thay đổi giải phẫu và sinh lý thai phụ

Mô tả được sự thay đổi cơ bản về giải phẫu và sinh lý ở cơ quan sinh dục của thai phụ.. Mô tả được sự thay đổi về giải phẫu và sinh lý ở các cơ quan khác của thai phụ.. Sự thay đổi về gi

Trang 1

THAY ĐỔI GIẢI PHẪU

VÀ SINH LÝ THAI PHỤ

ThS Lê Minh Tâm

Trang 2

Mục tiêu học tập

1 Trình bày được sự thay đổi về nội tiết của người phụ nữ trong quá trình mang thai

2 Mô tả được sự thay đổi cơ bản về giải phẫu

và sinh lý ở cơ quan sinh dục của thai phụ

3 Mô tả được sự thay đổi về giải phẫu và sinh lý

ở các cơ quan khác của thai phụ

Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical College

Trang 3

Sự thay đổi về giải phẫu, sinh lý, sinh hoá của người phụ nữ trong thời kỳ mang thai và hậu sản nhằm:

1 Tạo môi trường thuận lợi về dinh dưỡng và sự phát triển của thai nhi

2 Chuẩn bị cho người mẹ quá trình sinh nở và nuôi con sau này

Trang 4

THAY ĐỔI VỀ NỘI TIẾT

Trang 5

- Mang thai  thay đổi nội tiết - thần kinh  sự thay đổi giải phẫu, sinh lý và sinh hoá

- Những thay đổi này xảy ra rất sớm và kéo dài

- Các loại nội tiết tố bị thay đổi trong thai kỳ như: hCG, các Steroid …

Trang 6

1 hCG

- Hormon hướng sinh dục rau thai

- Tạo thành từ hai tiểu đơn vị α và β

- rau thai chế tiết hCG rất sớm do cả đơn bào nuôi (tế bào Langhans) và hợp bào nuôi (syncytiotrophoblast)

- Có thể hiện diện trong huyết tương hoặc nước tiểu vào

ngày thứ 8 tới thứ 9 sau khi thụ tinh

- Nồng độ trong huyết tương tăng gấp đôi sau mỗi 48 giờ và đạt đỉnh điểm vào khoảng tuần thứ 10 của thai kỳ

Trang 7

Ngày 9, hợp bào xâm nhập vào tử cung

Trang 8

Hình thành khoang màng đệm ngày 13 hCG (+)

Trang 9

Bảng giá trị tham khảo kết quả nồng độ hCG huyết thanh

Âm tính: < 5 mIU/ml

Nghi ngờ: 5 – 25 mIU/ml

Dương tính: > 25 mIU/ml

Tại thời điểm trễ kinh: # 100mIU/ml

Nồng độ tối đa: # 100.000 mIU/ml lúc thai 8-10 tuần Sau đó giảm còn 10.000-20.000 mIU/ml lúc thai 18-20 tuần và duy trì đến khi đủ tháng.

Trang 10

- Giảm trương lực cơ trơn

- Giảm trương lực mạch máu

- Tăng thân nhiệt

Trang 11

3 Estrogen

- Trong 2-4 tuần đầu từ hoàng thể thai nghén

- Từ tuần thứ 7, trên 50% estrogen từ bánh rau

estriol

- Lượng estrogen tối đa khoảng 30–40 mg/ngày

và tăng cho đến khi đủ tháng

Trang 12

Tác dụng:

- Làm tăng trưởng và kiểm soát chức năng của tử cung

- Cùng với progesteron làm cho tuyến vú phát triển

- Làm biến đổi thành phần hoá học của mô liên kết

- Giảm bài tiết natri, gây ứ đọng nước trong cơ thể

Trang 13

4 hPL (human Placental Lactogen)

- Cung cấp nguồn năng lượng cho quá trình trao đổi chất và dinh dưỡng

- Kháng insulin  tăng mức insulin ở mẹ

- Tham gia vào quá trình tạo sữa

5 Relaxin

- Từ hoàng thể thai nghén, nội sản mạc và bánh rau

- Hàm lượng cao nhất đạt trong 3 tháng đầu

- Tác động lên cơ tử cung, kích thích adenyl cyclase

và làm giãn tử cung

Trang 14

Trang 15

6 Các tuyến nội tiết khác

Tuyến yên: trọng lượng tăng nhẹ 0,6 - 0,86 g

- FSH và LH không được chế tiết, prolactin tăng đều

- Hiện tượng tiết sữa: prolactin cao và estrogen giảm.

Trang 16

Trang 17

Tuyến giáp lớn nhẹ

- T3 và T4 tăng ở dạng kết hợp protein (TBG

Trang 18

Tuyến cận giáp: sản xuất nội tiết tố cận giáp giúp kiểm

soát sự phân bố canxi

Trang 19

THAY ĐỔI GIẢI PHẪU VÀ SINH LÝ Ở

BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 20

THAY ĐỔI Ở BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 21

- Phì đại sợi cơ tử cung

- Tăng sinh các mạch máu và xung huyết

- Tăng tuần hoàn qua tử cung

- Tăng giữ nước ở cơ tử cung

Trang 22

Trang 24

Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical CollegeTHAY ĐỔI Ở BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 25

