• Đánh giá chính sách này qua các tiêu chí: hiệu quả chi phí, tạo động cơ đổi mới công nghệ, thực thi chính sách tiêu chuẩn.. Hình 11.1: Tiêu chuẩn hiệu quả xã hội chi phí giảm thải 4
Trang 11
Chương 11
Tiêu chuẩn
A MỤC TIÊU CỦA BÀI
Sau khi học xong bài này, người học có thể:
• Hiểu được các khái niệm, định nghĩa trong bài
• Hiểu được cơ sở để xác định các tiêu chuẩn môi
trường
• Biết cách phân loại các tiêu chuẩn môi trường
• Phân biệt được ưu và nhược của tiêu chuẩn riêng
(khác nhau) và tiêu chuẩn đồng nhất (giống nhau)
• Đánh giá chính sách này qua các tiêu chí: hiệu quả
chi phí, tạo động cơ đổi mới công nghệ, thực thi
chính sách tiêu chuẩn
2
B NỘI DUNG BÀI GIẢNG
• Tiêu chuẩn là một dạng của phương pháp
mệnh lệnh và kiểm soát (CAC: command
and control)
qui định trong luật pháp
Trang 2
3
Để đạt tới E*, chính quyền đặt tiêu chuẩn thải ở mức đó Nếu xả thải vượt
tiêu chuẩn, nguồn thải sẽ bị phạt tiền hoặc chịu các hình phạt khác Nếu nhà
máy giảm thải để phù hợp với tiêu chuẩn, nó phải tốn chi phí giảm thải (hay
chi phí tuân thủ) bằng diện tích dưới đường MAC giới hạn bởi E0 và E*
Lợi ích của tiêu chuẩn là chênh lệch giữa tổng thiệt hại khi không có tiêu
chuẩn (72.000$) và thiệt hại khi có tiêu chuẩn (8.000$) trừ chi phí xử lý
(16.000$)=48.000$/tháng
Hình 11.1: Tiêu chuẩn hiệu quả xã hội
chi phí giảm thải
4
• Tiêu chuẩn môi trường xung quanh: mức giới hạn đối
với một chất ô nhiễm nào đó trong môi trường xung
quanh
Không thể cưỡng chế thi hành một cách trực tiếp tiêu
chuẩn môi trường xung quanh
• Tiêu chuẩn thải: mức giới hạn đối với lượng thải phát
sinh từ nguồn gây ô nhiễm
Tiêu chuẩn xung quanh và tiêu chuẩn thải không nhất
thiết phải đi đôi với nhau vì có thiên nhiên xen vào
• Tiêu chuẩn công nghệ: qui định loại công nghệ, kỹ
thuật hoặc hoạt động mà các cơ sở gây ô nhiễm phải áp
dụng
Nó bao gồm cả tiêu chuẩn thiết kế, tiêu chuẩn sản phẩm,
tiêu chuẩn đầu vào
Ví dụ yêu cầu xe hơi phải có dây an toàn
Trang 35
Tính toán kinh tế về tiêu chuẩn
Hàm thiệt hại biên phi tuyến tính minh họa các mức có thể đặt tiêu
chuẩn phát thải khi người quản lý không biết vị trí chính xác của
đường MAC ET đặt tiêu chuẩn ở mức ngưỡng tối thiểu không có thiệt
hại EL đặt tiêu chuẩn tại điểm mà MD bắt đầu tăng nhanh EMAX là
giới hạn trên của phát thải: điểm tại đó đường MD thẳng đứng Không
có tiêu chuẩn nào là hiệu quả xã hội như E* trong thực tế
6
Vấn đề tiêu chuẩn đồng bộ
Một vấn đề thực tế là tiêu chuẩn nên được áp dụng
chung cho mọi trường hợp hay thay đổi tuỳ theo
hoàn cảnh?
theo vùng, ngày, hoặc mùa , một tiêu chuẩn
chung sẽ không hiệu quả xã hội Tiêu chuẩn
riêng với MAC = MD thì đạt hiệu quả xã hội
cần nhiều thông tin hơn để thiết lập và thực thi tiêu
chuẩn
Trang 47
Khi thiệt hại biên khác nhau giữa các vùng, việc qui định mức
tiêu chuẩn sẽ khó khăn Nếu thiệt hại biên ở khu vực thành thị
khác khu vực nông thôn, tiêu chuẩn như nhau sẽ không hiệu quả
xã hội Nếu tiêu chuẩn đặt tại EU thì kiểm soát ô nhiễm ở nông
thôn là quá mức; nếu đặt tại ER thì kiểm soát ô nhiễm ở thành thị
không chặt so với mức tối ưu xã hội ở MD=MAC Qui định tiêu
chuẩn cho mỗi vùng sẽ tránh được vấn đề này
8
Tiêu chuẩn và nguyên tắc cân bằng biên
• Nguyên tắc cân bằng biên đòi hỏi các nguồn gây
ô nhiễm phải được kiểm soát sao cho chúng có
cùng chi phí giảm thải biên => các nguồn khác
nhau phải được kiểm soát ở những mức độ khác
giảm thải biên của mỗi nguồn Đây là cân bằng
có hiệu quả chi phí: tổng chi phí tuân thủ để đạt
mục tiêu phát thải được tối thiểu hoá
nhau cho các nguồn có đường MAC khác nhau
=> cho phép lượng thải ra bằng nhau => không
quả chi phí
Trang 59
• Tiêu chuẩn như nhau chỉ có hiệu quả chi
phí trong trường hợp khó có thể xảy ra: đó
là các nguồn gây ô nhiễm có đường chi
phí giảm thải biên như nhau Nếu các
đường MAC khác nhau thì tiêu chuẩn
riêng có hiệu quả chi phí
10
Tiêu chuẩn như nhau so với tiêu chuẩn riêng cho hai nguồn ô nhiễm có
đường MAC khác nhau Tiêu chuẩn như nhau 60 kg/tháng cho mỗi
nguồn vi phạm nguyên tắc cân bằng biên vì vậy không hiệu quả chi phí
Tại mức 60 kg, MACH lớn hơn MACL Còn chính sách có hiệu quả chi
phí thì đặt tiêu chuẩn riêng với tổng lượng thải bằng mức mục tiêu 120
kg, và MAC của hai nguồn bằng nhau => tiêu chuẩn của L là
34,3kg/tháng và của H là 85,7 kg/tháng Chính sách có hiệu quả chi phí
cho phép đạt cùng mức thải mục tiêu với chi phí thấp hơn
Trang 611
• Tiêu chuẩn thải có thể thiết lập phù hợp với
nguyên tắc cân bằng biên không?
