Chuong 4 tu duy tuong tuong

Khi muốn tìm hiểu những thuộc tính bên trong, những cái bản chất, dự đoán về tương lai, muốn giải quyết vấn đề… cảm giác và tri giác khơng thể trả lời⇒ Cần một quá trình nhận thức cao hơ

Khi còn bé

=> Trẻ nhận thức bằng cảm giác và tri giác

- Trẻ tò mò: cái này là gì? Nó như thế nào?

Khi lớn hơn

Má ơi ai sinh cá

Ai làm ra cái kem

Đêm sao lại màu đen

Ban ngày sao màu trắng?

⇒ cảm giác và tri giác

không thể trả lời

- Trẻ bắt đầu hỏi: Vì sao?

(cảm giác – tri giác)

không mang lại

Khi muốn tìm hiểu những thuộc tính bên trong, những cái bản chất, dự đoán về tương lai, muốn giải quyết vấn đề… cảm giác và tri giác khơng thể trả lời

⇒ Cần một quá trình nhận thức cao hơn: Tư duy

3.1 Khái niệm:

Tư duy là một quá trình nhận

thức phản ánh những thuộc tính bản chất, những mối liên hệ, quan hệ có tính quy luật của svht khách quan

3 TƯ DUY:

Làm sao để vẽ một bì thư mà không nhấc bút khỏi mặt giấy?

Trẻ em tính bằng que

Người thợ sửa xe bằng tay

Con khỉ dùng cây với lấy quả

chuối

a Tư duy hành động

3.2 Phân loại:

Tư duy hình ảnh

- Kim chích vào vùng da nào thì ta không bị đau?

- Tại sao người ta thích sờ khi

3.3 Đặc điểm của tư duy:

? Khi nào quá trình tư duy

diễn ra?

Hãy suy ngẫm xem, trong những tình huống sau, tình huống nào làm bạn xuất hiện tư duy?

Tình

huống 1

1 Vợ dạy ta tính phục thiện (sẵn sàng nhận

lỗi tuy mình không làm gì sai cả!).

2 Vợ dạy ta đức tính kiên nhẫn, chờ đợi

không biết mệt (chờ vợ sửa soạn, trang

điểm để đi dự tiệc hay mua sắm! ).

3 Vợ dạy ta sự tế nhị (không bao giờ chê bai

cơm khê, canh hơi mặn).

4 Vợ là huấn luyện viên thể dục tại nhà của ta

(phân công ta làm vườn, nhổ cỏ, giặt quần

áo, đổ rác, lau dọn nhà cửa, xách nước,

Tình huống 2

Tình huống 3

Đây là ai?

Bạn có tám viên bi-a, một trong số

chúng bị lỗi khi sản xuất nên nặng hơn những viên còn lại Làm thế

nào để chỉ sau hai lần cân so

sánh, không dùng quả cân mà bạn

có thể tìm được viên bi-a bị lỗi đó?

Tình

hu ng 4 ố

Khi nào tư duy nảy sinh?

Tư duy xuất hiện khi gặp tình huống cĩ vấn đề (tình huống mà phương pháp cũ khơng

đủ sức để giải quyết, cần một cách giải quyết mới)

=> a/ Tính có vấn đề.

Có phải vấn đề nào cũng được tư duy?

Làm thế nào để chỉ với 1 nhát cắt thẳng bạn có thể

cắt làm hai phần đều nhau 1 chiếc bánh gatô hình chữ nhật

đã bị khoét mất 1 miếng bên trong cũng hình chữ nhật

- Cô giáo: Giả sử bây giờ con có 15 nghìn đồng Con đánh rơi mất 5 nghìn Vậy con còn mấy nghìn?

- Trẻ: Ôi tiền rơi rồi sao mình không đi nhặt kẻo người ta lấy mất!

Khi bạn nhìn một tình huống âm tính nhưng nhận thức theo lối dương tính thì đó là hiện tượng gì?

- GV: Bạn thấy học thuyết kinh tế chính trị của

Mác có điểm nào hay?

- Sv không ai trả lời.

Không nhận thức được nhiệm vụ

Khó hiểu

Không hứng thú

⇒ Chủ thể phải nhận thức được đầy đủ

nhiệm vụ tư duy và có nhu cầu

giải quyết nhiệm vụ đó

+ Xây dựng cho học sinh tính hoài nghi khoa

học, luôn đặt câu hỏi vì sao trước các vấn đề

đã học.

+ Có biện pháp kích thích nhu cầu học tập và nhu cầu tìm kiếm, giải quyết các nhiệm vụ học tập.

Điểm chung của các ví dụ sau là gì?

