Luật phá sản, luật sáp nhập doanh nghiệp

Doanh nghiệp nếu lâm vào tình trạng khó khăn về kinh doanh như: vốn vay nhiều, lãi suất cao…khiến họ không thể tiếp tục kinh doanh trong điều kiện tối ưu thì sẽ sử dụng Luật Phá sản với

Phần 1 Luật phá sản, giải thể doanh nghiệp

1 Khái niệm

Thuật ngữ phá sản được lý giải rất khác nhau về xuất

xứ, song khái niệm này đều được sử dụng để chỉ sự đổ vỡ trong hoạt động kinh doanh của một thương nhân hay của một doanh nghiệp

2 Ba điểm mới cơ bản của Luật phá sản năm 2014

Ngày 19/6/2014 Quốc hội đã thông qua Luật Phá sản năm 2014 Luật này có hiệu lực từ ngày 1/1/2015, thay thế cho Luật Phá sản 2004 Theo đó, Luật Phá sản 2014 gồm 14 chương, 133 điều, có nhiều nội dung mới so với Luật Phá sản 2004 trong đó có 3 điểm mới cơ bản.

 Xác định DN, HTX mất khả năng thanh toán

 Quản tài viên và DN quản lý, thanh lý tài sản

 Tuyên bố phá sản theo thủ tục rút gọn

 Xác định DN, HTX mất khả năng thanh toán

Tiêu chí xác định doanh nghiệp (DN), hợp tác xã (HTX) mất khả năng thanh toán (Khoản 1, Điều 4 Luật Phá sản 2014) là “không thực hiện nghĩa vụ thanh toán” chứ không phải “không có khả năng thanh toán”

 Quản tài viên và DN quản lý, thanh lý tài sản

Luật Phá sản 2014 quy định cá nhân, DN được hành nghề quản lý, thanh lý tài sản trong quá trình giải quyết phá sản, gồm: Quản tài viên và DN quản lý, thanh lý tài sản

 Quản tài viên là luật sư, kiểm toán viên, người có

trình độ cử nhân luật, kinh tế, kế toán, tài chính, ngân hàng và có kinh nghiệm 5 năm trở lên về lĩnh vực được đào tạo được cấp chứng chỉ hành nghề quản tài viên

 DN quản lý, thanh lý tài sản gồm: Công ty hợp danh có

tối thiểu 2 thành viên hợp danh là quản tài viên, tổng giám đốc hoặc giám đốc của công ty hợp danh là quản tài viên; DN tư nhân có chủ DN là quản tài viên, đồng thời là giám đốc

Tuyên bố phá sản theo thủ tục rút gọn

Trường hợp người nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo quy định tại Khoản 3, Khoản 4, Điều 5 Luật Phá sản 2014 mà DN, HTX mất khả năng thanh toán, không còn tiền, tài sản khác để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản thì nộp đơn ghi rõ yêu cầu Tòa án giải quyết phá sản theo thủ tục rút gọn

3 Luật phá sản ở một số nước trên thế giới

 Luật phá sản ở Hoa Kỳ

Đặc trưng cơ bản của pháp luật Hoa Kỳ là “khuyến khích chấp nhận rủi ro và tinh thần doanh nhân” Luật Phá sản Hoa Kỳ ưu tiên áp dụng thủ tục phục hồi Pháp luật phá sản Hoa Kỳ được áp dụng cho cả doanh nghiệp và cá nhân

 Luật phá sản Cộng hòa Pháp

Pháp luật phá sản hiện đại của Pháp chủ yếu hướng tới thủ tục tái tổ chức lại hoạt động của con nợ Càng ngày, luật phá sản Pháp càng tiến tới việc cứu vớt doanh nghiệp hơn là tiến hành các thủ tục để đóng cửa doanh nghiệp

 Luật phá sản Trung Quốc

Luật Phá sản doanh nghiệp của Trung Quốc lần đầu tiên được thông qua năm 1986 và chỉ áp dụng cho khối doanh nghiệp Nhà nước

