Đề cương môn Nhà nước và Pháp luật

VẤN ĐỀ 4: MỐI QUAN HỆ CỦA PHÁP LUẬT 1. Khái niệm: Pháp luật xã hội chủ nghĩa là hệ thống những quy tắc xử sự chung do nhà nước xã hội chủ nghĩa ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí của giai cấp công nhân và đại đa số nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và được đảm bảo thực hiện bằng bộ máy nhà nước và phương thức tác động của nhà nước trên cơ sở giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế của nhà nước nhằm xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa. Để nhận thức đầy đủ hơn về bản chất của pháp luật, chúng ta cần xem xét nó trong mối quan hệ với các lĩnh vực khác của đời sống xã hội.

VẤN ĐỀ 1: HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

1 Mở bài:

Hệ thống CT là một phạm trù cơ bản của khoa học chính trị Bởi vì nó là tổnghợp các vấn đề của thực tiễn CT, của đời sống chính trị Hơn nữa những vấn đề đókhông phải được xem xét rời rạc, lộn xộn, biệt lập mà là xem xét trong một chỉnhthể có tính hệ thống, có hình thái phát sinh, phát triển, có chủ thể, đối tượng, vớicác mối quan hệ chức năng, theo những vị trí, vai trò nhất định; có “đầu ra” và

“đầu vào”; có nội dung và hình thức, có hiện tượng và bản chất, … Trong mọi XH

có giai cấp, quyền lực của chủ thể cầm quyền được thực hiện bằng một hệ thốngthiết chế và tổ chức chức chính trị nhất định Đó là hệ thống chính tri HTCT xuấthiện cùng với sự thống trị của giai cấp, Nhà nước và thực hiện đường lối chính trịcủa giai cấp cầm quyền, do đó HTCT mang bản chất giai cấp của giai cấp cầmquyền Trong CNXH, giai cấp công nhân và nhân dân lao động là chủ thể thực sựcủa quyền lực, tự mình tổ chức và quản lý XH, quyết định nội dung hoạt động của

hệ thống CTXHCN

2 Khái niện HTCT: Hệ thống CT là tổ hợp có tính chỉnh thể các thể chế

chính trị (các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng CT, các phong trào XH, các tổchức CT- XH,…) được xây dựng theo một kết cấu chức năng nhất định, vận hànhtrên các nguyên tắc, cơ chế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị

+ Trong tập trung nguồn lực phục vụ cho nhiệm vụ XD đất nước

+ Kinh tế tăng trưởng khá Tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng bình quân7% năm từ năm1996; nông nghiệp phát triển liên tục; công nghiệp tang bìnhquaan13,5% hàng năm , hệ thống kết cấu hạ tầng của kinh tế phát triển, các chỉ tiêuchủ yếu của phát triển kinh tế đều đạt hoặc vượt kế hoạch đã đề ra

+ Văn hoá Xh có nhiều tiến bộ; đời sống ND tiếp tục được cải thiện; tình hình

CT - XH cơ bản ổn định; quốc phòng an ninh được tăng cường Công tác xâydựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng; hệ thống chính trị được củng cố Quan hệ

đối ngoại không ngừng được mở rộng, hội nhập quốc tế được tiến hành chủ động,tích cực và đạt kết quả tốt.

- Hạn chế, yếu kém: (SGT - T21)

Bên cạnh những thành tựu mà nguyên nhân gắn liền với hoạt động của hệthống chính trị, thì hệ thống chính trị Việt Nam cũng bộc lộ một số yếu kém.Những yếu kém có thể nhìn thấy trong cả các vấn đề của hệ thống chính trị, từ tổchức bộ máy, chức năng đến quan hệ , cơ chế, nguyên tắc vận hành…

+ Trước hết nói về Cơ chế, Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làmchủ Cơ chế này bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và XH vấn đề làlàm sao để cụ thể hoá nó và phân định chức năng, nhiệm vụ, phương thức hoạtđộng của các chủ thể, trong hệ thống chính trị Đây vấn là một bài toán chưa cóđáp số cuối cùng Vẫn còn tình trạng, Đảng bao biện làm thay, cơ quan Nhà nướcthụ động, chờ chủ trương, chỉ thị, hướng dẫn của Đảng; công tác của Đảng lẫn lộnvới công tác nhà nước,

+ Chúng ta còn vận dụng chưa tốt Các phương thức (hay còn gọi là cơ chế)thực thi quyền lực , chính trị( hành chính mệnh lệnh, thể chế, tư vấn và kiểm soátquyền lực) Thông thường nhiều nơi thường chú ý vận dụng một loại cơ chế mà ítphối hợp các cơ chế Vì thế mà nhiều nơi bắt người xét xử trái pháp luật, để xảy raoan sai Nhưng nhiều nơi thì thiếu kiên quyết, chỉ sử dụng vận động tuyên truyềnlàm cho các vụ thi hành án dây dưa không hiệu quả Nhiều nơi đã có quyết địnhcủa Nhà nước quy hoạch, đền bù giải phong mặt bằng nhưng nhân dân khôngchấp hành, xung đột kéo dài qua năm nay qua năm khác mà vẫn không xử lý dứtđiểm

