Tài liệu ôn thi tốt nghiệp môn hóa học

TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT HÓA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ CHƯƠNG I.. TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT HÓA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ  Este + NaOH  Có MSP = MEste

Trang 1

TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT HÓA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ

CHƯƠNG I ESTE – LIPIT I.ESTE:

1- Khái niệm: khi thay nhóm OH ở nhóm cacboxyl bằng nhóm OR’ ta thu được este

RCOOH + R’OH   H2SO4đ

RCOOR’ + H2O (p/ứ este hóa)

2- Tên: tên R’ (ancol) + tên gốc axit tương ứng (RCOO) + at

Ví dụ:

HCOOCH(CH3)2 : isopropyl fomiat CH2 =CHCOOCH3 : metyl acrylat CH3COOC6H5 : phenyl axetat

3- CTC este no, đơn chức : CnH2nO2 CTC este đơn chức : CxHyO2 ; RCOOR’

5- Tính chất hóa học: phản ứng thủy phân

+ Thủy phân trong môi trường axit: thuận nghịch, thu được axit và ancol

+ Thủy phân trong môi trường kiềm (p/ứ xà phòng hóa): 1 chiều, thu được muối và ancol

RCOOR

OH R RCOOH O

H RCOOR

O O

t

t SO H

''

'' 2 2 4,

Phản ứng của một số este đặc biệt:

* Este có dạng HCOOR’ : có phản ứng tráng gương (HCOOR’ → 2Ag)

* Este RCOOC6H5 : RCOOC6H5 + 2 NaOH  t o

RCOONa + C6H5ONa + H2O (2 muối)

6- Điều chế: RCOOH + R’OH   H2SO4đ RCOOR’ + H2O

CH3COOH + CH ≡CH → CH3COOCH=CH2

C6H5COOH + (CH3CO)2O → CH3COOC6H5 + CH3COOH

II.LIPIT

1 Khái niệm lipit: hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không tan trong nước, tan trong dm hữu cơ

2 Khái niệm chất béo: là trieste của glixerol với axit béo (triglixerit)

3 Tính chất hóa học: phản ứng thủy phân (tương tự este)

+ Thủy phân trong mtr axit: chất béo + H 2 O   H2SO4đ

axit béo + glixerol

(RCOO)3C3H5 + 3H2O   H

3RCOOH + C3H5(OH)3

+ Thủy phân trong mtr kiềm (xà phòng hóa): chất béo + NaOH  t o

muối của axit béo + glixerol

MỘT SỐ KIẾN THỨC HÓA HỌC CƠ BẢN LỚP 12

Trang 2

2 n

n

2 axit béo  6 trieste ; 3 axit béo  18 trieste

Các chất bị thuỷ phân

1.Este bị thuỷ phân trong môi trường axit- bazơ

a.Thuỷ phân trong môi trường axit

Este + H2O   H

CH3COOH + C2H5OH Este + H2O   H

Axit + andehit CH3COOCH=CH2 + H2O   H

Các axit béo + glixerol

b.Thuỷ phân trong môi trường bazơ (xà phòng hoá )

(RCOO)3C3H5 + 3NaOH   H

3RCOONa + C3H5(OH)3

Lipit + H2O   H

Muối của axit béo + glixerol

Một số trường hợp thuỷ phân đặc biệt của este (không chứa halogen) thường gặp trong bài toán định lượng là :

 Este + NaOH  1 muối + 1 anđehit

Este đơn chức có gốc ancol dạng công thức R-CH=CH-

 Este + NaOH  1 muối + 1 xeton

Este đơn chức với dạng công thức R’ –COO – C(R)=C(R”)R’’’

Thí dụ : CH3-COO-C(CH 3 )= CH 2 tạo axeton khi thuỷ phân

 Este + NaOH  1 muối + 1 ancol + H2O

Este- axit : HOOC-R-COOR’

 Este + NaOH  2 muối + H2O

Este của phenol: C 6 H 5 OOC-R

 Este + NaOH  1 muối + anđehit + H2O

Hiđroxi- este: RCOOCH(OH)-R’

 Este + NaOH  1 muối + xeton + H2O

Hiđroxi- este: RCOOC(R)(OH)-R’

 Este + NaOH  1 sản phẩm duy nhất

hoặc “m RẮN = mESTE + mNaOH”

Este vòng (được tạo bởi hiđroxi axit)

