Van 10 - Tiet 9,10

Nắm được một số đặc điểm của sử thi anh hùng.. Đây là một pho lịch sử văn học của xã hội Eâđê thời phong kiến- nó đx khái quát toàn bộ kinh nghiệm sống, số phận chung của cộng đồng, quan

Ngày soạn: 16/9/06

Ngày dạy: 18/9/06

Tiết 9-10:

CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY (Trích sử thi Đam San)

A.Mục tiêu bài học

Giúp học sinh:

1.Hiểu được ý nghĩa của đề tài chiến tranh và chiến công của người anh hùng trong đoạn trích

2 Nắm được một số đặc điểm của sử thi anh hùng

B.Phương tiện thực hiện- cách thức tiến hành

-sgk, sgv

-thiết kế bài học

GV tổ chức giờ dạy học kết hợp với các phương pháp đọc sáng tạo, gợi tìm; kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏ

i

C Tiến trình dạy học

I Ổ n định

II Kiểm tra bài cũ: Văn học dân gian là gì? Kể tên các thể loại VHDG? Cho vd

III Bài mới:Sử thi Đam San là bộ sử thi lớn của đồng bào dân tộc Tây Nguyên Người Ê-đê cho rằng: Người ta thích nghe chuyện Đam San, nghe mãi không thôi, nghe kể liền 3-4 lần cũng không chán Để thấy rõ điều đó chúng ta cùng tìm hiểu tác phẩm này qua đoạn trích tiêu biểu" Chiến thắng Mtao Mxây"

IV Tìm hiểu bài:

GV kể tóm tắt sử thi ĐS Học

sinh nắm cốt truyện dựa vào

phần tiểu dẫn

I Tìm hiểu chung

1 Sử thi Đam San.

STĐS kể về người anh hùng thực hiện khát vọng trở thành tù trưởng giàu có, hùng cường và lừng lẫy nhất Đây là một pho lịch sử văn học của xã hội Eâđê thời phong kiến- nó đx khái quát toàn bộ kinh nghiệm sống, số phận chung của cộng đồng, quan niệm thế giới tự nhiên của thời đại

- Ngôn ngữ truyện trang trọng, giàu hình ảnh so sánh Sự vật, sự việc, con người được miêu tả bằng thủ pháp phóng đại Ngôn ngữ trùng điệp, hào hứng, sôi nổi

2.Đoạn trích :

Nêu vị trí đoạn trích và tiêu đề

do ai đặt

-HS đọc Cho biết đại ý của

đoạn trích ?

Sức mạnh chiến đấu của ĐS đã

biểu hiện như thế nào?

Thái độ của ĐS và MM được

miêu tả ra sao?

Trận đấu diễn ra mấy hiệp, háy

miêu tả từng hiệp?

Nhận xét về hành động của ĐS

và MM?

- Vị trí:Thuộc khoảng giữa tác phẩm

- Nội dung:Miêu tả cuộc đọ sức quyết liệt giữa

ĐS và MM để giành lại vợ Đồng thời thể hiện niềm tự hào về người anh hùng của lũ làng

- Tóm tắt:

ĐS đột nhập vào nhà MM gọi MM xuống đánh MM múa kiếm trước nhưng vụng về, đâm không trúng ĐS.Ô

ng trời bày cho ĐS dùng chày giã gạo đâm vào tai MM.

ĐS làm theo, MM ngã ĐS cắt đầu MM cắm lên cọc Dân làng, tôi tớù kéo đi theo ĐS mang theo của cải, voi ngựa của MM Lễ cúng thần linh ăn mừng chiến thắng.

II Phân tích :

1 Đăm San đi đánh kẻ thù:

- ĐS đến tận nhà MM để thách thức " Ơ diêng,

ơ diêng, xuống đây"

- MM ngạo nghễ " ta không xuống đâu cơ mà"

-> ĐS quyết liệt" người không xuống ư? Ta sẽ lấy cho mà xem" Thái độ cương quyết ấy buộc MM phải xuống đấu

Trận đấu diễn ra hai hiệp

+ Hiệp 1:

Cả hai bên đều múa khiên

ĐS múa " môït lần xốc tới chàng vượt đồi tranh, một lần xốc tới nữa chàng vượt đồi lồ ô Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía Tây" ><MM múa " Khiên hắn kêu lạch cạch như quả mướp khô"" Bước cao bước thấp, chạy hết bãi Tây sang bãi Đông Hắn vung dao chém phập một cái nhưng chỉ trúng cái chão cột trâu"

Hừng hực khí thế, nhanh nhẹn và mạnh mẽ như một vị thần >< Kém cõi

+ Hiệp 2:

Nhận được miếng trầu, sức khỏe ĐS tăng lên:

" Chàng múa trên cao gió như bão, chàng múa dưới thấp gió như lốc Chòi lẫm đổ lăn lốc , cây cối chết rụi"

" Chàng muá chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ tung bay"

Chàng đâm vào đùi MM nhưng hai lần không

thủng Nhờ có trời mách bảo ĐS " chộïp ngay một cái chày ném trúng vào vành tai kẻ địch".