+ Còn chưa thực hiện đúng các nguyên tắc của hoạt động của hệ thống chínhtrị…

+ Chưa vận dụng đúng đắn nguyên tắc tập trung dân chủ……

+ Còn quan niệm giản đơn về quyền lực thống nhất có phân công, kiểm soátgiữa các cơ quan Nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp tư pháp

- Những yếu kém nêu trên do cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó nguyên nhân chủ quan là chính:

1 Việc tổ chức thực hiện nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng chưatốt, ký luật kỷ cương chưa nghiêm

2 Một số quản điểm chủ trương chưa rõ; chưa có sự nhận thức thống nhất vàchưa được thông suốt ở các cấp các ngành

3 Cải cách hành chính tiến hành chậm, thiếu kiên quyết, hiệu quả thấp

4 Công tác tư tưởng lý luận, công tác tổ chức cán bộ có nhiều yếu kém, bất cập

- Các cơ quan Nhà nước có nhiều yếu kém bất cập

+ Cho đến nay, QH nước ta đã thông qua được năm bản Hiến pháp, khoảng

300 đạo luật (kể cả pháp lệnh) tốc độ làm luật ngày các cao, nhưng nhìn chung vẫnchưa đáp ưng nhu cầu phát triển đất nước và yêu cầu xây dựng Nhà nước phápquyền XHCN Trách nhiệm trình các dự án luật vẫn chủ yếu thuộc về Chính phủ,

hệ thống luật còn chưa hoàn chỉnh chưa đồng bộ, còn chồng chéo, mâu thuẫn, chấtlượng chưa cao, chưa sát với cuộc sống, tính khả thi thấp, phải điều chỉnh nhiềulần và phải có hướng dẫn của chính phủ mới thực thi được, mặt khác các VBhướng dẫn lại rất chậm

+ Do QH không chuyên trách nên đại biểu kiêm nhiệm nhiều, tiêu chuẩn đạibiểu chưa thật rõ, chưa đạt đến chuẩn mực nghị viên (nghị sỹ) còn gặp nhiều khókhăn giữa tiêu chuẩn và cơ cấu Do kiêm nhiệm, các đại biểu không có nhiều thờigian tiếp xúc với cử tri và thực hiện chức năng giám sát, điều kiện cho hoạt độngcủa đại biểu còn khó khăn

+ Hoạt động của QH có thời ký còn hình thức, hiện nay đã đi vào thực chấthơn, các hoạt động chất vấn, tranh luật dân chủ hơn, ND có thể theo dõi các phiênhọp qua các phương tiện thông tin đại chúng

+ Chính phủ nước ta là một chính phủ thực hiên sự quản lý Nhà nước trongmột điều kiện hầu như không kế thừa được gì từ bộ máy hành chính cũ (thực dân -phong kiến) Hơn nữa lại trải qua 30 năm điều hành chiến tranh, một thời gian dàitheo cơ chế quan lieu, bao cấp, động viên tinh thần… Mặc dù những phương pháp

đó trong thời chiến đã tỏ ra hiệu quả, nhưng trong thời bình, xây dựng và phát triểnkinh tế các biện pháp đó đã gây khó khăn cản trởcho việc thực thi pháp luật vàquản lý hành chính nhà nước , cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền

+ Mặt yếu kém của cơ quan hành pháp nước ta là bộ máy công chức…

- Hoạt động của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể ND cũng chưa ngang tầmvới chức năng, vai trò và tiềm năng của nó

4 Liên hệ:

* Giới thiệu khái quát về hệ thống chính trị ở cơ sở

Xã tôi công tác là xã nằm tiếp giáp với thị trấn Chờ, cách trung tâm huyện lỵYên Phong 3 km Phía Bắc và Tây Bắc giáp các xã Tam Giang, Hòa Tiến; phía

Đông giáp Thị trấn Chờ; phía Nam giáp xã Văn Môn; phía Nam và Tây Namgiáp huyện Đông Anh - Hà Nội Yên Phụ có hệ thống giao thông đường bộ rấtthuận tiện Con đường tỉnh lộ 286 (trước đây gọi là đường 16) đi từ Bắc Ninh tớiPhù Lỗ (Hà Nội) chạy qua trung tâm xã Phía Bắc của xã có đường cao tốc 18 chạyqua nối liền Yên Phụ với khu chế xuất Sóc Sơn và Sân bay Quốc tế Nội Bài (HàNội) Phía Đông có con đường liên xã ĐX1 nối liền Yên Phụ với Văn Môn và các

xã khác trong huyện Hiện nay còn có đường cao tốc 3B chạy qua

Phía Tây của xã có đường liên huyện ĐH6 thông sang Đông Anh và vùngngoại ô Hà Nội Yên Phụ có hệ thống giao thông đường bộ rất thuận tiện Conđường tỉnh lộ 286 (trước đây gọi là đường 16) đi từ Bắc Ninh tới Phù Lỗ (Hà Nội)chạy qua trung tâm xã Phía Bắc của xã có đường cao tốc 18 chạy qua nối liền YênPhụ với khu chế xuất Sóc Sơn và Sân bay Quốc tế Nội Bài (Hà Nội) Phía Đông cócon đường liên xã ĐX1 nối liền Yên Phụ với Văn Môn và các xã khác tronghuyện Hiện nay còn có đường cao tốc 3B chạy qua

