LUẬT HỢP TÁC XÃ

LUẬT HỢP TÁC XÃ

BÀI GIẢNG

LUẬT HỢP TÁC XÃ

thanhthaodhl@gmail.com

0936135274

HỢP TÁC XÃ: từ hoài niệm….

 Phong trào HTX ở VN được khởi đầu từ 1948 phục

vụ kháng chiến…

 1958-1960: hình thành một phong trào toàn quốc

trên mọi lĩnh vực của nền kinh tế.

 HTX tiểu thủ công nghiệp Việt Nam: HTX TTDC

1948 ở ATK (Thái Nguyên)

 HTX mua bán : Khởi xướng 1955, tan rã từ 1989? Vì sao?

… đến hiện tại : giai đoạn khởi sắc

Hệ thống siêu thị Coop Mart của

LHHTX thương mại TP.HCM là một điển hình

và nhiều HTX hiệu quả khác…

Hàng lang pháp lý

- HP1992: kinh tế tập thể do công dân góp vốn, góp sức hợp tác sản xuất, kinh doanh được tổ chức dưới nhiều hình thức trên nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, cùng có lợi

- Nhà nước tạo điều kiện để củng cố và mở rộng các HTX hoạt động có hiệu quả;

- Luật HTX 1996

- Luật HTX 2003 (hiện hành)

1.1 Hợp tác xã là gì?

 Liên minh HTX quốc tế: “HTX là một hiệp hội tự chủ do các cá nhân tự nguyện liên kết với nhau nhằm thỏa mãn những nhu cầu và nguyện vọng chung về kinh tế, xã hội

và văn hóa thông qua một số tổ chức kinh tế cùng làm chủ chung và kiểm tra dân chủ”.

 Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): “HTX là một tổ chức tự chủ của những người tình nguyện liên kết lại với nhau

nhằm thỏa mãn các nhu cầu và mong muốn về kinh tế,

văn hóa và xã hội thông qua việc thành lập một doanh

nghiệp SHTT, góp vốn bình đẳng, chấp nhận cùng chia sẽ lợi ích và rủi ro, với sự tham gia tích cực của các thành

viên trong việc điều hành và quản lý dân chủ”.

Đặc trưng của HTX quốc tế

 Là một “hiệp hội” tự chủ: Tổ chức KT, DN sở hữu tập thể

 Gia nhập “tự nguyện” từ nhu cầu và lợi ích chung

 Quản lý dân chủ, thành viên có quyền ngang nhau

 Mục đích: phục vụ, tương trợ, cộng đồng

Điều 1 Luật HTX năm 2003

 HTX hoạt động như một loại hình DN , có tư cách

pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa

vụ tài chính trong phạm vi VĐL, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác

HTX mang tính hợp tác, tính tương trợ và tính xã hội cao.

HTX ra đời trước hết:

- hỗ trợ thành viên phát triển sản xuất, kinh

doanh, tăng thêm lợi ích cho thành viên;

- coi trọng lợi ích của XV

- vai trò phục vụ của hợp tác xã…

- XV được bình đẳng, dân chủ trong việc quản lý

Sở hữu trong HTX là sở hữu tập thể.

- Sở hữu tập thể:? là SH của các hình thức kinh tế tập thể ổn định mục đích chung được quy định trong điều lệ, theo nguyên tắc tự nguyện, bình

đẳng, dân chủ, cùng quản lý và cùng hưởng lợi.

- Tài sản của hợp tác xã thuộc sở hữu tập thể:

- nguồn vốn góp của xã viên,

- thu nhập từ họat động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ,

- được hỗ trợ từ từ các nguồn khác

- So sánh trong công ty: Sở hữu chung theo

 Chi nhánh, VPĐD ở trong nước và nước ngoài

 Thành lập công ty trực thuộc:

+ Cty TNHH 1TV theo luật DN

+ HTX là chủ sở hữu công ty

* HTX được thành lập dựa trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện : cốt lõi của HTX?

* HTX có tư cách pháp nhân, có chế độ TNHH

- HTX có đầy đủ các dấu hiệu Đ84 BLDS

- HTX: vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác

- Xã viên: trong phạm vi vốn góp của mình.

