Thực hiện chính sách về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở từ thực tiễn huyện lương tài, tỉnh bắc ninh

Đặc biệt trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã đề ra: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, trong Nghị quyết có đưa ra giải pháp phát động phong trào toàn dân đo

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THÙY

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ

SỞ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN LƯƠNG TÀI,

TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, 2016

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THÙY

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ

SỞ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN LƯƠNG TÀI,

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài “Thực hiện chính sách về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở từ thực tiễn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh” của luận văn này là kết quả của sự

cố gắng nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo của bản thân tôi Tôi xin cam đoan các

số liệu, kết quả nêu trong luận văn đều trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Hà Nội, tháng 07 năm 2016

Học viên

Kết quả xây dựng cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đạt

chuẩn văn hóa giai đoạn 2011 - 2015

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ 8

1.1 Cơ sở lý luận về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở 8

1.2 Thực tiễn chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở nước ta 21

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ Ở HUYỆN LƯƠNG TÀI 28

2.1 Khái quát về văn hóa huyện Lương Tài 28

2.2 Văn bản chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện Lương Tài 31

2.3 Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện Lương Tài 33

2.4 Đánh giá việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện Lương Tài ………53

Chương 3 HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ 57

3.1 Quan điểm hoàn thiện chính sách 57

3.2 Giải pháp 60

KẾT LUẬN 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 68

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngay từ văn kiện đầu tiên về văn hóa, Đề cương văn hóa 1943, Đảng ta

đã xác định 3 nguyên tắc: dân tộc hóa, khoa học hóa và đại chúng hóa với mục tiêu xây dựng một nền văn hóa cho toàn thể nhân dân Trong hơn 70 năm qua, mục tiêu đó vẫn được giữ vững và phát huy và một trong những hoạt động quan trọng để đạt đến mục tiêu đó là công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ

sở Hoạt động này đã được Đảng và Nhà nước ta đã xác định tại các Nghị quyết, văn kiện của Đảng các văn bản chỉ đạo của Nhà nước Đặc biệt trong

Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII đã đề ra: “Xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, trong Nghị quyết có đưa ra giải pháp phát động phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là “huy động mọi lực lượng nhân dân và cả hệ thống chính trị từ trên xuống, từ trong Đảng,

cơ quan Nhà nước, các đoàn thể ra ngoài xã hội tích cực tham gia phong trào”

Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, việc thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở mà trong đó có phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trong thời gian qua trên phạm vi cả nước đã thu được những kết quả tốt Đời sống văn hóa của người dân ngày càng được phát triển phong phú, môi trường văn hóa lành mạnh, trình độ dân trí nâng cao, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái, tình làng nghĩa xóm được phát huy… ở tất cả các cấp, các ngành, các địa phương, đặc biệt là cơ sở, đã góp phần vào những thắng lợi chung của phát triển kinh tế

xã hội nước ta Việc thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trong thời gian qua đã phát huy tác dụng trong việc giáo dục lối sống, nếp sống văn hóa, văn minh trong quần chúng nhân dân góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân trong tình hình phát triển kinh tế, xã hội hiện nay

Bên cạnh những mặt tích cực của quá trình hội nhập và giao lưu văn hóa, trong những năm gần đây, nền văn hóa của nước ta cũng chịu những tác động trái chiều như sự du nhập văn hóa phẩm độc hại, đồi trụy; ảnh hưởng của lối sống thực dụng phương tây vào cuộc sống hiện tại đặc biệt là giới trẻ Chẳng hạn, tệ nạn cờ bạc, ma túy, mại dâm ngày càng có chiều hướng phức tạp hơn, tình trạng trộm cắp, gây mất trât tự an ninh, mất an toàn giao thông gia tăng… làm ảnh hưởng tới phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội nước ta hiện nay Trước tình hình của những mặt trái văn hóa nước ta hiện nay, công tác xây dựng và quản lý về văn hóa đang là yêu cầu cần thiết, trong đó, việc đưa phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở thành một trong những nhiệm vụ về văn hóa là hết sức quan trọng

Huyện Lương Tài là một trong tám huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Bắc Ninh Trong những năm qua, huyện Lương Tài luôn quan tâm tới công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở các địa phương, các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp đóng trên địa bàn huyện Các hoạt động xây dựng nếp sống văn hóa mới trong việc cưới, tang, lễ hội, xây dựng các gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu dân cư văn hóa, đơn vị đạt chuẩn văn hóa đã được đẩy mạnh và đạt được nhiều kết quả tốt Công tác tuyên truyền, xây dựng các thiết chế văn hóa cũng được huyện quan tâm đầu tư phát triển góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh

tế, văn hóa, xã hội của huyện Tuy nhiên, việc thực hiện phong trào văn hóa cơ

sở ở huyện vẫn còn nhiều bất cập Để có thể đáp ứng tốt hơn nữa những yêu cầu nhiệm vụ về văn hóa cơ sở của huyện trong trong giai đoạn phát triển công nghiệp hóa và hiện đại hóa của tỉnh, cần có những phương hướng, giải pháp phù hợp hơn nữa để tổ chức, thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về văn hóa một cách công bằng, dân chủ, hiệu lực, hiệu quả

Thực tiễn quản lý văn hóa hiện nay của huyện Lương Tài đặt ra vấn đề cần có một sự nghiên cứu toàn diện về công tác xây dựng văn hóa cơ sở của

huyện Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trên, tôi chọn đề tài: “Thực hiện chính sách về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở từ thực tiễn huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ

2 Tình hình nghiên cứu luận văn

Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một vấn đề đã được nhiều nhà nghiên cứu, các nhà quản lý văn hóa quan tâm Từ sau đổi mới (1986), nền kinh tế nước ta phát triển theo hướng kinh tế thị trường, đất nước ta từng bước tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế; trong bối cảnh đó, văn hóa có nhiều biến đổi Cùng với sự phát triển chung của cả nước, nền văn hóa huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh cũng có những sự thay đổi: công nghệ thông tin phát triển, nhiều công trình văn hóa được đầu tư cải tạo và tu bổ, một số xây dựng mới, hiện đại đã nâng cao nhận thức trong đời sống văn hóa của người dân Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn còn có những mặt trái của việc giao lưu văn hóa như lối sống thực dụng, ích kỷ, các tệ nạn xã hội, gây mất trật

tự an toàn xã hội Đó là những thách thức trong công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở hiện nay

Về vấn đề này, trong thời gian qua đã có một số công trình nghiên cứu Trước hết, về mặt lý luận, có thể nhắc đến các công trình nghiên cứu của tác giả Đỗ Phú Hải như: “Khái niệm Chính sách công”, Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị - hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh (số 2); “Suy nghĩ về chính sách công hiện nay ở Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản, Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 7/2014); “Vấn đề, giải pháp và các yếu tố ảnh hưởng”, Tạp chí Lý luận chính trị, Học viện Chính trị - hành chính Quốc gia

Hồ Chí Minh (số 5)

Nghiên cứu về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trong thời gian qua có một số công trình của các tác giả sau:

- Bài “Hồ Chí Minh và vấn đề xây dựng đời sống văn hóa cơ sở” của tác

giả Hàn Tăng (Tạp chí Cộng sản) đã đưa ra quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí

Minh về xây dựng văn hóa cơ sở, nêu ra thực trạng thực hiện trong công tác xây dựng văn hóa cơ sở nước ta

- Luận văn “Quản lý hoạt động đời sống văn hóa cơ sở ở huyện Tiền Hải

- Thái Bình” (2009) của Lương Thị Nga, (2009, Đại học Văn hóa Hà Nội) đã

đặt vấn đề nghiên cứu về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và các vấn đề quản

lý hoạt động văn hóa trên địa bàn một huyện Cách tiếp cận và phân tích của tác giả gợi ý cho chúng tôi những kinh nghiệm quý báu

- Bài “Nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở và phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” của tác giả Trần Minh

