TIỂU LUẬN đề tài đô THỊ SINH THÁI

• Các khái niệm đô thị sinh thái đầu tiên được tập trung vào những hoạt động diễn ra trong đô thị như: vòng tròn năng lượng, nước, chất thải, khí thải… LỊCH SỬ HÌNH THÀNH 1... Ông đã

ĐÔ THỊ SINH THÁI

NỘI DUNG TIỂU LUẬN

• Ý tưởng về đô thị sinh thái có nguồn gốc từ

những năm 80 của thế kỷ XX và đã được công bố công khai lần đầu tiên bởi các học giả Đức

• Các khái niệm đô thị sinh thái đầu tiên

được tập trung vào những hoạt động diễn

ra trong đô thị như: vòng tròn năng lượng, nước, chất thải, khí thải…

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

1

• Richard Register - một chuyên

gia thiết kế đô thị người Mỹ đã khai sinh ra phong trào Eco-city Ông đã thành lập Khoa Đô thị sinh thái ở Berkeley (Mỹ) vào năm 1975, và sau đó sáng lập

Ecocity Builders - một tổ chức

phi chính phủ gắn trách nhiệm môi trường với phát triển đô thị thông qua giáo dục cộng đồng và

tư vấn cho chính phủ và các nhà quy hoạch

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH

1

• Theo định nghĩa của Tổ chức Sinh thái đô thị của Úc:

Một thành phố sinh thái là thành phố đảm bảo sự cân bằng với thiên nhiên

• Quan điểm của Richard Register về các thành phố

sinh thái bền vững: Các đô thị mật độ thấp, dàn trải,

được chuyển đổi thành mạng lưới các khu dân cư đô thị mật độ cao hoặc trung bình có quy mô giới hạn được phân cách bởi các không gian xanh Hầu hết mọi người sinh sống và làm việc trong phạm vi khoảng cách đi bộ

và đi xe đạp

ĐỊNH NGHĨA

2

 Theo GS.TS Phạm Ngọc Đăng: Một đô thị sinh thái

là một đô thị mà trong quá trình tồn tại và phát triển của nó không làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, không làm suy thoái môi trường, không gây tác động xấu đến sức khỏe cộng đồng và tạo điều kiện thuận tiện cho mọi người sống, sinh hoạt và làm việc trong

đô thị

 “Sinh thái đô thị" muốn nói đến các điều kiện sinh

sống của đô thị mà đối tượng quan tâm là môi trường sinh thái

 "Đô thị sinh thái" là đô thị đạt được những tiêu chí

về điều kiện và chất lượng môi trường sống sinh thái

ĐỊNH NGHĨA

2

Hội nghị tổ chức Y tế Thế Giới (WHO) họp ở Liverpool (Anh Quốc) năm

1988 đã đề ra 4 nguyên tắc chính để xây dựng đô thị sinh thái như sau:

sử dụng đất, chức năng đô thị

và hoạt động khác con người

3

Trong điều kiện

có thể giữ cho

hệ thống đô thị được khép kín

và tự cân bằng

4

Giữ cho sự phát triển dân

số đô thị và tiềm năng của môi trường được cân bằng một cách tối ưu

Các điều kiện sống và phát triển kinh tế - xã hội

Quy hoạch đô thị

Sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên

Xử lý, tái chế, tái sử dụng các loại chất thải

Đa dạng sinh học

Giao thông, vận tải

CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ ĐTST:

MỘT SỐ VĂN BẢN Ở VIỆT NAM: Tiêu chí phân loại

 Năm 2006, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 02/2006/NĐ-CP quy định về Quy chế KĐTM Đây là Văn bản pháp quy đầu tiên của Việt Nam thế nhưng ngay ở trong Nghị định này mới chỉ đề cập đến “dự án KĐTM” chứ chưa quy định thế nào là KĐTM sinh thái

 Tiếp đó, năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định số 42/2009/NĐ-CP về phân loại đô thị nhưng vẫn chưa có quy định thế nào là đô thị sinh thái Và cũng trong năm này, Quốc hội thông qua Luật Quy hoạch đô thị song ngay cả ở đây cũng chưa đề cập đến đô thị sinh thái

