Sự tồn tại của nguyên hàm Định lí: Mọi hàm số f x liên tục trên K đều có nguyên hàm trên K.. Bảng nguyên hàm của một số hàm số sơ cấp... Nhóm kỹ năng: NGUYÊN HÀM CÁC HÀM SỐ PHÂN THỨC..
Trang 1Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 1 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Chủ đề 1: NGUYÊN HÀM_CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH NGUYÊN HÀM
I – TỔNG QUAN LÝ THUYẾT:
1 Nguyên hàm
a Định nghĩa: Cho hàm số f x xác định trên K ( K là khoảng, đoạn hay nửa khoảng) Hàm
số F x được gọi là nguyên hàm của hàm số f x trên K nếu F x' f x với mọi x K
b Định lí:
1) Nếu F x là một nguyên hàm của hàm số f x trên K thì với mỗi hằng số C , hàm số
G x F x C cũng là một nguyên hàm của f x trên K
2) Nếu F x là một nguyên hàm của hàm số f x trên K thì mọi nguyên hàm của f x
trên K đều có dạng F x C , với C là một hằng số
Do đó F x C C, là họ tất cả các nguyên hàm của f x trên K
3 Sự tồn tại của nguyên hàm
Định lí: Mọi hàm số f x liên tục trên K đều có nguyên hàm trên K
4 Bảng nguyên hàm của một số hàm số sơ cấp
Trang 2Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 2 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
II – PHƯƠNG PHÁP TÍNH NGUYÊN HÀM
1 Phương pháp đổi biến số
Định lí 1: Nếu f u du F u C và u u x là hàm số có đạo hàm liên tục thì
Vì v x dx dv u x dx dv' , ' nên đẳng thức còn được viết dưới dạng: u v uvd v ud
Trang 3Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 3 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
II – BÀI TẬP TỰ LUẬN MINH HỌA:
Nhóm kỹ năng: MỘT SỐ PHÉP BIẾN ĐỔI CƠ BẢN
a) 2 sin 4x3cos 5x1dx b) 4 sin 22 x6 cos2x xd
c) 2 sin 34 x xd d) sin 24 xcos 24 x xd
Trang 4Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 4 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
b) Ta có: 4 sin 22 x6 cos2x xd 2 1 cos 4 x 3 1 cos 2 xdx 3cos 2x2 cos 4x5dx
a) 2 sin 3 cos 2x x xd b) 6 sin 4 sin 2x x xd
c) cos 5 cos 2x x xd d) 8 sin 3 cos 2 sin 6x x x xd
Vậy 8sin 3 cos 2 sin 6x x x xd 2cosx2cos 5x2cos7x2cos11x xd
2 sin 5 2 sin 7 2 sin11
Trang 5Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 5 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
7) 3sin 2x2 cos7x1dx 8) 2 sin 22 x4 cos 42 x xd
9) 6 sin 24 x xd 10) sin4xcos4x xd
11) 8 sin 3 cos 6x x xd 12) 10 sin 2 sin 8x x xd
13) 4 cos 5 cos 3x x xd 14) 16 sin 2 cos 3 sin 6x x x xd
Nhóm kỹ năng: NGUYÊN HÀM CÁC HÀM SỐ PHÂN THỨC
Trang 6Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 6 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 7Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 7 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 8Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 8 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Thay x0 vào (*), ta được: 4 2 A A 2
Thay x1 vào (*), ta được: 4 B B 4
Thay x2 vào (*), ta được: 6 2C C 3
Sử dụng phương pháp đồng nhất thức như trên
Bài tập tương tự: Xác định các nguyên hàm sau:
Trang 9Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 9 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Ta có: 2x1 sin x xd 2x1 cos x2cosx xd 2x1 cos x2sinx C
Vậy x2 xcosx xd x2xsinx2x1 cos x2 sinx C '
Trang 10Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 10 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
1
.2
x x
Trang 11Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 11 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
1ln
Trang 12Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 12 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Ví dụ 2: Xác định nguyên hàm của hàm số f x trong các trường hợp sau:
a) f x e1 cos xsin x b) f x sin3xcos5x
Lời giải
a) I f x x d e1 cos xsinx xd
Đặt t 1 cosxdt sinx xd Khi đó: I e t td e t C e1 cos xC
b) I f x x d sin3xcos5x xd sinx1 cos 2xcos5x xd
Trang 13Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 13 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
.1
x t
Trang 14Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 14 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Nhận xét: So với phép đổi biến t 1 sin2x thì cách dùng vi phân tỏ ra khoa học hơn
Trang 15Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 15 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
x x
e
e x
e e
1
x x I
Trang 16Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 16 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
IV – BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM MINH HỌA:
Câu 1 Mệnh đề nào sau đây sai?