Trang 3

 Este + NaOH  Có MSP = MEste + MNaOH

Đây chính là este vòng nhưng được nhìn dưới góc độ khác mà thôi

MỘT SỐ PHẢN ỨNG HOÁ HỌC THƯỜNG GẶP

2 RCOOC6H5 + 2NaOH t0 RCOONa + C6H5ONa + H2O

3 C3H5(OOCR)3 + 3NaOH t0 3RCOONa + C3H5(OH)3

 3CH3COCl + H3PO4

8 CH3COONa(r) + NaOH(r)

0 CaO, t

9 CH3CH2COOH + Br2

0 photpho, t

C6H5OH + CH3COCH3

16 2CH3COONa(r) + 4O2

0 t

Na2CO3 + 3CO2 + 3H2O

17 CxHy(COOM)a + O2

0 t

M2CO3 + CO2 + H2O (sơ đồ phản ứng đốt cháy muối cacboxylat)

Trang 4

CHƯƠNG II CACBOHIĐRAT

 Khái niệm: Cacbohidrat là những hợp chất hữu cơ tạp chức, thường có CTC là Cn(H2O)m

 Tính chất hóa học chung:

Glucozơ Fructozơ Saccarozơ Mantozơ Tinh bột Xenlulozơ

α-glucozơ β – glucozơ

[C 6 H 7 O 2 (OH) 3 ] n Vòng 6 cạnh Vòng 5 cạnh 1 gốc α-glu;

1 gốc β – fruc

2 gốc glu

α-Amilozơ:

thẳng, xoắn Amilopectin:

C6H14O6

CH2OH(CHOH)4CHO + H2 o

t

CH2OH(CHOH)4CH2OH Glucozơ (M=180) Sobitol (M=182)

3) Phản ứng thủy phân của đisaccarit và polisaccarit

(C6H10O5)n + H2O t o

n C6H12O6

Tinh bột hoặc xelulozơ glucozơ

4) Phản ứng lên men rượu: C6H12O6 o

saccarozo fructozo

glucozo

ddNH AgNO H

43

mantozo mol

H

molAg glucozo

mol

ddNH AgNO

ddNH AgNO H

) 1 ( 2 )

)(

1 (

4 )

( 2

3 3

/

%

Trang 5

TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CƠNG NGHỆ KỸ THUẬT HĨA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ

a Monosaccarit : Glucozơ và fructozơ ( C6H12O6) M=180

b Đisaccarit : Saccarozơ và mantozơ ( C12H22O11) M=342

c Poli saccarit: Tinh bột và xenlulozơ ( C6H10O5)n M=162n

MỘT SỐ PHẢN ỨNG HỐ HỌC THƯỜNG GẶP

1.CH2OH[CHOH]4CHO+5CH3COOHXt,t 0

glucozơ amoni gluconat

5 C6H12O6 Men rượu 2C2H5OH + 2CO2 6 C6H12O6 Men lactic 2CH3–CHOH–COOH Axit lactic (axit sữa chua)

OH

H

OH H

OH

CH 2 OH

1

O H

OH

H

OCH3H

OH H

OH

CH2OH

2 3

4 5 6

12 CH2OH[CHOH]4CHO + Br2 + H2O  CH2OH[CHOH]4COOH + 2HBr

18 6nCO2 + 5nH2O a/s mặt trờiDiệp lục  (C6H10O5)n

19 (C6H10O5)n + nH2O Axit vô cơ loãng, t0 nC6H12O6

Trang 6

CHƯƠNG III AMIN – AMINO AXIT – PROTEIN I.AMIN

1 Khái niệm: khi thay nguyên tử H trong phân tử NH3 bằng gốc hidrocacbon ta thu được amin

2 CTC của amin no, đơn chức: CnH2n + 3N (hay CnH2n+1NH2)

CTC của amin đơn chức: CxHyN ( hay RNH2)

4 Tên gọi: CH3NH2 : metyl amin (metan amin)

C2H5NH2 : etyl amin (etan amin)

CH3-NH-CH3 : đimetyl amin (N-metyl metan amin)

CH3-NH-C2H5 : etyl metyl amin (N-metyl etan amin)

CH3-N-CH3 : tri metyl amin (N,N-đimetyl metan amin)

Lực bazơ : R-NH-R’ > RNH 2 > NH 3 > C 6 H 5 NH 2 (R là nhóm đẩy e như CH 3 , C 2 H 5 ,… )

Ví dụ: Lực bazơ giảm theo thứ tự : NaOH > (C2H5)2NH > C2H5NH2 > NH3 > C6H5NH2 > (C6H5)2NH