Chính phân tích hiệu quả của hoạt động văn hóa cơ sở Ông viết: “Công tác tổ chức, quản lý các hoạt động văn hoá cơ sở và phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa đã đáp ứng được nguyện vọng của nhân dân Các hoạt động văn hoá cơ sở đã thực sự có chuyển biến tích cực làm cho văn hoá thấm sâu vào mỗi gia đình, cộng đồng dân cư, tạo nên sự chuyển biến sâu sắc và trở thành thước đo giá trị về chất lượng cuộc sống, về sự phát triển nhân cách con người, về nét đẹp trong mỗi gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư; góp phần xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, ổn định, tạo đà cho sự gia tăng phát triển kinh tế ở mỗi địa phương”[12]

Trong bài “Một số giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở“, tác giả Nguyễn Văn Đại đã bàn về các giải pháp nâng cao chất lượng phong trào văn hóa cơ sở, trong đó, ông nhấn mạnh đến phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa và việc đẩy mạnh thực hiện mục tiêu chương trình nông thôn mới ở cơ sở [22]

Trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, Lương Tài là địa phương đạt nhiều hiệu quả

về công tác văn hóa cơ sở Các bài viết đăng trên các phương tiện truyền thông

về văn hóa của tỉnh Bắc Ninh đã nhiều lần đưa tin về việc thực hiện phong trào

văn hóa cơ sở của huyện Lương Tài Đó là các bài viết: Lương Tài nâng cao chất lượng phong trào “Toàn dân xây dựng đời sống văn hóa” [15], “Lương Tài

đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” [25],

“Lương Tài chú trọng xây dựng các thiết chế văn hóa thể thao cơ sở” [17],

“Lương Tài xây dựng cơ quan, đơn vị đạt chuẩn văn hóa”[16]

Như vậy, việc nghiên cứu về đời sống văn hóa cơ sở đã được nghiên cứu, tuy nhiên, vấn đề chính sách về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh chưa được bàn đến một cách toàn diện và hệ thống; những bất cập trong việc thực hiện chính sách phong trào văn hóa cơ sở chưa được đề cập và bàn luận thấu đáo Tuy vậy, các bài viết ngắn trên đã cung cấp cho chúng tôi những gợi ý khi thực hiện luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn đặt mục tiêu nghiên cứu thực trạng chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở của huyện Lương Tài, từ đó, đề xuất các giải pháp chủ yếu

để đem lại hiệu quả cao nhất cho việc thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ

sở của huyện Lương Tài nói riêng, cả nước nói chung, trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận, lý thuyết về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

- Vận dụng lý thuyết về chính sách công để nghiên cứu việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

ở các phương diện sau:

+ Nghiên cứu về vấn đề xây dựng đời sống văn hóa cơ sở qua thực tế của huyện Lương Tài

+ Nghiên cứu thực trạng và các giải pháp, công cụ của chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở hiện nay từ thực tế tại huyện Lương Tài

+ Nghiên cứu, đánh giá chính sách việc làm phù hợp với điều kiện thực

tế tại địa phương

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách văn hóa cơ sở

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở (cụ thể là giải pháp và công

cụ chính sách)

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh

Phạm vi thời gian: từ năm 2011 đến 2015

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp luận

Luận văn vận dụng cách tiếp cận liên ngành xã hội học và phương pháp nghiên cứu chính sách công Việc tiếp cận quy phạm chính sách công sẽ được vận dụng theo chu trình chính sách từ hoạch định đến xây dựng, thực hiện và đánh giá chính sách công có sự tham gia của các chủ thể chính sách

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin: Phân tích và tổng hợp, được sử dụng để

thu thập, phân tích và khai thác thông tin từ các nguồn có sẵn liên quan đến đề tài nghiên cứu, bao gồm các văn kiện, tài liệu, Nghị quyết, Quyết định của Đảng, Nhà nước, bộ ngành ở Trung ương và địa phương; các công trình nghiên cứu, các báo cáo, tài liệu thống kê của chính quyền, ban ngành đoàn thể, tổ chức, cá nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới vấn đề chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

ở nước ta nói chung và thực tế huyện Lương Tài nói riêng

- Phương pháp phân tích tài liệu thứ cấp: Luận văn sẽ sử dụng các số

liệu thống kê của huyện Lương Tài để phân tích thực trạng chính sách về phong trào văn hóa cơ sở của địa phương

6 Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa lý luận

Đề tài vận dụng các lý thuyết về chính sách công để nghiên cứu thực tiễn, từ đó đề xuất các vấn đề hoàn thiện chính sách, có ý nghĩa bổ sung lý

luận Kết quả đánh giá nghiên cứu làm sáng tỏ, minh chứng cho các lý thuyết liên quan đến chính sách công, từ đó hình thành các tiến trình đề xuất các giải pháp chính sách nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả chính sách đã ban hành

Ý nghĩa thực tiễn

Từ việc phân tích thực trạng thực hiện chính sách về văn hóa cơ sở của huyện Lương Tài, Luận văn góp phần cung cấp thêm những cơ sở khoa học cho các cơ quan, ban ngành, đoàn thể của huyện Lương Tài trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách một cách hiệu quả trong công cuộc phát triển kinh

tế - xã hội ở địa phương

7 Cơ cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở ở huyện Lương Tài

Chương 3: Hoàn thiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG ĐỜI

SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ

1 1 Cơ sở lý luận về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

- Khái niệm văn hóa

Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người Một trong số đó, định nghĩa của Hồ Chí Minh về văn hóa thường được các nhà

nghiên cứu trích dẫn Bác Hồ đã nói: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo

và phát minh đó là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

- Khái niệm về đời sống văn hóa

Đời sống văn hóa là toàn thể các hoạt động sống của con người nhằm đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và phát triển của con người Đó là sự tích lũy, sáng tạo trong quá trình lao động sản xuất, trong cuộc sống hàng ngày, trong mỗi con người, trong mỗi gia đình và cộng đồng, nhằm định hướng cho lối sống, đạo đức trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với môi trường

tự nhiên, hướng con người đến các giá trị chân, thiện, mỹ và thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội Nhu cầu vật chất tinh thần được đáp ứng làm cho con người tồn tại như một hình thể xã hội, tức một nhân cách văn hóa, khi xã hội phát triển cao đạt tới trình độ khác nhau của nền văn minh, thì sự đáp ứng nhu cầu cũng phải đạt tới trình độ phát triển phù hợp tương ứng

- Khái niệm đơn vị cơ sở

Đơn vị cơ sở là một kiểu tổ chức cơ bản của xã hội, là địa bàn mà những cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong các sinh hoạt về đời sống vật chất và đời sống tinh thần của con người diễn ra trong đời sống hằng ngày Đơn vị cơ sở

có hai đặc điểm nhận biết chính là: địa bàn sốn ổn định và có tổ chức hành chính

ổn định Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, đơn vị cơ sở được nhắc đến là: làng, xã, phường ấp, nhà máy, công trường, nông trường, đơn vị lực lượng vũ trang, công an nhân dân, cơ quan trường học, bệnh viện, cửa hàng và cộng đồng xã hội tương đương Đơn vị cơ sở là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh

tế - chính trị - văn hóa xã hội là nơi thể hiện sự lãnh đạo của Đảng, nhà nước và quyền làm chủ của nhân dân Đây cũng là nơi để quần chúng nhân dân xây dựng đời sống văn hóa và hưởng thụ các giá trị văn hóa, sáng tạo ra những văn hóa mới

- Khái niệm đời sống văn hóa cơ sở

Đời sống văn hóa cơ sở là một bộ phận của đời sống xã hội diễn ra ở cộng đồng gia đình, làng, bản, xóm, ấp, doanh nghiệp, cơ quan, bệnh viện… Đời sống văn hoá cơ sở là các hoạt động văn hoá diễn ra gắn liền với sinh hoạt vật chất và tinh thần của cá nhân và cộng đồng trong các mối liên kết thường xuyên và trực tiếp với không gian địa lý nhất định cùng với hệ thống cơ sở vật chất kỹ thuật và các thiết chế văn hoá nhất định Mỗi cộng đồng dân cư sống cố định và hình thành một tổ chức hành chính (xã, phường, trường học, bệnh viện) hay một cộng đồng nhỏ hơn (gia đình, xóm, thôn…) đều có thể được xem là đơn vị văn hoá cơ

sở Đời sống văn hóa cơ sở bao gồm các sản phẩm văn hóa vật chất, các thể chế văn hóa và các hoạt động văn hóa

Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là tổng hợp những hoạt động của các

cơ quan làm công tác giáo dục văn hóa nhằm tuyên truyền, giáo dục, truyền bá văn hóa, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ, sáng tạo văn hóa tinh thần của nhân dân và xây dựng nếp sống văn hóa lành mạnh tiến bộ trên từng địa bàn dân cư Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở là xây dựng văn hoá ngay từ trong gia đình và

trong cộng đồng dân cư, cộng đồng nghề nghiệp diễn ra sinh hoạt văn hoá thường nhật của quần chúng nhân dân

Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở cũng có nghĩa là xây dựng đời sống vật chất và tinh thần phát triển vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Định hướng phát triển văn hóa Đại hội X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Đẩy mạnh việc thực hiện nhiệm vụ phát triển văn hóa, làm cho văn hóa thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người Nâng cao tính văn hóa trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội và sinh hoạt của nhân dân Đẩy mạnh việc xây dựng đời sống văn hóa đại chúng và môi trường văn hóa lành mạnh” Do đó, công tác xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở đã được các cấp uỷ đảng, chính quyền, các đoàn thể và quần chúng nhân dân quan tâm xây dựng rộng khắp trên mọi miền đất nước

1.1.2.Nội dung của chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

1.1.2.1 Vấn đề chính sách

Nền văn hóa Việt Nam được xem là là tổng thể giá trị vật chất tinh thần,

do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo, trong quá trình dựng nước và giữa nước Nhờ nền tảng và sức mạnh đó nên cho dù bị đô hộ nhiều năm, nhiều thế kỷ với ách đô hộ của chế độ phong kiến phương bắc, của thực dân và đế quốc nhưng dân tộc ta vẫn giữ vững và phát huy được bản sắc riêng của mình, chẳng những không bị đồng hóa mà còn quật cường đứng lên để giành độc lập cho dân

tộc Trong Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII, Đảng ta đã xác định: Văn hóa là nền tảng tinh thần, là mặt trận, xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp cách mạng lâu dài Trong các Nghị quyết của các Hội nghị Trung ương của các

kỳ Đại hội tiếp theo, Đảng tiếp tục kiên trì quan điểm trên, đồng thời cũng chỉ ra những bất cập, thậm chí là các vấn đề nghiêm trọng đang diễn ra trong đời sống văn hóa nước ta thời gian qua

Trước thực trạng phát triển của văn hóa hiện nay, có thể thấy, hiện vẫn còn tồn tại những mặt hạn chế, yếu kém làm ảnh hưởng tới phát triển chung của

toàn xã hội Do đó, cần có những giải pháp để tiếp tục phát huy những cái tốt, những mặt tích cực mà chúng ta đã đạt được đồng thời cũng khắc phục những hạn chế trong đời sống Để nền văn hóa của chúng ta phát triển một cách thiết thực, có chiều sâu và hiệu quả hơn thì việc xây dựng các chính sách để phát triển văn hóa từ cấp cở sở là một chiến lược hết sức quan trọng của hoạt động văn hóa hiện nay

1.1.2.2 Mục tiêu của chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Nghị quyết Hội nghị 9 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền

vững đất nước đã xác định mục tiêu chung là: Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - m , thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học Văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm

sự phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Nghị quyết 9 khóa XI cũng xác định mục tiêu cụ thể cho định hướng xây dựng và phát triển văn hóa, con người, trong đó có mục tiêu về phong trào văn

hóa cơ sở là xây dựng con người văn hóa; xây dựng gia đình văn hóa; khu phố văn hóa; làng văn hóa; xây nếp sống văn hóa; xây dựng thiết chế văn hóa thể thao; động viên mọi người học tập, lao động sáng tạo: Rèn luyện sức khỏe, phẩm chất đạo đức; Hoàn thành tốt trách nhiệm nghĩa vụ công nhân, xây và bảo

vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Những mục tiêu mà Đảng đã xác định cho thấy được sự quan tâm của Đảng

ta đối với nền văn hóa nói chung cũng như việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở của nhân dân nói riêng nhằm đạt tới mục tiêu cuối cùng của là làm cho cuộc sống của người dân trở nên tốt đẹp hơn, tạo điều kiện cho con người phát triển một cách toàn diện Đức – Trí – Thể - Mỹ, hướng con người tới các giá trị chân – thiện – mỹ của xã hội

1.1.2.3.Giải pháp thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng đời sống văn hoá ở

cơ sở nổi lên một số bất cập ở công tác lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý; sự lạc hậu của cơ sở vật chất và thiếu hệ thống thiết chế văn hoá xã hội; việc thiếu và yếu của đội ngũ cán bộ quản lý hoạt động văn hoá ở cơ sở…Để khắc phục những hạn chế đó, Đảng và Nhà nước đã đề ra phương hướng và giải pháp để nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở

Thứ nhất, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân

dân tham gia tích cực phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”; tổ chức thực hiện tốt các phong trào xây dựng gia đình văn hoá, cơ quan công sở văn hoá, doanh nghiệp làng bản, khu phố, đơn vị văn hoá… góp phần vào thực hiện sâu rộng, thiết thực và có hiệu quả ở các cơ sở

Thứ hai, tiếp tục đầu tư xây dựng và hoàn thiện các thiết chế văn hoá

thông tin ở cơ sở, khai thác và phát huy có hiệu quả các thiết chế văn hoá này để phục vụ tốt hơn nữa nhu cầu văn hoá của mọi tầng lớp nhân dân

Thứ ba, đẩy mạnh công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ hoạt động

văn hoá ở cơ sở, kể cả cán bộ quản lý và cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ, có chính sách đãi ngộ thoả đáng để họ yên tâm phục vụ cộng đồng

Thứ tư, kiên quyết đấu tranh bài trừ những tệ nạn xã hội và tiêu cực trong

đời sống xã hội

Thứ năm, nâng cao vai trò lãnh đạo của các cấp uỷ đảng và chính quyền,

phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc ở các cấp trong việc phối hợp lãnh đạo, tổ chức, vận động quần chúng nhân dân tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở

1.1.3.Tổ chức thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

1.1.3.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về chính sách xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở

Đời sống văn hóa cơ sở là một vấn đề được Đảng và Nhà nước ta hết sức quan tâm Xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở là một trong những chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước trong công cuộc xây dựng đất nước trong thời kỳ mới của nước ta Đây là chủ chương được đặt ra từ Đại hội V của Đảng, xác định cụ thể:

“Nhiệm vụ của cách mạng tư tưởng văn hóa là đưa văn hóa thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân„ Đây là quan điểm có ý nghĩa chiến lược đối với

sự nghiệp xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Quan điểm về văn hóa đã được tiếp tục khẳng định tại Hội nghị lần thứ 5, Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII Hội nghị đã đề ra quan điểm chỉ

đạo về văn hóa là“Nền văn hóa mà chúng ta xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc” Nền văn hóa tiên tiến mà chúng ta

hướng tới có nội dung cơ bản là lý tưởng yêu nước, độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội theo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh với mục tiêu của văn hóa tiên tiến là vì sự phát triển toàn diện của con người, mới quan hệ giữa con người với con người, giữa con người với xã hội và môi trường tự nhiên Bên cạnh việc xây dựng nền và phát triển nền văn hóa tiên tiến thì chúng ta cũng nhận định nền văn hóa của chúng ta cũng mang đậm đà bản sắc dân tộc