2 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của HTX

4 NGUYÊN TẮC:

 Tự nguyện;

 Dân chủ, bình đẳng và công khai;

 Tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi;

 Hợp tác và phát triển cộng đồng.

2.1 Nguyên tắc tự nguyện

gia nhập

ích cho mình.

2.2 Dân chủ, bình đẳng và công khai.

* Dân chủ:

+ Mọi XVcó quyền tham gia qlý, kiểm tra, giám sát… + Dự ĐHXV…

+ Ứng cử, bầu cử vào Ban QT, Trưởng BQT, BKS…

+ Đề bạt ý kiến với BQT, CN, BKS…yêu cầu trả lời, nếu ko đưa ra ĐHXV…

Bình đẵng:

 1 XV = 1 Phiếu? (ko phụ thuộc vốn góp…Khác cty TNHH, CP)

 Bình đẵng là bằng nhau? (note: “tự nguyện”)

 Mọi XV đều có nghĩa vụ như nhau trong việc

chấp hành Điều lệ, Nội quy HTX, Nghị quyết

ĐHXV và được hưởng các quyền lợi như nhau…

Công khai?

HTX công khai tới XV:

+ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh;

+ việc trích lập các quỹ;

+ chia lãi

+ các quyền lợi, nghĩa vụ của từng xã viên…

trừ những vấn đề thuộc về bí mật kinh doanh, bí quyết công nghệ sản xuất do ĐHXV quy định

2.3.Nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi.

Hợp tác xã tự quyết định:

+ lựa chọn phương án sản xuất, kinh doanh;

+ phân phối kết quả sản xuất, kinh doanh;

Chịu trách nhiệm…

- tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản

xuất, kinh doanh,

- tự chịu trách nhiệm về những rủi ro trong kd

- XV cùng chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn góp

2.4 Nguyên tắc hợp tác và phát triển cộng đồng

 XV phải có ý thức phát huy tinh thần xây dựng tập thể và hợp tác với nhau trong HTX, trong cộng đồng xã hội;

 hợp tác giữa các HTX trong nước và ngoài

nước theo quy định của pháp luật

3 Thành lập, đăng ký kinh doanh HTX 3.1 Khởi xướng việc thành lập HTX:

a. Người khởi xướng: Sáng lập viên là những cá nhân, hộ

gia đình hoặc pháp nhân

a. Nhiệm vụ của sáng lập viên:

- Báo cáo với UBND xã (ko xin phép)

- Tuyên truyền, vận động… tham gia HTX

- Xây dựng kế hoạch hoạt động của HTX

- Dự thảo điều lệ, Nội quy, quy chế của HTX

- Triệu tập Hội nghị thành lập HTX

Hội nghị thành lập hợp tác xã

 Thành phần: sáng lập viên, cá nhân, CBCC, hộ gia đình, pháp nhân khác có nguyện vọng trở thành XV

 Nội dung Hội nghị:

- phương hướng sản xụất, kinh doanh

- dự thảo Điều lệ, tên, biểu tượng, lập danh sách xã viên.

- thông qua bộ máy tổ chức, quản lý, nội qui, qui chế hoạt động…

- Xác định người đại diện theo pháp luật…

3.2 Đăng ký kinh doanh

a Lập Hồ sơ đăng ký kinh doanh:

- Đơn đăng ký kinh doanh

- Điều lệ

- Danh sách xã viên

- Biên bản Hội nghị thành lập HTX

Người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm

về tính chính xác, trung thực của nội dung hồ sơ

b Cơ quan cấp giấy CN ĐKKD :

c Điều kiện cấp giấy CN ĐKKD

 Hồ sơ hợp lệ

 Ngành, nghề sản xuất, kinh doanh PL ko cấm

 Tên, biểu tượng (nếu có) của HTX quy định tại Điều 8 của Luật HTX;

 Có vốn điều lệ (VPĐ (ngành nghề) thì V ĐL >= VPĐ)

 Nộp đủ lệ phí…

4 Quy chế pháp lý về xã viên HTX:

4.1 Điều kiện trở thành xã viên:

* Đối với cá nhân:

- Là công dân VN, từ đủ 18 tuổi trở lên

- Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.