MỘT SỐ NGUYÊN TẮC SINH THÁI HỌC

TRONG QUY HOẠCH ĐÔ THỊ SINH THÁI:

 Nguyên tắc 1:

• Tổ chức quy họach đô thị một cách hợp lý dựa trên các yếu tố:

• Theo không gian

• Theo cơ cấu chức năng

• Theo hệ thống kỹ thuật công nghệ đảm bảo cho dòng năng lượng vào hệ sinh thái được ổn định

 Nguyên tắc 2: Tổ chức tối ưu mạng lưới giao thông

đô thị

 Nguyên tắc 3: Tạo lập không gian xanh trong các chỉ tiêu cần đạt cho một đô thị sinh thái

CÂN BẰNG VẬT CHẤT NĂNG LƯỢNG

4

-Đặc trưng của dòng vật chất - năng lượng của một

đô thị sinh thái là luôn hướng đến một chu trình khép kín như HST tự nhiên.

- Các dòng vật chất-năng lượng được sử dụng bởi các hoạt động của con người và chuyển thành giá trị tinh thần – vật chất dưới dạng

có thể sử dụng lại tối đa cho các hoạt động đó trong cùng một cộng đồng

Mô hình Hammarby, do Stockholm, Thuỵ Điển sử dụng

CÂN BẰNG VẬT CHẤT NĂNG LƯỢNG

4

Mô hình chất thải ở Khu dân cư sinh thái Christie Walk, thành phố Adelaide ở Úc

CÂN BẰNG VẬT CHẤT NĂNG LƯỢNG

4

Mô hình sử dụng nước ở Khu dân cư sinh thái Christie Walk, thành phố Adelaide ở Úc

ƯU ĐIỂM – KHÓ KHĂN THÁCH THỨC

5

Ưu điểm đô thị sinh thái:

•Bền vững trong tương lai, phù hợp và tiến dần đến một xã hội phát triển bền vững

•Mô hình đô thị sinh thái đã bắt đầu nhận được sự quan tâm và trở thành xu thế của nhân loại

•Môi trường sống thích hợp nhất với con người

•Là nơi thích hợp cho các sinh vật

•Ít ảnh hưởng đến môi trường (không làm ảnh hưởng đến tài nguyên thiên nhiên)

•Tạo tiền đề cho việc phát triển đô thị bền vững

ƯU ĐIỂM – KHÓ KHĂN THÁCH THỨC

5

• Công nghiệp của đô thị sinh thái sẽ sản xuất ra các sản phẩm hàng hóa có thể tái sử dụng, tái sản xuất và tái sinh

• Các quy trình công nghiệp bao gồm cả việc tái sử dụng các sản phẩm phụ và giảm thiểu sự vận chuyển hàng hóa

• Kinh tế đô thị sinh thái là một nền kinh tế tập trung sức lao động thay vì tập trung sử dụng nguyên liệu, năng lượng và nước, nhằm duy trì việc làm thường xuyên và giảm thiểu nguyên liệu sử dụng

ƯU ĐIỂM – KHÓ KHĂN THÁCH THỨC

5

•Vấn đề kinh phí vì khi xây dựng đô thị sinh thái cần phải có quy hoạch ngay từ giai đoạn đầu do đó, chi phí cho việc quy hoạch này thường rất lớn

• Đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ của các ban ngành, quyết tâm – năng lực cao của chính quyền, và ý thức cao từ người dân

•Chưa xây dựng được bộ tiêu chí đầy đủ để đánh giá đúng và đủ cho một đô thị sinh thái

•Hiện nay trên thế giới vẫn còn một bộ phận lớn người dân có nhận thức chưa đầy đủ về bảo vệ môi trường và thiên nhiên

Những khó khăn thách thức:

TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG

6

Ở các nước công nghiệp phát triển:

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa rồi đến hiện đại hóa đã diễn ra một cách tự nhiên và tuần tự, nên khái niệm “đô thị sinh thái”, nghĩa là môi trường sinh thái của đô thị nghe quen thuộc, phổ biến hơn

và là đối tượng nghiên cứu từ một thập kỷ nay

Có được một nền kinh tế đảm bảo, một thể chế luật phát chặt chẽ ràng buộc các yếu tố kinh tế - xã hội – môi trường, trình độ dân trí, khoa học kỹ thuật cao.

TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG

6

Ở các nước đang phát triển:

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, và hiện đại hóa thường diễn ra đồng thời do sự phát triển quá độ thẳng từ những hình thái kinh tế -

xã hội lạc hậu thành những hình thái có thể hội nhập được vào nền kinh tế toàn cầu dưới áp lực của toàn cầu hóa.

=> Để giải quyết các vấn đề môi trường đô thị trong bối cảnh phức tạp như vậy đối với các nước đang phát triển, quy hoạch đô thị sinh thái là một giải pháp phù hợp

TIỀM NĂNG ỨNG DỤNG

6

Ứng dụng kỹ thuật sinh thái để giải quyết ngập úng:

Với kỹ thuật sinh thái (KTST), thay vì xây dựng các hệ thống thoát nước sâu, thẳng, hoặc bằng các hệ thống cống ngầm nhằm thoát nhanh nước mưa, thì KTST lại tìm cách trì hoãn việc thoát nước mưa và đưa tài nguyên nước mưa trở lại với cộng đồng

đa dạng này tại các đô thị.” Arish Dastur - Ecological Cities

as Economic Cities

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

7

Tiêu chí đánh gía đô thị sinh thái trên thế giới:

Tiêu chuẩn quốc tế về đô thị sinh thái (International

Ecocity Standard – IES) được tập hợp từ nhóm các nhà xây

dựng đô thị sinh thái (Ecocity Builders) và các thành viên của các tổ chức trên thế giới IES đánh giá hiện trạng và quá trình phát triển của các đô thị trong việc hướng tới trở thành một đô thị sinh thái

Các tiêu chí xem xét đánh giá đô thị sinh thái, theo IES, bao gồm các nhóm:

- Cơ cấu đô thị: về sử dụng đất và kiến trúc đô thị;

- Giao thông đô thị với thứ tự ưu tiên: giao thông đi bộ, xe

đạp, thang vận (elevators, escalators), giao thông công cộng bằng xe điện hoặc tàu điện ngầm, giao thông công cộng bằng

xe bus, rồi mới đến xe ô tô con;

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

7

Tiêu chí đánh gía đô thị sinh thái trên thế giới:

Năng lượng: sử dụng năng lượng có thể tái tạo như gió, mặt

trời…, hạn chế sử dụng tài nguyên không tái tạo được, dùng các giải pháp bảo tồn năng lượng;

- Xã hội: đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về kiến trúc và thiết

kế chỗ ở và sinh hoạt cho người dân, đảm bảo về giáo dục và việc làm…;

- Nông nghiệp;

- Quy hoạch các khu vực đặc thù và các công cụ quản lý;

- Chính sách và thể chế quản lý;

- Kinh tế;…

TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

7

Tiêu chí đánh giá đô thị sinh thái ở Việt Nam:

Luận văn Thạc sĩ “Nghiên cứu xây dựng bộ chỉ thị khu

đô thị sinh thái và thử nghiệm đánh giá cho các khu đô thị mới tại thành phố Hà Nội” (Bùi Quang Bình; 2011)

Bộ chỉ thị cho khu đô thị sinh thái bao gồm 14 chỉ thị phân thành 4 nhóm chính là:

- Nhóm 1: Chỉ thị về vị trí bền vững và mức độ phát

triển kinh tế-xã hội của Khu đô thị (Nhóm này gồm 3 chỉ thị đơn là: Vị trí bền vững, dân số và kinh tế)

- Nhóm 3: Chỉ thị bảo vệ môi trường Khu đô thị (chỉ

thị đơn duy nhất của nhóm này là: chất lượng môi trường)

- Nhóm 4: Chỉ thị về quản lý Khu đô thị và mức độ

hài lòng của người dân (Các chỉ thị đơn gồm có: quản lý quy hoạch, quản lý hành chính và mức độ hài lòng của người dân)

CÁC CHỈ TIÊU CẦN ĐẠT CHO MỘT ĐÔ THỊ

SINH THÁI

7

• Có diện tích cây xanh cao, 12 – 15m2/người, mảng xanh, bãi cỏ bờ sông, giữa khu dân cư và công nghiệp