Năm 2006, Luật Phá sản doanh nghiệp Trung Quốc được áp dụng cho tất cả các chủ thể kinh doanh tồn tại dưới hình thức pháp lý là doanh nghiệp, không có sự phân biệt quốc doanh hay dân doanh Tuy nhiên, Luật này vẫn không áp dụng đối với cá nhân vỡ nợ, điểm này giống với Luật Phá sản Việt Nam hiện hành

4 Kinh nghiệm từ thế giới

Xúc tiến phục hồi hoạt động của con nợ lâm vào tình trạng phá sản (mất khả năng thanh toán) là mục tiêu và là

xu thế chung của luật phá sản hiện đại trên thế giới Các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm về vấn đề này

 Luật sư Lương Văn Lý

Ở Việt Nam, bản thân tôi cũng không xử lý nhiều những

vụ phá sản của các doanh nghiệp Việt Nam Tôi cho rằng Luật Phá sản của Việt Nam chưa cụ thể, mới chỉ dừng ở mức nguyên tắc chung trong khi “đụng” vào một vụ xử lý phá sản

sẽ có muôn vàn vấn đề cần giải quyết Chính vì vậy, thời gian

xử lý các vụ phá sản thường rất kéo dài Luật pháp vẫn còn nhiều kẽ hở và phụ thuộc vào cách giải quyết của một số người có vai trò trong Tòa án, khi đó các bên liên quan thường cảm thấy không được đảm bảo về pháp lý Một số trường hợp không tránh khỏi việc có liên quan đến lợi ích

Xúc tiến phục hồi hoạt động của con nợ lâm vào tình trạng phá sản (mất khả năng thanh toán) là mục tiêu và là

xu thế chung của luật phá sản hiện đại trên thế giới Điều này sẽ giúp doanh nghiệp cải thiện kinh doanh, là phương thuốc cứu vãn doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản

Chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành

Ở Mỹ, Luật Phá sản rất hữu ích cho doanh nghiệp Doanh nghiệp nếu lâm vào tình trạng khó khăn về kinh doanh như: vốn vay nhiều, lãi suất cao…khiến họ không thể tiếp tục kinh doanh trong điều kiện tối ưu thì sẽ sử dụng Luật Phá sản với mục đích nhận được sự bảo hộ của luật pháp và tái cấu trúc lại doanh nghiệp

 Luật sư Trần Anh Đức

Luật Phá sản của Việt Nam tương đối lạc hậu so với các nước tiên tiến trên thế giới Ví dụ, Luật Phá sản của Việt Nam dùng cụm từ “Doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản” trong khi ở các nước tiên tiến họ dùng cụm từ

“doanh nghiệp mất khả năng thanh toán” Được biết, Luật Phá sản sửa đổi của Việt Nam cũng sẽ đi theo hướng như thế

Phần 2 Luật sáp nhập doanh nghiệp

1 Định nghĩa

Theo khoản 1 Điều 152 Luật Doanh nghiệp 2005 thì sáp nhập doanh nghiệp là:

“Một hoặc một số công ty cùng loại có thể sáp nhập vào một công

ty khác bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của công ty bị sáp nhập.”

2 Thủ tục sáp nhập doanh nghiệp

 Về hồ sơ đăng ký sáp nhập doanh nghiệp

•Hợp đồng sáp nhập

• Biên bản họp;

• Đơn đăng ký sáp nhập;

• Danh sách thành viên;

• Các tài liệu cần thiết khác;

• Bản sao hợp lệ Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh

• Biên bản họp Hội đồng thành viên

 Về thủ tục sáp nhập

• Công ty nhận sáp nhập có thị phần trên 50% trên thị trường có liên quan không được tiến hành nhận sáp nhập

