Đề cương nghiên cứu khoa học giáo dục

Vì thế việc tìm ra các biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên đã trở thành một yêu cầu cấp bách trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nói chung và trường Trung cấp Cảnh

Tên đề tài: “Biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên chuyên

ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III”.

ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU

1 Lý do chọn đề tài

Để nâng cao chất lượng dạy học, thực hiện phương châm “dạy học lấy người học làm trung tâm” cần phải tổ chức hoạt động tự học cho học viên và coi đó là một hình thức tổ chức dạy học Tuy nhiên trong thực tế việc nâng cao năng lực tự học cho học viên chưa được quan tâm đúng mức Vì thế việc tìm ra các biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên đã trở thành một yêu cầu cấp bách trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nói chung và trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III nói riêng Trong những năm qua có nhiều công trình nghiên cứu đã xác định các phương hướng, những biện pháp đổi mới phương pháp dạy học khác nhau, các tư tưởng tập trung vào việc phát huy năng lực tự học, tự rèn luyện của người học, chuyển dần từ hệ phương pháp “tập trung vào người dạy” sang hệ phương pháp “tập trung vào người học”, chuyển dần từ phương pháp dạy học sang phương pháp nghiên cứu Tổ chức hoạt động tự học cho học viên trở thành một nội dung đổi mới trong nhà trường, nếu được thực hiện tốt sẽ góp phần đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Vì vậy, trong quá trình học tập đòi hỏi học viên phải tự giác, tích cực, chủ động, năng động sáng tạo để có thể lĩnh hội được hệ thống những tri thức khoa học qua đó rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo tương ứng Để đạt được những yêu cầu đó đòi hỏi học viên phải có khả năng tự học, tự rèn luyện cao

Thực tế việc dạy học tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III còn nhiều điểm tồn tại, việc dạy học chủ yếu nhằm cung cấp một khối lượng kiến thức xác định trong các giờ lên lớp, chưa có sự quan tâm đúng mức đến việc

tổ chức hoạt động tự học cho học viên, chưa thực sự quan tâm đến việc rèn luyện hệ thống kĩ năng nghề nghiệp cho học viên

Trong lý luận dạy học, tổ chức hoạt động tự học cho học viên được coi là một hình thức tổ chức dạy học ở đại học, cao đẳng, trung cấp, việc tìm kiếm các biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên đã trở thành một yêu cầu cấp bách trong các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nói chung và trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III nói riêng

Xuất phát từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III”

2 Mục đích nghiên cứu

Xây dựng các biện pháp hướng dẫn, tổ chức hoạt động tự học cho học viên trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III, nhằm nâng cao hiệu quả học tập của học viên trong quá trình đào tạo

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp tổ chức hoạt động tự học, các yếu tố ảnh hưởng tới hoạt động

tự học của học viên trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Không gian: trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

Thời gian: từ năm 2011 đến năm 2015

4 Giả thuyết khoa học

Có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả dạy - học ở các trường đại học, cao đẳng, trung cấp nói chung và trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III nói riêng, một trong những nguyên nhân đó là do hoạt động tự học của học viên chưa được tổ chức một cách hợp lý Nếu đề ra được các biện pháp tổ chức hoạt động tự học ở trên lớp, kết hợp với hoạt động tự học ở nhà và các hoạt động ngoại khóa khác cho học viên theo hướng tích cực hoá hoạt động

người học, thì sẽ góp phần vào việc nâng cao hiệu quả tự học cho học viên trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III nói riêng và chất lượng đào tạo nói chung

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề tự học và tổ chức hoạt động tự học cho học viên các trường đại học, cao đẳng, trung cấp

- Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức hoạt động tự học cho học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III từ năm 2011 đến năm 2015

- Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động tự học cho học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát (thu thập được dữ liệu sơ cấp): quan sát hoạt động tự học của học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế trong mối quan hệ với hoạt động dạy học Quan sát cách các giáo viên hướng dẫn học viên tự học (như thông báo trước nội dung sắp học, cách đọc tài liệu, cách giải quyết nhiệm vụ, cách tự kiểm tra, đánh giá,…)

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (thu thập được dữ liệu sơ cấp): + Đối tượng là học viên: các câu hỏi tập trung khai thác các vấn đề như nhận thức về vai trò của tự học, việc tự học của bản thân, giáo viên đã tổ chức hoạt động tự học cho học viên như thế nào, hiệu quả do hoạt động tự học mang lại, thuận lợi, khó khăn khi tự học,…

+ Đối tượng là giáo viên: các câu hỏi tập trung khai thác các vấn đề như nhận thức về các phương pháp giáo dục, tự học và tổ chức hoạt động tự học cho học viên, các biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên, những thuận lợi, khó khăn khi tổ chức hoạt động tự học cho học viên,…