• Các trục lộ giao thông cũng cần cây xanh

• Bảo đảm nguồn nước cấp 150 – 200 lít/ngày/người

• Xử lý triệt để nước thải

• Hệ thống giao thông đảm bảo tiêu chuẩn đường xá, mật độ phương tiện giao thông

• Dành khoảng 30% diện tích cho lưu thông

• Tăng cường hệ thống giao thông thủy, các phương tiện giao thông không gây ô nhiễm cho sông rạch

• Quy hoạch khu nhà ở, khu làm việc, dịch vụ, chợ, cửa hàng, nơi vui chơi giải trí hợp lý để giảm bớt đi lại bằng phương tiện cơ giới

ECO CITY

CÁC CHỈ TIÊU CẦN ĐẠT CHO MỘT ĐÔ THỊ

SINH THÁI

7

• Không cho chất thải làm ô nhiễm môi trường đất

• Sử dụng quỹ đất thành phố thích hợp để vừa có đất xây dựng cơ sở hạ tầng vừa có đất dành cho khu dân cư, công viên, đất cho rừng phòng hộ môi trường

• Không khai thác nước ngầm quá mức gây ô nhiễm nước ngầm và sụt lún

• Quy mô dân số và phát triển kinh tế - xã hội của đô thị được giữ ở mức phù hợp với khả năng “chịu tải” của môi trường

và tài nguyên

• Kiểm sóat chất lượng môi trường không khí

• Hạn chế sử dụng năng lượng nhiên liệu hóa thạch, sử dụng năng lượng mặt trời, năng lượng gió

• Diện tích mặt nước (ao, hồ, sông, rạch) cân đối để tạo cảnh quan môi trường và khí hậu mát mẻ

CÁC CHỈ TIÊU CẦN ĐẠT CHO MỘT ĐÔ THỊ

• Thay đổi cách sống đô thị và cách sản xuất để các dòng vật chất, nguyên liệu, năng lượng diễn ra trong chu trình khép kín

• Cần có hệ thống giám sát, thông tin môi trường thường xuyên

• Gắn sinh thái đô thị với văn hóa bản địa, với du lịch sinh thái

• Phương pháp hợp tác thiết kế và ra quyết định -Charrette

(viện nghiên cứu)…

Một số phương pháp trong xây dựng đô thị sinh thái:

• Phương pháp GIS:

-Tích hợp GIS trong các nhóm liên ngành

- Tích hợp GIS trong việc thành lập các bản đồ dự báo thiên tai

Đối với những nước

Khu dân cư Christie Walk, Adelaide, Australia

Dự án quy hoạch phát triển tiểu khu Christie Walk nằm trong trung tâm buôn bán của thành phố Adelaide, đã phối hợp nhiều yếu tố sinh thái bền vững và nâng cao tính cộng đồng

- Diện tích khu đất khoảng 2000m2,

27 hộ gia đình với tổng số dân cư khoảng 40 người.

- Các kết quả mong muốn thu được gồm: bảo tồn nước và năng lượng; tái

sử dụng và tái sinh vật liệu; tạo ra các không gian công cộng thân thiện, có lợi cho sức khỏe.

VÍ DỤ ĐIỂN HÌNH

8

- Các đặc điểm chính của dự án là: các không gian thân thiện cho người đi bộ; vườn chung, bao gồm cả vườn mái; sản xuất lương thực địa phương trong các khu vườn lương thực công cộng tại chỗ;

- Trữ nước mặt để sử dụng cho các vườn và nước xả vệ sinh; thiết kế thuận lợi với khí hậu/mặt trời để sưởi, làm mát và điều hòa độ ẩm bằng gió, ánh sáng mặt trời và hệ thực vật; nước nóng

sử dụng mặt trời;

 Năng lượng quang điện thu bằng các tấm panô lắp đặt vào các hệ khung giàn trên vườn mái; sử dụng các vật liệu tái sinh, không độc hại và tiêu thụ ít

năng lượng; giảm thiểu sự phụ thuộc vào ôtô con do bối cảnh nội thành.

clip