- Tự nguyện gia (đơn xin gia nhập)

- Tán thành điều lệ

* Cá nhân không được tham gia HTX:

 không đủ điều kiện nêu trên,

 đang bị truy cứu TNHS,

 đang phải chấp hành hình phạt tù,

 bị tòa án tước quyền hành nghề

 đang trong thời gian chấp hành quyết định đưa vào

* Đối với cán bộ, công chức

BQT; Trưởng BKS, TV BKS; CN, phó CN, KTT, kế toán viên và các cán bộ chuyên môn nghiệp vụ của hợp tác xã;

CBCC bị cấm:

4.1.2 Đối với hộ gia đình

- Người đại diện phải có đủ đk như đối với cá nhân

- Các thành viên trong HGĐ có cùng tài sản chung để hoạt động kinh tế

4.1.3 Đối với pháp nhân

 Góp vốn hoặc vừa góp vốn vừa góp sức

 Pháp nhân là CQNN, ĐVLLVTND không được sử

4.2 Xác lập tư cách xã viên:

 Góp vốn trực tiếp và HTX

 Nhận chuyển nhượng phần vốn góp của XV

Vốn gióp của Xã viên được tự do chuyển nhượng, nếu người nhận chuyển nhượng có đủ các điều kiện nêu trên thì họ sẽ trở thanh xã viên, việc gia nhập nào cũng phải tuân theo qui trình chung.

 Được hưởng thừa kế Xã viên để lại thừa kế phải

là cá nhân.

qui định của Điều lệ

Khai trừ Xã viên

 Là một hình thức kỷ luật …XV vi phạm nghiêm

trọng các nghĩa vụ của xã viên hoặc của công dân.

 Đại hội xã viên:>1/2 tổng số đại biểu có mặt tại

 HTX trả lại phần vốn góp và giải quyết các quyền và các nghĩa vụ khác cho xã viên bị khai trừ.

5 Tổ chức và quản lý HTX

(i) Một bộ máy: vừa quản lý + vừa điều hành (Bộ

(ii) Một bộ máy: quản lý + một bộ máy: điều

do Hội nghị thành lập hợp tác xã hoặc Đại hội xã

Mô hình 1: BM QL = ĐH (Chung)

1. Đại hội xã viên,

2. Ban quản trị: quản lý

3. Chủ nhiệm: điều hành

4. Ban kiểm soát

CHỦ NHIỆM = TRƯỞNG BAN QUẢN TRỊ

Không có sự tách biệt giữa quản lý và điều hành.

Mô hình 2: QL , ĐH Riêng

1. Đại hội xã viên,

2. Ban quản trị: quản lý

3. Chủ nhiệm: điều hành

4. Ban kiểm soát

Có sự tách biệt giữa quản lý và điều hành

CHỦ NHIỆM ; TRƯỞNG BAN QUẢN TRỊ

5.1 Đại hội xã viên

a. Vị trí : cơ quan quản lý có quyền quyết định cao nhất

b. Tổ chức: 2 loại

- Đại hội toàn thể (=< 100 xv)

- Đại hội đại biểu xã viên. (>100 xv)

 Đại hội xã viên thường kỳ : 1 năm 1 lần

 Ban quản trị hoặc Ban kiểm soát có thể triệu tập Đại

hội xã viên bất thường

c Về số lượng đại biểu và biểu quyết trong ĐHXV

- >= 2/3 XV hoặc đại biểu XV tham dự: hợp lệ

- >=3/4 XV hoặc đại biểu XV có mặt tán thành:

+ Sửa đổi Điều lệ,

d Quyền hạn và trách nhiệm:

doanh;

* Tổ chức:

d Quyền hạn và trách nhiệm:

* Tài chính:

 Vốn tối thiểu; tăng, giảm vốn điều lệ; thẩm quyền và phương thức huy động vốn;

 Xác định giá trị tài sản chung của HTX

 Phân phối lãi

 Các quỹ của HTX;

 Mức tiền công, tiền lương và tiền thưởng …

- nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số

- phiếu tán thành và không tán thành ngang nhau:

5.2 Ban quản trị hợp tác xã (tt)

d Tiêu chuẩn và điều kiện thành viên BQT

- Thành viên là xã viên, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ, năng lực quản lý hợp tác xã;

- Thành viên không đồng thời là thành viên Ban kiểm soát, kế toán trưởng, thủ quỹ và không phải là cha,

mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột của họ;

- Các tiêu chuẩn và điều kiện khác (nếu có) do Điều lệ quy định.

