bai du thi lien mon của học sinh đạt giải nhất cấp tỉnh

Giải pháp giải quyết tình huống Để trồng cây ngô vụ đông cho năng xuất cao cần kết hợp nhiều kiến thức của các môn học khác nhau. Kết hợp tốt giữa ứng dụng của các nghiên cứu khoa học với kinh nghiệm của bà con nông dân. + Áp dụng kiến thức môn Toán: Dự toán tổng chi phí đầu tư cho gieo trồng, sản xuất cây ngô. Dự tính năng xuất và tổng sản lượng ngô thu hoạch được, kết hợp với nghiên cứu thị trường để hoạch toán về tổng tiền có thể thu được từ đó dự tính tương đối tổng số tiền lãi sau vụ ngô. Dựa vào các nghiên cứu khoa học để tính toán khoảng cách giữa các hàng ngô, luống ngô và cây ngô. Từ tính toán đó để mua giống, sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu bệnh tránh dư thừa hoặc thiếu. + Áp dụng kiến thức môn Vật lý: Dựa vào nghiên cứu khoa học để chọn hướng sao cho ngô nhận được ánh sáng tốt và có độ ẩm thích hợp. Ngô thường được trồng theo hướng Đông – Tây để thuận lợi cho cây quang hợp. + Áp dụng kiến thức môn Sinh học: Lựa chọn giống có năng xuất cao đồng thời phải phù hợp với chủng loại đất, phù hợp với khí hậu nơi trồng. Kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn của bà con nông dân để chọn cách gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch phù hợp. Chẳng hạn qua kinh nghiệm của bà con nông dân vùng Yên Định – Thanh Hóa thì thường không trồng ngô bầu mà trồng bằng cách ươm mầm ngô, lấy đất phù sau bộn với phân chuồng để lấp kín ngô khi trồng lên luống. + Áp dụng Công nghệ: Tìm hiểu đặc điểm các loại bệnh, các loại sâu thường gây hại cho cây ngô. Kiểm tra sâu bệnh, phun thuốc trừ bệnh, trừ sâu theo hướng dẫn của các chuyên gia. Sử dụng thuốc đúng liều lượng, phun thuốc đúng thời điểm. Tránh sử dụng chất kích thích, phun thuốc khi cây không mắc bệnh… Cần tìm hiểu qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua sách vở, internet để nắm bắt được số liệu khoa học trong việc trồng, chăm sóc cây ngô. + Áp dụng kiến thức môn Hóa học: Biết lựa chọn, làm đất để có độ pH phù hợp cho cây. Biết cách xử lí giống Biết cách lựa chọn phân bón và thuốc trừ sâu hợp cho cây trong mỗi thời kì phát triển. + Áp dụng kiến thức môn Điạ lý: Biết lựa chọn thời gian trồng thích hợp với từng giống cây để cây cho năng xuất cao. Biết cách chọn giống ngô phù hợp với từng loại đất. 5.Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống Thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu cách gieo trồng, chăm sóc cây ngô từ nhiều nguồn khác nhau như: Sách, báo, internet kết hợp với kiến thức các môn học khác nhau đã được học, kết hợp với việc tìm hiểu kinh nghiệm trồng ngô của bà con nông dân ở địa phương chúng tôi đã tiến hành trồng cây ngô vụ đông theo các bước sau đây: Bước 1: Hoạch toán kinh tế + Dự tính tổng chi phí đầu tư trồng ngô 1 sào (500m2) là 1.000.000 đ, trong đó: Giống: 1kg = 100.000 đ Phân đạm khoảng 15kg, phân lân khoảng 25 kg, Kali khoảng 10 kg = 350.000 đ Phân chuồng khoảng 500 kg = 100.000 đ Thuốc trừ cỏ, trừ sâu, bệnh khoảng 100.000 đ Công (làm đất, chăm sóc cây, thu hoạch…) khoảng 350.000 đ + Dự tính năng xuất, sản lượng 1 sào: Năng xuất từ 350 kg đến 600kg. Tương ứng với giá thị trường hiện nay khoảng 600000 đồng tạ thì tổng tiền lãi dự tính khi trồng 1 sào ngô vào khoảng từ 1.000.000 đ đến 2.600.000 đ. Bước 2: Chọn thời điểm gieo trồng Dựa vào kiến thức môn Địa lý đã học về thời điểm trồng cây vụ đông, kết hợp với việc học hỏi kinh nghiệm của bà con nông dân