- Phương pháp phân tích, tổng hợp kinh nghiệm: tìm hiểu một buổi hướng dẫn học viên tự học ở một lớp chuyên ngành khác (ở đây tác giả chọn chuyên ngành Cảnh sát ma túy) của một giáo viên có nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy Phỏng vấn đối với người giáo viên và các học viên (lựa chọn 06 học viên trên tổng số 30 học viên) về kinh nghiệm tổ chức hướng dẫn

tự học của giáo viên, hiệu quả của việc hướng dẫn đối với hiệu quả hoạt động

tự học của học viên Trên cơ sở lý luận về hoạt động hướng dẫn tự học, tác giả phân tích, tìm ra nguyên nhân thành công và rút ra những bài học kinh nghiệm khi tổ chức hướng dẫn học viên tự học

- Phương pháp thực nghiệm: thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong năm học 2015 - 2016 với học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế (môn Nghiệp vụ quản lý kinh tế có liên quan trong đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế) Tiến hành thực nghiệm theo hình thức thực nghiệm song song, trong đó tương ứng với phương án thực nghiệm (các bài thực nghiệm) có phương án đối chứng (các bài học theo phương pháp bình thường) Chia làm hai khối lớp, lớp thực nghiệm học theo phương án thực nghiệm (tổ chức hoạt động tự học ở trên lớp, tự học ở nhà nhằm tích cực hoá hoạt động tự học) Còn lại với lớp đối chứng giáo viên giảng dạy theo phương pháp thông thường Kết thúc mỗi bài thực nghiệm tổ chức kiểm tra ở cả hai nhóm thực nghiệm và đối chứng với cùng một đề, trong cùng một thời gian Kết quả các bài kiểm tra được phân tích và xử lý bằng phương pháp thống kê toán học Sau mỗi giai đoạn thực nghiệm tổ chức lấy ý kiến đóng góp của sinh viên và giáo viên để rút kinh nghiệm Một tháng sau khi thực nghiệm tiến hành kiểm tra lần hai, để khẳng định độ tin cậy của các giá trị thực nghiệm

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích, tổng hợp: từ các tài liệu lý luận về phương pháp giáo dục và hoạt động tự học, phân tích thành những khâu, những bộ phận, chọn lọc thông tin cơ bản; từ những nội dung đã thu thập, phân tích, tổng hợp

thành những vấn đề lý thuyết mới sâu sắc, toàn diện về tổ chức hoạt động tự học cho học viên

6.3 Phương pháp toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học nhằm để xử lý số liệu về thực trạng tự học của học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế (số liệu thu thập từ bảng hỏi); xử lý kết quả của việc áp dụng phương pháp thực nghiệm

7 Dàn ý nội dung nghiên cứu

- Những vấn đề lý luận về tự học và tổ chức hoạt động tự học

- Thực trạng hoạt động tự học của học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh

tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

- Các biện pháp tổ chức hoạt động tự học cho học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

- Thực nghiệm các biện pháp tổ chức hoạt động tự học môn Nghiệp vụ quản lý kinh tế có liên quan trong đấu tranh phòng, chống tội phạm kinh tế cho học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế tại trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân III

- Kết luận và kiến nghị

8 Kế hoạch nghiên cứu

Tên nhiệm vụ

nghiên cứu

Mục tiêu cụ thể (sản phẩm cần đạt)

Nguồn nhân lực

Nguồn vật lực, tài chính

Thời gian bắt đầu và kết thúc Nhiệ

m vụ

1

Xây dựng đề

cương nghiên

cứu đề tài

Đề cương nghiên cứu đề tài

Nhóm nghiên cứu (tất cả 04 thành viên)

Laptop 8/2015

-9/2015

Nhiệ

m vụ

2

Đọc, phân tích

tài liệu lý luận

về tự học và tổ

chức tự học

Phân tích, tổng

những vấn đề lý luận cơ bản, toàn diện, sâu sắc về tự học và

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Tài liệu tham khảo, laptop

9/2015 -9/2015

tổ chức tự học

Nhiệ

m vụ

3

Quan sát một

buổi tổ chức tự

học của giáo

viên chuyên

ngành Cảnh sát

kinh tế và hoạt

động tự học

của học viên

Đánh giá thực trạng tổ chức tự học và hoạt động tự học của học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Hội trường, phòng tự học, giấy, bút

10/201 5-10/201 5

Nhiệ

m vụ

4

Điều tra bằng

bảng hỏi

10/201 5-11/201 5

Nhiệ

m vụ

4.1

Xây dựng bảng

hỏi

Bảng hỏi dành cho giáo viên và bảng hỏi dành cho học viên

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Laptop, giấy, máy in

10/201 5-10/201 5

Nhiệ

m vụ

4.2

bằng bảng hỏi

Phiếu trả lời của các đối tượng được phỏng vấn

Các cộng tác viên (học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế)

Bảng hỏi, tiền hỗ trợ cộng tác viên.

