Đối với học sinh: - Trong mô hình VNEN, học sinh – chủ thể của hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa biết chứ không phải là
Trang 1PHÒNG GD&ĐT CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TRƯỜNG THCS Độc lập- Tự do- Hạnh phúc
., ngày 28 tháng 10 năm 2015
LÝ THUYẾT CHUYÊN ĐỀ CẤP TRƯỜNG
“ DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI (VNEN) ”.
I THỜI GIAN, ĐỊA ĐIỂM, THÀNH PHẦN
- Thời gian thực hiện: 16h30 phút ngày 28/10/2015
- Địa điểm: Tại văn phòng nhà trường
- Thành phần: 100% GV trong trường
II MỤC TIÊU:
1 Đối với học sinh:
- Trong mô hình VNEN, học sinh – chủ thể của hoạt động học tập do giáo viên tổ chức và chỉ đạo, thông qua đó tự lực khám phá những điều mình chưa biết chứ không phải là thụ động tiếp thu những tri thức đã được sắp đặt sẵn
- Được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, học sinh trực tiếp quan sát, làm thực hành, thảo luận, giải quyết vấn đề đặt ra theo suy nghĩ cá nhân, từ đó vừa nắm được kiến thức mới, kĩ năng mới vừa được bộc lộ và phát huy tiềm năng sáng tạo của mình
- Mô hình trường học mới Việt Nam đưa vào đời sống học đường có tác dụng chuẩn
bị cho học sinh thích ứng với đời sống xã hội, trong đó mỗi người sống và làm việc theo sự phân công hợp tác với tập thể cộng đồng
2 Đối với giáo viên:
- Dạy học theo mô hình VNEN xem việc rèn luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là một mục tiêu dạy học
- Trong xã hội đang biến đổi nhanh, khoa học và công nghệ ngày càng phát triển thì việc dạy phương pháp học phải được quan tâm ngay từ đầu bậc tiểu học và càng lên bậc cao hơn càng được coi trọng
III MỘT SỐ HÌNH THỨC DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH VNEN:
1.Tăng cường học tập cá nhân, phối hợp với học tập hợp tác:
Trong phương pháp học tập hợp tác vẫn có giao tiếp thầy - trò nhưng nổi lên mối quan hệ trò - trò Thông qua sự hợp tác tìm tòi, thảo luận, tranh luận trong tập thể Ý kiến của mỗi cá nhân được bộc lộ, được điều chỉnh, khẳng định hay bác bỏ Qua đó người học nâng mình lên một trình độ mới, bài học vận dụng được vốn hiểu biết và kinh nghiệm của mỗi cá nhân và cả lớp
Trong học tập, không phải mọi tri thức, kĩ năng, thái độ đều được hình thành bằng những hoạt động thuần tuý cá nhân Lớp học là môi trường giao tiếp thầy- trò,
Trang 2trò - trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con đường đi tới những tri thức mới
Việc học tập hợp tác được tổ chức ở cấp nhóm, tổ, lớp nhưng được sử dụng phổ biến nhất trong dạy học là hoạt động hợp tác trong nhóm nhỏ 4 đến 6 người
Hoạt động trong tập thể nhóm sẽ làm cho từng thành viên được bộc lộ suy nghĩ, hiểu biết thái độ của mình, qua đó đựơc tập thể uốn nắn, điều chỉnh, phát triển tình bạn, ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần tuơng trợ, ý thức cộng đồng
Hoạt động trong tập thể nhóm, tập thể lớp sẽ làm cho từng thành viên quen dần với sự phân công hợp tác trong lao động xã hội, hiệu quả học tập sẽ tăng lên nhất là phải giải quyết những vấn đề gay cấn, lúc xuất hiện nhu cầu phối hợp giữa các cá nhân để hoàn thành một nhiệm vụ xác định
