Chuong 7 nhan cach 4 thuoc tinh

Bạn có thường xuyên cảm thấy cần có những người tâm đầu ý hợp để động viên và an ủi mình không?. Bạn thường cảm thấy rất khó khăn khi phải từ bỏ những ý định của mình hoặc phải trả lời

Nhân cách là tổ hợp những đặc điểm tâm lý của cá nhân, quy định hành vi xã hội và giá trị xã hội của cá nhân đó.

I N: Đ

II Cấu trúc nhân cách

1 Hai thành phần:

Tài

(N ng l c) ă ự

Đức

(Ph m ch t) ẩ ấ

- Phẩm chất xã hội: thế giới quan,

lý tưởng, lập trường, niềm tin

- Phẩm chất cá nhân: đạo đức, tư

cách, tính nết, thĩi quen

- Phẩm chất ý chí: tính mục đích,

tính tự chủ, tính quyết đốn, tính độc lập

- Cung cách ứng xử: tác phong, lễ

tiết, tính khí

- Phẩm chất xã hội: thế giới quan,

lý tưởng, lập trường, niềm tin

- Phẩm chất cá nhân: đạo đức, tư

cách, tính nết, thĩi quen

- Phẩm chất ý chí: tính mục đích,

tính tự chủ, tính quyết đốn, tính độc lập

- Năng lực xã hội hĩa: k/năng thích

ứng, hịa nhập, linh hoạt trong c/s.

- NL chủ thể hĩa: k/năng thể hiện

tính độc đáo, đặc sắc, thể hiện cái

riêng, cái “bản lĩnh” của cá nhân.

- NL hành động: k/n hành động cĩ

mục đích, chủ động, cĩ hiệu quả.

- NL giao tiếp: k/n thiết lập và duy

trì mối quan hệ với người khác.

- Năng lực xã hội hĩa: k/năng thích

ứng, hịa nhập, linh hoạt trong c/s.

- NL chủ thể hĩa: k/năng thể hiện

tính độc đáo, đặc sắc, thể hiện cái

riêng, cái “bản lĩnh” của cá nhân.

- NL hành động: k/n hành động cĩ

mục đích, chủ động, cĩ hiệu quả.

- NL giao tiếp: k/n thiết lập và duy

trì mối quan hệ với người khác.

2 Ba thành phần:

Nhận

thức

Tình cảm

Ý chí

3 Bốn thành phần:

Tính cách Năng lực

a Khí chất

• a.1 ĐN:

• Là thuộc tính tâm lý quy định sắc thái diễn biến trong hoạt động tâm lý (nhanh hay chậm, mạnh hay yếu )

a.2 Các kiểu khí chất đặc trưng:

Vd: chiếc nĩn trên ghế đá

4 kiểu khí chất (thực hành trắc nghiệm)

NÓNG NẢY – LINH HOẠT

ĐIỀM TĨNH – ƯU TƯ

Cách làm

- Ghi lại số thứ tự của câu trắc nghiệm.

- Đọc câu trắc nghiệm Nếu thấy ĐÚNG với bản thân thì cho dấu +, sai thì ghi dấu –

• 1 Bạn có thường xuyên bị lôi cuốn vào những hoạt động mới mẻ hoặc phiêu lưu và những hoạt động làm cho bạn phấn chấn mạnh mẽ?

(nếu Đúng thì ghi: Câu 1+, Sai thì ghi: Câu 1-)

• 2 Bạn có thường xuyên cảm thấy cần có những người tâm đầu ý hợp để

động viên và an ủi mình không?

• 3 Bạn luôn là người vô tư, không bận tâm đến chuyện nhỏ nhặt phải không ?

• 4 Bạn thường cảm thấy rất khó khăn khi phải từ bỏ những ý định của

mình hoặc phải trả lời “không” với người khác?

• 5 Bạn có thường cân nhắc, suy tính trước khi hành động không?

• 6 Có phải khi hứa một điều gì, bạn luôn luôn giữ lời hứa? (bất kể lời

hứa đó có thuận lợi cho mình hay không)

• 7 Bạn là người thường xuyên thay đổi tâm trạng: lúc vui, lúc buồn?

• 8 Bạn có thường nói năng, hành động một

cách bộc phát, vội vàng không suy nghĩ thấu đáo?

• 9 Có khi nào bạn cảm thấy mình là người bất

hạnh mà không có nguyên nhân rõ ràng

không?