“Lúa chiêm lấp ló đầu bờ

Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

Hãy gọi bằng một tên chung: HBr, HCl, HI, HNO3, H2SO4, HClO3 , HClO4

Đâu là vật chất? Quy

luật sinh trưởng của

cây, thời gian, tình

cảm, sự tuần hoàn

Khi thấy cậu con trai nhỏ

âm thầm một cách khác thường, bà mẹ liền nghĩ

nó định giở trò gì đây

b Tính khái quát

TD có khả năng phản ánh những thuộc tính chung & bản chất của một nhóm svht.

Vd: tư duy tạo ra công thức, khái niệm, định lý, quy

GV đặt một câu hỏi, Hs không

nghe thấy => hs không tư duy Sự khác nhau giữa kiwi và

đào?

=> tư duy phản ánh thông qua nhận thức cảm tính

Vì sao giữa các nhịp cầu có đệm cao su?

=> Tư duy diễn ra nhờ vào kết quả tư duy của người khác? Vd: thả một tảng nước đá

vào chậu, nước dâng vừa

mép chậu => chuyện gì khi

nước đá tan?

c Tư duy mang tính gián tiếp

Vì sao ngày xưa thi tuyển quan chức, nhân tài, triều đình lại tổ chức thi Văn?

d Tư duy có mối quan hệ chặt

chẽ với ngôn ngữ

Ngôn ngữ là hình thức, tư duy

là nội dung Ngôn ngữ chứa đựng nội dung của tư duy.

Ngôn ngữ là cái vỏ của tư duy.

=> Muốn tư duy bén, gọn, phải

giàu ngôn ngữ

Câu đố:

Một vật trong tự nhiên mà

ai cũng không thể thiếu,

dao thép chém không đứt, móc sắt móc không lên

3.4 Các giai đoạn của quá trình tư duy

a B1: Nhận thức vấn đề

Yêu cầu:

Bài tập: phá vỡ lối mòn tư duy trong nhận thức vấn đề

Mất trâu

Đực – cái Người ngoài – người nhà

Năm ngoái – năm nay

3.4 Các giai đoạn của quá trình tư duy

b B2: Huy động vốn tri thức có liên quan

Yêu cầu:

Bài tập: công não

Tên gọi cho một chất tẩy rửa mới

Một loại đồ chơi mới

Làm thế nào để giảm bớt chi phí bệnh viện

3.4 Các giai đoạn của quá trình tư duy

c B3: Sàng lọc liên tưởng và hình thành giả thuyết

Yêu cầu:

d B4: Kiểm tra giả thuyết

- Là:

e B5: Giải quyết vấn đề

- Những khó khăn khi giải quyết vấn đề:

- Chọn ít nhất 3 đề tài & ghi vào danh sách

- Nhóm trưởng giữ các phiếu, danh sách

Ngoài da cóc

Trong bột lọc

Giữa đỗ đen

=> quả gì?

Cái gì đứng thì nằm, đi cũng nằm, mà khi nằm lại đứng?

3.5 Các thao tác tư duy

Đầu như cuối, cuối như đầu Nghiền nát thịt bò trâu

Vác vợ theo nặng như là đá

Là cái gì?

Tại sao phèn lại làm cho nước trong?

a/ Thao tác Phân tích - tổng hợp

Phân tích: chia đối tượng ra các thành phần để nhận thức nó Tổng hợp: hợp nhất các chỉnh thể để nhận thức bao quát

hơn

=> MQH giữa chúng?

b Thao tác so sánh

Xác định sự giống và khác nhau (về số lượng, hình

dáng, tính chất…)

VD: tìm sự khác nhau của: cái bàn

- đồ gỗ, hĩa học – sinh học, vơ

cơ – hữu cơ

Về hai chuyến đi

Cái gì mà Adam có 2, Eva có 1?

Vd: Vật nào khơng phù hợp

- Cà chua, hồng, táo, nho, lê

- cá đuối, cá heo, cá thu, cá

kiếm, cá lau kiếng

- cọp, cá heo, lợn rừng, cá voi, sói, rắn, tê giác, hải cẩu

c Thao tác trừu tượng hóa – khái quát hóa

Trừu tượng hóa: gạt bỏ

những yếu tố không cần

thiết để tư duy

Khái quát hóa: hợp nhất

những đối tượng thành một nhóm theo một tiêu chí nhất định

b a i t u d u y t h a t

l a k h o

Công thức câu If (dạng 2)

If + S + V2, S + would + infi Ứng dụng:

If I (have) money, I (buy)

an new iphone

Muốn phát triển tư duy, phải phát triển thông qua các

thao tác trên.

Có cây mà chẳng có cành

Có quả để dành để cúng tổ tiên

=> Cây gì?

Mình tròn có mắt xung quanh,

Một chân đứng vững tóc xanh trên đầu

=> Quả gì?

Mình tròn lông mọc rậm rì

Sao không uống rượu mặt thì đỏ au

Cởi trần da trắng phau phau

Những điều này từ đâu mà có?

Kỳ lân? Phượng hoàng?

Bạch Tuyết & 7 chú lùn?

Kiểu dáng quần áo?