• Các thành viên/chủ sở hữu công ty/các cổ đông của các

công ty liên quan thông qua hợp đồng sáp nhập

• Tiến hành đăng ký kinh doanh

 Về thời gian thực hiện thủ tục sáp nhập doanh nghiệp

• Thời gian soạn thảo hợp đồng sáp nhập và điều lệ của doanh nghiệp sáp nhập

• Thời gian thực hiện thủ tục đăng ký sáp nhập doanh nghiệp: thời gian luật định đối với thực hiện hoạt động đăng ký sáp nhập doanh nghiệp là 10 ngày làm việc (kể từ ngày nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ của doanh nghiệp)

3 Sáp nhập doanh nghiệp trên thế giới

• Hiện nay trên thế giới người ta thường nhắc đến thuật ngữ M&A (viết tắt của cụm từ tiếng Anh mergers and

acquisitions có nghĩa là mua bán và sáp nhập) là việc mua bán và sáp nhập các doanh nghiệp trên thị trường

• Các vụ sáp nhập doanh nghiệp hiện nay đã trở thành một hình thức đầu tư thông dụng của các công ty muốn bảo vệ, củng cố và thúc đẩy vị trí của mình bằng cách sáp nhập

công ty khác từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh của

mình

3 Sáp nhập doanh nghiệp trên thế giới

• Theo kết quả của cuộc điều tra do hãng Kiểm toán

PricewaterhouseCoopers’ (PwC) khoảng 45% các doanh

nghiệp đang có ý định tiến hành các thương vụ mua bán sáp nhập xuyên quốc gia trong năm 2012 để tiếp tục tăng trưởng và mở rộng hoạt động kinh doanh

• Hewitt Associates (Hewitt), một công ty tư vấn nguồn nhân lực toàn cầu đã tiến hành chương trình nghiên cứu hoạt động sáp nhập, mua lại giữa 73 công ty quy mô lớn của 11 khu vực châu Á – Thái Bình Dương

3 Sáp nhập doanh nghiệp trên thế giới

Trên thế giới hiện nay cũng đang phổ biến phương pháp sáp nhập ngược Sáp nhập ngược là phương pháp để công ty cổ phần nội bộ có thể trở thành một công ty cổ phần đại chúng, niêm yết trên thị trường chứng khoán

Quá trình sáp nhập ngược được diễn ra theo cách công ty vỏ bọc phát hành cổ phần mới cho công ty cổ phần nội bộ với số lượng lớn đến nổi cuối cùng công ty cổ phần nội bộ lại trở thành cổ đông đa số, sở hữu phần lớn cổ phiếu (thường trên 80%) của công ty cổ phần đại chúng

3 Sáp nhập doanh nghiệp trên thế giới

Xem xét các vụ sáp nhập trên thế giới ta thấy

• Hầu hết các thương vụ sáp nhập đều diễn ra giữa các công ty của các nước phát triển

• Các vụ sáp nhập chủ yếu diễn ra trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, công nghiệp dầu khí, công nghiệp thực phẩm,…

• Sự ghi nhận về sáp nhập không phải lúc nào cũng tích cực

Tuy nhiên, hiện nay sáp nhập doanh nghiệp vẫn đang lên “cơn sốt” trên thế giới và có ảnh hưởng không nhỏ đến Việt Nam

4 Sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam

M&A khởi động ở Việt Nam từ năm 2000 Theo

PrincewaterhouseCoopers, nếu giai đoạn 2000 – 2005, có 18 thương vụ với tổng trị giá 61 triệu USD, thì đến năm 2009, con số này đạt 295, ước tính 1.138 triệu USD Danh sách

M&A nổi bật năm 2009 ngoài HT1 – HT2, còn có sự góp mặt của Viettel – Vinaconex; HSBC – Tập đoàn Bảo Việt; Sab

Miller – Công ty liên doanh bia với Vinamilk; ICP – Thuận Phát; BIDV – PIB Campuchia

4 Sáp nhập doanh nghiệp ở Việt Nam

• Trong năm 2011, phải kể đến sự kiện ngày 4/10/2011, Hội đồng quản trị 2 doanh nghiệp là Công ty CP