Phía Tây của xã có đường liên huyện ĐH6 thông sang Đông Anh và vùngngoại ô Hà Nội

Dân số toàn xã có 10.707 người với 2.285 hộ Xã có diện tích 5,63 km², trong

đó đất canh tác nông nghiệp là 362,36 ha Bình quân diện tích theo đầu người là

uy tín của hệ thống chính trị Kinh tế-XH từng bước phát triển và ổn định, đời sốngcủa nhân dân trên địa bàn xã được cải thiện đáng kể Thu nhập bình quân đầungười đạt sấp sỉ 35 triệu đồng (giá hiện hành)/người/ năm

Có thể nói hệ thống chính trị ở cơ sở đã từng bước được định hình và khôngngừng đổi mới theo hướng ngày càng phù hợp hơn đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụngày càng nhiều, càng khó khăn, phức tạp hơn Cụ thể:

- Hệ thống chính quyền, MTTQ và các đoàn thể ND cấp xã được củng cố kiệntoàn, chất lượng hoạt động được nâng lên

- Hoạt động của chính quyền có nhiều đổi mới, tiến bộ, hiệu lực, hiệu quảđược tăng cường, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển KT - XH trên địa bàn xã

- Hoạt động của MTTQ và các đoàn thể ND cấp xã đã có nhiều đổi mới theohướng “đa dạng, thiết thực, gần dân”.

- Công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng; thực hành tiết kiệm, chốnglãng phí được tập trung chỉ đạo đạt kết quả bước đầu

- Công tác XD, chỉnh đốn Đảng, gắn với triển khai cuộc vận động “Học tập vàlàm theo tấm gương đạo đức HCM” được tổ chức thực hiện đồng bộ và đạt đượckết quả quan trọng

- Công tác XD Đảng và tình hình Đảng bộ đã có chuyển biến tích cực

- Công tác chính trị, tư tưởng được chú trọng, bám sát yêu cầu nhiệm vụ ở địaphương

- Công tác tổ chức cán bộ tiếp tục đổi mới và được chọn làm khâu đột pháchuyển biến tích cực trên các lĩnh vực: Đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng vàthực hiện chính sách cán bộ

- Công tác kiểm tra, giám sát được triển khai có hiệu quả

- Công tác dân vận có sự chuyển biến tiến bộ đặc biệt là công tác bình đẳnggiới, tôn giáo được quan tâm, chỉ đạo

- Phương thức lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng tiếp tục được đổi mới theohướng mở rộng theo hướng dân chủ, sát cơ sở

- Việc thực hiện dân chủ trong Đảng bộ và đời sống XH có nhiều tiến bộ

sự sáng tạo và suy nghĩ giám làm, giám chịu của cá nhân người lãnh đạo

- Đội ngũ cán bộ còn yếu về năng lực, trình độ, học vấn, không ít cán bộ cơ sởsuy thoái đạo đức, phẩm chất và lối sống

- Chế độ đãi ngộ cho cấn bộ cấp xã chưa hợp lý, còn nhiều bất cập

* Nguyên nhân hạn chế:

- Nguyên nhân khách quan: khối lượng công việc ở cơ sở là khá lớn, một số

văn bản pháp luật ban hành chậm, thiếu đồng bộ, không ít nội dung còn chồng chéo

- Nguyên nhân chủ quan: công tác chỉ đạo, điều hành tổ chức thực hiện của cơ

sở còn hạn chế, thiếu năng động, quyết liệt

* Một số giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở:

Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấphành Trung ương Đảng khóa IX, góp phần bảo đảm ổn định chính trị - xã hội, thựchiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng - anninh theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, xin đề xuất một số giải phápnhằm đổi mới phương thức hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ

sở Cụ thể:

Một là, các đảng bộ, chi bộ ở xã, phường, thị trấn cầnnâng cao nhận thức và

thực hiện đúng vai trò hạt nhân lãnh đạo của hệ thống chính trị ở cơ sở Đảng lãnhđạo phải bằng chủ trương, định hướng, không bao biện làm thay công việc củachính quyền; phát huy tính chủ động, sáng tạo và tinh thần trách nhiệm trong việcthực hiện đường lối của Đảng Đổi mới phương thức lãnh đạo của đảng bộ, chi bộ,trước hết là đổi mới việc ra nghị quyết và chỉ đạo thực hiện các nghị quyết củaĐảng; đa dạng hóa các nội dung sinh hoạt của các tổ chức cơ sở đảng Tăng cườngcông tác kiểm tra, giám sát thực hiện nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ vàquy chế làm việc; tăng cường công tác giáo dục rèn luyện nâng cao phẩm chất đạođức cách mạng cho cán bộ, đảng viên ở cơ sở