• 10 Bạn là người không bao giờ phải lúng

túng, ấp úng, mà luôn sẵn sàng đối đáp với mọi nhận xét hay bất chấp tất cả để tranh cãi đến cùng ?

• 11 Bạn có cảm thấy rụt rè, ngại ngùng khi

phải bắt chuyên với một người khác giới dễ mến chưa quen biết?

• 12 Bạn cũng hay nóng tính?

• 13 Bạn thường hành động do ảnh hưởng của một cảm xúc bồng bột?

• 14 Bạn thường ân hận với những lời bạn đã nói, việc bạn đã làm mà

lẽ ra không nên nói, không nên làm?

• 15 Bạn thích đọc sách hơn là gặp gỡ với người khác?

• 16 Ban có dễ phật ý không ?

• 17 Bạn thích thường xuyên có mặt trong nhóm, hội bạn của mình

không?

• 18 Thỉnh thoảng bạn có những ý nghĩ mà bạn muốn giấu không cho

người khác biết?

• 19 Đôi khi bạn là người đầy nhiệt tình với công việc, nhưng cũng có

những lúc hoàn toàn uể oải?

• 20 Bạn có thích thà là ít bạn đi mà thân hơn ?

• 21 Bạn có hay mơ ước hay không ?

• 22 Lúc người ta quát bạn thì bạn phản ứng lại ngay ?

• 23 Bạn có cảm thấy day dứt khi mắc sai lầm không ?

• 24 Bạn có cho rằng tất cả thói quen của mình đều tốt và hợp với mong muốn của mình hay không ?

• 25 Bạn có khả năng đưa hết tâm trí và vui đùa thoải mái trong các buổi họp mặt?

• 26 Bạn có cho mình là người nhạy cảm và dễ hưng phấn không ?

• 27 Những người xung quanh có nhận xét bạn là người vui vẻ, hoạt

bát không ?

• 28 Sau khi làm xong một công việc quan trọng nào đó, bạn có mặc

cảm rằng đáng lý có thể làm tốt hơn thế ?

• 29 Khi ở trong một tập thể đông người bạn thường thiên về im lặng?

• 30 Đôi khi bạn cũng hay thêu dệt chuyện phải không?

• 31 Nhiều lúc bạn không ngủ được vì có những ý nghĩ lộn xộn trong đầu?

• 32 Nếu bạn muốn biết một điều gì đó thì thà tìm trong sách chứ

không thích hỏi người khác phải không?

• 33 Bạn hay hồi hộp không?

• 34 Bạn có thích những công việc đòi hỏi sự thay đổi thường xuyên không ?

• 35 Ban có hay run sợ không?

• 36 Nếu không bị kiểm tra thì bạn có chịu mua vé tàu xe không ?

• 37 Bạn có thấy khó chịu khi sống trong 1 tập thể mà mọi người hay

giễu cợt nhau không?

• 38 Đôi lúc bạn không tự kiềm hãm được nỗi bực tức, nổi nóng?

• 39 Bạn có thích những công việc phải làm gấp không ?

• 40 Bạn có hay hồi hộp trước một sự kiện mà bạn không biết có diễn

ra hay không?

• 41 Bạn là người đi đứng ung dung thong thả phải không ?

• 42 Có khi nào bạn đi học, đến chỗ làm, chỗ hẹn muộn không?

• 43 Bạn có thường gặp những cơn ác mộng không?

• 44 Có đúng bạn là người thích nói chuyện đến mức không bao giờ bỏ

lỡ cơ hội nói chuyện với người không quen biết?

• 45 Có nỗi đau nào đó làm bạn lo lắng không ?

• 46 Bạn có cả thấy bất hạnh nếu trong một thời gian dài không được

tiếp xúc rộng rãi với mọi người không ?

• 47 Bạn có thể gọi mình là người dễ phản ứng không ?

• 48 Trong số người quen, có người mà bạn bày tỏ sự không ưa thích

một cách công khai không ?

• 49 Bạn có cho mình là người hoàn toàn tự tin không ?

• 50 Bạn có dễ phật ý khi mọi người chỉ ra những lỗi lầm trong công

việc hay những thiếu sót riêng tư không ?

• 51 Bạn không thích dự các buổi liên hoan tiệc tùng đông người phải

không ?

• 52 Cảm giác thấp kém hơn người khác có bao giờ làm cho bạn cảm thấy khó chịu?

• 53 Bạn có phải là người có khả năng làm cho nhóm bạn của mình

đang buồn chán trở nên sôi nổi, vui vẻ được không?

