đánh giá cảm quan: phép thử so hàng

ĐỊNH NGHĨAPhép thử so hàng là phép thử tiến hành trên một loạt mẫu, người thử được mời sắp xếp những mẫu này theo cường độ hay mức độ của một tính chất cảm quan nào đó... ĐẶC ĐIỂM & YÊU

BÀI SEMINAR

MÔN: PHÂN TÍCH CẢM QUAN THỰC PHẨM

Đề tài: PHÉP THỬ SO HÀNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM HUẾ

Khoa Cơ Khí - Công Nghệ

1 2 3

Định nghĩa

NỘI DUNG

Phép thử

so hàng

Nguyên tắc & Phạm vi ƯD

Đặc điểm & Yêu cầu

4

Cách tiến hành

5

Kết luận

ĐỊNH NGHĨA

Phép thử so hàng là phép thử tiến hành trên một loạt mẫu, người thử được mời sắp xếp những mẫu này theo cường độ hay mức độ của một tính chất cảm quan nào đó

ĐẶC ĐIỂM & YÊU CẦU

 Đặc điểm: Phép thử so hàng chỉ mang lại thông tin về thứ tự so sánh cường độ giữa các mẫu (dựa trên tính chất đưa ra) mà không chỉ ra mức độ khác nhau giữa 2 sản phẩm đứng sát nhau

 Yêu cầu: người thử phải sắp xếp các mẫu theo trật tự tăng dần hoặc giảm dần của cường độ, chất lượng hoặc theo mức độ ưa thích

NGUYÊN TẮC

• Các mẫu xuất hiện đồng thời, người thử được yêu cầu sắp xếp các mẫu theo chiều mức độ ưa thích tăng dần hoặc giảm dần

• Đặc biệt, người thử buộc phải đưa ra thứ hạng cho từng mẫu thử Tuy nhiên, các mẫu cũng có thể

được xếp đồng hạng tùy thuộc vào mục đích thí

nghiệm

• Cách xếp đồng hạng được sử dụng khi so hàng các mẫu trên một thuộc tính cảm quan cụ thể

PHẠM VI ỨNG DỤNG

Phép thử sử dụng khi có sự nghi ngờ các sản phẩm khác nhau ở một tính chất nào đó Ngoài

ra có thể sử dụng xác định mức độ ưa thích của người thử đối với 1 nhóm sản phẩm cùng loại

• Thông thường từ 8-10 mẫu đối với các loại mẫu thử đơn giản như nước khoáng, nước giải khát, bánh, kẹo… Đối với sản phẩm phức tạp, dễ gây mệt mỏi cho người thử như: cà phê, nước mắm, rượu, nước hoa, …, các sản phẩm có thuộc tính mạnh (đắng, chát, béo, mặn, cay, …) thì số lượng mẫu thử tối đa được lựa chọn là 5-6 mẫu

CÁCH TIẾN HÀNH

NGƯỜI THỬ

Người thử là người sử dụng sản phẩm và chưa qua huấn luyện Số lượng người thử tối thiểu cho phép thử so hàng thị hiếu là 60 người

Chú ý:

− Thanh vị sạch miệng sau mỗi mẫu thử

− Không trao đổi trong quá trình làm thí nghiệm.

− Mọi thắc mắc liên hệ thực nghiệm viên.

CÁCH TIẾN HÀNH

XỬ LÝ SỐ LIỆU

Trật tự xếp hạng của từng người thử được tổng hợp đầy đủ vào bảng kết quả thường được gọi là bảng số liệu thô

Người thử được sắp xếp theo cột và thứ hạng sản phẩm được trình bày theo hàng

CÁCH TIẾN HÀNH

XỬ LÝ SỐ LIỆU

So sánh Ftest với x2 tra bảng

Nếu Ftest ≥ x2 tra bảng cho thấy có một sự khác biệt thực sự tồn tại giữa các sản phẩm đánh giá.

Nếu Ftest < x2 tra bảng cho thấy không tồn tại sự khác biệt có nghĩa giữa các sản phẩm đánh giá

• Mức ý nghĩa α =0.05 (hoặc α =0.01) cũng phải

được lựa chọn cụ thể.

CÁCH TIẾN HÀNH

XỬ LÝ SỐ LIỆU

• Khi xếp đồng hạng được cho phép thì số liệu cần trình

được điểu chỉnh trước khi phân tích Tổng số đồng hạng được cộng lại và chia cho số mẫu xếp đồng hạng

• Ví dụ, trong 1 bảng số liệu thô, người thử thứ n xếp mẫu A hạng 4, mẫu B và C đồng hạng 1, mẫu D hạng 3 Trình tự xếp hạng của mẫu B và C là (1+2)/2 = 1.5 Vậy thứ tự xếp hạng của 4 mẫu lúc này là 4, 1.5, 1.5 và 3.

1 7.4 4

VÍ DỤ

Một công ty nước giải khát muốn biết sản phẩm của công ty đứng ở vị trí nào trên thị trường Công ty quyết định tiến hành phép thử so hàng để xác định xem có sự khác biệt có nghĩa về mức độ ưa thích của người tiêu dùng đối với 4 sản phẩm hương chanh có gas đứng đầu trên thị trường hay không Một hội đồng 15 người tiêu dùng tham gia đánh giá 4 sản phẩm (P1-P4), trong đó P2

là sản phẩm của công ty Quy trình đánh giá được thực hiện tuần tự theo các bước và nguyên tắc như trên.

KẾT LUẬN

Trong phép thử xếp dãy, kết luận được rút ra là

có hay không sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ ưu tiên giữa các cặp mẫu thử cụ thể; chúng thường được liệt kê chi tiết Thứ hạng của sản phẩm và mức ý nghĩa của phép thử như α = 0.05 cũng phải được nhắc đến