Xây dựng văn hóa ứng xử học đường cho người học thông qua Teambuilding

Sáng kiến này nhằm cung cấp một giải pháp, một mô hình có tính khả thi cao, đã được kiểm chứng thực tế và dễ nhân rộng, giúp cho các nhà trường, các tổ chức Đoàn, Hội, Đội triển khai xây dựng văn hóa ứng xử học đường cho người học. Ngoài ra, chương trình Teambuilding cũng giúp cho người chơi nâng cao các kỹ năng mềm như: kỹ năng làm việc đồng đội, kỹ năng nói trước đám đông, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng quản lý thời gian… Sáng kiến này có ý nghĩa thiết thực nhằm định định lối sống đẹp; xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp cho người học; góp phần tích cực vào việc triển khai Quyết định số 1501QĐTTg ngày 2882015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 2020” và Quyết định số 410QĐBGDĐT ngày 0422016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành kế hoạch triển khai quyết định số 1501QĐTTg ngày 2882015 của Thủ tướng chính phủ.

BÀI DỰ THI TRI THỨC TRẺ VÌ GIÁO DỤC

SÁNG KIẾN GIẢI PHÁP XÂY DỰNG VĂN HÓA ỨNG XỬ HỌC ĐƯỜNG CHO NGƯỜI HỌC

THÔNG QUA TEAMBUILDING

Tác giả: Vũ Thành Huy

Số điện thoại: 0984570823

Email: huyvu@hce.edu.vn

Đơn vị công tác: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế

Địa chỉ liên lạc: phòng Công tác Sinh viên, Trường Đại học Kinh tế Huế, 99 Hồ

Đắc Di, Thành phố Huế

Chức vụ: Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Trưởng phòng Công tác Sinh viên

Trường Đại học Kinh tế;

Phó Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đại học Huế

Ngày, tháng, năm sáng tạo: 22/9/2016

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU 2

PHẦN II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN 4

1 Mục đích, ý nghĩa 4

2 Đối tượng tham gia và hình thức tổ chức 4

2.1 Đối tượng tham gia 4

2.2 Hình thức tổ chức 4

3 Chương trình huấn luyện cụ thể (Trường hợp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế) 6

PHẦN III: KẾT LUẬN 15

1 Ý nghĩa 15

2 Phạm vi có thể áp dụng sáng kiến 16

Phụ lục 1: Một số hình ảnh Teambuilding “xây dựng văn hóa ứng xử học đường” tác giả đã tổ chức tại trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Quảng Trị,ngày 17/4/2016 17

Phụ lục 2: Một số hình ảnh tác giả ứng dụng Teambuilding vào huấn luyện kỹ năng cho cán bộ Đoàn Đại học Huế tại Trại huấn luyện “Vững bước dưới cờ Đoàn” ngày 13/3/2016 18

PHẦN I: MỞ ĐẦU

Thuật ngữ văn hóa học đường xuất hiện trong những năm 1990 trong một số nước nói tiếng Anh… và dần trở nên phổ biến trên thế giới Theo Giáo sư, Viện sĩ

Phạm Minh Hạc: “Văn hóa học đường là hệ các chuẩn mực, giá trị giúp cán bộ

quản lý nhà trường, thầy cô giáo, các vị phụ huynh và các em học sinh, sinh viên có các cách thức suy nghĩ, tình cảm, hành động tốt đẹp” Có thể tóm tắt nội dung của

văn hóa học đường thành ba vấn đề cơ bản: thứ nhất là cơ sở vật chất của nhà trường làm nền tảng tạo ra môi trường văn hóa; thứ hai là môi trường giáo dục thân thiện, lành mạnh, an toàn, hiệu quả ; thứ ba là môi trường văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp trong nhà trường