chúng tôi tiến hành trồng cây ngô vụ đông ngay sau khi thu hoạch vụ 10 xong. Bước 3: Làm đất Làm sạch ruộng, đốt hoặc cắt gọn gốc rạ còn sót lại sau khi thu hoạch lúa vụ 10. Tháo hết nước, để cho khô ruộng sau đấy tiến hành cày. Đất được cày sâu 15 – 20 cm, đất được làm xốp để cây con dễ phát triển. Làm sạch cỏ và ngăn cỏ dại phát triển. Tiêu diệt côn trùng phá hoại tiềm ẩn trong đất. Hàng ngô bố trí theo hướng Đông Tây. Khi cày kết hợp với việc lên luống ngô, mỗi luống rộng khoảng 1m – 1,2 m có hai hàng. Các luống được xen kẻ nhau bởi các rãnh rộng khoảng 0,2m để khi mưa thì nước đọng ở rãnh nhưng không đọng ở luống ngô nhằm tránh cho cây ngô bị úng nước. Khi làm đất bộn cùng với phân chuồng mục, đảm bảo đất vừa tơi xốp vừa có đủ lượng phân nuôi dưỡng cây con. Nếu đất thịt, ruộng còn ướt nhưng vẫn phải tiến hành trồng cho kịp thời vụ thì bộn phân chuồng mục với đất phù sa sau đó dãi đều lên luống ngô. Bước 4: Chọn giống Tùy theo việc thu hoạch vụ 10 sớm hay muộn, kết hợp đặc điểm loại đất, tìm hiểu điều kiện thời tiết ở từng địa phương để chọn giống ngô phù hợp. Hiện nay có nhiều giống ngô tẻ lai ngắn ngày: LVN45, LVN4, LVN61, CP333,…và một số giống ngô dài ngày hơn như CP999, NK4300, Biossid 9797, Biossid 9681…đều cho năng xuất cao. Thông qua việc tìm hiểu đặc điểm sinh trưởng, phát triển của từng giống ngô, so sánh với điều kiện thời tiết ở địa phương chúng tôi chọn giống ngô C.P. 333 là giống ngô nhập từ Thái Lan đã được tiến hành trồng thử ở địa phương cho năng xuất cao. (Giống ngô CP 333 đang được thu hoạch trên những ruộng trồng thử nghiệm) Bước 5: Xử lý giống, ngâm giống và gieo trồng Giống được xử lý bằng cách ngâm thuốc sát khuẩn Captan, Dithane với nồng độ 23 % để diệt và ngừa nấm bệnh. Ngâm hạt và ủ hạt khi mầm nhú khoảng 0,8 1cm thì tiến hành trồng. Không nên để mầm tốt quá, khi trồng dễ bị gãy và khó phát triển hơn. Tiến hành gieo bằng cách đặt mầm lên từng hàng ngô, mỗi luống có hai hàng cách nhau 0,7 m và cách đều mép luống. Mỗi cây ngô cách nhau 25 – 28 cm. Khi đặt ngô mầm nên đặt cho mầm ngô hướng lên trên để cho thời gian ngô phát triển nhanh hơn. Sau khi đặt mầm ngô tiến hành bón lót cho ngô bằng phân tổng hợp (bón bên cạnh mầm ngô, không phủ lên mầm ngô) Sau khi đã đặt mầm ngô và phân tổng hợp thì bộn phân chuồng với một lượng đất phù sa để phủ kín mầm ngô. Nếu phủ không kín thì mầm ngô sẽ bị héo, ngược lại nếu phân bón ướt, không xốp thì mầm ngô cũng rất dễ bị gãy. Nếu không có đất phù sa để bộn cùng với phân chuồng thì phải xử lí phân chuồng sao cho mục, tơi và nhẹ trước khi phủ mầm ngô. Bước 6: Chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh • Bón phân: + Bón thúc lần 1: Khi cây ngô 3 đến 4 lá tiến hành bón thúc đạm, lân. + Bón thúc lần 2: Khi cây ngô 7 đến 9 lá bón 23 đạm, 13 kali. + Bón thúc lần 3: Bón trước khi trổ cờ đạm, kali hoặc phân tổng hợp. + Đắp thêm phân chuồng xung quanh gốc: Khi cây cao khoảng 50 đến 70cm. • Phòng trừ sâu, bệnh: Phun một số thuốc để phòng bệnh theo hướng dẫn. Tìm hiểu các biểu hiện gây bệnh để đưa ra các biện pháp phòng bệnh kịp thời. Nếu ngô có biểu hiện mắc bệnh cần phun thuốc kịp thời, đúng liều lượng. • Tưới nước và hóa chất: + Sau khi trồng khoảng10 ngày tưới HVP 644 KHUMAT giúp cây phát triển bộ rễ tốt, hấp thu nhiều phân bón (có thể pha chung với phân bón tưới cho lần bón thúc đầu tiên) + Sau khi trồng 20 ngày tưới HVP 644 KHUMAT kết hợp phun HVP 1001 nhằm giúp cây phát triển thân lá, giúp quang hợp tốt.

