CÁC PHƯƠNG PHÁP NGỪA THAI

Collaborating Center for Postgraduate Training and Research in Reproductive Health  Châu Âu thế kỷ XIII – XV: - Nhà thờ Thiên Chúa Giáo nghiêm cấm các biện pháp tránh thai - Giao hợp ng

Trang 1

Collaborating Center for Postgraduate Training and Research

in Reproductive Health

CÁC BIỆN PHÁP KẾ HOẠCH HOÁ GIA ĐÌNH

Trang 2

Lịch sử kế hoạch hóa gia đình

Trang 3

 Ai Cập (Ebers – ghi trên giấy cói 1550 TCN):

Biện pháp tránh thai bằng nút bông âm đạo (làm từ lá cây keo được ngâm trong mật và quả sung, sự lên men sẽ sản xuất axit lactic và giải phóng một loại keo arabic )

Trang 4

„Ở mọi thời đại, con người đã luôn cố gắng

ngăn ngừa việc có thai ngoài ý muốn với

những thành công nhất định“

 Do Thái (300 TCN):

- Giao hợp gián đoạn (xuất tinh ngoài âm đạo)

- Tiết chế tình dục

- Nút vải bông làm vật cản tinh trùng

- Hiểu biết về vòng kinh (Moses) „7 ngày sau ngưng ra máu kinh nguyệt khả năng thụ thai cao…“

Trang 5

- Giao hợp gián đoạn

Trang 6

Elephant dung mixed with honey and oil

Người sử dụng tránh thai có chấp nhận không?

Trang 7

 Châu Âu thế kỷ XIII – XV:

- Nhà thờ Thiên Chúa Giáo nghiêm cấm các biện pháp tránh thai

- Giao hợp ngắt quảng

- Nuốt một cặp ong …

- Mang theo một trái tim thỏ phơi khô trong người

- Biện pháp tránh thai vô kinh bằng cho con bú

Trang 8

 Châu Âu đầu thế kỷ XX:

Thử nghiệm sử dụng bao cao su, màng ngăn âm đạo, mũ

cổ tử cung, dụng cụ tử cung.

Trang 9

 Những dụng cụ tử cung thời kỳ đầu:

Dụng cụ tử cung của BS Gräfenberg

ở những năm 20 của thế kỷ XIX

Trang 10

Lịch sử thuốc tránh thai đường uống

Những người tiên phong

-Margareth Singer thành lập trung tâm tư

vấn tránh thai đầu tiên năm 1916 và đã bị

bỏ tù vì điều đó Cô ấy là người tạo tiền

đề cho Pincus nghiên cứu về progestins

có tác dụng qua đường uống

Gregory Pincus

„Vị cha đẻ của thuốc tránh thai đường uống “

Trang 11

Lịch sử thuốc tránh thai đường uống

Những người tiên phong

-Carl Djerassi

Cùng với Pincus, phát triển

thuốc tránh thai Progestins

có tác dụng qua đường uống

đầu tiên

John Rock Đặt nền móng cho nghiên cứu về ức chế sự phóng noãn

Celso Garcia Tiến hành những nghiên cứu lâm sàng đầu tiên về thuốc tránh thai đường uống

Trang 12

Dự đoán của Liên Hiệp Quốc về sự gia tăng dân số

Cơ sở kế hoạch hóa gia đình

Trang 13

Sử dụng tránh thai tại một số quốc gia

 Sử dụng tránh thai tại Việt Nam 1995 2005:

Việt Nam 1995 2005

Trang 14

Sử dụng tránh thai tại TP Hồ Chí Minh

Số liệu từ trung tâm SKSS TP Hồ Chí Minh 2004 Hội thảo „ Personal Communication “ về Tránh thai, tháng 6 - 2005, TP HCM