10/201 5-11/201 5

Nhiệ

m vụ

4.3

Xử lý phiếu trả

lời

Bảng thống kê kết quả xử lý phiếu trả lời

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Phiếu trả lời, laptop, giấy, bút

11/201 5-11/201 5

Nhiệ

m vụ

5

Phỏng vấn một

giáo viên có

kinh nghiệm

(đã tiến hành

thành công) và

học viên được

tổ chức tự học

Phân tích, tổng hợp để rút ra

nghiệm trong tổ chức tự học cho học viên.

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Giấy, bút, các tài liệu lý luận (để đối chiếu)

12/201 5-12/201 5

Nhiệ

m vụ

6

Thực nghiệm

hướng dẫn tự

học

01/201 6-03/201 6

Nhiệ

m vụ

6.1

Tiến hành thực

nghiệm

Tổ chức được một lớp học thực nghiệm và một lớp đối chứng

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên), 01 giáo viên và tất cả học viên chuyên ngành Cảnh sát kinh tế

Phòng học, giáo trình, đề cương hướng dẫn tự học

01/201 6-02/201 6

m vụ

6.2

Xây dựng tiêu

chí kiểm tra

Tiêu chí kiểm tra thông qua xác định chuẩn kiến thức, kỹ năng của học phần

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên) kết

Khoa Cảnh sát kinh tế

Chương trình đào tạo chuyên ngành Cảnh sát kinh tế, Laptop

01/201 6-01/201 6

Nhiệ

m vụ

6.3

Lấy kết quả

thực nghiệm

thông qua kiểm

tra

Bảng điểm kiểm tra, đánh giá hai tiêu chí kiến thức và kỹ năng của lớp học thực nghiệm và lớp đối chứng

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên) kết

phòng Khảo thí

Đề kiểm tra

02/201 6-03/201 6

Nhiệ

m vụ

6.4

Xử lý kết quả

thực nghiệm

Bảng số liệu đã

xử lý Rút ra các kết luận sư phạm

Nhóm nghiên cứu (02 thành viên)

Máy tính, laptop, giấy, bút

03/201 6-03/201 6

Nhiệ

m vụ

7

Đưa ra các kiến

nghị, đề xuất

để nâng cao

hiệu quả tổ

chức tự học

Các giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả tổ chức

tự học và hoạt động tự học

Nhóm nghiên cứu (tất cả 04 thành viên)

Laptop

03/201 6-04/201 6

Nhiệ

m vụ

8

Viết hoàn chỉnh

đề tài Đề tài hoànchỉnh, đóng bìa.

Nhóm nghiên cứu (tất cả 04 thành viên)

Laptop, giấy, máy in

04/201 6-05/201 6

Tên nhiệm vụ Thời gian

T8 T9 T1 0 T1 1 T1 2 T1 T2 T3 T4 T5

1 Xây dựng đề

cương nghiên cứu

đề tài

01 tháng

2 Đọc, phân tích

tài liệu lý luận về

tự học và tổ chức

tự học

01 tháng

3 Quan sát (dự

giờ) một số buổi

tổ chức tự học

của giáo viên

chuyên ngành

Cảnh sát kinh tế

và hoạt động tự

học của học viên

02 tuần

4 4.1 Xây 02

tra

bằng

bảng

hỏi

dựng

bảng hỏi tuần

4.2.

Phỏng

vấn bằng

bảng hỏi

01 tuần

4.3 Xử lý

phiếu trả

lời

01 tuần

5 Phỏng vấn một

giáo viên có kinh

nghiệm (đã tiến

hành thành công)

và học viên được

tổ chức tự học

02 tuần

6.

Thực

nghiệ

m

hướn

g dẫn

tự

học

6.1 Tiến

hành thực

nghiệm

02 tháng

6.2 Xây

dựng tiêu

chí kiểm

tra

01 tuần

6.3 Lấy

kết quả

thực

nghiệm

thông qua

kiểm tra

01 tuần

6.4 Xử lý

kết quả

thực

nghiệm

02 tuần

7 Đưa ra các kiến

nghị, đề xuất để

nâng cao hiệu

quả tổ chức tự

học

01 tháng

8 Viết hoàn chỉnh

9 Danh mục tài liệu tham khảo

1 Lê Khánh Bằng, 1998, Cơ sở khoa học của tự học và hướng dẫn tự học, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 129 trang.

2 Đặng Vũ Hoạt (chủ biên), 2008, Lý luận dạy học đại học, Nxb Đại

học sư phạm, Hà Nội, 197 trang.

3 Nguyễn Kỳ, 1996, Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học, tạp

chí nghiên cứu giáo dục số 3/1996, 47-52

4 Nguyễn Cảnh Toàn, 2001, Tuyển tập tác phẩm: tự học, tự giáo dục, tự nghiên cứu, Nxb Đại học sư phạm, Hà Nội, 1008 trang.

5 Trịnh Quang Từ, 1995, Những phương hướng tổ chức hoạt động tự học của sinh viên các trường quân sự, luận án tiến sĩ, trường Đại học sư

phạm, Hà Nội