1 Tên tình huống

Vận dụng kiến thức liên môn để trồng cây ngô vụ đông cho năng xuất cao

2 Mục tiêu giải quyết tình huống

Cây ngô là cây lương thực đóng vai trò quan trọng đối với nền nông nghiệp nước nhà chỉ sau cây lúa Đối với miền Bắc nước ta cây lúa mỗi năm thường được gieo trồng trong hai vụ, riêng vụ đông (từ tháng 10 đến hết tháng 12 âm lịch) không thể trồng được cây lúa do đặc điểm thời tiết không phù hợp, tuy nhiên vụ đông lại rất thích hợp cho việc trồng cây ngô Xuất phát từ đặc điểm nêu trên, cùng với thực tiễn ở địa phương chúng tôi đã vận dụng kiến thức liên môn áp dụng vào việc trồng cây ngô vụ đông với mục đích làm tăng năng xuất, góp phần cải thiện đời sống của người nông dân

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống

 Về lịch sử

Ở Việt Nam từ xa xưa ngô đã là một trong những nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm chính, có vai trò quan trọng chỉ sau cây lúa Ông cha ta đã biết vận dụng những kinh nghiệm được đúc kết vào việc trồng ngô và đã đạt được những thành công nhất định nhằm giúp cho đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao Trước đây, ngô chỉ được trồng một vụ trong năm, chủ yếu là dùng ngô tái giá và sử dụng những phương thức canh tác đơn giản, không đem lại hiệu quả kinh tế cao Giờ đây với việc ứng dụng công nghệ, kỹ thuật hiện đại ngô được trồng vào nhiều thời điểm, cho năng xuất cao hơn nhiều so với trước kia Đối với lịch sử nền nông nghiệp ở miền Bắc cho thấy riêng vụ đông do không

thể trồng được cây lúa nên bà con đã trồng nhiều cây vụ đông như: trồng cây khoai lang, cây đậu tương, cây lạc, cây vừng, cây ngô… Mỗi cây vụ đông có đặc điểm, lợi thế riêng tuy nhiên cây ngô vẫn cho thấy tính ưu việt hơn cả Chính vì vậy đa số diện tích vụ đông ở miền Bắc đã được bà con trồng cây ngô

 Về địa lý

+ Vùng Trung du miền núi phía Bắc: Có diện tích trồng ngô lớn nhất toàn miền, tổng diện tích ngô năm 2010 toàn vùng đạt 460.000 ha, chiếm 66,4% diện tích ngô toàn miền và chiếm 40% tổng diện tích ngô cả nước Trong đó, diện tích ngô vụ Xuân đạt 286.552 ha (chiếm 62,3% diện tích ngô cả năm), ngô hè thu đạt 173.448 ha (chiếm 37,7% diện tích ngô cả năm)