Nghị quyết còn khẳng định văn hóa là rất cần thiết, phát triển văn hóa nhằm mục tiêu vì con người, vì sự phát triển toàn diện của con người trong mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng, giữa xã hội và môi trường tự nhiên Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng tiếp tục khẳng định:“Văn hóa vừa là động lực thức đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội„ Đại hội nhận định văn hóa là đáp ứng yêu cầu „làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ đời sống và hoạt động

xã hội, vào tưng người, từng gia đình, từng tập và cộng đồng dân cư“

Quan điểm của Đảng về văn hóa trong Kết luận Trung ương X, khóa IX

tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng đạo đức, lối sống và đời sống văn hóa lành mạnh trong xã hội, trước hết là trong tổ chức Đảng, nhà

nước, các đoàn thể nhân dân và từng cá nhân gia đình, thôn, xóm, đơn vị tổ chức cơ sở Cần xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, vừa cấp bách, vừa cơ bản lâu dài

Văn kiện Đại hội XI tiếp tục nhấn mạnh những quan điểm về phát triển

văn hóa từ những kỳ Đại hội trước là phải xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc, có kế thừa và phát huy truyền thống Đó là hướng phát triển

cơ bản của văn hóa Việt Nam xuyên suốt quá trình của lịch sử Việt Nam Đồng

thời với đó, Đảng ta cũng khẳng định phải tiếp tục củng cố và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh

Một vấn đề nổi bật trong chiến lược phát triển văn hóa của nước ta hiện nay là thực hiện phong trào toàn dân đoàn kết xây đựng đời sống văn hóa Việc thực hiện phong trào này giúp cho công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở được các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể và quần chúng nhân dân quan

tâm xây dựng trên cả nước, trong đó chú trọng nhiệm vụ „xây dựng các tiêu chí

về “gia đình văn hóa”, “làng văn hóa”, “khu phố văn hóa”… để phát huy tinh

thần tương thân tương ái, giúp đỡ lẫn nhau, nâng cao ý thức tự quản cộng đồng

và „xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa“ để tạo cơ hội hưởng thụ văn hóa một

cách công bằng cho người dân sống ở mọi miền Tổ quốc

Như vậy, nhìn một cách tổng quát, quan điểm của Đảng ta về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc là quan điểm nhất quán và xuyên suốt thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế Trong quá trình thực hiện những quan điểm chỉ đạo này, Đảng ta luôn chú ý tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, đề ra những nhiệm

vụ và giải pháp cụ thể để đáp ứng yêu cầu của từng thời điểm, từng lĩnh vực

trào văn hoá nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn, góp phần tích cực vào

sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, đã và đang trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội

Những thành tựu lý luận của Đảng về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong thời gian vừa qua cần được kế thừa

và phát huy hơn nữa trong giai đoạn chúng ta đang hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

1.1.3.2 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Từ những quan điểm của Đảng về văn hóa và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, Chính phủ cần phải xây dựng các kế hoạch triển khai chính sách Đây là nhiệm vụ quan trọng trong tổ chức thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở Hiệu quả của việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở trên thực tế phụ thuộc vào tính chính xác, tính khả thi của các kế hoạch thực hiện chính sách của Nhà nước

Để thực hiện được chính sách xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, Chính phủ và các Bộ ngành liên quan đã ban hành ra nhiều các văn bản chỉ đạo thực hiện, cụ thể như sau:

- Chương trình hành động số 1109/CP-VX ngày 15/9/1998 về thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 8 về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

- Quyết định số 308/2005/QĐ-TTg ngày 25/11/2005 của Thủ tướng Chính

phủ về việc ban hành quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội;

- Quyết định số 05/2000/QĐ-BVHTT ngày 12/4/2000 của Bộ Văn hoá

Thông tin về việc ban hành Kế hoạch triển khai phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa;

- Thông tư số 04/2011/TT-BVHTTDL ngày 21/01/2011 của Bộ Văn hóa,

Thể thao và Du lịch quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội

Kế hoạch tổ chức thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

đã quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị cũng như chế độ báo cáo, kinh phí tổ chức thực hiện Các đơn vị, cơ quan được giao nhiệm vụ cụ thể sẽ xây dựng các kế hoạch cho xây dựng và phát triển văn hóa cơ sở ở địa phương

do mình phụ trách từ đó sẽ giúp cho việc thực hiện chính sách có hiệu quả

1.1.3.3 Phổ biến, tuyên truyền thức hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Sau khi hoàn thiện việc xây dựng các kế hoạch để thực hiện chính sách là việc phổ biến, tuyên truyền thực hiện chính sách Việc phổ biến, tuyên truyền chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở giúp cán bộ, công chức làm nhiệm

vụ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở các địa phương và nhân dân sẽ nắm bắt được việc thực hiện chính sách trong thực tế

Việc phổ biến tuyên truyền về phong trào đã được chỉ rõ trong Văn kiện

Đại hội V của Đảng Văn kiện viết rõ: Phải đưa văn hóa thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân ở cơ sở, đảm bảo mỗi nhà máy, công trường, nông trường, mỗi đơn vị lực lượng vũ trang, công an nhân dân, mỗi cơ quan đơn vị trường học, bệnh viện, cửa hàng, mỗi xã, hợp tác xã, phường đều có đời sống văn hóa Hiện nay, biện pháp phổ biến và tuyên truyền về thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở được thể hiện trên hệ thống thông tin đại chúng Với những chính sách cải cách mới được tuyên truyền trên hệ thống truyền hình, mạng Internet, hệ thống Báo chí … sẽ là cách nhanh nhất và hiệu quả nhất đến với nhân dân

Ở các địa phương, cơ sở thì tuyên truyền bằng các băng rôn, khẩu hiệu, pa

nô, áp phích, phướn bên đường, qua hệ thống phát thanh cấp huyện, xã tuyên truyền đến cán bộ, nhân dân biết và nắm được chương trình xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Các ban ngành đoàn thể như Thanh niên, Nông dân, Phụ nữ, Cựu chiến binh tuyên truyền đến từng hội viên của mình Từ đó, mọi người dân sẽ

tích cực tham gia vào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, nâng cao hiệu quả của việc thực hiện chính sách trên thực tế

1.1.3.4 Phân công, phối hợp thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Trong tổ chức và thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sởthì phối hợp thực hiện chính sách có ý nghĩa quan trọng tác động đến hiệu quả thực hiện chính sách Để tổ chức thực hiện chính sách có hiệu quả cần phải có sự phân công, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, các ngành, các cấp Đó là việc phân công trách nhiệm cụ thể cho các tổ chức, cá nhân có liên quan trong thực hiện chính sách; xác định tổ chức, cá nhân chủ trì, chịu trách nhiệm chính, các tổ chức cá nhân tham gia phối hợp trong quá trình thực hiện chính sách

Về trách nhiệm đối với việc soạn thảo, ban hành và thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp của các Bộ như: Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Nội vụ,

Bộ giáo dục và đào tạo, Bộ thông tin và truyền thông, Các cơ quan thuộc Chính Phủ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương

1.1.3.5 Duy trì chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Khi chính sách được đưa vào thực hiện thì việc duy trì thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là việc làm rất quan trọng Duy trì thực hiện chính sách là làm cho chính sách tồn tại và phát huy được tác dụng, hiệu quả trên thực tế như mong muốn của các nhà làm chính sách Tuy nhiên, trên thực tế, trong quá trình thực thi chính sách áp dụng có những tồn tại, hạn chế khó tránh khỏi như: chưa tạo lập được một hệ thống thể chế đồng bộ, chất lượng các văn bản luật còn nhiều hạn chế, từ quy trình xây dựng, ban hành đến áp dụng

Do nhiều yếu tố về tài chính, cơ sở vật chất, nguồn nhân lực mà chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở nhiều các địa phương còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là vùng núi, dân tộc thiểu số, biên giới hải đảo