Trong cấu thành văn hóa học đường, bộ phận văn hóa ứng xử đóng vai trò rất quan trọng Văn hóa ứng xử học đường tương đồng với văn hóa giao tiếp, văn hóa hành vi của các chủ thể tham gia hoạt động giáo dục đào tạo trong nhà trường, là lối sống văn minh trong trường học thể hiện như: ứng xử của thầy, cô giáo với người học; ứng xử của người học với thầy, cô; ứng xử giữa các đồng nghiệp với nhau; ứng

xử giữa học sinh, sinh viên với nhau

Hiện nay, vấn đề văn hóa ứng xử của người học trong học đường đang tồn tại những biểu hiện tiêu cực đáng báo động Hiện tượng học sinh, sinh viên có những hành vi thiếu chuẩn mực; đánh mất vẻ đẹp văn hóa ở trường lớp, nơi công cộng, ký túc xá… còn phổ biến Hiện tượng nói xấu người khác; dối trá, nói tục, chửi thề; đánh nhau có tổ chức; vô lễ, thậm chí hành hung thầy, cô giáo còn tồn tại Hành vi

xả rác bừa bãi, phá hoại môi trường, coi thường pháp luật, coi thường nội quy, quy chế diễn ra ngày càng nhiều trong các trường học Do đó, bên cạnh việc xây dựng

cơ sở vật chất, xây dựng các thiết chế văn hóa học đường; xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả thì chúng ta cần quan tâm tới việc định hướng giá trị sống; xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp cho học sinh, sinh viên

Tuy nhiên, việc giáo dục thái độ và hành vi ứng xử cho người học hiện nay chưa được quan tâm đúng mức; các hình thức triển khai xây dựng văn hóa ứng xử học đường cho người học còn cứng nhắc, thiếu sáng tạo, thiếu hấp dẫn

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các hình thức giáo dục văn hóa ứng xử học đường hấp dẫn, mới lạ; lấy người học làm trung tâm; khuyến khích người học tham gia trải nghiệm các giá trị văn hóa đã có cũng như trực tiếp đề xuất các giá trị văn hóa mới cho nhà trường là một yêu cầu bức thiết và có ý nghĩa thiết thực

Teambuilding là một hình thức đào tạo đặc thù, thường được tổ chức ngoài trời hoặc tại các hội trường lớn; chương trình đào tạo, huấn luyện qua hình thức Teambuilding được xây dựng chặt chẽ theo mục tiêu huấn luyện và được triển khai dựa trên các trò chơi, các hoạt động sôi động, hấp dẫn, ấn tượng để cho những người tham gia được trải nghiệm các tình huống theo hướng dẫn của người điều khiển Qua đó, người tham gia rút ra các bài học thực tiễn, nhằm điều chỉnh thái độ và hành vi cá nhân trong quá trình chung sống, làm việc cùng nhau và hướng đến mục tiêu chung của tổ chức

Hiện nay, việc áp dụng Teambuilding vào xây dựng văn hóa ứng xử học đường trong các trường học từ cấp tiểu học đến đại học là một sáng kiến mới mẻ và có tính khả thi cao Bản thân tác giả đã xây dựng chương trình Teambuilding với chủ đề

“xây dựng văn hóa học đường” và đã khai thí điểm chương trình tại Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế, trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Quảng Trị Chương trình

đã tạo được sức hút và thu được những kết quả khả quan Do đó, tác giả giới thiệu

mô hình này để gợi ý một giải pháp khả thi, tiết kiệm, hiệu quả cho công tác xây dựng văn hóa ứng xử học đường tại các trường học

PHẦN II: NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Mục đích, ý nghĩa

- Sáng kiến này nhằm cung cấp một giải pháp, một mô hình có tính khả thi cao,

đã được kiểm chứng thực tế và dễ nhân rộng, giúp cho các nhà trường, các tổ chức Đoàn, Hội, Đội triển khai xây dựng văn hóa ứng xử học đường cho người học

- Ngoài ra, chương trình Teambuilding cũng giúp cho người chơi nâng cao các

kỹ năng mềm như: kỹ năng làm việc đồng đội, kỹ năng nói trước đám đông, kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng quản lý thời gian…

- Sáng kiến này có ý nghĩa thiết thực nhằm định hướng lối sống đẹp; xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử, văn hóa giao tiếp cho người học; góp phần tích cực vào việc triển khai Quyết định số 1501/QĐ-TTg ngày 28/8/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh niên, thiếu niên và nhi đồng giai đoạn 2015 - 2020” và Quyết định số 410/QĐ-BGDĐT ngày 04/2/2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành kế hoạch triển khai quyết định số 1501/QĐ-TTg ngày 28/8/2015 của Thủ tướng chính phủ

2 Đối tượng tham gia và hình thức tổ chức

2.1 Đối tượng tham gia:

2.1.1 Ban huấn luyện:

- Mỗi đội huấn luyện cần tối thiểu 05 người, trong đó có 01 người điều hành chính và 04 người trợ lý huấn luyện