A Nếu F x là một nguyên hàm của f x trên a b; và C là hằng số thì
d
f x x F x C
B Mọi hàm số liên tục trên a b; đều có nguyên hàm trên a b;
C F x là họ nguyên hàm của f x trên /
x
32016
5
x
D 5
31
Trang 17Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 17 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 5 Cặp hàm số nào sau đây có tính chất: Có một hàm số là nguyên hàm của hàm số còn lại?
A sin 2x và cos2x B cos 2x và sin2x
Trang 18Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 18 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 19Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 19 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 12 Biết một nguyên hàm của hàm số f x 2 sin 4x là hàm số F x thỏa mãn 3
02
F Khi đó F x là hàm số nào sau đây?
A cos 4
24
x
22
x
F x
C cos 4
22
Trang 20Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 20 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Vậy 1
x C
4
ln
.4
x C
Câu 18 Tính F x( )xsinx xd ta được kết quả
A F x( )xsinxcosx C B F x( ) sin x x cosx C
C F x( ) sin x x cosx C D F x( )xsinxcosx C
Lời giải
Đặt u x ,dvsinx xd dudx v, cosx
Ta có: F x( ) xcosxcosx xd xcosxsinx C Chọn đáp án B.
Câu 19 Kết quả của xln 2 x xd là
Trang 21Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 21 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 22Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 22 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 23Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 23 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 24 Nguyên hàm của hàm số ( ) 1
A.f x x e( )d cosx sinx C B. f x x( )d ecosxsinx C
C. f x x( )d ecosxsinx C D. f x x e( )d cosxsinx C
V – BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM TỰ LUYỆN:
Câu 1 Mỗi khẳng định sau đúng hay sai (đánh dấu X vào ô thích hợp)?
Các cặp hàm số sau đây đều là nguyên hàm của cùng một hàm số:
Trang 24Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 24 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 2 Mệnh đề nào sau đây sai?
A Nếu F x là một nguyên hàm của f x trên a b; và C là hằng số thì
d
f x x F x C
B Mọi hàm số liên tục trên a b; đều có nguyên hàm trên a b;
C F x là một nguyên hàm của f x trên a b; F x/ f x , x a b;
Trang 25Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 25 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 6 Hàm số f x có nguyên hàm trên K nếu:
A f x xác định trên K B f x có giá trị lớn nhất trên K
C f x có giá trị nhỏ nhất trên K D f x liên tục trên K
Câu 8 Nếu f x liên tục trên khoảng D thì:
A f x không có nguyên hàm trên D B f x có đúng một nguyên hàm trên D
C f x có hai nguyên hàm trên D D f x có vô số nguyên hàm trên D
x
C 5
32016
5
x
31
Trang 26Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 26 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 27Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 27 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
sin
x C
x
Câu 20 Mỗi khẳng định sau đúng hay sai (đánh dấu X vào ô thích hợp)?
Các cặp hàm số sau đây đều là nguyên hàm của cùng một hàm số:
Đúng Sai a) 2
x
1
Trang 28Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 28 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 29Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 29 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
F Khi đó F x là hàm số nào sau đây?