Hai là, đối với chính quyền cơ sở xã, phường, thị trấn, cần có mô hình tổ

chức hợp lý, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động Không tổ chức HĐND ởphường theo kết quả thực hiện thí điểm ở 10 tỉnh, thành phố trong cả nước; đồngthời, xác định rõ mô hình chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn đối với xã,phường, thị trấn để có cơ chế quản lý phù hợp với đối tượng quản lý Phát huymạnh mẽ vai trò của cơ quan hành chính trong việc mở rộng và thực hiện tốt quychế dân chủ ở cơ sở, cụ thể hoá phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểmtra.Mọi hoạt động của cơ quan hành chính ở cơ sở phải hướng vào mục tiêu phục

vụ dân; giải quyết đúng đắn và nhanh chóng các công việc có liên quan trực tiếpđến đời sống của nhân dân Giáo dục cán bộ, công chức cơ sở có phong cách

"trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân", "nghe dân nói,nói dân hiểu, làm dân tin" Phát huy vai trò tự quản trong cộng đồng dân cư của tổchức thôn, buôn, khu phố

Ba là, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt

Nam và các tổ chức chính trị - xã hội theo hướng mở rộng, đa dạng hoá các hìnhthức tập hợp quần chúng nhân dân, đáp ứng yêu cầu và chăm lo lợi ích thiết thực,chính đáng và hợp pháp của nhân dân Phát huy vai trò tham gia xây dựng chínhquyền, giám sát các hoạt động của chính quyền, nhất là đối với các phường không

tổ chức HĐND; nâng cao chất lượng phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các

tổ chức thành viên.Mở rộng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân đi đôi với giữvững kỷ cương, kỷ luật Có cơ chế để nhân dân tham gia, giám sát các hoạt độngcủa tổ chức cơ sở đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân một cách thiết thực;tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, nhất là ở những nơi có đông đồng bào cóđạo, đồng bào dân tộc ít người Tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chế,quy định và làm rõ mối quan hệ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở.Đẩy mạnh thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống vănhoá ở khu dân cư”, kịp thời giải quyết những vướng mắc phát sinh trong nội bộnhân dân, không để những mâu thuẫn nhỏ tích tụ lâu ngày trở thành “điểm nóng”.

Bốn là, cần có chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho hệ thống chính trị cấp

cơ sở Có cơ chế tuyển dụng những trí thức trẻ có đủ tiêu chuẩn về phẩm chất chínhtrị, đạo đức, năng lực chuyên môn vào các cơ quan của Đảng, chính quyền và cácđoàn thể chính trị - xã hội Quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở, nhất là vùngbiên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người Thực hiện tốt công tácquy hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức trong các tổ chức của hệthống chính trị cơ sở; đồng thời đi đôi với việc đổi mới nội dung, chương trình đàotạo phù hợp với chức danh, công việc của cán bộ, công chức cơ sở

Năm là, đối với những cơ sở yếu kém, phức tạp, có biểu hiện vi phạm quyền

làm chủ của nhân dân và có nhiều đơn thư, khiếu nại, tố cáo hoặc có diễn biếnphức tạp về chính trị - xã hội, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoànthể cần theo dõi, nắm chắc mọi diễn biến để đánh giá đúng tình hình; tiến hànhthanh tra, kiểm tra, kết luận rõ đúng, sai và xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viênsai phạm, đồng thời có giải pháp cụ thể, thiết thực để sửa chữa, khắc phục, tạo sựthống nhất trong nhận thức, hành động ở các tổ chức cơ sở đảng và cộng đồng dâncư; kịp thời giải quyết những kiến nghị chính đáng của nhân dân

Sáu là, tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật hiện đại cho hoạt

động của hệ thống chính trị cơ sở, nhất là đảm bảo các điều kiện làm việc cho bộ phận

“một cửa” theo chủ trương cải cách hành chính của Chính phủ giai đoạn 2011-2020,nhằm đáp ứng với tình hình nhiệm vụ của thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá vàhội nhập quốc tế

5 Kết bài:

Hệ thống chính trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vậnđộng nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước, tăng cường đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy quyền làm chủ của

nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của

cộng đồng dân Đổi mới HTCT đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ, tổng thể, từ đổi mớiĐảng lãnh đạo, Chính phủ, hệ thống tư pháp, Mặt trận Tổ quốc, hệ thống bầu cử;

đổi mới cơ chế, nguyên tắc hoạt động và quan hệ giữa các bộ phận cấu thànhHTCT Mặc dù vậy, trọng tâm của đổi mới HTCT nước ta như Đảng ta xác định là:

“cải cách hành chính, xây dựng nhà nước trong sạch vững mạnh” Khâu có ý nghĩasống còn là đổi mới HTCT ở cơ sở Đổi mới HTCT đồng thời phải thực hiện tốtQuy chế dân chủ ở cơ sở, dân chủ hóa đời sống xã hội, mở rộng dân chủ trực tiếp,thực hiện tốt hơn dân chủ đại diện, tạo điều kiện cho nhân dân thực sự tham giangày càng đông đảo và hiệu quả vào công việc của Nhà nước và xã hội

