NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT Tệ TệễÛNG, ẹAẽO LÍ I – MUẽC TIEÂU : - Nắm đợc cách viết bài văn nghị luận về một t tởng đạo lý, trớc hết là kĩ năng tìm hiểu đề và lập dàn ý.. Baứi mụựi 1 - Tìm hiể
Trang 1NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT Tệ TệễÛNG, ẹAẽO LÍ
I – MUẽC TIEÂU :
- Nắm đợc cách viết bài văn nghị luận về một t tởng đạo lý, trớc hết là kĩ năng tìm hiểu đề và lập dàn ý
- Có ý thức và khả năng tiếp thu những quan niệm đúng đắn và phê phán những quan điểm sai lầm về lý tởng, đạo lý
II – PHệễNG TIEÄN DAẽY HOẽC III – TIEÁN TRèNH DAẽY HOẽC.
1 OÅn ủũnh lụựp:
2 Kieồm tra baứi cuừ:
Dửù kieỏn Caõu hoỷi:
3 Baứi mụựi
1 - Tìm hiểu đề và lập dàn ý
B
biết cách làm một bài nghị luận về một t tởng, đạo lý
a - Tìm hiểu đề :
+ Câu thơ của Tố Hữu viết dới dạng câu hỏi, nêu lên vấn
đề “Sống đẹp” Đây là vấn đề cơ bản mà mỗi ngời muốn
xứng đáng là “con ngời” cần nhận thức đúng và rèn luyện
tích cực
- Để sống đẹp mỗi con ngời cần xác định: lí tởng( mục
đích sống) đúng đắn, cao đẹp; tâm hồn, tình cảm lành
mạnh, nhân hậu; trí tuệ( kiến thức) mỗi ngày thêm mở
rộng, sáng suốt; hành động tích cực, lơng thiện Với thanh
niên, hs muốn sống đẹp cần thờng xuyên học tập, rèn
luyện để từng bớc hoàn thiện nhân cách
+ Các thao tác tổng hợp nh giải thích, phân tích, chứng
minh, so sánh, bác bỏ, bình luận
+ Sử dụng chủ yếu những t liệu thực tế để làm dẫn chứng
Có thể lấy dẫn chứng trong thơ văn nhng không nhiều
b - Lập dàn ý
* Mở bài :
+ Giới thiệu vấn đề Theo cách diễn dịch, hay quy nạp, hay
phản đề…
+ Dẫn nguyên văn câu thơ của Tố hữu, có thể khái quát
nội dung tinh thần của bài viết
* Thân bài :
- Hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu
" ôi! sống đẹp là thế nào hỡi bạn”
- Vấn đề cần bàn luận của đề văn này là gì?
- Với thanh niên, học sinh ngày nay sống thế nào đợc coi là sống
đẹp? Để sống đẹp con ngời cần rèn luyện những phẩm chất nào?
- Với đề văn này, ta cần vận dụng những thao tác lập luận nào?
Bài văn này cần sử dụng những t liệu thuộc lĩnh vực nào trong cuộc sống để làm dẫn chứng? Có thể nêu dẫn chứng trong văn học đ-ợc?
- Xác định nội dung trong phần mở bài?
- ẹoùc ủeà vaứ traỷ lụứi caực caõu hoỷi
- Suy nghú, traỷ lụứi + Vấn đề “Sống đẹp”
- Suy nghú, traỷ lụứi
- Phaõn tớch, chửựng minh, so saựnh
- Chuỷ yeỏu laỏy daón chửựng ụỷ thửùc teỏ, coự theồ daón chửựng ụ3 vaờn hoùc nhửng khoõng nhieàu
Trang 2+ Giải thích: Thế nào là sống đẹp?
- Sống đẹp là sống có lí tởng ( mục đích sống đúng đắn,
cao đẹp)
- Sống đẹp là sống có tâm hồn, tình cảm lành mạnh
nhân hậu.
- Sống đẹp là sống có trí tuệ, có kiến thức ngày một mở
rộng, phong phú.
- Sống đẹp là sống có hành động tích cực, lơng thiện…
+ Giới thiệu một số tấm gơng sống đẹp trong đời sống và
trong văn học
Vd: Hỡnh aỷnh Baực Hoà, Nguyeón Vaờn Troói, Nguyeón Vieỏt
Xuaõn, Voừ Thũ Saựu, UÙt Tũch…
+ Phê phán những quan niệm và lối sống không đẹp trong
đời sống và trong văn học
+ Để trở thành ngời sống đẹp ta phải?