Trang 15

Sinh lý chu kỳ kinh nguyệt

Trang 16

Những thay đổi về

hình thái và nội tiết

trong suốt chu kỳ kinh

nguyệt

Sinh lý chu kỳ kinh nguyệt

Chế tiết Tăng sinh

Hành kinh

Pha nang noãn Phóng noãn Pha hoàng thể

Nội mạc

Thoái hóa hoàng thể

Trang 17

Sự thụ tinh

- Sau khi tinh trùng xâm nhập, tế bào noãn sẽ giải phóng mô hạt gây bất hoạt tinh trùng và làm cho vùng trong suốt trở nên bất khả xâm phạm (ngăn chặn sự thụ tinh của đồng thời nhiều tinh trùng)

- Về mặt giải phẫu, sự thụ tinh xảy ra ở đoạn nối eo – bóng của vòi tử cung

- Sự phân bào lần đầu tiên diễn ra ở đây

- Ở giai đoạn sớm, phôi được nuôi dưỡng

bởi pyruvate và lactate từ tử cung

- Phôi di chuyển đến được buồng tử cung

khoảng ngày thứ 4 – 5 sau khi thụ tinh

ở giai đoạn phôi dâu

Thụ tinh và làm tổ

Trang 18

Thời điểm làm tổ

- 5.9 - 7.5 ngày sau khi thụ tinh.

- Hội bào phát triển vào màng rụng và mô đệm niêm mạc tử cung, gây ra sự xói mòn mạch máu và xâm lấn vào hệ thống mạch

(trao đổi khí và chất dinh dưỡng)

Trang 19

(Nguồn: Liên Hiệp Quốc, 1984 and 1999)

Các nước đang phát triên Các nước đã phát triển

Nhu cầu tránh thai

• Tần suất phân bố sử dụng tránh thai:

Trang 20

THUỐC TRÁNH THAI ĐƯỜNG

UỐNG

Trang 21

2 Làm dày đặc chất nhầy cổ tử cung

(nhằm ngăn cản tinh trùng)

Thuốc tránh thai uống - Cơ chế tác dụng

Trang 22

- Các dẫn xuất của 19 nortestosterone

- Các dẫn xuất của 17 alpha-hydroxyprogesterone

- Các dẫn xuất của 17 alpha-spironolactone

Trang 23

Trang 24

Thuốc tránh thai uống – Cơ chế tác dụng (3)

 Tác dụng lên vòi tử cung:

Progestogen a) Nhu động

b) Thay đổi chu kỳ

Ức chế sự nhu động vòi tử cung

và di chuyển của trứng

Trang 25

đối kháng với tác dụng của estrogen)

Trang 26

Cổ tử cung

Làm dày đặc chất nhầy cổ tử cung

Thuốc tránh thai uống – Cơ chế tác dụng (5)

Progestogen (POP)

Giảm nhu động voi tử cung

Trang 27

Thuốc tránh thai uống – Cơ chế tác dụng

Tóm tắt

 TTTU kết hợp (đơn pha) :

Thay đổi chế tiếp của

Trang 28

Thuốc tránh thai uống – Cơ chế tác dụng

Tóm tắt

 Thuốc viên chỉ có Progestogen:

Ức chế nhu động vòi tử cung /

sự di chuyển của noãn

Thay đổi chế tiếp của niêm mạc tử cung:

Ức chế sự làm tổ

Làm dày đặc chất nhầy cổ tử cung (nhằm ngăn cản tinh trùng)

Ức chế sự hoạt động của buồng

trứng và chức năng của hoàng

thể (trong 20-40% chu kỳ

phóng noãn)

Trang 29

Chống chỉ định đối với sử dụng thuốc

viên TTTU kết hợp dài ngày

Chống chỉ định

a) Bệnh lí gan tiến triển hay cấp tính

b) Khối u ở gan lành tính hay ác tính

c) Khối u ác tính phụ thuộc nội tiết

d) Tiền sử tắc mạch huyết khối hay nhồi máu cơ tim

e) Rối loạn đông máu (VD kháng yếu tố APC)

f) Tăng triglyceride máu

g) Đái tháo đường với biến chứng mạch máu

Trang 30

Chống chỉ định đối với sử dụng thuốc viên

TTTU kết hợp dài lâu

Chống chỉ định tương đối

a) Phẫu thuật chương trình với tăng nguy cơ tắc mạch huyết khối và bất động, nên ngưng sử dụng TTTU tạm thời