• Có thể, với điều kiện phải lập tiêu chuẩn riêng
cho từng nguồn và cơ quan quản lý biết từng
đường MAC của những nguồn đó
• Khó khăn:
– Cần thông tin chất lượng cao về các đường
MAC của những xí nghiệp khác nhau
– Không chắc các xí nghiệp sẽ cung cấp thông
tin đầy đủ về MAC Nếu họ cung cấp thông
tin, họ sẽ có khuynh hướng cho thấy đường
MAC của họ rất dốc
12
Tác dụng động cơ của tiêu chuẩn
• Trong ngắn hạn , vấn đề là chính sách này có tạo động
cơ cho các nguồn giảm lượng thải tới mức thải hiệu
quả theo cách có hiệu quả chi phí không Không , vì
không có động cơ để giảm lượng thải nhiều hơn tiêu
chuẩn
• Tiêu chuẩn cũng không cho phép chủ thể gây ô nhiễm
linh hoạt trong quyết định, đặc biệt là với tiêu chuẩn
công nghệ
• Trong dài hạn , mức độ tạo động cơ để tìm kiếm sự
thay đổi kỹ thuật và quản lý để giảm thải rẻ hơn của
chính sách này có khác nhau tuỳ theo tiêu chuẩn thải
hay tiêu chuẩn công nghệ Tiêu chuẩn công nghệ hoàn
toàn không có động cơ này Tiêu chuẩn thải có động
cơ cao hơn
Trang 713
Tác động khuyến khích của việc áp dụng công nghệ tiết kiệm chi
phí là diện tích a nếu cơ quan quản lý đặt tiêu chuẩn thải ở E1 sau
khi việc áp dụng công nghệ mới làm MAC1 giảm xuống MAC2
Nếu cơ quan quản lý siết chặt tiêu chuẩn tới E2, động cơ để chấp
nhận công nghệ mới sẽ yếu hơn nhiều và bằng diện tích (a-c) Tiêu
chuẩn ép công nghệ có thể đặt ngay từ đầu ở E2 Điều này sẽ tạo ra
phần tiết kiệm chi phí cho nguồn thải bằng diện tích (a+d+e) nếu
nguồn này chấp nhận công nghệ mới
14
Thực thi tiêu chuẩn
• Luật kiểm soát ô nhiễm, giống như các luật khác,
cần sự thực thi (cưỡng chế), và điều này cần đến
nguồn lực
• Ở đây có sự đánh đổi giữa nguồn lực dành cho
hoạt động này, vốn có chi phí cơ hội, và lợi ích
dưới hình thức mức độ tuân thủ cao hơn Khi có
chi phí thực thi, E* không còn là mức thải hiệu quả
nữa
• Với C1: mức thải hiệu quả xã hội là E1 và tổng chi
phí giảm thải = chi phí thực thi (a+b) + chi phí
giảm thải (c+d)
• Với C2: mức thải hiệu quả xã hội là E2 và tổng chi
phí giảm thải = chi phí thực thi (e+b) + chi phí
giảm thải (f+c+d)
Trang 815
Hình 11.6 minh hoạ khía cạnh kinh tế của việc thực thi Đường
C1 và C2 là tổng cộng chi phí giảm ô nhiễm biên của nguồn thải
cộng với chi phí giám sát và thực thi của chính quyền Tổng chi
phí càng cao, tiêu chuẩn càng kém chặt chẽ Với chi phí cao
(C1), tiêu chuẩn thải là E2 Tổng chi phí giảm ô nhiễm bao gồm
chi phí thực thi (a+b) cộng với chi phí giảm thải (c+d) Với chi
phí thấp hơn (C2), tiêu chuẩn có thể đặt tại E3
16
• Các tiêu chuẩn càng nghiêm khắc càng đòi hỏi
chi phí thực thi cao hơn
• Một yếu tố có ảnh hưởng đến chi phí thực thi là
mức độ phạt
• Khó khăn trong ngân sách thực thi làm cho cơ
quan quản lý phải dựa vào sự tự giám sát của các
nguồn gây ô nhiễm
• Việc đặt ra tiêu chuẩn: chính quyền trung ương
Thực thi tiêu chuẩn: chính quyền địa phương
• Các tiêu chuẩn công nghệ cũng có sự linh hoạt
trong thực thi Cần phân biệt tuân thủ ban đầu và
tuân thủ liên tục
