Bài 28: Lăng kính

* Các phần của lăng kính: cạnh, đáy, hai mặt bên.* Về phương diện quang học, một lăng kính được đặc trưng bởi: - Góc chiết quang A - Chiết suất n A n Mặt bên Mặt bên... Tác dụng tán sắc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

SỞ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO TIỀN GIANG

TỔ : VẬT LÝ

Bài 28:

Chương VII

MẮT CÁC DỤNG CỤ QUANG

I/ CẤU TẠO CỦA LĂNG KÍNH

Lăng kính là một khối chất trong suốt, đồng chất (thủy tinh, nhựa, ), thường cĩ dạng lăng trụ tam giác.

B

C

A

C n ạn

h

ABC là ti t di n ết diện ện

th ng c a l ng kính ẳng của lăng kính ủa lăng kính ăng kính

* Các phần của lăng kính: cạnh, đáy, hai mặt bên.

* Về phương diện quang học, một lăng kính được đặc trưng bởi:

- Góc chiết quang A

- Chiết suất n

A

n

Mặt bên Mặt bên

II/ ĐƯỜNG TRUYỀN CỦA TIA SÁNG QUA LĂNG KÍNH

1 Tác dụng tán sắc ánh sáng trắng

Ánh sáng trắng gồm nhiều ánh sáng màu và lăng kính có tác dụng phân tích chùm sáng trắng truyền qua nó thành nhiều chùm sáng màu khác nhau.

Đỏ

Tím

2 Đường truyền của tia sáng qua lăng kính

Chiếu đến mặt bên của lăng kính một chùm tia sáng hẹp đơn sắc SI

A

S

i1

i2

r1 r2

R

* Tại I: tia khúc xạ lệch gần pháp tuyến => lệch về phía đáy của lăng kính.

* Tại J: tia khúc xạ lệch xa pháp tuyến => lệch về phía đáy của lăng kính.

2 Đường truyền của tia sáng qua lăng kính

cũng lệch về đáy lăng kính so với tia tới.

D

A

2

S

i1

i2

r1 r2

R

* Góc tạo bởi tia ló và tia tới gọi là góc lệch D của tia sáng khi truyền qua lăng kính.

2

R S

i

2

D

r 1

r 2

Aùp dụng định luật khúc xạ ánh sáng , ta có :

 sin i 1 = nsin r 1

Tương tự :

 sin i 2 = nsin r 2

M

III/ CƠNG THỨC LĂNG KÍNH

sin r 2

sini 2 =

1 n

sin i 1

sin r 1 = n

n

Ta có : A = M (góc có cạnh tương ứng vuông góc)

 A = r 1 + r 2

mà M = r 1 + r 2 ( góc ngoài của tam giác I 1 MI 2 )

Tương tự:

D =( i 1 – r 1 ) + (i 2 – r 2 )

D = (i 1 + i 2 ) – ( r 1 + r 2 )

A

2

R S

i

2

D

r 1

r 2

M

III/ CƠNG THỨC LĂNG KÍNH

III/ CÔNG THỨC LĂNG KÍNH

GHI CHÚ:

i 1 = n r 1

i 2 = n r 2

A = r 1 + r 2

D = A(n – 1)

Bài tập ví dụ ( trang 177 SGK )

Một lăng kính thủy tinh có chiết suất n= 1,41 Tiết diện thẳng của lăng kính là tam giác đều ABC Chiếu một tia sáng nằm trong

mặt phẳng của tiết diện thẳng, tới AB với góc tới i 1 = 45 0 Xác

định đường truyền của tia sáng.

45 0

n

A

- Tại I , ta có:

sin i 1 = n sin r 1

 sin r 1 = =

=> r 1 = 30 0

sin 45 0

n

1 2

- Tại J: r 2 = A – r 1 = 30 0

r 2

IV/ CÔNG DỤNG CỦA LĂNG KÍNH

Lăng kính có nhiều công dụng trong khoa học

và trong kĩ thuật.

1 Máy quang phổ

- Lăng kính là bộ phận chính của máy quang

phổ Máy quang phổ có thể gồm 1 hoặc 2 lăng kính.

- Máy quang phổ dùng để phân tích ánh sáng từ nguồn phát ra thành các thành phần đơn sắc,

2 Lăng kính phản xạ toàn phần

45 0

- Lăng kính phản xạ toàn phần là lăng kính thủy tinh

có tiết diện thẳng là một tam giác vuông cân

- Lăng kính phản xạ toàn phần được sử dụng để tạo ảnh thuận chiều (ống nhòm, máy ảnh, …)

Câu 1: Lăng kính là gì ? Nêu cấu tạo và các đặc trưng

quang học của lăng kính.

Câu 2: Trình bày tác dụng của lăng kính đối với sự

truyền ánh sáng qua nó Xét 2 trường hợp:

-Ánh sáng đơn sắc

-Ánh sáng trắng

Câu 3: Nêu các công dụng của lăng kính

Câu 4: Có 3 trường hợp truyền tia sáng qua lăng

kính như hình.

I

Ở ( các) trường hợp nào sau đây, lăng kính không làm lệch tia ló về phía đáy ?

a Trường hợp 1 c Ba trường hợp 1, 2 và 3

CHÀO TẠM BIỆT ! CHÚC CÁC BẠN HỌC TỐT