+ Vùng Bắc Trung bộ: Có diện tích ngô đứng thứ 2 toàn miền Bắc, tổng diện tích ngô năm 2010 toàn vùng đạt 135.300 ha, chiếm 12% diện tích ngô cả nước

và 19,5% diện tích ngô toàn miền Trong đó ngô vụ Xuân đạt 48.920 ha (chiếm 36,2% diện tích ngô cả năm), ngô Hè Thu đạt 34.380 ha (chiếm 25,4% diện tích ngô cả năm), ngô vụ Đông đạt 52.000 ha (chiếm 38,4% diện tích ngô cả năm) + Riêng đối với tỉnh Thanh Hóa hàng năm, diện tích trồng ngô của toàn tỉnh đạt khoảng 49.000 - 54.000 ha, với năng suất trung bình đạt khoảng 42 tạ/ha/vụ, sản lượng đạt hơn 200.000 tấn/năm Với những con số trên, hiện Thanh Hóa đang là tỉnh có diện tích trồng ngô và năng suất đứng thứ 2 trong toàn vùng Bắc Trung bộ (sau Nghệ An) Hiện tại, cây ngô đang chiếm 10,8% trong diện tích đất nông nghiệp canh tác hàng năm, và chiếm 7% giá trị sản xuất trong lĩnh vực trồng trọt của tỉnh

+ Năng xuất ngô toàn miền Bắc thường đạt khoảng 35 tạ/ ha Riêng vùng Bắc Trung bộ thường đạt năng xuất khoảng 37 - 38 tạ/ha Đạt năng xuất cao nhất là vùng đồng bằng sông Hồng (khoảng 45 tạ/ha)

 Về toán học

Mật độ trồng ngô phụ thuộc vào vùng sinh thái, mùa vụ, thời gian sinh trưởng của giống và điều kiện thâm canh Nếu nông hộ có điều kiện thâm canh tốt thì tăng mật độ trồng Để đảm bảo năng suất ngô cao và ổn định, xuất phát từ những kết quả thí nghiệm đạt được và rút ra từ kinh nghiệm của các địa phương, Viện nghiên cứu Ngô khuyến cáo nên áp dụng những công thức mật độ trồng ngô như sau:

- Đối với giống dài ngày trồng với khoảng cách 75 cm x 25 cm, tương ứng với mật độ 53.300 cây/ha (trồng 1 cây/1 hốc); khối lượng hạt giống cần gieo từ 15,5 – 18 kg tuỳ giống

- Đối với giống ngắn ngày, thấp cây nên trồng dầy với khoảng cách 70 cm

x 25 cm (1cây/1hốc) ứng với mật độ 57.000 cây/ha; khối lượng hạt giống cần gieo từ 16,5 – 17,5 kg tuỳ giống

- Trước khi gieo, hạt ngô cần kiểm tra tỷ lệ nảy mầm để tính lượng hạt giống cần gieo trên ruộng Tỷ lệ nảy mầm của hạt giống phải trên 90% mới đạt yêu cầu Hạt ngô được xử lý bằng thuốc sát khuẩn trước khi đem gieo ra đồng Nên gieo thành hàng, thành băng, mỗi hốc trên hàng chỉ gieo 1 hạt, hạt giống được gieo sâu từ 3 – 5 cm Nên gieo thêm một số bầu hoặc một số hạt trong hàng để trồng dặm những cây đã chết, nhằm đảm bảo số cây trên đơn vị diện tích

- Ngoài ra để nâng cao năng suất ngô có thể tăng mật độ ngô trồng Cách làm như sau: "Nên trồng theo khoảng cách hàng không đều nhau (2 hàng so le) Tức là trồng theo hàng kép với khoảng cách hàng hẹp khoảng 40 cm và khoảng cách hàng rộng không quá 70 cm; khoảng cách giữa các cây trong hàng nên ở mức khoảng 25 cm để đạt mật độ từ 70.000 – 75.000 cây/ha"