VẤN ĐỀ 2: NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

Mở bài: Pháp quyền là một khái niệm được hình thành và phát triển dọc theo

chiều dại lịch sử của văn minh nhân loại Các nội dung, nguyên tắc cơ bản củapháp quyền đã không ngừng được giải thích, bổ sung và hoàn thiên theo từng giaiđoạn và từng thời kỳ kịch sử Từ thời Hy Lạp cổ đại, tư tưởng pháp quyền xuấthiện nơi mà nền dân chủ sơ khai đã được hình thành

Tư tưởng và học thuyết pháp quyền hiện đại của phương tây được truyền bávào Việt nam kể từ khi Nguyễn Ái Quốc, người sáng lập ra nước Việt Nam dânchủ cộng hòa, tiến hành cuộc đấu tranh nhằm vạch trần và lên án chế độ cai trị hàkhắc, tàn bạo, phi nhân tính, phi pháp quyền của chính phủ pháp tại thuộc địa VN.Cách mạng tháng tám thành công và bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nướcVNDCCH đã khẳng định quyết tâm của toàn thể dân tộc VN không chỉ trong mụctiêu độc lập dân tộc mà còn trong mục tiêu độc lập dân tộc mà còn trong mục tiêuphấn đấu vì một chế độ pháp quyền độc lập dân chủ

Hiến pháp năm 1946 đã trở thành các giá trị pháp luật hiện thực trong điềukiện lịch sử cụ thể của VN, đây được coi là chuẩn mực hiến định đầu tiên cho xâydựng nhà nước pháp quyền ở VN

ĐHĐB toàn quốc làn thứ X đã xác định đặc trưng cchur yếu của XH XHCN

mà chúng ta xây dựng là: : “Có nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của ĐCS” Vì vậy, để đi lên CNXH cùngvới việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN

ĐH đã chỉ rõ yêu cầu tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhândân, do nhân dân, vì nhân dân ở nước ta hiện nay

1 Khái niệm Nhà nước pháp quyền: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

nghĩa là nhà nước XHCN thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; tất cảquyền lợi Nhà nước thuộc về nhân dân; bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp, quản

lý xã hội theo pháp luật nhằm phục vụ lợi ích và hạnh phúc của nhân dân, do Đảngtiên phong của GCCN lãnh đạo đồng thời chịu trách nhiệm trước nhân dân và chịu

sự giám sát của nhân dân

2 Đặc trưng của Nhà nước pháp quyền XHCNVN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân:

- Đó là Nhà nước thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; bảo đảmtất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân

- Đó là Nhà nước tổ chức, hoạt động theo nguyên tắc quyền lực nhà nước làthống nhất, nhưng có sự phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trongquá trình thực hiện quyền lực nhà nước về mặt lập pháp, hành pháp và tư pháp

- Đó là Nhà nước được tổ chức, hoạt động trên cơ sở Hiếp pháp và pháp luật,bảo đảm tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật trong đời sống xã hội

- Đó là Nhà nước tôn trọng, thực hiện và bảo vệ quyền con người, tất cả vìhạnh phúc của con người; bỏa đảm trách nhiệm giữa nhà nước và công dân, thựchành dân chủ gắn với tăng cường kỷ cương, kỷ luật

- Đó là Nhà nước do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo đồng thời bảo đảm

sự giám sát của nhân dân, sự giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốcViệt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận

- Đó là Nhà nước thực hiện đường lối hòa bình, hữu nghị với nhân dân cácdân tộc và nhà nươc trên thế giới trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền toànvẹn lãnh thổ của nhau, không cân thiệp vào công việc nội bộ của nhau và cùng cólợi, đồng thời tôn trọng và cam kết thực hiện các công ước, điều ước, hiệp ướcquốc tế đã tham gia, ký kết, phê chuẩn

3 Các yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN:

Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở nước ta hiện nay phải đáp ứng cácyêu cầu dưới đây:

- Xây dựng được một Nhà nước thực sự của nhân dân, do nhân dân, vì nhândân bảo đảm thực hiện ngày càng đầy đủ nền dân chủ XHCN Cơ cấu tổ chức và

cơ chế hoạt động của Nhà nước phái đảm bảo tất cả quyền lực nhà nước thuộc vềnhân đân, bảo đảm quyền làm chủ, quyền con người của nhân dân, tất cả vì hạnhphúc của nhân dân

- Xây dựng một Nhà nước có đủ năng lực quản lý kinh tế, quản lý xã hội cóhiệu quả, phát huy được mọi tiềm năng của dân tộc; đồng thời, tiếp thu hợp lýnhững thành tựu khoa học – kỹ thuật, công nghệ mới của thế giới và những tinhhoa văn hóa của nhân loại

- Xây dựng Nhà nước có bộ máy gọn nhẹ, được tổ chức chính quy, có quy chếlàm việc khoa học, bảo đảm kiểm tra, giám sát và điều hành được hoạt động của xãhội, cũng như hoạt động của bản thân bộ máy nhà nước

- Xây dựng nhà nước hoạt động trên cơ sở pháp luật, thực hiện quản lí xã hộitheo pháp luật, giữ vững kỉ cương nhà nước và trật tự xã hội,bảo đảm an ninh,quốc phòng, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng.