• 54 Bạn có thường vội vã nói về điều mà mình chưa hiểu kĩ không?

• 55 Bạn có lo lắng cho sức khoẻ của mình không?

• 56 Bạn có thích trêu chọc người khác không?

• 57 Ban có bị mất ngủ không ?

Cách chấm

Chia thành 3 nhóm câu:

- Nhóm 1: kiểm tra độ trung thực (9 câu)

- Nhóm 2: Hướng nội (24 câu)

- Nhóm 3: Hướng ngoại (24 câu)

Nhóm 1:

Dấu (+) : 6, 24 => cho 1 đ/câu

Dấu (-): 18, 23, 37, 38, 42, 52, 55 => cho 1đ/câu

=> Tổng điểm trên 5đ là không trung thực

Nhĩm 2 - Câu hướng nội:

• So sánh tổng điểm hướng nội và tổng điểm hướng ngoại: điểm nào lớn hơn thì bạn thuộc kiểu người có

xu hướng đó.

• Tra điểm theo bảng sau:

- Nếu bạn là người hướng ngoại:

+ 0 => 11: linh hoạt + 12 => 24: nóng nảy

- Nếu bạn là người hướng nội:

+ 0 => 11: điềm tĩnh + 12 => 24: ưu tư

- Nếu điểm chênh lệch nhau không quá + - 2 là kiểu khí chất trung tính.

người NÓNG NẢY

• Cấu tạo thần kinh: hưng phấn cao.Nhịp độ thần

kinh nhanh, nhưng không cân bằng giữa ức

chế và hưng phấn, thay đổi nhanh, thất thường

• Biểu hiện bên ngoài: nói to, nói nhiều, nói

mạnh, hành động mạnh mẽ, hay cáu gắt, hay

biểu lộ cảm xúc ra ngoài, cởi mở, vồ vập, bạo dạn, chủ động, rất nhiệt tình với mọi người Tuy nhiên do hay nổi nóng nen cũng hay và dễ làm mất lòng người khác.

người LINH HOẠT

• Nhịp độ thần kinh mạnh, mềm dẻo Cân bằng

giữa ức chế và hưng phấn.

• Đặc biệt nói nhiều, nhanh Hoạt động cũng

nhanh nhẹn, hoạt bát Quan hệ thì vui vẻ dễ

gần,có tài ngoại giao nên quan hệ rất rộng

nhưng không sâu sắc.

• Tư duy, nhận thức nhanh, lắm sáng kiến, nhiều

mưu mẹo, hay vội vàng hấp tấp Có khả năng thích nghi với mọi môi trường hoàn cảnh, tư

tưởng rất dễ thay đổi Đây là loại người rất linh hoạt trong cuộc sống

người LINH HOẠT

• Về tình cảm thì là người dễ phát sinh tình cảm

nhưng đa phần không bền lâu, dễ thay đổi

• Họ rất lạc quan yêu đời, nhanh nhẹn Nhưng

nhược điểm lại là vội vàng hấp tấp, lập trường không vững vàng, rất hay chủ quan Làm việc nhanh nhưng chất lượng không cao (nhanh mà ẩu), phù hợp với công việc phải thay đổi ấn

tượng thường xuyên, hiệu quả công việc lại phù thuộc vào hứng thú đối với công việc đó Càng phải làm nhiều việc một lúc càng tốt Phù hợp với công việc ngoại giao hay Marketing.

người ĐIỀM TĨNH

• Hưng phấn, ức chế ở mức độ bình thường

Phản ứng, nhịp độ thần kinh rất chậm, không linh hoạt

• Kiểu người ít nói, nói chắc (nói câu nào đau

câu đấy) Hành vi chậm chạp, không bộc lộ cảm xúc ra bên ngoài, hơi khô khan Là

người khó gần, khó làm quen, cũng khó biết tâm trạng của họ Mối quan hệ của họ rất hẹp

vì họ không thích quan hệ rộng Do chậm

nên cũng thích nghi chậm

người ĐIỀM TĨNH

• Ưu điểm của họ là chắc chắn, cẩn thận, điềm đạm,

làm việc có kế hoạch, biết cân nhắc trước khi

hành động, làm chủ được tình huống và vô cùng kiên định Vì vậy, khả năng tiếp thu cái mới lại rất chậm, khá nguyên tắc, cứng nhắc, đôi khi chần

chừ/máy móc làm dễ mất thời cơ không cần thiết.