- Các huấn luyện viên có thể từ nguồn sau: Cán bộ Đoàn Thanh niên, cán bộ Hội Sinh viên, Cán sự lớp, Phụ trách đội hoặc các thầy giáo, cô giáo tại các trường

- Đội ngũ huấn luyện cần có một số kỹ năng cơ bản: Kỹ năng tổ chức sự kiện;

kỹ năng hoạt náo, quản trò

2.1.2 Người được huấn luyện:

- Mỗi chương trình Teambuilding xây dựng văn hóa ứng xử học đường có thể tổ chức cho 120 người đến 200 người

- Đối tượng được huấn luyện là học sinh hoặc sinh viên

2.2 Hình thức tổ chức:

- Chương trình trình được tổ chức tại khuôn viên trường hoặc hội trường rộng

- Chương trình được xây dựng với hình thức các đội (team) thi đấu với nhau

- Người tham gia luôn được tương tác với nhau, tất cả đều tham gia chủ động, ai cũng có cơ hội và nghĩa vụ hoàn thành công việc chung, ai cũng được trải nghiệm các giá trị văn hóa, các chuẩn mực ứng xử và tự rút ra bài học chi riêng mình

- Ngoài phần khai mạc và tổng kết, nội dung chính được thiết kế thành 4 phân đoạn thi đấu, mỗi phân đoạn có một chủ đề riêng để dẫn dắt người chơi theo mục tiêu huấn luyện đã đặt ra:

Phân đoạn

1

+ Khởi động

+ Làm công tác chuẩn bị

+ Lên tinh thần cho người chơi, giúp người chơi hiểu tổng quan về chương trình, dễ dàng hòa nhập và sẵn sàng tham gia

+ Lập các đội (team) Đội thi có thể đại diện cho lớp, chi đoàn, khoa, trường…

+ Lên tinh thần, tăng tình đoàn kết cho các đội + Công bố thể lệ thi đấu cho phân đoạn

+ Các đội áp dụng kỹ năng làm việc đồng đội, nói trước đám đông, lãnh đạo, quản lý thời gian… để hoàn thành công việc

Phân đoạn

2

+ Vẽ cờ hoặc bảng hiệu của đội

+ Diễu hành

+ Khiến người chơi tự hào về đội của mình + Giúp người chơi ý thức được các giá trị của đội của mình và tôn trọng các giá trị đó

+ Các đội áp dụng kỹ năng làm việc đồng đội, nói trước đám đông, lãnh đạo, quản lý thời gian… để hoàn thành công việc

Phân đoạn

3

+ Hoạt động trải nghiệm theo hình

thức đối kháng với chủ đề “Đẩy lùi

tiêu cực”

Đội nào cũng được trải nghiệm:

“xây tháp tiêu cực” và “bắn tháp

tiêu cực”

+ Hoạt động trải nghiệm cùng nhau

xác định Phẩm chất tốt đẹp, những

chuẩn mực ứng xử tich cực trong

học đường và cùng lan tỏa giá trị

đó đến mọi người chơi và khán giả

+ Xác định các nguy cơ, các biểu hiện tiêu cực

có thể ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử học đường

+ Xác định các giá trị, các chuẩn mực ứng xử học đường mà trường học đang có

+ Người chơi đề xuất các giá trị mới các chuẩn mực ứng xử học đường mới

+ Các đội áp dụng kỹ năng làm việc đồng đội, nói trước đám đông, lãnh đạo, quản lý thời gian… để hoàn thành công việc

Phân đoạn Hoạt động Mục tiêu huấn luyện

Phân đoạn

4

+ Hoạt động trải nghiệm “xây tháp

biểu tượng: nét đẹp văn hóa học

đường”

+ Hoạt động trải nghiệm “sáng tạo

nhảy đồng diễn”

+ Một lần nữa tôn vinh các giá trị, nhắc cho người chơi ghi nhớ sâu sắc các giá trị

+ Tăng tình đoàn kết giữa các đội trong nhà trường, kéo các đội (team) lại gần nhau, giao lưu với nhau sau những phần thi đấu kịch tính trước đó

+ Các đội áp dụng kỹ năng làm việc đồng đội, nói trước đám đông, lãnh đạo, quản lý thời gian… để hoàn thành công việc