b) Người hút thuốc lá > 35 tuổi

c) Chứng rối loạn chuyển hoá porphyrine

d) Tiền sử bệnh lí túi mật, viêm đường mật trong gan

e) Suy thận

f) Suy tim

g) Viêm tắc tĩnh mạch tái phát

Trang 31

Những lí do để ngừng ngay sử dụng

TTTU kết hợp

Ngừng sử dụng thuốc viên TTTU

a) Đau nửa đầu lần đầu tiên hay đau đầu nặng mới xuất hiệnb) Tăng những cơn động kinh với bất cứ thể loại nào

c) Rối loạn thị giác, rối loạn thính giác

Trang 32

3) ‘Chế độ Yuzpe“: 2 viên trong vòng 48 giờ, 2 viên tiếp trong vòng

12 giờ tiếp đó, mỗi viên chứa 0,25mg levonorgestrel 50µg ethinyl estradiol Tác dụng phụ!! (Leios®, Miranova®)

Tránh thai sau giao hợp/tránh thai khẩn cấp

Trang 33

Tránh thai sau giao hợp/Tránh thai khẩn cấp

1500 µg LNG = Levonorgestrel (Unofem®, Levogynon®):

- Trong vòng 72 giờ đầu sau khi giao hợp không được bảo vệ

- Nôn mửa sau khi uống thuốc, trong 4 giờ đầu cần uống thêm 750

mg LNG

- Uống sau hoặc trong bữa ăn

- Uống bổ sung 15 mg Meloxicam (ức chế cox-2) để ngăn ngừa phóng noãn và tăng hiệu quả tránh thai

- Tác dụng phụ: 2 lần hành kinh có thể xảy ra trong cùng một chu kì (sau uống thuốc và ở thời điểm hành kinh, nếu sử dụng thuốc sau khi phóng noãn hay 1 tuần trước phóng noãn)

- Tránh thai an toàn ở nửa sau của chu kì, khi sự phóng noãn xảy ra trước khi uống thuốc

Trang 34

Tránh thai sau giao hợp/tránh thai khẩn cấp

Kết quả: Tỷ lệ có thai 1,5 – 1,8% (ở 4136 bệnh nhân, có phác đồ

điều trị với hiệu quả tương đương nhau)

Khác: - 1 x 10mg mifepristone (aniprogestin RU 486)

- Đặt DCDT chứa đồng trong vòng 3 - 4 ngày

CHÚ Ý: Tránh thai sau giao hợp chỉ được khuyến cáo đối với những trường hợp khẩn cấp, không phù hợp để sử dụng thông thường do tình trạng phơi nhiễm nội tiết và rối loạn chu kì kinh nguyệt!

Trang 35

Thuốc tiêm tránh thai và các miêng cấy

Trang 36

Thuốc tránh thai nội tiết - Thuốc tiêm tránh

thai và các que cấy

 Thuốc tiêm tránh thai = Thuốc tránh thai dài hạn

Thuốc tiêm tránh thai:

- Que cấy chứa etonogestrel, hay vòng âm đạo (Implanon®, Nuva - Ring®)

Trang 37

thai và các miếng cấy

 Những thuận lợi của thuốc tiêm tránh thai progestin:

- Bệnh nhân không thể quên “viên thuốc“

- Lạc nội mạc tử cung

- U xơ tử cung

- Thống kinh

 Những bất lợi:

- Rối loạn KN 6 tháng đầu tiên (teo nội mạc tử cung muộn hơn)

- Sử dụng dài ngày có thể góp phần gây loãng xương (?)