- Lưu ý: Mùa nắng nên trồng dầy, mùa mưa nên trồng thưa để hạn chế sâu bệnh và đổ ngã Những giống có tỷ lệ 2 bắp/cây cao nên trồng thưa để phát huy nhiều bắp (trái)

 Về vật lý

Công nghệ nano giờ đã trở thành mũi nhọn trong nghiên cứu khoa học của ngành vật lý Khi rất nhiều ứng dụng đã được đưa vào thực tế như công nghê nano cacbon, nano bạc, nano canxi,…

Có ảnh hưởng trực tiếp lớn nhất đối với ngành trồng trọt là công nghệ nano bạc

Vì vậy chúng ta có thể sử dụng nano bạc để phòng trừ và tiêu diệt các loại virut,

vi khuẩn, nấm bệnh gây hại cho cây ngô, giảm hoặc không cần dùng các loại thuốc bảo vệ thực vật độc hại, từ đó làm môi trường thuận lợi cho cây phát triển, nâng cao năng suất chất lượng nông sản, thêm nữa là góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe con người

Cách sử dụng nano bạc với ngô:

Thời kì ngâm giống: Dùng 50 ml N200 pha với 10 lít nước để ngâm hạt giống trong 30-60 phút

Thời kì đẻ nhánh, làm đồng: Dùng 40-50 ml N200 pha với 15 lít nước phun đều cho 1 xào bắc bộ

Ngoài ra, công nghệ nano bạc còn có thể xử lí đất, cải thiện tính chất vật lí của đất

 Về sinh học

+ Vì ngô thuộc nhóm thực vật C4 nên cần ánh sáng nhiều để phát triển.Vì mùa đông ánh sáng mặt trời không đủ để cung cấp nhiệt, độ sáng nên năng suất của vụ đông thường không bằng 2 vụ còn lại trong năm.Tùy từng giai đoạn sinh trưởng và nhu cầu nước cũng khác nhau Cây cần nước ở giai đoạn trổ cờ và tạo hạt, cần ánh sáng nhất vào giai đoạn trổ đến chín sáp Thiếu ánh sáng và dư đạm

sẽ làm giảm năng suất của ngô, cần cây phát triển phải trồng ở những nơi đất tơi xốp, đất thịt hay thịt pha cát giàu hữu cơ, giữ nước tốt nhưng không bị úng Đất trồng ngô cần cày xốp, sâu 15-20 cm sẽ giúp cho cây con dễ phát triển Phải cày thật kĩ để diệt cỏ dại ngăn chặn sự phát triển của cỏ, tiêu diệt côn trùng phá hoại tiềm ẩn trong đất, tạo đọ xốp để vi sinh vật dễ hoạt động giúp rễ cây dễ hô hấp Chọn các loại giống tăng năng suất cao nên chọn các giống ngô thuộc nhóm ngô ngọt hoặc ngô nếp dễ đem lại năng suất thu nhập cao Một số giống

sâu bệnh tốt, hạt to, độ đồng đều ngô rất cao, tỉ lệ loại PAC 999 cao trên 95% ngoài ra còn một số loại cho năng suất cao: T3, T5, T6, Bio-Seed, VN10, VN14,

…

+ Một số loại sâu, bệnh gây hại cho cây ngô:

Một số loại sâu bệnh hại ngô thường gặp là: sâu xám, sâu đục thân và đục bắp, rệp cờ, bệnh khô vằn, đốm lá, bệnh phấn đen Đối với sâu hại: ta cần thực hiện vệ sinh đồng ruộng, gieo đúng thời vụ, tâp trung, đúng mật độ, ruộng được dọn sạch cỏ dại, chăm sóc cây tốt để có thể chống chịu được với sâu hại hoặc, nên sử dụng một số loại thuốc hóa học hoặc biện pháp sinh học để trừ sâu hại

có hiệu quả Đối với bệnh hại: dùng biện pháp luân canh, xử lý hạt giống trước khi gieo, sử dụng giống chống bệnh, vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cỏ dại, tồn dư cây trồng, tăng cường bón vôi, kali để hạn chế mầm bệnh trong đất Đồng thời bón phân thích hợp làm cho cây sinh trưởng tốt hạn chế được bệnh cho cây ngô Dưới đây là một số hình ảnh về các loại sâu, bệnh thường gặp gây hại cho cây ngô:

Sâu đục thân

Sau khi nở, sâu ăn hết vỏ trứng và chất keo phủ ổ trứng, xong bò quanh ổ trứng một thời gian ngắn, sau đó phân tán nhả tơ nhờ gió đưa từ lá này sang lá khác

hay từ cây này sang cây khác Sâu gây hại mọi bộ phận của cây ngô tùy giai đoạn tăng trưởng của cây

Rầy mềm hại lá ngô

Rầy thường sống thành quần thể trên các bộ phận non như bẹ, lá non, bao cờ,

có chỗ lẻ tẻ từ 5 - 7 con, có chỗ thành từng đám dày đặc Rầy thích nhất ngô ở giai đoạn trổ cờ vì có nhiều chất dinh dưỡng Cây còn non bị rầy tấn công sẽ còi cọc, phát triển kém và đôi khi không cho trái Nếu cây cho trái được thì trái

sẽ nhỏ, chất lượng kém Ngoài cách gây hại trực tiếp như trên, rầy mềm còn là

môi giới truyền bệnh khảm cho cây ngô làm lá bị quăn queo, cây không phát triển bình thường và chết.

Sâu đục trái

Sâu thường chui xuống đất để làm nhộng nhưng đôi khi cũng làm nhộng ngay tại nơi đang ăn trên trái ngô Khi cây ngô còn non, chưa có trái, sâu đục xuyên qua loa kèn để ăn lá nên khi lá trổ ra sẽ có những hàng lổ đục thẳng thành hàng ngang qua phiến lá.

Bệnh đốm lá lớn (Leaf large spots)

Triệu chứng: Lúc đầu vết bệnh là những đốm nhỏ, hình bầu dục Sau đó lớn rất nhanh, kéo dài theo gân lá Kích thước vết bệnh trung bình từ 5-15 x 1.5-4 mm, tạo thành những hình thoi dài có khi tới 7-8 cm Vết bệnh có màu nâu hoặc xám nâu, trong điều kiện thích hợp trên mặt vết bệnh hình thành một lớp nấm màu nâu xám Khi bệnh nặng các vết bệnh liên kết với nhau làm cho phiến lá khô táp, có mầu trắng bạc

Bệnh đốm lá nhỏ (Leaf small spots)

Triệu chứng

Khi bệnh còn non, vết bệnh nhỏ như mũi kim, màu hơi vàng Sau đó vết bệnh lớn dần có hình tròn, bầu dục nhỏ hoặc hơi dài, ở giữa có màu nâu Kích thước vết bệnh khoảng 5-6 x 1.5-2 mm, gianh giới giữa vết bệnh và vùng khoẻ là một đường viền màu nâu đỏ, hoặc đôi khi có quầng vàng Bệnh nặng các vết bệnh

có thể liên kết với nhau, hoặc nhiều vết bệnh trên một lá ảnh hưởng tới khả năng quang hợp, cây yếu, còi cọc, làm giảm năng suất.

Bệnh gỉ sắt (Rust)

Triệu chứng

Bệnh hại chủ yếu ở lá Lúc đầu vết bệnh là những đốm chấm màu vàng sau đó lớn dần liên kết lại với nhau thành từng ổ, từng đám dầy bên trong chứa các bào tử mầu vàng nâu là các bào tử hạ Sau đó chuyển màu nâu đen, đây là giai đoạn của bào tử đông Bệnh nặng các vết bệnh dày đặc, phiến lá bị quăn queo, khô cháy, bệnh lan sang cả bẹ lá và các lá bao của bắp.