Máy gặt đập?

Một chương trình

game show?

Sáng tác

một câu chuyện

Ý tưởng chụp một bức ảnh nghệ

thuật

Hình dung trước những gì sẽ xảy ra

Đây là cái gì?

"cối xay gió và Đônkihôtê, chàng

dũng sĩ đã uýnh được 2 cánh rồi" Mồi thuốc cho tôi nhanh chút nào!

"Tại quán bida:

mày để tao đánh quả này cho!“

ở ngoài công viên : quái , 2 người mà sao chỉ có 1 cái đầu

4.1 Khái niệm

Tưởng tượng là một quá trình

nhận thức phản ánh những

cái chưa từng có bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở biểu tượng đã có Nội dung p/a:

Phương thức p/a:

Sản phẩm:

Nguồn gốc:

Sự khác nhau giữa tư duy và tưởng tượng

ĐĐ tình huống có vấn đề:

?/ Quảng cáo tốt sẽ có tác dụng gì?

?/ Nghĩ ra một đoạn quảng cáo ấn

tượng cho “trường ĐH Sư Phạm

TP.HCM”

Cách giải quyết vấn đề:

4.2 Vai trò:

Hoạt động:

- Thiết kế giáo án

- Làm ruộng/làm vườn

=> Vai trò trong lao động + +

Hoạt động:

- Dạy bài: “đây mùa thu tới”

- Dạy bài: “trận đánh trên sông Bạch Đằng”

=> Vai trò trong học tập

?/ Tưởng tượng sai lầm =>

4.3 Phân loại:

Thảo luận nhĩm

Tưởng tượng tái tạo &

sáng tạo

Là gì? Khác nhau thế nào?

Ý nghĩa của từng loại trong học tập và cuộc sống?

Tưởng tượng tích cực &

tiêu cực

Là gì? Khác nhau thế nào?

Ý nghĩa của từng loại trong học tập và cuộc sống?

Ước mơ & lý tưởng

Là gì? Khác nhau thế nào?

Ý nghĩa của ước mơ & lý tưởng? Cần làm gì để hình thành lý

tưởng từ ước mơ?

Tưởng tượng có chủ định

& không chủ định Là gì? Khác nhau thế nào?

Ý nghĩa của từng loại trong học tập và cuộc sống?

4.4 Các cách sáng tạo

hình ảnh mới trong tưởng

tượng

(Xem giáo trình trang 138)

Một số sản phẩm của tưởng tượng

clip

Ước mơ…

Taém bieån

Peter Pan…

Tazan

Nhảy qua cầu

Tìm châu báu…

Bóng chuyền…

Bài tập phát triển trí tưởng tượng

Vẽ

hình

nào

Khai caên

Khai

trieån

Cho ví duï

töông

Điều gì

sẽ xảy

ra?

Hãy liên kết các từ sau thành một câu chuyện hoàn chỉnh

Chicken

Dao Vua

táo

50k Đá

Đặt tên cho bức tranh

Đặt lời cho bức tranh

Cheát vì toát

Tại sao?

Câu cá & cá câu

Đặt tên cho cái chết

Chết vì tình là cái chết

bất thình

lình

Đặt tên cho cái chết

Chết vì lười là cái chết

buồn cười

Đặt tên cho cái chết

Chết vì… là cái chết êm ái

Đặt tên cho cái chết

Chết vì chủ là cái chết

bất hủ

Đặt tên cho cái chết

Chết vì… là cái

chết ngàn cân/ bứt rứt

Truyện cổ tích Ngày xửa ngày xưa

có một chàng hoàng tử cầu hôn

công chúa:

- Em có đồng ý làm vợ anh không? Công chúa trả lời:

- Không

Thế là chàng hoàng tử sống hạnh

Viết tiếp chuyện cổ tích

Con trai kể với mẹ:

- Mẹ ơi! Sáng nay, khi đang đi trên

xe bus, ba bảo con đứng dậy

nhường chỗ cho cô kia đang đứng

- Vậy là con đã làm một điều tốt đó!

- Nhưng mà lúc đó con đang ngồi trên đùi của ba

Cái này giống cái gì?

(đốn tranh siêu tưởng)

Chiếc đèn lồng nơi phố cổ Hội An

cái lỗ khóa hòm * Hành tinh đen (nhìn ngang)

1 chiếc bông tai xinh xinh hơn với 1 viên kim

cương đen quý giá

1 tòa nhà chọc trời của thế kỉ mới

con chuột rúc trong hũ gạo thò đuôi ra quả bom tịt ngòi

Hãy nghĩ ra công dụng có thể có của mũ bảo hiểm

Điều gì

sẽ xảy

ra kế

tiếp?

Tóm lại

- Hãy cho biết sự khác nhau giữa nhận thức cảm tính và lý tính? + Phân loại

+ Nội dung

+ Phương thức

+ Sản phẩm