 Khả năng sinh sản sau khi ngừng thuốc:

- Thời gian chờ đợi trung bình cho đến lần mang thai kế tiếp sau khi lấy DCTC là 4 tháng, sau ngưng progestin tiêm là 10 tháng

- Tuy nhiên, tỷ lệ có thai cộng dồn sau hai năm không có sự khác biệt giữa nhóm thuốc tiêm progesteron và các phương pháp tránh thai khác

Trang 38

 Quy trình cấy Implanon®:

- Cấy vào ngày 1 – 5 của chu kì

- Cấy trong thời kì hậu sản, ngày 21 –

28

- Cấy giữa cơ tam đầu và nhị đầu cánh

tay, trên nếp gấp khuỷu tay 6 – 8 cm,

dưới gây tê tại chỗ

- Vị trí: chính xác dưới da

Thuốc tránh thai nội tiết - Thuốc tiêm

tránh thai và các miếng cấy

Trang 39

 Lấy bỏ miếng cấy ENG- (Implanon®):

Sờ nắn

Gây tê tại chỗ

Trang 40

Rạch da bằng dao nhọn từ phía

dưới, ngay trên miếng cấy.

Tách lớp vỏ fibrin quanh miếng cấy với dao (nghe một âm thanh cọ xát).

Trang 41

Miếng cấy có thể dễ dàng được bộc lộ và lấy bỏ bằng forceps

Trang 42

 Dụng cụ tử cung chứa progestin (Mirena®):

Tính chất:

- Thân chữ T chứa polyethylene

- Giải phóng levonorgestrel với liều hằng

ngày 20 µg

- Tránh thai trong 5 năm

- Chỉ số Pearl 0,1 – 0,2

- Gây teo niêm mạc tử cung

- Giảm rõ rệt thời gian hành kinh và thể tích

máu kinh

- 25% vô kinh (từ 1 - 5 năm)

- 60% vô kinh (từ 6 - 10 năm)

- Mirena được giới thiệu ở Đức từ năm 1997

> 500.000 phụ nữ sử dụng Mirena

Trang 43

 DCTC chứa levonorgestrel (Mirena®):

trường tử cung-vòi

hưởng đến sự di chuyển của tinh trùng)

Làm dày chất nhầy cổ tử cung (ảnh hưởng đến

sự di động của tinh trùng)

Thay đổi lớp màng rụng của

mô đệm nội mạc tử cung,

giảm biệt hóa (ức chế sự làm

tổ).

Trang 44

Tránh thai nội tiết trong thời kì hậu sản

và cho con bú

Trang 45

1 Chiến lược tránh thai không dùng nội tiết và dùng nội tiết là hợp lí.

2 Thuốc tránh thai đường uống chỉ chứa progestin (POC) là thuốc tránh thai nội tiết được lựa chọn trong thời kì cho con bú (WHO, Reinprayoon et al., 2000) Progestin không có tác dụng ức chế trên sự tăng trưởng và phát triển của trẻ sơ sinh (Diaz 2002)

3 Progestin uống liều thấp (minipill) cũng như dạng tiêm (DMPA, depot Clinovir® or depot Provera®), vòng tránh thai và dạng cấy tiết nội tiết (Mirena®, Implanon®) được chỉ định.

4 Thuốc tránh thai kết hợp liều thấp cũng như liều cao đều làm giảm thể tích sữa (Tankeyoon et al., 1984) và góp phần làm tăng nguy cơ tắc mạch sau sinh (4 tuần).

1.

Trang 46

Phương pháp tránh thai bằng rào cản và

dụng cụ tử cung

Trang 47

1 Bao cao su dành cho nam giới

2 Bao cao su dành cho nữ giới

3 Màng ngăn âm đạo

4 Mũ cổ tử cung

5 Miếng xốp âm đạo

6 Tránh thai nhờ phẫu thuật a) Triệt sản vòi tử cung b) Thắt ống dẫn tinh

Trang 48

- Phương pháp duy nhất không cần đến phẫu thuật

dành cho nam giới

- Bao cao su đầu tiên được mô tả ở thời Ai Cập cổ đại

(1.000 trước công nguyên)

- Bao cao su làm từ nhựa latex và bằng polyurethane

dành cho người dị ứng với nhựa latex (1 – 3%)

Trang 49

 Bao cao su dành cho nam giới (2):

Bao cao su làm từ nhựa latex được công nhận tiêu chuẩn ISO

Trang 50

 Bao cao su dành cho nữ giới (Femidom®):

Chủ yếu được sử dụng bởi gái mại dâm

Cách đặt vào âm đạo của bao cao su dành cho nữ

Định dạng
Số trang	78
Dung lượng	10,37 MB