Trong hoạt động hợp tác, mục tiêu hoạt động là chung của toàn nhóm nhưng mỗi cá nhân được phân công một nhiệm vụ cụ thể Trong nhóm nhỏ, mỗi cá nhân đều phải nỗ lực, không thể ỷ lại vào người khác, toàn nhóm phải phối hợp với nhau
để cuối cùng đạt mục tiêu chung
Kết quả làm việc của từng nhóm được trình bày, thảo luận trước lớp sẽ tạo một không khí thi đua giữa các nhóm, đóng góp tích cực vào kết quả chung của bài học
2 Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò:
Trong mô hình VNEN, việc rèn luyện phương pháp học để chuẩn bị cho học sinh khả năng học tập liên tục, suốt đời được xem như một mục tiêu giáo dục thì giáo viên phải hướng dẫn học sinh phát triển khả năng tự đánh giá để tự điều chỉnh cách học
Liên quan tới điều này, giáo viên phải tạo điều kiện để học sinh tham gia đánh giá lẫn nhau Việc học sinh tham gia đánh giá lẫn nhau sẽ có tác dụng tích cực để học sinh tự học và điều chỉnh bản thân
Theo hướng phát triển của mô hình VNEN là để đào tạo ra những con người năng động, sớm thích ứng với đời sống xã hội, hoà nhập và góp phần phát triển cộng đồng thì việc kiểm tra phải khuyến khích trí thông minh, sáng tạo, phát hiện sự chuyển biến thái độ và xu hướng hành vi của học sinh trước những vấn đề của đời sống cá nhân, gia đình và cộng đồng; rèn luyện cho các em khả năng phát hiện và vận dụng giải quyết các vấn đề nảy sinh trong các tình huống thực tế Việc đổi mới kiểm tra đánh giá sẽ có tác dụng thúc đẩy sự đổi mới phương pháp dạy học
Tóm lại, trong phương pháp dạy học theo mô hình VNEN, người được giáo dục trở thành người tự giáo dục, là nhân vật tự giác, chủ động có ý thức về sự giáo dục bản thân mình
Nếu rèn luyện cho học sinh có được phương pháp, kĩ năng, thói quen tự học, biết vận dụng linh hoạt những điều đã học vào những tình huống mới, biết tự lực phát hiện, đặt ra và giải quyết những vấn đề gặp phải trong thực tiễn thì sẽ tạo cho các em lòng ham học, khơi dậy tiềm năng vốn có của các em Vì những lẽ đó, mô hình VNEN nhấn mạnh dạy phương pháp học trong quá trình dạy học, cố gắng tạo
ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang tự học chủ động
IV CẤU TRÚC BÀI HỌC ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO
MÔ HÌNH VNEN:
Trang 31 Về nội dung : Giữ nguyên mục đích, yêu cầu theo chuẩn kiến thức kĩ năng tiểu học hiện hành; điều chỉnh một số nội dung liên môn
2 Về phương pháp : Chuyển hoạt động, hình thức dạy học truyền thống hiện nay : Thầy chủ động hướng dẫn học sinh tìm ra tri thức sang học sinh tự giác tổ chức các hoạt động học tập của mình Học sinh biết hợp tác và thông qua sự tương tác giữa các thành viên trong nhóm học tập, học sinh hoàn toàn chủ động để khám phá và tìm
ra tri thức Học sinh tự đánh giá bản thân mình, và được bạn bè đánh giá thông qua hoạt động nhóm
3 Về hình thức : Thay đổi một số một số hình thức lên lớp mà trong đó giáo viên mang tính chủ đạo sang các hoạt động học sinh tự tổ chức các hoạt động học tập của
cá nhân, nhóm, lớp… thông qua các “lô gô” và “lệnh.”