• Hiệu quả công việc của loại người này phụ thuộc

vào thời gian gắn bó với công việc đó - càng lâu càng hiệu quả Phù hợp với công việc đơn điệu,

có thể đòi hỏi bảo mật kín đáo Nên làm bảo vệ, tổ chức, thanh tra điều tra.

người ƯU TƯ

• Hưng phấn lẫn ức chế đều thấp, nhưng ức chế

trội hơn (buồn nhiều hơn vui, thường xuyên

chẳng vui chẳng buồn, chỉ man mác 1 nỗi lòng không thể tả ^^”)

• Là loại người có hệ thần kinh nhạy cảm, nhịp độ

phản ứng thần kinh chậm, ít nói, tiếng nói thì nhẹ nhàng, yếu ớt Hành động thiếu tính bạo dạn, rất rụt rè, nhút nhát Nhận thức chậm, chắc, có năng khiếu riêng Không thích đám đông, không thích

ồn ào Thiên về sống nội tâm, không thích quan

hệ rộng Rất chu đáo, ít làm mất lòng người khác.

người ƯU TƯ

• Về vấn đề tính cảm: kín đáo, sâu sắc, chung

thủy, không chịu được shock Rất khó thích nghi với môi trường hoàn cảnh sống, sợ sự thay đổi.

• Ưu điểm của loại người này là có tính tự giác

cao, kiên trì trong công việc, làm việc rất cẳn

thận, chu đáo, ít làm mất lòng người Ngược lại hay lo nghĩ, dễ bị tổn thương, hay chịu tác động của môi trường, không chịu được sức ép công việc Công việc thích hợp là việc nghiên cứu.

BÀI TẬP

• Hãy rút ra những lưu ý trong ứng xử

sao cho phù hợp với các đối tượng có

những kiểu khí chất khác nhau.

Những gì bạn cần Những gì bạn thích Những gì bạn ước mơ Những gì bạn nghĩ về thế giới, về con

người, về chính bạn

c Năng lực

c.1 Định nghĩa:

Là những thuộc tính tâm lý đáp ứng yêu cầu thực hiện hoạt động cĩ hiệu quả.

(mặt tài trong cấu trúc 2 thành phần)

THIÊN TÀI

c.2 Ba mức độ của năng lực:

• Là tổ hợp những thuộc tính tâm lý đặc trưng cho cá nhân,

• biểu hiện hệ thống thái độ của cá nhân đối với hiện thực

• và được thể hiện ở hệ thống hành vi, cách nói năng, ứng xử.

d Tính cách

•d.1 N: Đ

Thảo luận ngắn trong 5p để tìm ra đặc điểm trong tính cách của:

Tính cách

Bắc Trung Nam

Tính cách

Bắc Trung Nam

• C Sự hình thành và phát triển nhân cách:

Đề tài: Hãy phân tích và chứng minh 4 yếu tố sau đây ảnh hưởng như thế nào đến sự hình thành và phát triển nhân cách của một con người

• Từ đĩ trả lời câu hỏi “Làm sao để bốn yếu tố ấy ảnh hưởng cĩ lợi nhất đến nhân

cách của con người”?

• Nhóm Khỉ ăn chuối

• Đề tài: Tập thể ảnh hưởng gì đến sự hình thành và phát triển nhân cách? Tập

thể tác động đến nhân cách qua những con đường nào? Hãy chứng minh bằng thực tế.

* Ứng dụng:

a/ Có một học sinh trong lớp hay nói chuyện riêng, ăn vụng và quậy phá trong giờ học Là một giáo viên của nhiệm, bạn hãy sử dụng kỳ vọng của tập thể để giáo dục học sinh ấy.

b/ Có một nhóm học sinh hay đi học trễ (dù nhà không xa và không bận việc gì) Hãy sử dụng dư luận tập thể và bầu không khí tập thể để điều chỉnh nhóm học sinh này.

c/ Nhà trường hay tổ chức các hoạt động ngoại khóa như cuộc thi làm lồng đèn nhân dịp trung thu, dọn vệ sinh trường học chào mừng 20/11, làm cỏ nghĩa trang liệt sĩ nhân dịp 22/12, thăm và giúp đỡ gia đình mẹ Việt Nam anh hùng trước khi nghỉ Tết, thi nấu ăn 8/3, hội trại 26/3… hãy tận dụng các hoạt động đó

để hình thành trong học sinh tinh thần hợp tác.