MM ngã lăn quay ra đất ĐS cắt đầu M , cuộc

Nhận xét?

Việc ĐS chiến thắng có ý nghĩa

như thế nào đv cộng đồng?

*qua so sánh và miêu tả về 2 nv ta

thấy thái dộ của tác giả dân gian tập

trung lời lẽ của mình dể đề cao

người anh hùng, lí tưởng hóa người

tù trưởng, còn thế lực thù địch thì

tác giả dùng lời mỉa mai.

Lễ ăn mừng chiến thắng được

miêu tả như thế nào?

SS:" khiên hắn tròn như đầu cú, gươm

hắn óng ánh như cái cầu vồng"" gươm hắn

kêu lạch xạch như quả mướp khô"

đọ sức kết thúc

=>ĐS luôn giữ thế chủ động và kiên quyết tiến công kẻ thù Chàng bộc lộ sức mạnh của tinh thần quyết chiến Hnàh động của chàng mạnh mẽ áp đảo, lấn át ><MM hoàn toàn ở thế bị động Lúc đầu tỏ ra ngạo nghễ, đắc thắng Song tình thế cứ đuối dần và thất bại

* Ýù nghĩa và tầm quan trọng của việc chiến thắng MM

Cuộc chiến đấu của ĐS tuy có mục đích riêng là giành lại vợ nhưng lại có ý nghĩa và tầm quan trọng đối với lợi ích toàn thể cộng đồng ( Lời nói của ĐS kêu gọi tôi tớ dân làng thuộc MM đi theo

mình Cảnh dân làng tự nguyện đi theo, họ mang của cải về nhiều như ong di chuyển nước, như vò vẽ di chuyển hoa, như bầy trai gái đi giếng làng cõng nước Từ đấy ĐS càng thêm giàu có, chiêng lắm la nhiều" Tình tiết " các chàng trai đi ngực đụng ngực, các cô gái )-> Sức mạnh của cả

cộng đồng

2 Lễ ăn mừng chiến thắng

- ĐS rất vui, chàng vừa ra lệnh vừa như mời mọc " Hỡi anh em trong nhà "

- Quang cảnh trong nhà ĐS: đông nghịt khách, tôi tớ chật ních cả nhà

- ĐS nằm trên võng-> sức mạnh và vẻ đẹp của người anh hùng đứng đầu bộ tộc

- ĐS ăn uống không biết say, không biết no, chuyện trò không biết chán

=> Giàu có, hùng mạnh

3 Nghệ thuật xây dựng đoạn trích:

- Ngôn ngữ người kể chuyệ kết hợp cả đối thoại nhằm lôi cuốn sự chú ý của người nghe, đồng thời thể hiện sự thán phục và sự hồ hởi, phấn khởi của người kể chuyện như muốn truyền sang người nghe

- Ngôn ngữ nhân vật qua lời đối thoại, qua các câu mạnh lệnhvà kêu gọi" hỡi các con " làm cho ngôn ngữ sử thi mang sác thái của ngôn ngữ kịch

Hai loại ngôn ngữ này muốn truyền cho người nghe một cảm nhậ ý nghĩa trọng đại của sử thi, đó là ý nghĩa toàn diện

- Sử dụng nhiều lần BPTT so sánh

ĐS" Chàng múa trên cao gió như bão,

chàng múa dưới thấp gió như lốc

Dân làng: đoàn người đông như bầy cà

tong Tôi tớ chuyển của cải về nhiều

Ngoa dụ: Một lần xốc tới chàng vượt đồi

tranh Chàng múa chạy nước kiệu, quả núi

3 lần rạn nứt, 3 đôi tranh bật rễ bay tung"

Chàng ăn không biết say, uống không biết

no Cả một vùng nhão ra như nước

- Cách nói ngoa dụ, cách nói phóng đại tượng trưng

=> sức mạnh phi thường và phẩm chất anh hùng của ĐS, làm cho không gian, sự vật, sự việc trong tác phẩm trở nên hoành tráng phù hợp với không khí của sử thi anh hùng

PHẦN CỦNG CỐ

- Nội dung:Sự kiện trung tâm trong tác phẩm

ĐS là chiến đấu giành lại vợ, bảo vệ hạnh phúc gia đình từ tay một tù trưởng thù địch Song đòi lại vợ chỉ là cái cớ làm nảy sinh mâu thuẫn dẫn đến cuộc chiến tranh mở rộng bờ cõi và làm nổi uy danh của cộng đồng Thắng hay bại của người anh hùng sẽ có quyết định tất cả

- Nghệ thuật:Cách nói phóng đại, giàu liên

tưởng.Aâm điệu hào hùng

Dặn dò- chuẩn bị:

1 Học bài ,nắm được nội dung và phân tích đoạn trích " Chiến thắng M'Tao, M'Xây"

2 Chuẩn bị bài" văn bản văn học"

- Thế nào là văn bản văn học

- Đặc điểm của văn bản văn học là gì?