- Sau khi chương trình kết thúc, Ban tổ chức có thể tiếp tục tổ chức các hoạt động sau đây để phát huy hiệu quả của chương trình, giúp các giá trị văn hóa lan tỏa

ra cộng đồng:

+ Tổng hợp kết quả của chương trình huấn luyện, đặc biệt là các giá trị, các chuẩn mực ứng xử trong học đường đã được người học trải nghiệm hoặc đề xuất trong quá trình huấn luyện để lãnh đạo nhà trường, tổ chức Đoàn, Hội, Đội có căn

cứ hoàn thiện công tác xây dựng văn hóa ứng xử học đường

+ Vận động toàn thể học sinh, sinh viên đã được tham gia chương trình huấn

luyện trở thành “Đại sứ văn hóa học đường” cho trường Mỗi em sẽ là tấm gương

về việc thực hiện lối sống đẹp; có cách ứng xử, giao tiếp với thầy, cô, bạn bè đúng mực, văn minh; tích cực tham gia xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, lành mạnh, an toàn tại ngôi trường mình đang học; vận động người thân và bạn bè chung tay xây dựng văn hóa học đường…

Nhà trường có thể duy trì thường xuyên đội ngũ “Đại sứ văn hóa học đường”

nói trên như một hạt nhân tích cực để lan tỏa các giá trị sống, các chuẩn mực ứng xử cũng như các thông điệp của nhà trường đến với tất cả thành viên khác

3 Chương trình huấn luyện cụ thể (Trường hợp tại Trường Đại học Kinh

tế, Đại học Huế)

- Tên chương trình: Teambuilding Xây dựng văn hóa học đường

- Chủ đề: “TỰ HÀO TUỔI TRẺ HCE” (HCE là viết tắt tên trường Hue College

of Economics)

- Ngày tổ chức: 20/03/2016

- Nhân dịp kỷ niệm 85 năm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

- Địa điểm: Khuôn viên trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế

- Số lượng tham gia: 120 sinh viên chia thành 6 đội, đại diện cho 6 Khoa

- Chương trình chi tiết và hình ảnh minh họa theo từng phân đoạn như sau:

Phân đoạn

1: Khởi

động và

làm

công tác

chuẩn bị

1.Cung cấp đoạn nhạc để các đội chuẩn bị bài nhảy

2.Tập diễu hành 3.Hoạt náo, lên tinh thần và nhắc các đội tập trung vào khu vực chuẩn

bị đúng thời gian

Mỗi đội được sử dụng tối thiểu 01 cái điện thoại có thể ghi âm

để ghi 1 đoạn nhạc nền nhảy và 1 đoạn nhạc diễu hành do Ban tổ chức phát Sau đó mỗi đội có 30 phút tập nhảy và tập diễu hành

- Công bố thể lệ phần Diễu hành:

+ Phần diễu hành biểu dương lực lượng, giới thiệu về các thành tích nổi bật của các khoa

 01 người đi đầu cầm bảng tên đơn vị

 01 người cầm cờ đoàn đi sau

 18 người xếp thành 2 hàng, đi sau trưởng đoàn 2m

 Trong hàng, mỗi người cách người trước 1 cánh tay

+ Chỉ chấm điểm phần diễu hành qua lễ đài Tiêu chí chấm: Độ đồng đều, Độ vui tươi khỏe khoắn, Đáp ứng Lộ trình, Phong cách, độc đáo, sáng tạo

- Phần nhảy đồng diễn: Sẽ nhảy vào cuối chương trình và tiêu chí chấm bài nhảy là: sáng tạo, đồng đều, độ khó

Hình: Công tác chuẩn bị

Phân

Phân

đoạn 2:

Tôi yêu

HCE

1 Vẽ bảng tên và tên đội

20 người cùng vẽ logo, vẽ bảng tên, lắp ráp lo go, tay cầm theo mẫu trong vòng 20 phút

Vẽ xong tập hợp thành 1 hàng, gồm 1 người cầm cờ, 1 người cầm bảng tên, chuẩn bị diễu hành

Tiêu chí chấm: Đẹp, logo đúng, bảng đúng quy cách, sáng tạo

Sau khi các đội nộp đủ dụng cụ mới tính thời gian hoàn thành Thiếu 1 vật dụng trừ 3 điểm