Duy trì chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở yêu cầu phải có sự thống nhất trong quản lý của nhà nước về văn hóa cơ sở cũng như công tác phối hợp thực hiện giữa các cấp các ngành trong thực hiện chính sách để chính sách

có thể thực hiện một cách có hiệu quả nhất trong đời sống nhân dân

1.1.3.6 Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Trong quá trình triển khai thực hiện chính sách theo dõi, đôn đốc, kiểm tra

là một nhiệm vụ, một khâu quan trọng trong thực hiện chính sách bởi nó giúp bổ sung đồng thời hoàn thiện chính sách đồng thời tạo ra sự tập trung thống nhất trong việc thực hiện mục tiêu chính sách

Thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trên thực tế thì việc theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực hiện là rất quan trọng Chính phủ thường xuyên quan tâm kiểm tra tiến độ thực hiện của các Bộ, ngành, các bộ có trách nhiệm kiểm tra các tỉnh, UBND cấp tỉnh sẽ kiểm tra đôn đốc thực hiện công tác xây dựng văn hóa cơ sở ở các địa phương trên địa bàn quản lý Việc kiểm tra đon đốc thường xuyên việc thực hiện chính sách đảm bảo các mục tiêu mà kế hoạch đã đặt ra hoàn thành đúng thời hạn

1.1.3.7 Đánh giá tổng kết việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Trong công tác xây dựng và triển khai thực thi chính sách thì đánh giá chính sách là một khâu không thể thiếu của quy trình chính sách “Đánh giá chính sách công là hoạt động kiểm tra chính sách bằng các tiêu chí cụ thể như sự phù hợp, đầy đủ, tính hiệu quả, hiệu suất và tác động của chính sách nhằm cải thiện việc hoạch định, xây dựng và thực hiện chính sách giải quyết thành công các vấn đề chính sách công trong tương lai” (Đỗ Phú Hải – Đánh giá Chính sách công tại Việt Nam)

Đánh giá việc thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là xem xét, kiểm định các mục tiêu của chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ

sở đã được triển khai trên thực tế có đạt được hay không như: mức sống của

người dân có tăng không, trình độ dân trí có được cải thiện không, mức hưởng thụ các giá trị văn hóa …Do đó, hàng năm, háng tháng, quý thì các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiến hành tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện để từ đó rút ra những kinh nghiệm, những cái đước, hạn chế để khắc phục cho giai đoạn tiếp của chính sách

1.1.4 Chủ thể trong thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo nhân lực đối với các trường văn hóa, nghệ thuật; xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù đào tạo tài năng nghệ thuật; đào tạo giáo viên dạy nhạc, họa các trường phổ thông; tổ chức các hình thức thích hợp để học sinh, sinh viên nâng cao kiến thức về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, di sản văn hóa dân tộc, tham quan bảo tàng, di tích lịch sử - văn hóa

Bộ Kế hoạch và Đầu tư chỉ đạo các ngành và các địa phương đưa kế hoạch phát triển văn hóa vào kế hoạch định kỳ của ngành, địa phương; chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch huy động các nguồn tài trợ trong và ngoài nước cho phát triển văn hóa

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xác định tỷ lệ ngân sách hàng năm chi cho văn hóa; hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính và cơ chế quản lý tài chính trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật để sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính đầu tư cho văn hóa; xây dựng các chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế - xã hội đầu tư cho văn hóa

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện cải cách hành chính trong công tác quản lý văn hóa; xác định biên chế, xây dựng các chế độ, chính sách đối với cán bộ ngành văn hóa, trí thức, văn nghệ sĩ, đối với các tập thể, cá nhân tham gia xã hội hóa các hoạt động văn hóa

Bộ Thông tin và Truyền thông chủ trì, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao

và Du lịch và các Bộ, ngành liên quan xây dựng cơ chế, chính sách để phát triển

và quản lý tốt xuất bản phẩm về văn hóa, văn học, nghệ thuật; văn hóa mạng; quản lý phim ảnh, chương trình ca nhạc nước ngoài đưa lên sóng truyền hình

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ theo chức năng và nhiệm vụ tổ chức, chỉ đạo,phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các

Bộ, cơ quan khác triển khai thực hiện các nhiệm vụ phát triển văn hóa trên phạm

vi toàn quốc

Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm phát triển văn hóa trên địa bàn theo thẩm quyền; xây dựng và chỉ đạo thực hiện các kế hoạch văn hóa và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

1.1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Trong thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở còn chịu ảnh hưởng bởi một số yếu tố nhất định cụ thể là:

Thứ nhất, yếu tố bên trong: Đảng và Chính phủ đã đưa ra quan điểm và ban hành các văn bản để thực hiện, tuy nhiên vẫn còn những hạn chế nhất định như: việc ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện còn chậm, sự phân công phối hợp thực hiện giữa các Bộ, ngành, địa phương còn thiếu nhịp nhàng, chưa đồng bộ dẫn đến hiệu quả chính sách còn hạn chế

Nguồn lực về tài chính, chất lượng cán bộ, công chức, viên chức và cơ sở vật chất cũng là những yếu tố cực kỳ quan trọng ảnh hưởng đến thực hiện chính sách và mục tiêu chính sách đã đề ra

Thứ hai, yếu tố bên ngoài: Yếu tố quốc tế và quan hệ quốc tế, hiện nay Việt nam đang trong quá trình Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc

tế, do đó cùng với những mặt tích cực của nó đối với văn hóa thì cũng xuất hiện nhiều yếu tố tiêu cực như các tệ nạn xã hội trở nên phức tạp, lối sống bị ảnh hưởng bởi lối sống thực dụng phương tây, lai căng văn hóa…Tất cả làm ảnh hưởng xấu tới văn hóa hiện nay của nước ta Xã hội càng phát triển thì nhu cầu

về văn hóa của người dân lại càng cao do đó chúng ta phải xây dựng một nền văn hóa lành mạnh để phát triển đất nước

1.2 Thực tiễn chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở nước ta

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở nước ta trong thời gian qua đang rất được Đảng và Nhà nước quan tâm Bắt đầu từ Đại hội V của Đảng, đến Đại hội VII, VIII của Đảng đã nhấn mạnh phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc Đại hội IX của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: "Tiếp tục đưa các hoạt động văn hoá thông tin về cơ sở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các dân tộc, phát động phong trào toàn dân tham gia thực hiện nếp sống văn minh, gia

đình, bản, làng văn hoá; tiến tới hoàn chỉnh hệ thống thiết chế văn hoá bằng nguồn lực nhà nước và mở rộng xã hội hoá, làm cho văn hoá thấm sâu vào từng khu dân cư, từng gia đình, từng người” Đảng đã có những chỉ đạo cụ thể công

tác xây dựng văn hóa cơ sở ở tận các địa phương vùng sâu, vùng xa, dân tộc; đưa

ra nội dung cụ thể trong thực hiện phong trào toàn dân xây dựng văn hóa cơ sở

từ đó nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách văn hóa nói chung và phong trào văn hóa cơ sở nói riêng

Văn kiện Đại hội XI của Đảng tiếp tục khẳng định: “Tiếp tục củng cố và xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, đưa phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá đi vào chiều sâu, thiết thực, hiệu quả” Quan điểm của

Đảng nhấn mạnh hơn nữa việc xây dựng nếp sống văn hóa mới có chiều sâu, hiệu quả và sát với tình hình thực tiễn trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở nước ta hiện nay

Trước sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ trên thế giới, nền kinh tế - xã hội của Việt Nam cũng có những bước phát triển đi lên, tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập với nền kinh tế quốc tế Việc du nhập văn hóa nước ngoài trong quá trình hội nhập sẽ đem tới những luồng gió mới trong phát triển văn hóa của nước ta Tuy nhiên cũng không thể tránh khỏi những mặt trái của nó nên chúng ta cần có sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản

lý của các cấp Đảng, chính quyền để xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc mà Đảng đã đề ra