1 Khái niệm: hchc tạp chức, phân tử chứa đồng thời nhóm amino (-NH2) và nhóm cacboxyl (-COOH)

2 CTC của aminoaxit no, đơn chức: H2N-CnH2n-COOH hay CnH2n+1NO2

CTC của Aminoaxit : (H2N)a -R-(COOH)b

C C C C

Trang 7

Axit 2,6-điamino hexanoic

Axit

,

  điaminocaproic Lysin Lys

5 Tính chất vật lí: chất rắn kết tinh, dễ tan trong nước, nhiệt độ nóng chảy cao

6 Cấu tạo: thường tồn tại dạng ion lưỡng cực H2N-R-COOH  H3NRCOO

7 Tính chất hóa học:

+ Tính axit – bazơ: (NH2)b - R - (COOH)a

a > b  quỳ tím hóa đỏ Nếu a = b  quỳ tím không đổi màu

a < b  quỳ tím hóa xanh

+ Tính lưỡng tính: vừa tác dụng với axit (HCl) vừa tác dụng với bazơ (NaOH, KOH)

+ Phản ứng riêng của nhóm COOH: T/d với kim loại đứng trước H2, oxit bazơ, bazơ, ancol (xt HCl)

+ Phản ứng trùng ngưng: polime thuộc loại poli amit

Ví dụ: (-HN-[CH2]5-CO-)n : tơ capron (nilon-6)

(-HN-[CH2]6-CO-)n : tơ enang (nilon-7)

III.PEPTIT VÀ PROTEIN

1 Khái niệm peptit: chứa 2-50 gốc α-aminoaxit Liên kết peptit là liên kết CO-NH giữa 2 α-aminoaxit

2 Khái niêm protein: poli peptit cao phân tử (có dạng dd keo và bị đông tụ khi đun nóng)

3 Tính chất hóa học của peptit và protein:

+ Phản ứng thủy phân: peptit (protein)  axit /kiêm 

chuỗi polipeptit axit /kiêm 

α-aminoaxit + Phản ứng màu biure: Peptit ; protein (lòng trắng trứng) + Cu(OH)2 → màu tím

Riêng : protein (lòng trắng trứng) + HNO 3 → kết tủa vàng

4 Chú ý: nếu phân tử peptit có n gốc aminoaxit khác nhau thì

+ số liên kết peptit là : n – 1 + Số tripeptit tối đa : n3

Trang 8

2 C6H5–NH2+HONO+HClNaNO + HCl2   

+ Cl

-27 H2NR(COOH)a + aNaOH  H2N(COONa)a + aH2O

Trang 9

2H2

30 (H2N)b R (COOH)a + aNa (H2N)bR(COONa)a + a

2H2

31 2(H2N)bR(COOH)a + aNa2O 2(H2N)b R(COONa)a + aH2O

32 H2N–R–COOH + R’–OH HCl H2N–R–COOR’ + H2O

33 H2N–R–COOH + R’–OH + HCl HCl [H3N+–R–COOR’]Cl- + H2O

34 [H3N+–R–COOR’]Cl- + NH3  H2N–R–COOR’ + NH4Cl

36 2(H2N)bR(COOH)a + bH2SO4  [(H3N)bR(COOH)a]2(SO4)b

38 H2N–R–COOH + HONO HCl HO–R–COOH + N2 + H2O

Trang 10

CHƯƠNG IV POLIME I.Phương pháp điều chế polime:

Có ít nhất 2 nhóm chức có khả năng tham gia phản ứng

+ Trùng ngưng: nilon -6 ; nilon-7 ; + Đồng trùng ngưng: nilon-6,6, tơ lapsan,…

II.Vật liệu polime:

- Thuỷ tinh hữu cơ: poli(metyl metacrylat)

- PPF: phenol + anđehit fomic (mtr axit)

độ bề nhất định

* Tơ thiên nhiên: Bông, len (lông cừu), tơ tằm,…

* Tơ hoá học

- Tơ tổng hợp: tơ poli amit (nilon, capron, tơ lapsan), …

- Tơ bán tổng hợp (tơ nhân tạo): tơ visco, tơ axetat, tơ xenlulozơ axetat

a Tơ nilon 6,6: H2N-[CH2]6-NH2 + HOOC-[CH2]4-COOH hexametylen điamin + axit ađipic

b Tơ lapsan: HOOC-C6H4-COOH + C2H4(OH)2 axit terephtalic etilenglicol

c Tơ nitron (olon): nCH2=CH-CNt o,P,xt

(-CH2-CHCN-)n dùng để bện thành sợi len đan áo rét

- Cao su buna-S: buta-1,3-dien + Stiren (C6H5CH=CH2)

- Cao su buna-N: buta-1,3-dien + acrilonitrin (vinyl xianua) CH2=CH-CN

Trang 11

d) Nhựa PVA

CH2 CH OCOCH3 xt, t

o, p

CH CH2OCOCH3

n n

Thuỷ phân PVA trong môi trường kiềm:

Poli(phenol - fomanđehit) (PPF) có 3 dạng: nhựa novolac, nhựa rezol, nhựa rezit

 Nhựa novolac: Nếu dư phenol và xúc tác axit

Trang 12

TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT HÓA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ b) Cao su isopren

e) Tơ dacron (lapsan)

CO C6H4 CO O CH2 CH2 O + 2nHn 2O

poli(etylen terephtalat) (lapsan)

xt, to, p

Trang 13

CHƯƠNG V ĐẠI CƯƠNG VỀ KIM LOẠI MỘT SỐ PHẢN ỨNG THƯỜNG GẶP

11 Fe2(SO4)3 + Cu   CuSO4 + 2FeSO4

12 Fe + 2AgNO3  Fe(NO3)2 + 2Ag

13 Fe + 3AgNO3, dư   Fe(NO3)3 + 3Ag

14 H2 + PbO t0 H2O + Pb

15 Fe2O3 + 3CO t0 2Fe + 3CO2

16 3Fe3O4 + 8Al t0 4Al2O3 + 9Fe

26 2Na + 2H2O + CuSO4 → Cu(OH)2 + Na2SO4 + H2

CHƯƠNG VI KIM LOẠI KIỀM, KIM LOẠI KIỀM THỔ VÀ NHÔM MỘT SỐ PHẢN ỨNG HOÁ HỌC THƯỜNG GẶP

2O2

0 t

 Na2O 2 Mg + 1

2O2

0 t

2O2

0 t

 Al2O3 4 K + 1

2Cl2

0 t

5 Ca + Cl2

0 t

 CaCl2 6 Al + 3

2Cl2

0 t

Trang 14

TRẦN THANH TÂN_14V6A2_LỚP CƠNG NGHỆ KỸ THUẬT HĨA HỌC – ĐẠI HỌC CẦN THƠ

25 2NaCl + 2H2O có màng ngănđpdd  2NaOH + H2 + Cl2

26 NaOH + CO2 → NaHCO3 27 Ca(OH)2 + 2CO2 → Ca(HCO3)2

0 t

 Na2CO3 + CO2 + H2O

34 Ca(HCO3)2

0 t

 CaCO3 + CO2 + H2O 35 Mg(HCO3)2

0 t

 MgCO3 + CO2 + H2O

36 NaHCO3 + HCl → NaCl + CO2 + H2O 37 NaHCO3 + NaOH → Na2CO3 + H2O

38 Na2CO3 + 2HCl → 2NaCl + H2O + CO2 39 CaCO3 + 2HCl → CaCl2 + H2O + CO2

40 CaCO3 + H2O + CO2  Ca(HCO3)2

41 CaCO3

0 t

43 2KNO3 + 3C + S t0 N2 + 3CO2 + K2S

44 Ca(NO3)2

0 t

 Ca(NO2)2 + O2

45 2Mg(NO3)2

0 t

46 Ca(HCO3)2 + Ca(OH)2 → 2CaCO3 + 2H2O

47 Ca(HCO3)2 + Na2CO3 → CaCO3 + 2NaHCO3

48 Mg(OH)2 + 2NH4Cl → MgCl2 + 2NH3 + 2H2O

49 Mg2+ + HPO4

+ NH3 → MgNH4PO4 ↓ (màu trắng)

 Al2O3 + 3H2O

Trang 15

Fe

+ S, t0+ O 2 , t0+ CO, t0

+Không khí và nước

+Cl 2 HCl, H 2 SO 4 (l)

dd muối Fe2+ (dd) + Cl2, +KMnO4

+ Fe, +Cu, +KI

Fe3+ (dd) FeCl3 (r)

Kiềm Axit Axit

Cr(OH)2 +(O2+H2O) Cr(OH)3

Kiềm

[Cr(OH)4]