Bệnh phấn đen (Ustilago maydis)

Triệu chứng

Bệnh gây hại trên tất cả các bộ phận của cây nhưng chủ yếu là ở ngô Đặc trưng điển hình của bệnh là tạo thành các u sưng Lúc đầu vết bệnh chỉ sùi lên như một cái bọc nhỏ, sau đó phình to được bọc bởi một lớp vỏ màu trắng phớt hồng, dần dần chuyển sang màu tro xám Bên trong lúc đầu là một khối rắn màu vàng trắng, khi u bệnh già khối rắn vàng trắng chuyển dần sang khối bột màu đen, đó là khối bào tử hậu Những bộ phận bị bệnh như thân, ngô đều bị sưng tạo thành các khối u, dị hình, thối hỏng, cây bị đổ gẫy, ngô bị thối hạt, không cho thu hoạch hoặc hạt đắng giảm phẩm chất.

Bệnh thối thân và trái

Triệu chứng:

Thân và bẹ lá có triệu chứng như bị dập nhũn nước Các lá dưới chết sớm, sau

đó, mô cây bệnh có màu hơi nâu, bị thối mềm, chỉ còn lại những sợi mạch Rể

và trái cũng có thể bị tấn công Bệnh thường xuất hiện ở phần gốc, làm cây bị gảy ngang, hoặc bệnh xuất hiện ở phần đọt, làm đọt thối.

 Về công nghệ

Ngày nay với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ nên việc trồng

và chăm sóc cây ngô thuận lợi hơn nhiều Trước đây bà con thường trồng, chăm sóc theo kinh nghiệm, thiếu kiến thức về khoa học nên năng xuất ngô thường thấp, giá trị kinh tế không cao Ngày nay công nghệ được sử dụng trong mọi giai đoạn trồng ngô từ làm đất, xử lí giống, ươm mầm đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch Chẳng hạn đối với việc xử lí giống người ta có thể ngâm hạt vào nước vôi trong khoảng 4-8h để diệt nấm bệnh hoặc ngâm vào nước ở nhiệt

độ 30-40 độ C (2 sôi + 3 lạnh)

Đối với việc chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh ứng dụng của khoa học công nghệ dễ dàng giúp bà con nông dân nắm được phương pháp, biện pháp hiệu quả nhất Với một số sâu, bệnh hại ngô nêu trên đều có những biện pháp phòng phù hợp, cụ thể như sau:

+ Trừ sâu đục thân:

Dùng thuốc hột rải vào loa kèn hay nách lá xong tưới nước Một số loại thuốc hiệu quả như: Basudin, Vibam, Regent Áp dụng thuốc nước ngay lúc bướm đang đẻ trứng hay sâu tuổi nhỏ đang còn ở trong nách lá hay trong loa kèn của cây bắp còn non

+ Phòng, trừ rầy mềm hại lá ngô:

Trước khi gieo trồng nên làm sạch cỏ chung quanh và ngay trong ruộng ngô để tránh rầy từ các ký chủ phụ bay sang Không nên trồng ngô với mật độ dày tạo

ẩm độ thích hợp cho rầy phát triển Nếu mật số rầy ít, không nên áp dụng thuốc

vì rầy có nhiều thiên địch Nếu mật độ cao có thể sử dụng một số thuốc hoá học

như: Mospilan, Confidor

+ Phòng trừ sâu đục trái

Sử dụng thuốc hóa học khi thấy sâu xuất hiện trên râu trái ngô như: Monito, Faifos, Karate,

+ Trừ bệnh đốm lá lớn

Dùng một số các loại thuốc hoá học trừ nấm như: BenZeb 70 WP, Carbenda

60 WP, khi bệnh mới xuất hiện từ 3 – 5 %

+ Trừ bệnh đốm lá nhỏ

Phun các loại thuốc trừ nấm khi bệnh mới phát triển từ 3 – 5% như: BenZeb

70 WP, Hinosan 30 EC

+ Trừ bệnh gỉ sắt (Rust)

Khi cần thiết dùng các loại thuốc hoá học trừ nấm như: Boocdo 1%, Funguran - OH 50 BHN, Bayleton 25 EC, Anvil 5 SC Cần phải phun thuốc khi bệnh mới xuất hiện từ 1 – 5 %

+ Phòng trừ bệnh phấn đen (Ustilago maydis)