Mỗi gói 30 giây chậm bị trừ 10 điểm

Hình: Vẽ bảng tên và tên đội

Phân

đoạn 2:

Tôi yêu

HCE

2 Diễu hành:

1 Các khoa diễu hành

2 Đội ngũ huấn luyện

viên diễu hành

6 đội thi đại diện cho 6 Khoa diễu hành biểu dương lực lượng, trong khi diễu hành, người dẫn chương trình đọc lời vọng giới thiệu về các thành tích nổi bật của các khoa

 01 người đi đầu cầm bảng tên đơn vị

 01 người cầm cờ đoàn đi sau

 18 người xếp thành 2 hàng đi sau trưởng đoàn 02 m

 Trong hàng, mỗi người cách người trước 1 cánh tay

Chỉ chấm phần diễu hành qua lễ đài Tiêu chí chấm: Độ đồng đều, Độ vui tươi khỏe khoắn, Đáp ứng Lộ trình, Phong cách, độc đáo, sáng tạo

Hình: Diễu hành

Phân

đoạn

Hoạt

động

Luật chơi

Phân

đoạn 3:

HCE

văn

minh

Trạm

1: Đẩy

lùi tiêu

cực

- 6 đội chia thành 3 cặp đấu đối kháng Mỗi đội luân phiên làm 2 nhiệm

vụ Xây tháp tiêu cực và Bắn tháp tiêu cực Đội này xây thì đội còn lại bắn và ngược lại

1 Xây tháp tiêu cực: Đội chia thành 5 nhóm, mỗi nhóm dùng bộ dây để xây tháp gồm 5 ống lon thiếc lên bàn Trên lon thiếc dán các chữ thể hiện các biểu hiện tiêu cực có khả năng xâm nhập học đường: vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội, đi học muộn, xả rác bừa bãi, lười nhác, gian lận thi cử, sai tác phong, thờ ơ, đạo đức kém, vô kỷ luật, …

2 Bắn tháp tiêu cực:

Mỗi đội có:

 12 người, chia thành 6 cặp nối tiếp nhau tải bóng bằng đường bằng dây dù từ nơi tập kết đạn vào hỏa tuyến, tải 30 quả bóng cho đội bắn

 1 người đưa bóng tại nơi tập kết đạn

 2 người nhặt bóng

 5 người điều khiển súng bắn các lon thiếc

- Thời gian thi đấu trong 25 phút

- Cách tính điểm: Mỗi lon 20 điểm Nếu trên bàn còn lon thì bên xây được điểm Nếu lon bị bắn hạ thì bên bắn được điểm

Sau khi bắn, phải nộp đủ 30 quả bóng Sau khi các đội nộp đủ dụng cụ mới tính thời gian hoàn thành Thiếu 1 vật dụng trừ 3 điểm

Ảnh: Xây tháp và bắn phá tháp tiêu cực

Phân đoạn Hoạt động Luật chơi

Phân đoạn

3: HCE

văn minh

Trạm 2:

Phẩm chất HCE

Trạm 2 gồm

3 trạm nhỏ:

Trạm 2.1: Phẩm chất tốt đẹp

Dùng phương pháp Robot Writer viết các giá trị văn hóa ứng xử mà sinh viên HCE cần có như: năng động, sáng tạo, đoàn kết, nhiệt huyết, tự tin, chủ động, đam mê, rèn luyện, tiên phong, gương mẫu, đạo đức tốt, học tập tốt, tình nguyện tốt, hội nhập tốt, sức khỏe tốt… Cách viết:

 Mỗi bút 5 dây cầm viết

 Đội cử 5 người viết chữ

 Cử 5 người bịt mắt vượt qua bãi chướng ngại vật để lấy giấy và bút Mỗi người lấy 1 vật dụng

 9 người hướng dẫn cho 5 người đi không đạp phải chướng ngại vật Ai chạm chướng ngại vật, thư ký ra dẫn lại vị trí xuất phát

 Khi 5 tờ giấy và bút chuyển về, nhóm dùng bút viết lên giấy A4

5 thông điệp mà Ban tổ chức yêu cầu

 Viết xong thư ký thu lại các tờ giấy đã biết để trưng bày

Sau khi các đội nộp đủ dụng cụ mới tính thời gian hoàn thành Thiếu 1 vật dụng trừ 3 điểm

Hình: Vượt chướng ngại vật

và viết Robot Writer