnucleic
- Chỉ chứa ADN hoặc ARN
- Dị dưỡng kiểu kí sinh bắt buộc
- Sinh sản nhờ bộ máy di truyền của tế bào vật chủ - Có cấu tạo tế bào, có riboxom
- Chứa ADN và ARN
- Tự dưỡng hoặc dị dưỡng kiểu kí sinh, cộng sinh, hoại sinh
- Sinh sản dựa vào bộ máy di truyền của chính mình
Câu 65 Prophagơ và plasmid có gì giống và khác nhau?
Gợi ý trả lời:
1 Giống nhau:
- ADN vòng, có khả năng tự sao
- Mang gen di truyền những đặc điểm nhất định
- Có thể gia nhập vào hệ gen của vi khuẩn
- Có thể nhân lên nhiều lần trong tế bào chủ
Trang 26- Có thể làm thể truyền.
2 Khác nhau: prophagơ có một số đặc điểm mà plasmid không có
- Có khả năng hình thành vỏ protein
- Có thể tồn tại ngoài tế bào chủ (1 thời gian ngắn)
- Có cơ chế xâm nhập tế bào chủ
- Có khả năng làm tan tế bào chủ (trở thành phagơ độc)
Câu 66 Bệnh đốm trắng ở tôm Sú là một dịch bệnh virut truyền nhiễm làm tôm chết hàng loạt Virut này có bộ gen là ADN và vật chủ là các loài tôm, cua Hãy cho biết:
a Đặc điểm cấu trúc và vòng đời của virut
b Các sự kiện diễn ra khi virut sinh sản và phá huỷ tế bào vật chủ
c Các con đường lây lan truyền bệnh của virut này
d Khi tôm bị bệnh có sử dụng kháng sinh penicillin để trị bệnh không? Vì sao?
e Khi ăn tôm bị bệnh, người ăn có bị bệnh không? Vì sao?
Gợi ý trả lời:
a Đặc điểm:
- Virut chưa có cấu trúc tế bào, gồm ADN được bao bọc bởi vỏ protein
- Là thể kí sinh bắt buộc, chỉ có thể tạo bản sao virut mới bên trong tế bào chủ bằng cách sử dụng bộ máy sinh tổng hợp của tế bào chủ
c Con đường truyền bệnh:
- Từ tôm mẹ bị bệnh sang ấu trùng và tôm con
- Từ các vật chủ bị bệnh khác trong ao nuôi sang tôm sú nuôi
d Không sử dụng penicillin để chữa Vì penicillin có khả năng ức chế sự tổng hợp thành phần peptidoglican ở thành tế bào vi khuẩn, nhưng thành phần này không có ở virut
e Người ăn tôm bệnh không bị bệnh Vì người không phải là vật chủ của virut nên virut không xâm nhiễm và gây bệnh ở người
Câu 67 Các câu sau đúng hay sai Hãy giải thích?
Câu hỏi Gợi ý trả lời
1 Các thuật ngữ viroit và virion là giống nhau Sai
- Viroit: các phân tử ADN hoặc ARN trần, một mạch có khả năng gây bệnh
- Virion: cấu trúc hạt virut đã được lắp ráp gồm protein bao bọc axitnucleic (virut ngoài tế bào)
2 Virur là dạng Prokaryota đơn giản nhất Sai Vì virut không thuộc nhóm Procaryota nó chưa có cấu tạo tế bào, kí sinh bắt buộc và có quá trình sinh sản đặc biệt
3 HIV có thể tìm thấy trong máu, tinh dịch, dịch nhày âm đạo của người bị nhiễm virut này Đúng Vì thế HIV có thể lan truyền dọc (di truyền) và lan truyền ngang (tiếp xúc tình dục, truyền máu, chung kim tiêm )
4 HIV có vật chất di truyền ARN, được phiên mã bởi enzim ARN polimeraza và thực hiện dịch mã Sai Vì chúng không có khả năng trên, chúng phải nhờ enzim phiên mã ngược
Trang 275 Trong quá trình sinh sản của virut đậu mùa có giai đoạn phiên mã ngược Sai Vì vật chất
di truyền của virut đậu mùa là ADN, không phải ARN
Câu 68 Hãy giải thích vì sao.
Câu hỏi Gợi ý trả lời
1 Virut chưa có cấu trúc tế bào vẫn được coi là một dạng sống? - Tổ chức cơ thể: cấu tạo
từ hai loại vật chất chủ yếu là protein và axitnucleic
- Có đủ các đặc trưng của cơ thể sống: trao đổi chất - năng lượng, sinh trưởng - phát triển, sinh sản, di truyền
2 Virut được coi là một dạng sống nằm ở ranh giới giữa vật sống và vật không sống? Do
đời sống kí sinh bắt buộc
- Ngoài cơ thể vật chủ, virut không biểu hiện sự sống (hoá tinh thể - tương tự chất vô cơ)
- Vào tế bào vật chủ, virut trở thành dạng sống, có đủ đặc trưng của cơ thể sống
3 Virut chỉ nuôi cấy ở cơ thể sống, không thể nuôi cấy trên môi trường nhân tạo? Vì
virut:
- Chưa có cấu tạo tế bào
- Kí sinh bắt buộc
- Có quá trình sinh sản đặc biệt
4 Mọi virut đều tồn tại dưới hai pha hình thái khác biệt? - Khi ngoài vật chủ, nó là một
virion, axitnucleic của chúng không nhân lên
- Trong tế bào chủ, nó là một axitnucleic đang nhân lên
5 Các virut vi khuẩn được sử dụng như là một mô hình cho việc nghiên cứu sự sao chép của virut? - Các tế bào vi khuẩn (vật chủ) dễ nuôi cấy - sinh trưởng nhanh trên các môi
trường đơn giản
- Khi lây nhiễm, virut có thể sản sinh nhiều virut trong thời gian ngắn
6 Phagơ gây độc ở một số tế bào vi khuẩn lại mất tính gây độc và gia nhập hệ gen của tế bào chủ? Vì trong tế bào chất của vi khuẩn đã xuất hiện protein ức chế làm tính gây độc của
phagơ không biểu hiện
7 Ít khi virut ôn hoà chuyển thành virut độc? - Trong tế bào đã xuất hiện một số loại
protein ức chế virut
- Hệ gen của virut đã gắn vào hệ gen của tế bào chủ, chỉ trong trường hợp đặc biệt mới tách ra
8 ARN đã được tinh chế từ các virut ARN sợi đơn (+) lại thường có khả năng lây
nhiễm? - Virut ARN sợi đơn (+) chứa hệ gen là một mARN mARN này được dịch mã sau
khi xâm nhập vào tế bào, tạo nên các protein cần thiết cho sự nhân lên của virut
- Virut ARN sợi (-), sự xâm nhập phải bao gồm một replicaza do virut mang theo
9 Bệnh do virut không chữa bằng chất kháng sinh? Vì virut kí sinh bắt buộc trong tế bào
chủ, thuốc kháng sinh không thể tiếp cận trực tiếp hoặc ảnh hưởng không đáng kể, phần lớn thuốc bị đào thải
10 Với những bệnh do virut gây ra, miễn dịch tế bào đóng vai trò chủ lực? Vì virut nằm
trong tế bào nên thoát khỏi sự tấn công của kháng thể