Tuần : Tiết: NS: ND NGHI I.Mục tiêu: Sau khi học xong bài học sinh: - Giải thích được sự hoá đen của loài bướm sâu đo bạch dương Biton betularia ở vùng công nghiệp nước anh và sự tăng
Trang 1Tuần : Tiết:
NS: ND
NGHI
I.Mục tiêu:
Sau khi học xong bài học sinh:
- Giải thích được sự hoá đen của loài bướm sâu đo bạch dương (Biton betularia) ở vùng công nghiệp nước anh và sự tăng cường sức đề kháng của sâu bọ và vi khuẩn
- Nêu được vai trò của quá trình đột biến, giao phối và chọn lọc tự nhiên đối với sự hình thành đặc điểm thích nghi
- Nêu được các ví dụ minh hoạ cho các hình thức chọn lọc
- Nêu và giải thích được hiện tượng đa hình cân bằng di tryền
- Giải thích được vì sao các đặc điểm thích nghi chỉ hợp lí tương đối, tìm ví dụ minh hoạ
- Phát triển được năng lực tư duy lí thuyết ( phân tích tổng hợp, so sánh khái quát) II.Chuẩn bị của thầy và trò.
GV: sơ đồ giải thích sự tăng cường sức đề kháng đối với DDT của quần thể rận
Tranh phóng to bọ que, bọ lá…………
HS: đọc SGK bài 39
III.Các hoạt động dạy và học:
A.ổn định - KTBC (5)
B Vào bài (2)
C Bài mới :
I.Giải thích sự hình
thành đặc điểm thích
nghi.
1 Sự hoá đen của các loài
bướu ở vùng công nghiệp
a.Thực nghiệm quan sát sự
thích nghi của bướm Biston
betunia: (SGK)
b giải thích:
Hiện tượng xuất hiện màu
đen ở bướm là kết quả của
quá trình chọn lọc tự nhiên
Nêu câu hỏi cho HS kiểu tra 5’
Kể tên các nhân tố tiến hoávà cho biết vai trò của từng nhân tố trong tiến hoá?
Trong tự nhiên, sâu ăn lá thường có màu gì? cào cào đất có màu gì?
Màu sắc đó giúp ích gì cho nó?
Đặc điểm thích nghi được hình thành như thế nào?
Cho học sinh đọc ví dụ về sự biến đổi màu sắc của
bướmBiston betunia trong (SGK)
Tại sao ở gần khu công nghiệp thì bướm này đa số có màu đen, còn ở vùng nông
Có 4 nhân tố tiến hoá: ĐB,
GP, CLTN, Các cơ chế cách li
Vai trò từng nhântố tiến hoá……
Sâu ăn lá có màu xanh Cào cào đất có màu xám Giúp nó thích nghi với môi trường
1màu xanh của sâu ăn lá
3 màu vàng của bướm.
Tham khảo nội dung sách giáo khoa và trả lời câu hỏi:
Vì ở gần khu công nghiệp có nhiều bụi than nên thân cây bạch dương => màu đen
Trang 2những biến dị có lợi đã phát
sinh ngẩu nhiên trong quần
thể chứ không phải là sự
biến đổi của cơ thể bướm để
thích nghi với môi trường
Tóm lại: sự hình thành đặc
điểm thích nghi là kết quả
một quá trình lịch sử chịu sự
chi phối của 3 nhân tố: quá
trình độ biến, giao phối,
CLTN
2 Sự tăng cường sức đềø
kháng : (sơ đồ)
a Thực nghiệm quan sát sự
tăng cường sức đề kháng
của rận đối với DDT (SGK).
Giả sử tính kháng D DT
do 4 gen lặn a, b, c, d tác
động bổ sung thì kiểu gen
aaBBCCDD có sức đề
kháng kém hơn kiểu gen
aabbCCDD, aabbccDD sức
đề kháng tốt nhất thuộc về
kiểu gen aabbccdd
Tính đa hình về kiểu gen
trong quần thể giao phối
giải thích vì sao khi dùng
một loại thuốc trừ sauu mới
dù với liều cao cũng không
hi vọng tiêu diệt được hết
toàn bộ sâu bọ cùng một
lúc => phải biết sử dụng
liều thuốc thích hợp
II Hiện tượng đa hình
cân bằng di truyền :
Trong sự đa hình cân bằng
không có sự thay thế hoàn
toàn một alen này bằng một
alen khác là sự ưu tiên di trì
các thể dị hợp về một gen
hoặc một nhóm gen
III.Sự hợp lí tương đối:
Mỗi đặc điểm thích nghi chỉ
có tính hợp lí tương đối:
thôn đa số lại có màu trắng?
Ban đầu quần thể bướm chỉ có một loại kiểu hình là bướm trắng về sau xuất hiện thêm loại bướm đen vậy màu đen do đâu mà có ?
Sự hình thành đặc điểm thích nghi chịu sự tác động của các nhân tố nào?
Vi khuẩn gây bệnh thường có hiện tượng kháng thuốc Tại sao?
Hãy cho biết hiệu quả sử dung thuốc DDT trong những năm: 1994, 1948, 1954, 1957?
