Bài 28: Lăng kính

Các phần tử của lăng kính: Cạnh, đáy, 2 mặt bên, tiết diện thẳng của lăngkính.Lăng kính được đặc trưng bởi: .Góc chiết quang A .Chiết suất n Ta xét lăng kính đặt trong không khí... Tác

Giáo án điện tử Vật Lý lớp 11 Giáo viên: Nguyễn Văn Tài

Tổ VẬT LÝ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG THPT TRẦN HỮU TRANG

KIỂM TRA BÀI CŨ:

Câu 1: Thế nào là phản xạ toàn phần? Nêu điều kiện để có

1

n sini

n



Câu 2: Có 3 môi trường trong suốt Với cùng góc tới:

-Nếu tia sáng truyền từ ( 1 ) vào ( 2 ) thì góc khúc xạ là

-Nếu tia sáng truyền từ ( 1 ) vào ( 3 ) thì góc khúc xạ là

Góc giới hạn phản xạ toàn phần ở mặt phân cách ( 2 ) và ( 3 ) là:

A B.

C D Không tính được.

0

30045

0

450

30 420

0 gh

BÀI MỚI:

Để tìm hiểu về một bộ phận chính của máy quang phổ, một dụng cụ dùng để phân tích ánh sáng ta xét

I.CẤU TẠO CỦA LĂNG KÍNH:

1 Định nghĩa: Lăng kính là một khối chất trong suốt, đồng chất ( thuỷ tinh, nhựa…), thường có dạng lăng trụ tam giác.

2 Các phần tử của lăng kính: Cạnh, đáy, 2 mặt bên, tiết diện thẳng của lăngkính.Lăng kính được đặc trưng bởi: Góc chiết quang A Chiết suất n

Ta xét lăng kính đặt trong không khí.

II ĐƯỜNG TRUYỀN CỦA TIA SÁNG

QUA LĂNG KÍNH:

1 Tác dụng tán sắc ánh sáng trắng:

Ánh sáng trắng như ánh sáng Mặt Trời gồm nhiều ánh sáng màu

và lăng kính có tác dụng phân tích chùm ánh sáng trắng truyền qua nó thành nhiều chùm sáng màu khác nhau Đó là sự tán sắc ánh sáng.

Tán sắc ánh sáng

Ánh sáng trắng bị tán sắc khi qua lăng kính

2 Đường truyền của tia sáng qua lăng kính:

Chiếu đến mặt bên của lăng kính một chùm tia sáng hẹp đơn sắc SI nằm trong tiết diện thẳng của lăng kính ta có đường đi của tia sáng như hình dưới đây:

K

- Tại I: tia khúc xạ lệch gần pháp tuyến tức lệch gần về phía đáy lăng kính.

C1: Tại sao khi ánh sáng truyền

từ không khí vào lăng kính, luôn

có sự khúc xạ và tia khúc xạ

lệch gần pháp tuyến hơn so với tia tới ?

Trả lời: Vì ánh sáng đi từ môi trường chiết quang kém sang hơn

nên i > r ( không có phản xạ toàn phần )

Tại J: tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến, tức cũng lệch

về phía đáy lăng kính so với tia tới ( ánh sáng đi từ môi trường chiết quang hơn sang kém, có thể xảy ra phản xạ toàn phần ).

Vậy: khi có tia ló ra khỏi lăng kính thì tia ló bao giờ cũng lệch về phía đáy lăng kính so với tia tới Góc tạo bởi hướng của tia tới và hướng của tia ló

gọi là góc lệch D của tia sáng khi truyền

qua lăng kính

III CÁC CÔNG THỨC CỦA LĂNG KÍNH:

C2: Thiết lập các công thức lăng kính.





1 2

JHx A JHx r r

Khi các góc nhỏ thì sini = i, sinr = r nên:

0 1

gh

0

1 2 sini

i  30

IV CÔNG DỤNG CỦA LĂNG KÍNH:

Lăng kính có nhiều công dụng trong khoa học và kỷ thuật

Tiêu biểu là:

Trong đó lăng kính là bộ phận chính Máy nầy phân tích ánh sáng từ nguồn phát ra thành các thành phần đơn sắc, nhờ đó xác định được nhiệt độ, cấu tạo của nguồn sáng Máy quang phổ có thể gồm một hoặc hai lăng kính.

1 Máy quang phổ lăng kính:

2 Lăng kính phản xạ toàn phần:

Lăng kính phản xạ toàn phần là lăng kính thuỷ tinh có tiết diện thẳng là một tam giác vuông cân.

Lăng kính phản xạ toàn phần được sử dụng để tạo ảnh thuận chiều trong ống nhòm, máy ảnh…

C3: Hãy giải thích sự phản xạ toàn phần ở hai mặt bên của lăng kính như hình sau:

H.2: Chùm tia tới song song

đi vào lăng kính vuông góc mặt đáy BC nên đi thẳng tới gặp mặt bên AB với góc tới

tia sáng bị phản xạ toàn phần lần 1 rồi tới gặp mặt bên AC với góc tới

tia sáng bị phản xạ toàn phần lần 2 rồi đi vuông góc với mặt đáy BC ra ngoài.

Bài 2: Cho tia sáng truyền tới lăng kính như hình sau:

Tia ló truyền đi sát mặt BC Góc lệch của tia sáng tạo bởi lăng kính là:

90

Bài học của chúng ta

đến đây là kết thúc.Chúc các em

học tốt.