Công tác tuyên truyền, thông tin cổ động là hoạt động rất quan trọng trong công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở Bằng nhiều hình thức tổ chức tuyên truyền khác nhau như: treo các băng rôn khẩu hiệu, các buổi phát thanh truyền thông, các buổi họp, hội nghị…Tính đến năm 2008, cả nước có 665 đội thông tin

cổ động, trong đó có 71 đội cấp tỉnh và tương đương, 594 đội cấp huyện và tương đương, với tổng số 4.442 cán bộ (trong biên chế là 2.355 cán bộ và 2.087 cán bộ hợp đồng), cho tới nay lực lượng này càng phát triển hơn nữa để có thể

đáp ứng được những nhiệm vụ thông tin tuyên truyền mới, đi sâu đi sát, đạt hiệu quả cao trong công tác xây dựng văn hóa cơ sở Với lực lượng đông đảo của các đội tuyên truyền được thành lập từ Trung ương tới tận cơ sở đã tạo thế mạnh cho hoạt động văn hoá văn nghệ quần chúng và tuyên truyền cổ động trong việc truyền bá và cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước trong đời sống của nhân dân, tác động mạnh mẽ, rộng rãi đến với mọi người để mọi người hưởng ứng thực hiện và làm theo góp phần vào việc nâng cao ý thức của người dân trong thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước, chủ trương đường lối của Đảng

Việc xây dựng nếp sống mới cũng đã có những chuyển biến tích cực Công tác xây dựng nếp sống văn minh trong việc xây gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu dân cư, tổ dân phố văn hóa… đã được phổ biến và thực hiện rộng rãi trên phạm vi cả nước, ở tất cả các tỉnh thành và tới cả các cơ sở địa phương đã đạt được những kết quả tốt Thực hiện đường lối của Đảng được thể hiện trong các Nghị quyết, Bộ Văn hóa, Thông tin đã ban hành Kế hoạch triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và thực hiện trên phạm vi

cả nước với những kết quả nổi bật Phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa, ấp văn hóa… đã được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia ủng hộ, tích cực đăng ký và thực hiện các tiêu chí để đạt được các danh hiệu “Gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa…” Tính đến năm 2008,

cả nước đã có 12.831.887/17.900.665 hộ gia đình (71,46%) đạt gia đình văn hóa, 42.053/88.704 làng, ấp, khu phố (47,40%) đạt làng, ấp, khu phố văn hóa và 13.523 cơ quan được công nhận đạt chuẩn văn hóa; gần 5.000 khu dân cư đạt khu dân cư tiên tiến xuất sắc Đến năm 2009, cả nước đã có hơn 13 triệu gia đình đạt danh hiệu "Gia đình văn hóa", đạt tỷ lệ 80,67%, có 42.530/86.765 làng văn hóa, đạt tỷ lệ 48,88%, trong đó có 7.428 làng văn hóa tiêu biểu được khen thưởng ở các cấp Hơn 70 nghìn trên tổng số hơn 90 nghìn khu dân cư được đánh giá là thực hiện tốt nếp sống văn hóa, văn minh Qua kết quả tổng hợp của hai

năm 2008 và 2009 chúng ta có thể thấy rằng tỉ lệ số gia đình văn hóa, làng văn hóa, ấp văn hóa, khu phố văn hóa đều tăng lên và trong những năm gần đây thì tỉ

lệ này lại còn tăng lên nữa chứng tỏ công tác xây dựng đời sống văn hóa ở các

cơ sở đều tốt, nâng mức sống và hưởng thụ văn hóa của người dân tăng lên, góp phần vào sự phát triển chung của kinh tế, xã hội

Ở nhiều địa phương, dưới sự phối hợp của Ban chỉ đạo thực hiện phong trào và Mặt trận Tổ quốc đã tổ chức các hội nghị, các cuộc họp dân để cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên, các vị chức sắc tôn giáo, các tổ dân phố, hoặc cộng đồng dân cư cùng tham gia thảo luận, góp ý kiến xây dựng hương ước, quy ước văn hóa Tính đến năm 2008, cả nước có 11.720 quy ước, hương ước được xây dựng, hiện nay, cả nước có trên 13 nghìn hương ước, quy ước văn hóa được xây dựng Việc xây dựng các hương ước, quy ước ở các cơ sở đã góp phần không nhỏ vào việc duy trì và phát triển những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc; có sự tiếp thu những nét văn hóa mới tiến bộ đồng thời loại bỏ dần trong cuộc sống những hủ tục lỗi thời, lạc hậu; xây dựng và hình thành lối sống văn minh, đấu tranh ngăn chặn của văn hóa phẩm độc hại, văn hóa lai căng làm ảnh hưởng đến những văn hóa truyền thống tốt đẹp

Trong những năm qua việc thực hiện các quy định của Nhà nước về xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội trên phạm vi cả nước đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, đã khơi dậy và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp, loại bỏ mê tín dị đoan và những tập tục lạc hậu không phù hợp Theo thống kê cho thấy, năm 2009, có hơn 56% số đám cưới ở nông thôn và 41% số đám cưới ở thành thị có sự tiến bộ trong việc tổ chức như không hút thuốc lá, không ăn uống kéo dài, một số thủ tục ăn hỏi, chạm ngõ được giản gọn, tiết kiệm, lành mạnh phù hợp với hoàn cảnh kinh tế gia đình Cả nước có 54% số đám tang ở nông thôn và 36% số đám tang ở thành thị xóa bỏ được các hủ tục lạc hậu như phúng viếng bằng thức ăn chín, tổ chức sinh hoạt ăn uống linh đình trong ngày tang lễ, khóc lóc nhiều ngày Nước ta hàng năm có rất nhiều lễ hội

đặc biệt là đầu xuân, thàng giêng, tháng hai âm lịch Cả nước có tổng số gần 8.000 lễ hội, các lễ hội diễn ra tương đối an toàn và lành mạnh Bên cạnh phần lễ

là phần hội với các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống diễn ra sôi động thu hút được nhiều người tham gia Trong các lễ hội các nạn cờ bạc, cá độ đã giảm 60%; hoạt động mê tín dị đoan, khấn thuê giảm 59%, tổ chức lãng phí giảm 41% Công tác quản lý và tổ chức lễ hội theo đúng quy định của Nhà nước, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội đã xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, là nền tảng tinh thần và động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội, góp phần đảm bảo an ninh chính trị của đất nước

Trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, việc quan trọng là xây dựng

hệ thống thiết chế văn hóa thông tin Đây là cơ sở vật chất hạ tầng thiết thực và

có tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở Hiện nay các thiết chế văn hóa truyền thống như các chùa chiền, nhà thờ… đã và đang được tu sửa, một số nơi xây mới Cả nước hiện có khoảng 15 nghìn chùa chiền và trên 6000 nhà thờ đã đáp ứng nhu cầu văn hóa về tín ngưỡng tôn giáo của nhân dân, đồng thời cũng là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa như lễ hội, sinh hoạt văn hóa dân gian của nhân dân Trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường và công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhu cầu của người dân về văn hóa