- Xây dựng một nhà nước có đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, toàn tâm,toàn ý,phục vụ nhân dân, có trách nhiệm với dân, đồng thời có bản lĩnh chính trị,năng lực quản lí, loại trừ được bệnh quan liêu , tham nhũng, đặc quyền, đặc lợi, viphạm quyền làm chủ của nhân dân

- Bảo đảm giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước

- Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vìa nhândân phải trở thành định hướng, yêu cầu bao trùm toàn bộ tổ chức hoạt dộng củanhà nước, đồng thời là trách nhiệm, của Đảng, Mặt trận Tổ Quốc và các tổ chứcthành viên của Mặt trận và mọi công dân

Quan điểm nêu trên đòi hỏi các yêu cầu, nội dung xây dựng Nhà nước phápquyền XHCN phỉa được quán triết trong quá trình đổi mới tổ chức hoạt động củaQuốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, trong cái cách nền hành chính nhà nước, cảicách tư pháp, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cũng như trong đổi mới cơ chếvận hành của nhà nước

Xây dựng Nhà nước pháp quyền trong điều kiện Đảng duy nhất cầm quyênđòi hỏi Đảng phỉa đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước, quan tâm thíchđáng cho việc lãnh đạo xây dưng nhà nước, xây dựng và thực hiện pháp luật, đồngthời bảo đảm cho các tổ chức Đảng và đảng viên hoạt động trong khôn khổ Hiếnpháp và pháp luật, tôn trọng các thể chế của Nhà nước Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

và các thành viên của Mặt trận cũng tuân thủ pháp luật, thực hiện đầy đủ nghĩa vụtrước Nhà nước và xã hội, đồng thời có những hình thức thích hợp thực hiện tốt vaitrò giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng nhà nước, tham gia quản lýnhà nước

4 Liên hệ:

Địa phương nơi tôi công tác là một xã nằm ở phía tây nam của huyện, cóđường QL18 và tỉnh lộ 279 chạy qua Thuận lợi cho việc tiếp thu văn hóa vănminh của đát nước, các vùng, cũng như việc buôn bán trao đổi hàng hóa

Diện tích tự nhiên 553,96 ha, trong đó diện tích đất trồng lúa là 339,8 hachiếm 61,35% tổng diện tích, dân số 11.972 khẩu phân bố đều ở 5 thôn, với diêntích hơn 1,5km2 ….có 5 hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp với 2.759 hộ

- Các tổ chức trong hệ thống chính trị ổn định, địa bàn xã tập trung Số lượngđảng viên 203 đ/c chiếm khoảng 3,0% dân số

* Ưu điểm:

Nắm bắt chủ trương, đường lối của ĐHĐ các cấp, cùng với nhân dân trong xã

đã đồng lòng xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN và đạt được những thành tựunhất định

Tình hình chính trị trên địa bàn khá ổn định, nhân dân lao động thực hiệnngày càng tốt hơn quyền làm chủ của mình thông qua các hình thức dân chủ đạidiện và dân chủ trực tiếp, tham gia tích cực vào xây dựng và bảo vệ nhà nước,kiểm tra giám sát hoạt động của nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước

Kinh tế có bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây: Tốc độ tăngtrưởng kinh tế ước đạt 18% so với cùng kỳ; Tổng giá trị sản xuất: 198,6 tỷ đồng Thunhập bình quân đầu người đạt sấp xỉ 35 triệu đồng; Lương thực bình quân đầu người380,6 kg/người/năm Giá trị một canh ha canh tác đạt sấp xỉ 90 triệu đồng/ năm

- Có đội ngũ cán bộ trẻ, có trình độ năng lực, nhiệt tình năng động trong côngtác

* Khuyết điểm, yếu kém:

- Bộ máy tổ chức còn cồng kềnh, nhiều tầng, nhiều nấc, còn chồng chéo vềchức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; Hiệu lực và hiệu quả của bôn máy nhà nướcchưa cao

- Trách nhiệm, quyền năng của đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị chưađược xác định, quy định một cách chưa rõ rang, cụ thể làm triệt tiêu, hoặc giảm vaitrò sự sáng tạo và suy nghĩ dám làm, dám chịu của cá nhân người lãnh đạo

- Đội ngũ cán bộ còn yếu về năng lực, trình độ, học vấn; không ít cán bộ cơ

sở suy thoái đạo đức, phẩm chất và lối sống……

- Trong một số lĩnh vực chưa phát huy tốt vai trò chủ động tích cực của nhân dân

- Là một xã sản xuất nông nghiệp vẫn là chủ yếu, ngành nghề dịch vụ pháttriển nhỏ lẻ và phân tán chưa bền vững

* Một số giải pháp trong thời gian tới:

- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

- tiếp tục trưng cầu ý kiến của nhân dân, tham gia đóng góp ý kiến xây dựng,hoànthiện hệ thống pháp luật và thực hiện nghiêm minh pháp luật của nhà nước

- Tiếp tục cải cách thể chế và phương thức hoạt động của cơ sở để nâng saohiệu quả hoạt động của cơ sở

- Đẩy mạnh cải cách hành chính để thuân tiên cho nhân dân Đĩnh rõ chứcnăng, nhiêm vụ của cán bộ để nâng cao ý thức trách nhiệm và tính sáng tạo của cánhân trong công việc chung

- phát huy tối đa tính dân chủ, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tăng cường phápchế tại cơ sở

- Chăm lo con người, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của con người

- Quan tâm giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo của công dân.

- Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường pháp chế, quản lý xã hôi bằng phápluật, tuyên truyền, giáo dục toàn dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật

- Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có năng lực

- có kế hoạch, chính sách đào tạo cán bộ, công chức và sắp xếp đội ngũ cán

bộ công chức theo đúng chức danh, tiêu chuẩn Định kỳ kiểm tra, đánh giá chấtlượng cán bộ, công chức, kịp thời thay thế cán bộ, công chức thoái hóa, yếu kém

- Có chế độ, chính sách đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ với cán bộ xã, thôn…

- Phát huy vai trò của đảng viên, tổ chức Đảng, Mặt trân Tổ quốc, các đoànthể nhân dân, các cơ quan thông tin đại chúng và toàn xã hội trong đấu tranh chóngtham nhũng Có chính sách khen thưởng đới với người có thành tích, xử lý nghiêmnhững cán bộ, đảng viên vi phạm ở bất cứ cấp nào, lĩnh vực nào

VẤN ĐỀ 3: HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN

1 Khái niệm kỳ họp HĐND: Kỳ họp là phương thức hoạt động quan trọng

của HĐND và đại biểu HĐND Tại kỳ họp, HĐND thực hiện những nhiệm vụ,quyền hạn của mình bằng việc ra Nghị quyết quyết định những vấn đề quan trọngcủa địa phương

- Hình thức họp: HĐND họp công khai; khi cần thiết, HĐND quyết định họpkín theo đề nghị của Chủ tọa kỳ họp hoặc của Chủ tịch UBND cùng cấp

- Chuẩn bị kỳ họp: Ngày họp, nơi họp và chương trình kỳ họp HĐND phảiđược thông báo cho nhân dân biết, chậm nhất là năm ngày, trước ngày khai mạc kỳhọp Kỳ họp HĐND được tiến hành khi có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểuHĐND tham gia

- Đại biểu quốc hội, đại biểu HĐND cấp trên được bầu ở địa phương, Chủtịch UBMTTQ VN, người đứng đầu các đoàn thể nhân dân ở địa phương và đạibiểu cử tri được mời tham dự kỳ họp HĐND, được phát biểu ý kiến nhưng khôngbiểu quyết

- Tài liệu cần thiết của kỳ họp HĐND phải được gửi trước cho đại biểuHĐND theo quy định của pháp luật

- Kỳ họp thứ nhất của mỗi khóa Hội đồng nhân dân chậm nhất là 45 ngày kể

từ ngày bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân; đối với địa phương có bầu cử lại, bầu

cử thêm đại biểu Hội đồng nhân dân hoặc lùi ngày bầu cử thì thời hạn triệu tập kỳhọp thứ nhất được tính từ ngày bầu cử lại, bầu cử thêm

- Kỳ họp thứ nhất của mỗi khóa Hội đồng nhân dân do Chủ tịch Hội đồngnhân dân khóa trước triệu tập và chủ tọa cho đến khi HĐND bầu được Chủ tịchHĐND khóa mới Trường hợp khuyết Chủ tịch Hội đồng nhân dân thì một PhóChủ tịch Hội đồng nhân dân khóa trước triệu tập kỳ họp Nếu khuyết cả Chủ tịchHội đồng nhân dân, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân thì Thường trực Hội đồngnhân dân cấp trên trực tiếp chỉ định triệu tập viên và chủ tọa kỳ họp cho đến khiHĐND bầu được Chủ tịch HĐND khóa mới, đối với cấp tỉnh thì Ủy ban thường vụQuốc hội chỉ định triệu tập viên, để triệu tập kỳ họp Hội đồng nhân dân

- Nghị quyết và biên bản các phiên họp của Hội đồng nhân dân do Chủ tịchHội đồng nhân dân hoặc chủ tọa kỳ họp ký chứng thực Chậm nhất là 10 ngày kể

từ ngày bế mạc kỳ họp, nghị quyết, biên bản của kỳ họp Hội đồng nhân dân phảiđược Thường trực Hội đồng nhân dân gửi lên Thường trực Hội đồng nhân dân và

Ủy ban nhân dân cấp trên trực tiếp; đối với cấp tỉnh thì phải được gửi lên Ủy banthường vụ Quốc hội và Chính phủ Nghị quyết của Hội đồng nhân dân phải đượcgửi đến các cơ quan, tổ chức hữu quan để thực hiện Nghị quyết của Hội đồngnhân dân được đăng công báo địa phương, đưa tin trên các phương tiện thông tinđại chúng ở địa phương, niêm yết và lưu trữ theo quy định của pháp luật