3 Sơ đồ minh hoạ tính chất hoá học của sắt và hợp chất

- Oxit và hiđroxit có tính bazơ - Oxit và hiđroxit có tính bazơ

4 Sơ đồ minh hoạ tính chất hoá học đồng

Trang 16

Số oxi hoá +2

- Tính oxi hoá

- Oxit và hiđroxit có tính bazơ

5 Sơ lược về các kim loại Ag, Au, Ni, Zn, Sn, Pb

Ni2+/Ni -0,26

Zn2+/Zn -0,76

Sn2+/Sn -0,14

Pb2+/Pb -0,13

Tính khử Rất yếu Rất yếu T.Bình Mạnh Yếu Yếu

9 Fe (dư) + HNO 3   Fe(NO 3 ) 2 +

10 Fe (dư) + H 2 SO 4 (đặc)   FeSO 4 +

13 Fe + 3AgNO 3 (dư)   Fe(NO 3 ) 3 +

Trang 17

36 2FeCl 3 + 2KI   2FeCl 2 + 2KCl + I 2

38 2Fe(OH)3 + 3H2SO4   Fe2(SO4)3 + 6H2O

40 2FeS 2 + 14H 2 SO 4   Fe 2 (SO 4 ) 3 + 15SO 2 + 14H 2 O

41 4FeS2 + 11O2 t0 2Fe2O3 + 8SO2

Trang 18

67 2CrCl 3 + 3Cl 2 + 16NaOH   2Na 2 CrO 4 + 12NaCl + 8H 2 O

68 2NaCrO 2 + 3Br 2 + 8NaOH  2Na 2 CrO 4 + 6NaBr +4H 2 O

74 K 2 Cr 2 O 7 +6KI+7H 2 SO 4  Cr 2 (SO 4 ) 3 +4K 2 SO 4 +3I 2 +7H 2 O

75 K2Cr2O7 + 6FeSO4 + 7H2SO4   3Fe2(SO4)3 + Cr2(SO4)3 + K2SO4 + 7H2O

86 Cu + 2FeCl3   CuCl2 + 2FeCl2

87 3Cu + 8NaNO 3 + 4H 2 SO 4   3Cu(NO 3 ) 2 + 4Na 2 SO 4 + 2NO + 4H 2 O

99 Cu(OH) 2 + 4NH 3   [Cu(NH 3 ) 4 ] 2+ + 2OH -

Trang 19

101 CuCl2 ñieän phaân dung dòch

Trang 20

CHUY N ĐỀ 1: KIM LOẠI, CẤU H NH ELECTRON

I V TRÍ C A KIM LOẠI

- Nhóm IA (trừH), IIA, IIIA(trừ B), một phần nhóm IVA, VA,VIA

- Các nhóm B (IB→VIIIB)

- Họ lantan và actini (2 hàng cuối BTH)

II TÍNH CHẤT KIM LOẠI:

1 Tính chất vật lí chung: dẻo, dẫn điện, dẫn nhiệt, ánh kim

Nguyên nhân : là do các electron tự do gây ra

2 Tính chất vật lí riêng : khối lương riêng, nhiệt

độ nóng chảy, tính cứng

Nguyên nhân: do độ bền liên kết KL, ntử khối, kiểu

mạng tinh thể ( không do các e tự do)

3 Cấu tạo mạng tinh thể

4 Tính chất hoá học chung:

Có tính khử (dễ bị oxi hoá) dễ nhường electron trở thành ion dương : M → Mn+

+ ne (do bán kính nguyên tử lớn, độ âm điện nhỏ, điện tích hạt nhân nhỏ, năng lượng ion hoá nhỏ)

vôi sữa, vôi tôi

4 Ứng dụng:

Tecmit (Al + Fe2O3) Dùng hàn đường ray xe lửa

III CẤU H NH ELECTRON:

* Cấu hình electron nguyên tử:

Ar (1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 ) Một số ion KL khác

MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN PHẦN KIM LOẠI

Trang 21

CHUY N ĐỀ 2: DÃY ĐIỆN HOÁ – DÃY KIM LOẠI

I Dãy điện hoá kim loại:

Tính khử của kim loại giảm, tính oxi hóa của ion kim loại tăng

(1) Tính khử kim loại từ trái sang phải giảm : Mg > Al > Fe…

(2) Tính oxy hoá ion kim loại trái sang phải tăng : Mg2+ < Al3+ < Fe2+

(3) Kim loại có tính khử mạnh sẽ p/ứ với ion kim loại có tính oxi hoá mạnh theo quy tắc anpha

2 Lưu ý :

II Dãy hoạt động kim loại:

1 Có 5 kim loại (Li, K, Ba, Ca, Na) tác dụng H2O  bazơ + H2

2 Có 5 kim loại ( Cu, Hg, Ag, Pt, Au ) không tác dụng với dd HCl, HBr, H2SO4 loãng, H3PO4

3 Kim loại đứng trước (không tan trong nước) đẩy kim loại đứng sau ra khỏi dd muối

III Các chất tan và kết tủa lưu ý:

1.Kim loại, oxyt, bazơ : Tan

KOH NaOH Ca(OH)2

LiOH RbOH CsOH Sr(OH)2

2 Bazơ, muối clorua, Sunfat, cacboat, photphat

Không td với HNO3 và H2SO4đặc nóng

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	1,24 MB