Vinpearl và Công ty CP Vincom đã họp và có nghị

quyết thông qua chủ trương sáp nhập Công ty Cổ phần Vinpearl vào Công ty CP Vincom

• Đồng thời nhất trí giao Chủ tịch HĐQT và TGĐ các

Công ty xây dựng phương án sáp nhập, tổ chức triển

khai, thực hiện các thủ tục cần thiết để xin ý kiến Đại hội

cổ đông thông qua các vấn đề nêu trên

5 Những bất cập trong sáp nhập doanh nghiệp

 Sáp nhập Công ty TNHH một thành viên và Công ty TNHH

nhiều thành viên

• Hiện nay một số địa phương trong đó có TPHCM cho rằng

Công ty TNHH một thành viên và Công ty nhiều thành viên là

hai loại hình doanh nghiệp khác nhau nên không đồng ý cho sáp nhập

• Trong bối cảnh Việt Nam chúng ta đã trở thành thành viên của

tổ chức thương mại quốc tế (WTO) việc không cho phép hai

loại hình Công ty này sáp nhập thì sẽ gây sự bất lợi cho doanh

nghiệp Việt Nam trên chính “sàn nhà” của mình, bởi hơn 90%

doanh nghiệp Việt Nam là các doanh nghiệp vừa và nhỏ

 Sáp nhập Công ty theo đăng ký kinh doanh và Công ty

theo đầu tư

Về bản chất đều là công ty TNHH một thành viên, nhưng một Công ty thì hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh

doanh và một Công ty thì hoạt động theo Giấy chứng nhận

đầu tư Trong trường hợp này chúng có được phép sáp nhập

hay không?

 Bất cập về thủ tục sáp nhập doanh nghiệp

Trên thực tế nếu doanh nghiệp nhận sáp nhập là chủ sở

hữu của doanh nghiệp bị sáp nhập thì có nên đặt ra vấn đề phải lập Hợp đồng sáp nhập hay không, hay chỉ cẩn Quyết định sáp nhập của chủ sở hữu doanh nghiệp? Và có nhất thiết phải sửa đổi lại Điều lệ của doanh nghiệp nhận sáp nhập?

Theo tôi, trong trường hợp này thì không cần phải có Hợp

đồng sáp nhập mà chỉ cần có quyết định sáp nhập trong đó nêu

rõ phương án sử dụng lao động của Công ty bị sáp nhập,

chuyển giao quyền và nghĩa vụ… cho chủ sở hữu là đủ vì

trong quan hệ này hai bên không thể bình đẳng với nhau về

mặt tổ chức

 Bất cập về thủ tục sáp nhập doanh nghiệp

 Ngoài ra khi sáp nhập doanh nghiệp có thể sẽ gặp phải

những khó khăn sau:

• Những thay đổi bất thường trong quá trình sáp nhập : Sự khác biệt về văn hóa công ty

• Giảm năng suất vì những xung đột trong ban quản trị

• Gánh thêm các khoản nợ và các chi phí khác có liên quan đến hoạt động sáp nhập

• Các vấn đề về mặt kế toán có thể ảnh hưởng để tình hình tài

chính của công ty sáp nhập

• Sự ra đi của các nhân sự chủ chốt của 2 doanh nghiệp do bất đồng quan điểm…

6 Giải pháp

• Cần phải sửa đổi lại một số điều luật sao cho thống nhất với nhau và thích hợp với hoàn cảnh hiện nay, đồng thời đánh giá lại quá trình thực thi thì các quy định pháp luật trong việc sáp nhập các loại hình doanh nghiệp để hướng dẫn các cơ quan đăng ký kinh doanh giải quyết các nguyện vọng chính đáng của doanh nghiệp

• Bên cạnh đó tự bản thân các doanh nghiệp cũng cần phải

có sự điều tiết nội bộ sau khi sáp nhập để có thể đạt được tiêu chí, nguyện vọng của mình