Chọn giống chống bệnh Vệ sinh đồng ruộng, phơi đốt, tiêu huỷ các tàn dư cây bệnh Xử lý hạt trước khi gieo trồng bằng thuốc Thiram 85 WP, Tiptop 250

EC, phun thuốc sớm khi bệnh mới xuất hiện 1 – 5 %

+ Phòng, trừ bệnh thối thân và trái

Phun thuốc ngừa bệnh bằng Bordeaux , COC và trị bệnh bằng Kasumin Starner hay Streptomycin

4 Giải pháp giải quyết tình huống

Để trồng cây ngô vụ đông cho năng xuất cao cần kết hợp nhiều kiến thức của các môn học khác nhau Kết hợp tốt giữa ứng dụng của các nghiên cứu khoa học với kinh nghiệm của bà con nông dân

+ Áp dụng kiến thức môn Toán:

- Dự toán tổng chi phí đầu tư cho gieo trồng, sản xuất cây ngô Dự tính năng xuất và tổng sản lượng ngô thu hoạch được, kết hợp với nghiên cứu thị trường để hoạch toán về tổng tiền có thể thu được từ đó dự tính tương đối tổng số tiền lãi sau vụ ngô

- Dựa vào các nghiên cứu khoa học để tính toán khoảng cách giữa các hàng ngô, luống ngô và cây ngô Từ tính toán đó để mua giống, sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu bệnh tránh dư thừa hoặc thiếu

+ Áp dụng kiến thức môn Vật lý:

- Dựa vào nghiên cứu khoa học để chọn hướng sao cho ngô nhận được ánh sáng tốt và có độ ẩm thích hợp Ngô thường được trồng theo hướng Đông – Tây để thuận lợi cho cây quang hợp

+ Áp dụng kiến thức môn Sinh học:

- Lựa chọn giống có năng xuất cao đồng thời phải phù hợp với chủng loại đất, phù hợp với khí hậu nơi trồng

- Kết hợp giữa nghiên cứu khoa học và kinh nghiệm thực tiễn của bà con nông dân để chọn cách gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch phù hợp Chẳng hạn qua kinh nghiệm của bà con nông dân vùng Yên Định – Thanh Hóa thì thường không trồng ngô bầu mà trồng bằng cách ươm mầm ngô, lấy đất phù sau bộn với phân chuồng để lấp kín ngô khi trồng lên luống

+ Áp dụng Công nghệ:

- Tìm hiểu đặc điểm các loại bệnh, các loại sâu thường gây hại cho cây ngô Kiểm tra sâu bệnh, phun thuốc trừ bệnh, trừ sâu theo hướng dẫn của các chuyên gia Sử dụng thuốc đúng liều lượng, phun thuốc đúng thời điểm

- Tránh sử dụng chất kích thích, phun thuốc khi cây không mắc bệnh…

- Cần tìm hiểu qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua sách vở, internet để nắm bắt được số liệu khoa học trong việc trồng, chăm sóc cây ngô

+ Áp dụng kiến thức môn Hóa học:

- Biết lựa chọn, làm đất để có độ pH phù hợp cho cây

- Biết cách xử lí giống

- Biết cách lựa chọn phân bón và thuốc trừ sâu hợp cho cây trong mỗi thời

kì phát triển

+ Áp dụng kiến thức môn Điạ lý:

- Biết lựa chọn thời gian trồng thích hợp với từng giống cây để cây cho năng xuất cao

- Biết cách chọn giống ngô phù hợp với từng loại đất

5.Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống

Thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu cách gieo trồng, chăm sóc cây ngô từ nhiều nguồn khác nhau như: Sách, báo, internet kết hợp với kiến thức các môn học khác nhau đã được học, kết hợp với việc tìm hiểu kinh nghiệm trồng ngô của bà con nông dân ở địa phương chúng tôi đã tiến hành trồng cây ngô vụ đông theo các bước sau đây:

Bước 1: Hoạch toán kinh tế

+ Dự tính tổng chi phí đầu tư trồng ngô/ 1 sào (500m2) là 1.000.000 đ, trong đó:

- Giống: 1kg = 100.000 đ