Cấu tạo

- Cơ dọc, cơ đan, lớp cơ vòng và cơ dọc

- Cơ đan dày nhất, có nhiều mạch máu, không có ở đoạn dưới

- Bình thường dày 1cm  có thể lên 2,5cm  giảm xuống còn 0,5 - 1cm

- Niêm mạc tử cung: ngoại sản mạc trứng, ngoại sản

mạc tử cung và ngoại sản mạc tử cung-rau

Trang 26

Trang 28

2 Eo tử cung

- Vùng chuyển tiếp về cấu trúc và chức năng

- Bình thường dài 0,5 - 1cm  dài và giãn mỏng

Trang 29

Ladin’s sign

Trang 30

Trang 31

Trang 32

Goodell’s sign

Trang 33

- Thoái hoá dần và teo đi

Trang 34

5 Vòi trứng

- Sung huyết và mềm

6 Âm đạo, âm hộ

- Tăng sinh mạch máu, sung huyết

Trang 35

THAY ĐỔI GIẢI PHẪU VÀ SINH LÝ

NGOÀI BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 36

1 Thay đổi ở da, cân, cơ

- Vết sắc tố ở mặt và cổ, đường trắng giữa bụng

- Tăng sắc tố quầng vú và da vùng cơ quan sinh dục cũng

- Vết rạn hai hố chậu, bụng, ngực và mặt trong đùi

- Cơ thành bụng, cân cơ thẳng to giãn rộng

THAY ĐỔI NGOÀI BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 37

2 Thay đổi ở vú

- Cảm giác căng và ngứa ở vùng vú

- Tuyến sữa (progesterone và prolactin) và ống dẫn sữa (estrogen) phát triển

- Vú to và căng, quầng vú, núm vú to sẫm màu, các hạt Montgomery nổi lên

- Lưới tĩnh mạch Haller

- Hiện tượng tiết sữa non

Trang 38

Le Minh Tam – Dept of OBGYN – Hue Medical CollegeTHAY ĐỔI NGOÀI BỘ PHẬN SINH DỤC

Trang 39

Trang 40

Trang 41

- Thiếu máu nhược sắc và giảm áp lực thẩm thấu.

Trang 42

Cung lượng tim bắt đầu tăng từ tuần thứ 10 và đến tuần 20-24 tăng khoảng 40% - 50% do:

+ Nhu cầu oxy tăng + Thể tích máu tăng + Diện tích tưới máu tăng

- Nhịp tim: tăng khoảng 10 nhịp /phút

- Có thể có những thay đổi trong tiếng tim

Trang 43

- Huyết áp động mạch không tăng, huyết áp tĩnh mạch chi dưới tăng.

- Huyết áp động mạch tuần 20-24:

Tâm thu: giảm 4-6 mmHg Tâm trương: giảm 8-15 mmHg Trung bình: giảm 6-10 mmHg Thay đổi theo tư thế

- Hội chứng tụt huyết áp do nằm ngửa ở khoảng 10% thai phụ: buồn nôn, xoàng, ngất

- Có thể xuất hiện trĩ và giãn tĩnh mạch chi dưới

- Phù chi dưới

- Nguy cơ tắc mạch chi

Trang 44

Poseiro effect: suy thai trong cơn go tử cung  sờ

ĐM đùi

Tăng tưới máu các cơ quan: tử cung, thận, vú, da:

- TC bình thường: 100ml/phút (2%)

- Thai đủ tháng: 1200ml/phút (17%)Vai trò các hormon steroid: prostaglandins, natriuretic peptid, nitric oxid, aldosterone  trương lực mạch

Trang 45

4 Hô hấp

- Đường kính ngang của lồng ngực tăng khoảng 2 cm

- Cơ hoành lên cao khoảng 4 cm

- Tần số thở tăng, thở nhanh và nông

- Tăng thông khí: thể tích trao đổi tăng 0.1-0.2L

- Thể tích dự trữ thở ra giảm 15% (0.55L vs 0.65L)

- Thể tích cặn: giảm đáng kể (0.77L vs 0.96L)

Trang 46

Tổng lượng oxy tiêu thụ tăng

15-20%

Tăng tiêu thụ: tử cung, thận, tim,

mô vú, cơ hô hấp

Cơ chế: tăng thông khí phế nang

và tăng lưu lượng tuần hoàn

Khó thở là triệu chứng thường

gặp: 60-70% thai phụ, xuất hiện

Trang 47

- Tốc độ lọc cầu thận tăng khoảng 50%.

- Duy trì nồng độ thẩm thấu, giảm 10mosm/kg

- Chuyển hóa Kali không đổi

- Bàng quang: những tháng đầu có thể bị đái rắt, những tháng sau có thể bí đái

Trang 48

Trang 49

- Vị trí của dạ dày và ruột non thay đổi

- Thời gian tiêu hoá thường kéo dài hơn

- Có thể xuất hiện chứng táo bón, trĩ

Trang 50

- Khó ngủ, hay thức giấc, giấc ngủ ngắn hơn

Trang 51

- Con: trọng lượng thai, dịch ối, bánh nhau.

Sau sinh trọng lượng giảm nhanh từ ngày 4-10 và thường duy trì cân nặng trên 3kg

Trang 52

Trang 53

Trang 54

9 Một số thay đổi khác

- Tăng thân nhiệt

ngày

Trang 55

The End

Định dạng
Số trang	55
Dung lượng	13,89 MB