4 Các công cụ hỗ trợ :
- Hội đồng tự quản : Quản lý lớp học là “Hội đồng tự quản học sinh” do các em bầu
ra và đảm nhiệm, đây là một biện pháp giúp học sinh được phát huy quyền làm chủ quá trình học tập Học sinh còn có điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trường giáo dục, được rèn luyện các kỹ năng lãnh đạo, kỹ năng tham gia, kỹ năng hợp tác trong các hoạt động ;
Mỗi lớp cần thực hiện việc bình bầu “Hội đồng tự quản (HĐTQ) cùng các ban” thay cho “Lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng”, HĐTQ sẽ quản lý tổ chức các hoạt động của lớp Thông thường có có 01 chủ tịch HĐTQ và 02 phó CT HĐTQ Các ban gồm : ban học tập, ban vệ sinh - sức khỏe, ban văn nghệ - phong trào, ban nề nếp, …
- Các công cụ hỗ trợ : Lớp học cần xây dựng không gian lớp học với “Góc học tập”,
“Góc cộng đồng”, “Thư viện lớp học”, mở nhiều “hòm thư vui”, hòm thư “Điều em muốn nói” góc sản phẩm, thư viện, cây nội qui, 10 bước học tập, ngày em đến trường …cũng như trang trí lớp học, tạo ra môi trường giáo dục thân thiện, an toàn
- Thẻ hoạt động nhóm : Đặc trưng của phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là học sinh tự tổ chức các hoạt động học tập, thông qua làm việc cá nhân, làm việc cặp đôi, làm việc nhóm… Trong các hoạt động khi học sinh gặp khó khăn cần giúp đỡ, hoặc khi hoàn thành công việc thì học sinh thông báo cho giáo viên biết thông qua các thẻ cứu trợ hoặc thẻ hoàn thành công việc (như thẻ xanh, thẻ đỏ; thẻ mặt cười, mặt mếu… ) tùy quy định của lớp
Trong mỗi bài học giáo viên cần thiết kế bài học theo hướng chuyển các nội dung bài học trong SGK thành các hoạt động học tập
Tùy theo nội dung bài học tùy theo tình hình lớp giáo viên nên điều chỉnh các hoạt động làm sao để hoạt động học của học sinh đạt hiệu quả nhất, không nhất thiết phải bám vào sách giáo khoa
Lô gô làm việc cá nhân hiểu là cá nhân làm việc là chính Nhưng khi làm xong có thể đổi vở cho bạn để kiểm tra bài làm của nhau, hoặc báo cáo với nhóm kết quả mình đã làm được
Lô gô làm việc nhóm chủ yếu nhắc nhở học sinh hoạt động theo nhóm có sự tương tác trong nhóm để cùng giải quyết môt nhiệm vụ học tập nào đó Có lô gô hoạt động nhóm, thì mỗi học sinh vẫn phải suy nghĩ, phải làm việc cá nhân, nhóm không làm thay, học thay cá nhân Như vậy rất cần sự điều chỉnh linh hoạt của giáo viên để hoạt động học diễn ra tự nhiên, hiệu quả
Trang 45 Giáo án : Giáo viên không phải soạn giáo án như hiện nay nhưng chủ yếu cần soạn cách tổ chức các hoạt động trên lớp bằng thiết kế bài học
V KẾT LUẬN:
Điểm khác biệt của mô hình VNEN trong các bước lên lớp của một tiết học với cách dạy thông thường là : Học sinh luôn nắm bắt được mục tiêu bài học trước khi đi vào bài học
Việc thực hiện phương pháp dạy học VNEN vào các môn học trong chuyên
đề này, bước đầu giáo viên không nhất thiết là phải áp dụng vào tất cả các hoạt động trong một tiết học, giáo viên chỉ cần áp dụng ở một, hai hoạt động nào đó, khi học sinh thực hiện quen rồi mới áp dụng đầy đủ Điều cốt lõi của phương pháp này là trong các hoạt động của tiết dạy giáo viên cần sử dụng “lô gô” và “lệnh” để học sinh
tự tổ chức các hoạt động học tập của mình
Trên đây là phần báo cáo lý thuyết chuyên đề: “ Dạy học theo mô hình trường học mới.” Sau buổi triển khai lý thuyết chuyên đề này yêu cầu các tổ chuyên môn áp dụng phương pháp dạy học theo mô hình trường học mới vào môn cụ thể của tổ
PHÓ HIỆU TRƯỞNG