đã có nhiều thay đổi Trong những năm gần đây, nhiều thiết chế văn hóa mới như: Nhà văn hóa, câu lạc bộ, phòng truyền thống, thư viện, điểm bưu điện văn hóa xã, trung tâm giáo dục cộng đồng đã được xây dựng, mở rộng cả về quy

mô cũng như chất lượng để phục vụ nhu cầu đời sống văn hóa mới của nhân dân Đến nay, trên cả nước hầu hết các địa phương đều có nhà văn hóa, sân chơi thể thao, nhiều câu lạc bộ cho nhiều thành phần, đối tượng đã thành lập và hoạt động một cách tích cực…Các thiết chế nhà văn hóa, sân thể thao được đầu tư xây dựng và đưa vào sử dụng đã từng bước phát huy phục vụ có hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, đường lối của Đảng; chính sách, pháp

luật của nhà nước và là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, vui chơi giải trí đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ văn hóa tinh thần, nâng cao thể chất của nhân dân.Thông qua các hoạt động tại hệ thống thiết chế nhà văn hóa, sân thể thao cấp xã, cấp thôn đã góp phần nâng cao trình độ dân trí và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng phát triển; đóng góp thiết thực cho các phong trào xây dựng gia đình, thôn bản, khối phố đạt tiêu chuẩn văn hóa, góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở đã đẩy kinh tế không ngừng phát triển, góp phần xoá đói giảm nghèo, giải quyết các chính sách xã hội, số hộ giàu ngày càng tăng lên và số hộ nghèo ngày càng giảm đi; Các lĩnh vực về y tế, giáo dục được thực hiện tốt, góp phần phát huy nền dân chủ ở cơ sở, giữ vững ổn định chính trị, giữ gìn an ninh, trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng chống các

tệ nạn xã hội, động viên, khuyến khích người sống và làm việc theo pháp luật

Thông qua công tác lãnh đạo, triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng đời sống văn hoá ở cơ sở, nhất là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” đã góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển văn hoá của đất nước, từng bước xây dựng nếp sống văn minh và môi trường văn hoá tinh thần lành mạnh; góp phần giữ gìn và phát huy các giá trị tốt đẹp của văn hoá dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần cho các tầng lớp nhân dân

Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một nhiệm vụ hết sức quan trọng đối với sự phát triển chung của nước ta đúng theo tư tưởng Hồ Chí Minh:

"Chúng ta đồng tâm mà làm, quyết tâm mà làm thì đời sống mới nhất định thực hiện được Mong toàn thể đồng bào gắng sức theo đời sống mới, xây dựng một nước Việt Nam phú cường"

Kết luận chương 1

Trên cơ sở nghiên cứu các khái niệm về chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, trong chương 1 của luận văn tác giả đã nghiên cứu, phân tích đưa

ra các khái niệm về văn hóa và làm rõ hơn lý luận về thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Trong chương 1, tác giả đã nghiên cứu, phân tích thực trạng của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở và qua đó thấy được sự phát triển, hoàn thiện trong thực hiện xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Những vấn đề nghiên cứu, phân tích và làm rõ của chương 1 sẽ làm tiền

đề cho việc phân tích thực trạng thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở huyện Lương Tài ở chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG

VĂN HÓA CƠ SỞ Ở HUYỆN LƯƠNG TÀI 2.1 Khái quát về văn hóa huyện Lương Tài

Lương Tài là một huyện vùng trũng của tỉnh Bắc Ninh Vốn là đầm hồ sình lầy, từ hàng ngàn năm nay, dòng nước đổ từ Tây Bắc xuống Đông Nam khi sông Lục Đầu, Thiên Đức, Thái Bình chưa có đê, phù sa đã ngưng đọng tạo thành vùng đất này Huyện Lương Tài có vị trí địa lý phía Bắc giáp huyện Gia Bình, phía Nam giáp huyện Cẩm Giàng (tỉnh Hải Dương), phía Đông giáp huyện Nam Sách (tỉnh Hải Dương), phía Tây giáp huyện Thuận Thành Hệ thống sông ngòi nội địa ở huyện Lương Tài dày đặc, hầu như xã nào cũng có sông, ngòi chảy qua

Huyện Lương tài có các trục giao thông chính là tỉnh lộ 208, 281, 284,

285 nối Lương Tài với các huyện Gia Bình, Thuận Thành (Bắc Ninh), Cẩm Giàng (Hải Dương) Giáp huyện Lương Tài về phía Nam giáp dường sắt và quốc lộ 5 xuôi Hải Dương – Hải Phòng, ngược Gia Lâm, Hà Nội Đường bộ qua các sông ngòi trong huyện có hai cây cầu là cầu Bảo Khánh và cầu Lâm Thao

Do giao thông kém phát triển, với nền kinh tế thuần nông, độc canh cây lúa, Lương Tài là một huyện nghèo của tỉnh Bắc Ninh Sống dưới chế độ phong kiến lạc hậu, dưới ách thống trị bạo tàn của bọn thực dân Pháp, phát xít Nhật, nhân dân Lương tài vô cùng cực khổ, đói nghèo, lầm than Làng xã luôn luôn biến động do dân cư phải bỏ quê cha đất tổ đi tha phương cầu thực

Với hàng nghìn năm, trải qua bao vất vả nhọc nhằn vật lộn với thiên nhiên để khai phá vùng đầm lầy hoang dại, đắp đê khoanh vùng, cải tạo dòng chảy phục vụ mục đích của con người, nhân dân Lương Tài đã lập ra trang trại, ruộng đồng cấy lúa, trồng màu Bằng sự cần cù lao động, vượ t

mọi khó khăn, gian khổ nhân dân Lương Tài đã cải thiện dần dần cuộc sống của mình ngày càng đầy đủ ấm no

Lương Tài là một huyện của xứ Bắc Ninh – Kinh Bắc, quê hương của đạo Phật Huyện có nhiều chùa to và đẹp Cũng như vùng Kinh Bắc, Phật giáo có mặt ở huyện Lương Tài dưới thời nhà Lý (1010-1226) Qua số liệu điều tra thực địa, trên địa bàn huyện Lương Tài có hàng chục ngôi chùa được xây dựng từ thời Lý Trong các chùa thờ Phật Thích Ca, Di Đà, Quan Âm Phật giáo đã cố kết các tăng ni, phật tử với nhau trong đời sống tâm linh, làm việc thiện để lại cho đời cái tâm, cái phúc

Lương Tài cũng như bao làng quê khác, mỗi làng đều có cây đa, giếng nước, mái đình, lũy tre xanh bao bọc, có đình làng là nơi thờ Thành Hoàng làng, những người có công với nước, với làng Lương Tài có đình Vàng, còn gọi là Kênh Vàng hoặc Hoàng Kênh, đình có quy mô không lớn nhưng lối kiến trúc rất độc đáo và tao nhã Các ngôi đình trước đây còn là nơi hội họp của các nhà chức sắc, của dân làng

Ngoài Phật giáo, huyện Lương Tài còn có một số lượng lớn giáo dân

và nhiều nhà thờ nhất của tỉnh Bắc Ninh Công giáo du nhập vào Lương Tài

từ những năm 1716 – 1720, nơi đầu tiên đạo Công giáo được truyền vào là thôn Tử Nê, xã Phá Lãng( nay thuộc xã Tân Lãng) Người đầu tiên truyền giáo ở huyện Lương Tài là một giáo sĩ người Bồ Đào Nha tên là Giran Uesari, thuocj dòng sai Misson Etrengire Delisbon

Năm 1973, thực dân Pháp xâm lược Bắc Kỳ lần thứ nhất, đạo Công giáo được du nhập ở thôn Lai Tê (nay thuộc xã Trung Chính) và thôn Thọ Ninh (nay thuộc xã Phú Lương), tiếp theo đạo Công giáo được phát triển đến các vùng Nghĩa La (nay thuộc xã Trung Chính); Ngọc Cục, Hương La, Bái Giang (nay thuộc xã Tân Lãng); Phượng Giáo (nay thuộc thị trấn Thứa)

Khi việc truyền giáo đã xây dựng được nhiều cơ sở, các giáo sĩ Bồ Đào Nha mở trường đào tạo linh mục theo chương trình của Dòng Sai ở Tử

Nê Ở huyện Lương Tài có hai xứ là: xứ đạo Tử Nê (gồm các thôn: Ngọc Cục, Hương La, Bái Giang, Ngô Thôn, Phượng Giáo, Ấp Găng, Quỳnh Bội, Thủ Pháp, Tháp Dương) được thành lập do linh mục chánh xứ người Tây Ban Nha và ba linh mục phó xứ cai quản; xứ Lai Tê (gồm các thôn: Nghĩa