Với học sinh, thanh niên muốn thành ngời sống đẹp cần
thờng xuyên học tập và rèn luyện để từng bớc hoàn thiện
nhân cách…
* Kết bài :
+ Khẳng định ý nghĩa của sống đẹp Sống đẹp là chuẩn
mực cao nhất trong nhân cánh của con ngời Câu thơ của
Tố Hữu có tác dụng gợi mở,
nhắc nhở chung cho mọi ngời, nhất là thế hệ trẻ ngày nay
B
luận xã hội nói chung, cách làm bài nghị luận t tởng đạo lý
xã hội nói riêng
* Nghị luận về một t tởng, đạo lí vô cùng phong phú, bao
gồm các vấn đề về nhận thức ( lí tởng, mục đích sống); về
tâm hồn, tính cách( lòng yêu nớc,lòng nhân ái, vị tha, bao
dung, độ lợng,tính trung thực, dũng cảm, chăm chỉ, cần cù,
thái độ hòa nhã, khiêm tốn, thói ích kỉ, ba hoa, vụ lợi );
về các quan hệ gia đình ( tình mẫu tử, tình anh em ); về
quan hệ xã hội( tình đồng bào, tình thầy trò, tình bạn ) và
về cách ứng xử, những hành động của mỗi ngời trong cuộc
sống
- Các thao tác lập luận cơ bản thờng đợc sử dụng trong
kiểu bài này là : giải thích, chứng minh, phân tích, so sánh,
bác bỏ, bình luận
2 - Ghi nhớ :
+ Bài văn nghị luận về một t tởng , đạo lý xã hội thờng có
một số nội dung sau :
- Giới thiệu, giải thích t tởng đạo lí
cần bàn luận
- Phân tích các mặt đúng, bác bỏ những biểu hiện sai
lệch có liên quan đến vấn đề bàn luận
- Nêu ý nghĩa, rút ra những bài học nhận thức và hành
động về t tởng đạo lí…
+ Diễn đạt cần chuẩn xác, mạch lạc ; có thể sử dụng một
số biện pháp tu từ và yếu tố biểu cảm nhng phải có chừng
mực
3 - Luyện tập :
Bài tập 1
a – Vấn đề :
+ Phẩm chất văn hoá trong nhân cách của mỗi con ngời
+ Đặt tên : “ Thế nào là con ngời có văn hoá”, ‘Một trí tuệ
có văn hoá”…
b - Đeồ nghị luận, tác giả đã sử dụng những thao tác lập
- Hình thành từng ý trong phần thân bài?
- Xác định nội dung trong phần kết bài?
- Laứm theỏ naứo ủeồ khaỳng ủũnh ủửụùc vaỏn ủeà vửứa nghũ luaọn
- Những hiểu biết của
em về nghị luận xã hội nói chung và cách làm một bài văn nghị luận t tởng đạo lý nói riêng?
- Goùi h/s ủoùc ghi nhụự
- Hửụựng daón h/s laứm baứi taọp
- Vấn đề mà Gi Nê-ru
đa ra nghị luận là gì?
- Suy nghú, traỷ lụứi
- Cho caực em khoaỷng 7 phuựt laứm baứi roài goùi leõn baỷng traỷ lụứi
- Thaỷo luaọn, traỷ lụứi
- Dửùa vaứo keỏt quaỷ phaõn tớch vaứ laọp daứn
yự cuỷa baứi ủeồ traỷ lụứi
- Nghị luận về một t tởng, đạo lí vô cùng phong phú, bao gồm các vấn đề về nhận thức ( lí tởng, mục
đích sống); về tâm hồn, tính cách( lòng yêu nớc,lòng nhân ái,
vị tha, bao dung
- H/s ủoùc baứi vaứ cheựp baứi
Trang 3luận : Giải thích (đoạn 1: Văn hoá có nghĩa là…); Phân
tích (… Một trí tuệ có văn
hoá…); Bình luận (Đến đây, tôi sẽ đón các bạn…)
c - Cách diễn đạt trong văn bản khá sinh động Trong phần
giải thích, tác giả đa ra nhiều câu hỏi rồi tự trả lời ; Trong
phần phân tích, bình luận, tác giả trực tiếp đối thoại với
ngời đọc tạo nên quan hệ thân mật thẳng thắn giữa ngời
viết với ngời đọc…
Bài tập 2 : Học sinh luyện tập ở nhà.
- Đặt tên cho văn bản
đó ?
- Những thao tác nghị luận?
- Nhận xét cách diễn
đạt?
- Hửụựng daón h/s baứi taọp soỏ 2
- H/s trao ủoồi thaỷo luaọn laứm baứi
- Leõn baỷng traỷ lụứi
- “ Thế nào là con ngời có văn hoá”
- Giaỷi thớch, phaõn tớch, bỡnh luaọn
- Dieón ủaùt khaự sinh ủoọng
- Veà nhaứ laứm hoaứn thaứnh baứi taọp 2
IV – Cuỷng coỏ – daởn doứ :
- Heọ thoỏng laùi kieỏn thửực baứi hoùc
- Veà nhaứ xem laùi baứi hoùc, làm bài tập còn lại Chuaồn bũ baứi mụựi cho buoồi sau
PHEÂ DUYEÄT
Lyự Thị Hồng
Ngaứy thaựng naờm
Giaựo vieõn Nguyeón Thũ Hửụng