Nêu câu hỏi cho học sinh thảo luận
1 giải thích sự tăng cường sức đề kháng của vi khuẩn bằng cơ chế di truyền?
2 hãy cho biết biện pháp khác phục đối hiện tượng kháng thuốc của vi khuẩn?
Tìm thêm một số ví dụ minh hoạ
Thời gian thoả luận: 5 phút
Đối tượng của chọn lọc tự nhiên là gì?
Nếu là đột biến trung tính thì nó sẽ tồn lại như thế nào trong quần thể?
Quần thể có nhiều kiểu gen
bướm đậu trên thân cây chim sâu khó phát hiện hơn bướm trắng
Còn ở vùng nông thôn thìd ngược lại
Do sự xuất hiện một cách ngẩu nhiên trong quần thể và ngẩu nhiên nó giúp sinh vật thích nghi hơn với môi trường nên nó được giữ lại được di truyền và ngày càng phổ biến
Quá trình chọn lọc tự nhiên chịu sự tác động của 3 nhân tố: quá trình đột biến, qú trình giao phối và quá trình chọn lọc tự nhiên
Do vi khuẩn có gen kháng thuốc = khả năng thích nghi
Tham khảo sách giáo khoa
=> liệt kê kết quả
Ngồi lại theo nhóm để thảo luận
Tham khảo SGK để tìm nội dung trả lời
Giả sử tính kháng D DT do
4 gen lặn a, b, c, d tác động bổ sung thì kiểu gen
aaBBCCDD có sức đề kháng kém hơn kiểu gen aabbCCDD, aabbccDD sức đề kháng tốt nhất thuộc về kiểu gen aabbccdd
-phải biết sử dụng liều thuốc thích hợp
Đột biến và các biến dị tổ hợp xuất hiện một cách ngẩu nhiên trong quần thể
Trang 3nghĩa là 1 đặc điểm vốn có
lợi trong hoàn cảnh cũ nhưng
trở thành bất lợi trong hoàn
cảnh mới Và dạnh cũ được
thay thế bằng dạng mới thích
nghi hơn
Ngay trong hoàn cảnh phù
hợp đặc điểm thích nghi chỉ
hợp lí tưong đối
cùng song song tồ tại gọi là quần thể có sự cần bằng về mặt di truyền
Ơû vịt đặc điểm nào giúp nó thích nghi với môi trường nước?
Nhưng khi lên môi trường cạn thì đặc điểm thích nghi đó lại trở nên bất lợi gì cho nó?
Qua những điều đó ta rút ra kết luận gì?
Tuy nhiên trong hoàn cảnh cũ đặc điểm thích
Tồn tại song với các dạng bình thường => tạo nên sự đa dạng về kiểu gen trong quần thể
Chân vịt có màng
Di chuyển chậm
Ví dụ cá sống dưới nước khi
bị mắc trên cạn sẽ bị chết
Ve kêu lên vì tập quá sinh dục như lại dễ bị bắt
D.Củng cố (6) Nêu câu hỏi để củng cố kiến
thức cho HS:
Dự vào các câu hỏi và bài tập cuối bài / 161
Dựa vào nội dung vừa học để trả lời câu hỏi
Nêu các bài tập khó cần giả đáp
E.Dặn dò:(2) Nhắc nhở HS học bài và cho
VD và giải thích sự hình thành đặc điểm thích nghi
Lắng nghe – thực hiện
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM:
BÀI 39:(NC)
Câu 1 Đa số bướm Biston betularia ở vùng công nghiệp xuất hiện màu đen là do:
A Ô nhiễm môi trường
B Thân cây bạch dương bị bụi tan bám vào
C Xuất hiện một đột biến trội đa hiệu vừa chi phối màu đen ở thân và cánh bướm vừa tăng sức sống của bướm
D Chim sâu khó phát hiện
Câu 2 Đa số bướm Biston betularia ở vùng nông thôn không bị ô nhiễm lại có:
A Dạng trắng cao hơn dạng đen B Dạng đen nhiều hơn dang trắng
C Dạng đen và dạng trắng như nhau D Chỉ có dạng trắng
Câu 3 Người ta không hi vọng tiêu diệt toàn bộ quần thể sâu cùng một lúc là vì:
A Quần thể sâu có tính đa hình về kiểu gen
B Quần thể sâu có ính đa dạng về kiểu hình
C Quần thể sâu có số lượng quá nhiều
D Quần thể sâu có khr năng di chuyển
Câu 4 Trong môi trường không có D DT thì quần thể kháng D DT có sức sống:
Trang 4A.Sức sống hơn hẳn B Sinh trưởng, phát triển chậm hơn bình thường
C Có sức sống như dạng bình thường D thích nghi hơn dạng bình thường
Câu 5 sự thích nghi trên cơ thể sinh vật chịu sự chi phố các nhân tố:
A đột biến, di truyền, chọn lọc tự nhiên, các cơ chế cách li
B Di truyền, đột biến, chọn lọc tự nhiên Phân li tính trạng
C Đột biến, di truyền, chọn lọc tự nhiên, các cơ chế cách li
D Chọn lọc tự nhiên, phân li tính trạng, đồng qui tính trạng