A cos 4
24
x
22
x
F x
C cos 4
22
Trang 30Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 30 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 35 Nguyên hàm của hàm số f x( ) 4sin 2 cos x x là
Trang 31Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 31 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 41 Giá trị m để hàm số F x 4mx32x2m22x1 là một nguyên hàm của hàm số
Trang 32Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 32 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Trang 33Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 33 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 54 Biết một nguyên hàm của hàm số 2
Trang 34Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 34 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
x C x
Trang 35Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 35 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
21
Trang 36Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 36 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
123
f x x x C
Trang 37Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 37 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 79 Nguyên hàm của hàm số f x( ) 31 3 x là
x e
2
x e
x e
Trang 38Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 38 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
6
Câu 85 Tính F x( )xsinx xd ta được kết quả
A F x( )xsinxcosx C B F x( ) sin x x cosx C
C F x( ) sin x x cosx C D F x( )xsinxcosx C
Câu 86 Giả sử F x là nguyên hàm của hàm số 2
F x e C
Trang 39Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 39 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
A F x( ) xtanxln cosx C B F x( ) xcotxln cosx C
C F x( )xtanxln cosx C D F x( ) xcotxln cosx C
Câu 92 Tính F x( )x2cosx xd ta được kết quả
A F x( )x22 sin x2 cosx x C B F x( ) 2 x2sinx x cosxsinx C
C F x( )x2sinx2 cosx x2sinx C D F x( )2x x 2cosx x sinx C
Câu 93 Tính F x( )xsin 2x xd ta được kết quả
theo phương pháp đổi biến số, để tối ưu ta nên đặt biến số phụ
x t
x C
4
ln
.4
x C
D 3ln2x C
Trang 40Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 40 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 99 Để tính xe x2dx theo phương pháp đổi biến số, để tối ưu ta nên đặt biến số phụ
x e C
C e x2 C D x e x2 C
Câu 101 Để tính 12 1d
cos x x x
theo phương pháp đổi biến số, để tối ưu ta nên đặt biến số phụ
C tcos5x D tsin cos x x
Câu 104 Kết quả của sin cosx 5x xd là
6
cos
.6
x C
x C
Câu 105 Kết quả của 2x x21dx là
A
2 2
C t cosxsin x D t cosxsin x
Trang 41Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 41 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Câu 107 Kết quả của cos sin d
A 2 cosxsinx C B 2 cosxsinx C
C sinxcosx C D sinxcosx C
Câu 108 Để tính xe xdx theo phương pháp tính nguyên hàm từng phần, để tối ưu ta nên đặt
x x
e C
2
.2
x x x
Câu 111 Kết quả của x2cosx xd là
A 2 cosx x x 2sinx C B 2 cosx x x 2sinx C
C x2sinx x cosxsinx C D x2sinx2 cosx x2sinx C
Câu 112 Để tính xln 2 x xd theo phương pháp tính nguyên hàm từng phần, để tối ưu ta nên đặt
Trang 42Giáo viên:LÊ BÁ BẢO…0935.785.115… 42 CLB Giáo viên trẻ TP Huế
Xin phép quý thầy cô là những người sở hữu các câu hỏi có trong tài liệu, cho phép chúng em biên tập và sử dụng để giúp cho các em học sinh thân yêu có tư liệu học tập Vì mục đích không kinh doanh nên mong quý thầy cô đồng ý ạ, chúng em xin chân thành cảm ơn!
CLB sử dụng hệ thống sách chất lượng của NXBGD VN 2007, 2008, 2016 và các tài liệu tham khảo chất lượng từ Page Toán học Bắc Trung Nam
P/S: Trong quá trình sưu tầm và biên soạn chắc chắn không tránh khỏi sai sót, kính mong quí thầy cô và các bạn học sinh thân yêu góp ý để các bản update lần sau hoàn thiện hơn! Xin chân thành cảm ơn
CLB GIÁO VIÊN TRẺ TP HUẾ
Phụ trách chung: Giáo viên LÊ BÁ BẢO
Đơn vị công tác: Trường THPT Đặng Huy Trứ, Thừa Thiên Huế
Email: lebabaodanghuytru2016@gmail.com Facebook: Lê Bá Bảo
Số điện thoại: 0935.785.115