La, Thọ Ninh, Bình Giang) do một linh mục người Việt phụ trách Mỗi một điểm dân cư (xóm, thôn, làng) đi đạo gọi là họ đạo có một nhà thờ, nơi nào

là xứ đạo thì gọi là nhà thờ xứ Lúc đầu nhà thờ được cất dựng bằng tranh tre nứa lá Trong quá trình phát triển, nhà thờ được xây dựng bao gồm giáo trường, tháp chuông đồ sộ, nguy nga như ngày nay Các hội, đoàn trong đạo Công giáo ở Lương Tài gồm có: Dâng hoa, nghĩa binh, dòng Ba, hát lễ, trống trắc kèn Cộng đồng giáo hữu Lương Tài nói chung vẫn một lòng yêu quê hương đất nước, đoàn kết bên nhau xây dụng quê hương, yêu nước, kính chúa

Lương Tài còn có truyền thống Nho học Trong số 700 vị đỗ đại khoa (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa, Tiến sĩ) của Bắc Ninh, huyện Lương Tài có 53 người Nhiều bậc hiền tài là con dân quê hương Lương Tài trong tiến trình lịch sử đã có công lớn với quê hương, đất nước như: Nguyễn Thuyên (hay còn gọi là Hàn Thuyên), Hoàng Sĩ Khải, Vũ Giới Ở Lương Tài, hầu như làng nào cũng xây dựng Văn chỉ để thờ Khổng Tử Hàng năm xuân thu nhị kỳ, các vị có hàm phẩm, các ông quan của làng đã nghỉ hưu, các ông đồ, ông khóa, các nho sinh đều tới văn chỉ tế lễ và bình văn, bình thơ Hiện nay văn chỉ vẫn còn hoặc còn dấu vết ở các xã Lâm Thao, Trung Chính, Tân Lãng, Quảng Phú, Mỹ Hương, Bình Định, Minh Tân, Phú Lương, An Thịnh của huyện Lương Tài

Về văn hóa dân gian, huyện Lương Tài cũng như các miền quê khác của vùng đồng bằng Bắc Bộ, vùng Kinh Bắc Các điệu hát cò lả, trống quân, hất đối, hát giao duyên được mọi tầng lớp nhân dân, già trẻ, gái trai cất cao giọng trong lao động sản xuất, trong những đêm trăng thanh gió mát, cộng

đồng dân cư làng xóm quần tụ vui chơi, giải trí bên nhau

Làng nào hàng năm cũng mở hội với hai phần lễ và hội Phần lễ là thuộc lĩnh vực tín ngưỡng, tâm linh kính dâng tấm lòng thành lên các bậc thánh hiền đã có công với làng, với nước cầu mong thánh thần phù hộ độ trì cho dân làng mạnh giỏi, sản xuất thuận lợi, mùa màng bội thu, mọi người no

đủ Phần hội có nội dung vui chơi giải trí sau một năm lao động vất vả nhọc nhằn Trong những ngày lễ hội, những trai thanh gái lịch, từ các cụ già đến tầng lớp trẻ thơ đều đua nhau đi xem hội Hội nào cũng tổ chức các trò chơi dân gian thu hút nhiều người tham gia như: đấu vật, đánh đu, chọi gà, bắt vịt, đi cầu thùm Buổi tối tại sân đình có diễn chèo, diễn tuồng, hát đối đáp, hát giao duyên được đông đảo người dân hưởng ứng tham gia Lễ hội là sinh hoạt văn hóa không thể thiếu vắng với cộng đồng nhân dân trong các làng xã của huyện Lương Tài Đó là truyền thống văn hóa mang đậm đà bản sắc dân tộc được duy trì và phát triển

Về văn hóa phi vật thể, Lương Tài là nơi lưu truyền nhiều ca dao, tục ngữ, truyện thần thoại, truyện cổ tích và các điệu hát cò lả, trống quân Những truyền thống văn hóa, văn hiến vốn có ấy tạo thành cốt cách, bản lĩnh, sắc thái của người Lương Tài cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất; đoàn kết thương yêu, đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống; quyết tâm, dũng cảm, kiên cường, bất khuất trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ quê hương đất nước

2.2 Văn bản chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện Lương Tài

Trong thực tiễn thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại huyện Lương Tài, để tạo thuận lợi trong công tác tổ chức thực hiện, quản

lý UBND huyện đã ban hành các văn bản để triển khai, thực hiện phong trào:

- Kế hoạch số 10/KH-UBND ngày 19/8/2011 về thực hiện phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” giai đoạn 2011 – 2015;

- Công văn số 256/CV-UBND ngày 31/7/2012 về việc tăng cường chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 20/2011/NQ-HĐND17, Nghị quyết số 22/2011/NQ- HĐND17 của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc thực hiện nếp sống văn minh và hỗ trợ tiền hỏa táng, điện táng;

- Quyết định số 1891/QĐ-UBND ngày 07/10/2013 về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban chỉ đạo Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”;

- Quyết định số 81 ngày 09/10/2013 về việc thành lập thành lập Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ”;

- Công văn số 14/CV-UBND ngày 14/01/2014 về việc tăng cường chỉ đạo, quản lý các lễ hội trong dịp Tết nguyên đán Giáp Ngọ năm 2014; Công văn

số 80/CV-UBND ngày 27/02/2015 về việc tăng cường chỉ đạo, quản lý các lễ hội trong dịp Tết nguyên đán Ất Mùi năm 2015;

Văn bản số 43/UBND-VX ngày 25/01/2016 về việc tăng cường chỉ đạo, quản lý các lễ hội năm 2016;

- Quyết định số 2294/QĐ-UBND ngày 30/12/2015 về việc hỗ trợ thực hiện hỏa táng, điện táng người chết trên địa bàn huyện Lương Tài giai đoạn 2016-2020;

- Kế hoạch số 01/KH-BCĐ ngày 05/02/2015 về kế hoạch thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2015;

- Công văn số 02/BCĐ ngày 09/9/2015 chỉ đạo thực hiện Nghị quyết 191/2015/NQ-HĐND ngày 29/7/2015 của Hội đồng nhân dân Tỉnh về quy định

hỗ trợ thực hiện hỏa táng, điện táng người chết trên địa bàn tỉnh;

- Hướng dẫn số 03/HD-BCĐ ngày 22/9/2015 về việc tổng kết Phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” và bình xét các danh hiệu văn hóa năm 2015;

- Hướng dẫn số 04/HD-BCĐ ngày 22/9/2015 hướng dẫn trừ điểm một số nội dung xét công nhân danh hiệu Làng văn hóa;

- Công văn số 05/BCĐ ngày 13/10/2015 công văn kiểm tra kết quả triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” xã Trừng Xá năm 2015

- Kế hoạch số 06/KH-BCĐ ngày 22/10/2015 kiểm tra kết quả Phong trào

“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2015;

Huyện cũng đã ban hành các Quyết định kiện toàn, bổ sung thành viên Ban Chỉ đạo Phong trào “ Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ” khi có

sự thay đổi về nhân sự; có các hoạt động tổ chức hội nghị Sơ kết 03 năm thực hiện Nghị quyết 22, 20 của Hội đồng nhân dân tỉnh về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và hỗ trợ tiền hỏa táng, điện táng cho người chết trên địa bàn tỉnh; tổ chức hội nghị tổng kết Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” năm 2014; triển khai công tác nhiệm vụ năm 2015; phối hợp với các cơ quan thành viên trong Ban chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra tổ chức thực hiện phong trào“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”

2.3 Thực trạng thực hiện chính sách xây dựng đời sống văn hóa

cơ sở tại huyện Lương Tài

Huyện Lương Tài là huyện cuối cùng của tỉnh Bắc Ninh về phía Nam, giáp với huyện Cẩm Giàng của tỉnh Hải Dương Huyện Lương Tài hiện nay

có diện tích đất tự nhiên là 10.591,59 ha, dân số hiện nay khoảng 110.000 người, huyện có 13 xã và 01 thị trấn, người dân sống chủ yếu là làm nông nghiệp Trong những năm gần đây, có các doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất trên địa bàn huyện, tạo điều kiện giải quyết công ăn việc làm cho một lượng lao động, góp phần phát triển kinh tế tạo động lực cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế dần sang công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Cùng với sự phát triển ngày càng cao của nền kinh tế, thì đời sống văn