- Tại phiên họp đầu tiên của mỗi khóa, HĐND bầu ban thẩm tra tư cách đạibiểu HĐND theo sự giới thiệu của chủ tọa kỳ họp Căn cứ báo cáo của Ban thẩmtra tư cách đại biểu, HĐND ra nghị quyết xác nhận tư cách đại biểu HĐND hoặctuyên bố việc bầu đại biểu nào đó là không có giá trị Trong nhiệm kỳ, nếu có bầu

cử bổ sung đại biểu thì HĐND thành lập Ban thẩm tra tư cách đại biểu được bầu

bổ sung, Ban thẩm tra tư cách đại biểu hết nhiệm vụ khi việc thẩm tra tư cách đạibiểu đã hoàn thành

- Tại kỳ họp thứ nhất của mỗi khóa, HĐND bầu chủ tịch HĐND trong số cácđại biểu HĐND theo sự giới thiệu của chủ tọa kỳ họp; Phó chủ tịch HĐND,Trưởng ban và các thành viên khác của Ban HĐND trong số các đại biểu HĐNDtheo sự giới thiệu của Chủ tịch HĐND; Chủ tịch UBND trong số các đại biểuHĐND theo sự giới thiệu của Chủ tịch HĐND; Phó chủ tịch UBND và các thànhviên khác của UBND theo sự giới thiệu của Chủ tịch UBND; Văn phòng HĐNDcấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác thư ký phục vụ kỳ họp HĐND

cấp tỉnh; Văn phòng HĐND-UBND cấp huyện chịu trách nhiệm tổ chức thực hiệncông tác thư ký phục vụ kỳ họp HĐND cấp huyện; UBND cấp xã chịu trách nhiệm

tổ chức thực hiện công tác thư ký phục vụ kỳ họp HĐND cấp xã

3 Liên hệ: HĐND huyện

3.1 Giới thiệu về huyện Yên Phong

Yên Phong là một huyện đồng bằng, nằm ở phía tây tỉnh Bắc Ninh, thuộcvùng Châu thổ Sông Hồng Yên Phong có 14 đơn vị hành chính bao gồm 01 thịtrấn và 13 xã Vị trí địa lý và các điều kiện thuận lợi về giao thông của huyện tạonên tiềm lực phát triển mạnh về kinh tế, thương mại, dịch vụ

Năm 2016, kinh tế huyện Yên Phong tiếp tục ổn định và tăng trưởng khá.Tổng sản phẩm GRDP ước đạt 3.537 tỷ đồng, tăng 8,1 % so với 2015; cơ cấu kinh

tế chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với nền kinh tế thị trường: Nôngnghiệp 25,1 % tăng 2%, bước đầu đã thực hiện một số mô hình sản xuất lúa hànghóa, lúa chất lượng cao và rau màu; công nghiệp - xây dựng cơ bản 42,2 % tăng9,9 %; dịch vụ 32,7% tăng 10,9 % so với 2015, nhất là dịch vụ phát triển mạnh liền

kề Khu công nghiệp

3.2 Giới thiệu về HĐND huyện

Có được kết quả như trên là nhờ có sự lãnh đạo đúng đắn, sát sao của Huyện

ủy, HĐND, UBND huyện, sự nỗ lực phấn đấu của cấp ủy Đảng, chính quyền cáccấp, các ban, ngành, đoàn thể từ huyện đến cơ sở và được sự đồng tình của nhândân trong huyện, trong đó phải nhấn mạnh vai trò quyết định chỉ tiêu, giải phápphát triển kinh tế - xã hội, vai trò giám sát của HĐND huyện

HĐND huyện Yên Phong khóa XIX, nhiệm kỳ 2016-2021 gồm có 39 đạibiểu Tại kỳ họp thứ nhất, ông Đặng Trần Trung - Bí thư Huyện ủy Yên Phongđược bầu giữ chức danh Chủ tịch HĐND huyện, ông Lưu Văn Mùi và ông KiềuVăn Hoàn được bầu làm Phó Chủ tịch HĐND huyện HĐND huyện Yên Phong cóhai ban: Ban Kinh tế - Xã hội và Ban Pháp chế Mỗi ban có 1 trưởng ban, 1 phótrưởng ban và 5 ủy viên Với kinh nghiệm hoạt động hội đồng nhân dân và sự bámsát các văn bản chỉ đạo của cấp trên, Thường trực HĐND huyện Yên Phong đãđiều hành tốt, linh hoạt, sáng tạo các nội dung hoạt động, đặc biệt là hoạt động kỳhọp HĐND, kết quả cụ thể là:

- Năm 2016 là năm đầu của nhiệm kỳ HĐND huyện khóa XIX, tại kỳ họp thứnhất Thường trực HĐND huyện Yên Phong đã tiến hành chuẩn bị chu đáo và tổchức kỳ họp đúng theo quy định:

+ Công tác triệu tập kỳ họp, thông báo nội dung chương trình kỳ họp đượcthực hiện đúng theo quy định Quyết định triệu tập và dự kiến chương trình kỳ họpđược gửi đến đại biểu HĐND và khách mời trước 10 ngày tổ chức kỳ họp