5.2 Ban quản trị hợp tác xã (tt)

Bộ máy: Quản lý + điều hành:

* BQT:

CN = Trưởng BQT

* BQT: Mộ máy quản lý, điều hành:

 BQT có quyền:

- Bổ nhiệm, miễn nhiệm, thuê hoặc chấm dứt hợp đồng

thuê CN theo Nghị quyết của Đại hội xã viên;

- Bổ nhiệm, miễn nhiệm các phó CN theo đề nghị của CN.

- Trưởng BQT: đại diện trước pháp luật

5.3 Chủ nhiệm hợp tác xã

- là người đứng đầu BQT, ( =Trưởng BQT)

- là người điều hành HTX

bầu trong số các thành viên BQT

b Chủ nhiệm: Mộ máy quản lý, điều hành Riêng:

ngoài

Trưởng BQT thay mặt ký hợp đồng thuê.

Lưu ý: Trưởng ban quản trị : MH riêng

 Trưởng ban quản trị độc lập với Chủ nhiệm

 Là người quản lý

 Q –NV tương đương CN trong MH chung

 Đại diện trước pháp luật

5.4 Ban kiểm soát

toán trưởng, thủ quỹ và không phải là cha,mẹ, vợ, chồng, anh, chị

em ruột của họ.

cũng như đời sống xã hội trong hợp tác xã,

 6 Chế độ tài sản và tài chính của hợp tác xã

6.1 Vốn hoạt động

a Vốn góp của xã viên

 Nghĩa vụ: mọi xã viên khi gia nhập

 Mức góp vốn:

+ Tối thiểu: do Điều lệ + được điều chỉnh theo quyết

định của Đại hội xã viên hàng năm

+ Tối đa: 1 XV =< 30% VĐL của hợp tác xã tại thời

điểm xã viên góp vốn Vì sao?

Thời điểm, mức góp vốn lần đầu, thời hạn góp đủ vốn

đã đăng ký của xã viên:

 HTX mới thành lập: XV phải góp vốn lần 1 khi HTX

được cấp Giấy CN ĐKKD

 HTX đang hoạt động: XV góp vốn lần 1 sau khi được

ĐHXV thông qua quyết định kết nạp;

 Mức góp lần 1: >= 50% số vốn đã đăng ký;

 Thời hạn góp đủ vốn đã đăng ký của xã viên tối đa là 1 năm tính từ lần góp đầu

Trả lại vốn góp:

 Xã viên được trả lại vốn góp khi chấm dứt tư cách

xã viên, trừ trường hợp xã viên chuyển hết vốn góp của mình cho người khác

 Căn cứ:

+ vào thực trạng tài chính tại thời điểm trả lại vốn

+ sau khi HTX đã quyết toán năm và

+ giải quyết xong các quyền lợi, nghĩa vụ về kinh tế của XV đối với HTX.

Tăng, giảm vốn điều lệ của hợp tác xã:

* Tăng VĐL:

+ điều chỉnh tăng mức vốn góp tối thiểu

+ 1 hoặc 1 số XV góp thêm vốn (tối đa không quá 30% VĐL của HTX)

* Giảm VĐL:

- trả lại vốn góp của xã viên, không tăng mức vốn góp tối thiểu

- Nếu do VĐL giảm mà có XV có vốn góp vượt quá

30% VĐL thì việc điều chỉnh vốn góp của XV đó đươc thực hiện tại ĐHXV gần nhất

…bổ sung vào Điều lệ HTX và thông báo với cơ quan

ĐKKD, cơ quan quản lý nhà nước về VPĐ (nếu kinh doanh ngành nghề phải có vốn pháp định).

b.Vốn tích lũy thuộc sở hữu hợp tác

xã