Tiểu luận Quản trị rủi ro

Lời mở đầu Để đảm bảo rủi ro vệ sinh an toàn thực phẩm cho tất cả người dân nói chung và người lao động của mỗi doanh nghiệp nói riêng là một trong những vấn đề quốc dân sinh vô cùng qua

Lời mở đầu

Để đảm bảo rủi ro vệ sinh an toàn thực phẩm cho tất cả người dân nói chung và người lao động của mỗi doanh nghiệp nói riêng là một trong những vấn đề quốc dân sinh vô cùng quan trọng, không chỉ với sức khỏe, phát triển nòi giống mà còn liên quan đến phát triển kinh tế, văn hóa và an ninh của mỗi địa phương, mỗi quốc gia

Vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm hiện đang được rất nhiều nước kể cả nước

đã và đang phát triển quan tâm đặc biệt là các nước khu vực Châu Á, nơi đang tập trung

sự phát triển mạnh mẽ về kinh tế, xã hội Sự tập trung ngày càng cao,các khu vực dân cư tại các đô thị, thành phố công nghiệp đang được hiện đại hóa cũng như sự mở rộng giao lưu quốc tế, đã đòi hỏi từng nước không những phải tăng số lượng lương thực phẩm sản xuất mà còn phải đảm bảo chất lượng an toàn và có giá trị dinh dưỡng cao đỗi với thực phẩm tiêu dùng nội địa và xuất khẩu

Nghiên cứu đã cho thấy thực trạng và các giải pháp nhằm đảm bảo các vẫn đề rủi ro trong vệ sinh an toàn thực phẩm tại các doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay đã trở nên hết sức cần thiết, như một điều kiện cần thiết để phát triển toàn bộ,bộ máy của doanh nghiệp

Vệ sinh an toàn thực phẩm trong các doanh nghiệp là một khoa học nghiên cứu của những ảnh hưởng của thực phẩm đến sức khỏe từng cán bộ, công nhân viên trong doanh nghiệp, tìm cách loại bỏ hoặc hạn chế những yếu tố xấu do thực phẩm gây ra đến sức khỏe và khả năng người lao động, đồng thời tận dụng những điều kiện thuận lợi để phục

vụ nhằm phục hồi thể lực, tăng cường sức khỏe cho người lao động

Do đó, với mong muốn tìm hiểu và làm rõ hơn về vấn đề rủi ro an toàn thực phẩm trong

doanh nghiệp, nhóm 2 xin được giải quyết tình huống có liên hệ thực tế

Tình huống: Một khách hàng khiếu nại cửa hàng của bạn về một loại thực phẩm họ đã

mua khi ăn xong bị ngộ độc Là cửa hàng trưởng bạn giải quyết như thế nào? Liên hệ doanh nghiệp cụ thể?

Nội dung chính của đề tài bao gồm 2 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về rủi ro

Chương 2: Phân tích tình huống và liên hệ thực tế

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm về Rủi ro - Quản trị rủi ro

1.1 Khái niệm về rủi ro

Trong thực tế, rủi ro tồn tại ở mọi nơi, trong mọi lĩnh vực, do vậy tùy theo mỗi

ngành nghề, lĩnh vực hoạt động khác nhau mà “rủi ro” được định nghĩa khác nhau,

chẳng hạn:

 Rủi ro là khả năng xảy ra một biến cố mà ta hoàn toàn không chắc chắn (xác suất xảy ra < 1)

 Dưới góc độ đầu tư: rủi ro trong đầu tư là không đạt được giá trị hiện tại thuần NPV và chỉ số hoàn vốn nội bộ IRR như dự tính

 Theo xác xuất thống kê: rủi ro là khả năng xuất hiện các biến cố ngẫu nhiên có thể đo lường được bằng xác suất

 Định nghĩa rủi ro hiện đại: rủi ro là khả năng một kết quả có lợi hay không có lợi sẽ xảy ra từ những nguy hiểm hiện hữu

1.2 Khái niệm về quản trị rủi ro

 Quản trị rủi ro là quá trình ngăn ngừa tiềm năng xuất hiện một kết quả không mong đợi của các biến cố sẽ xảy ra trong tương lai

Hay nói cách khác:

 Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, đo lường, kiểm soát và tài trợ những nguy cơ rủi ro về tài sản và thu nhập từ các hoạt động xản xuất kinh doanh -dịch vụ của một tổ chức

Quản trị rủi ro không có nghĩa là né tránh rủi ro mà là đối diện với rủi ro để lựa chọn rủi ro nào sẽ lưu giữ và rủi ro nào phải chuyển giao (bảo hiểm)

2 Tại sao Doanh nghiệp cần phải quản trị rủi ro?

Trong hoạt động của doanh nghiệp luôn tồn tại những rủi ro tiềm ẩn và chúng được phân loại thành từng nhóm, mỗi nhóm có thể được phân biệt qua các tính chất đặc trưng riêng của chúng Các rủi ro trong cùng một nhóm sẽ có mức độ rủi ro như nhau Rủi ro trong hoạt động của doanh nghiệp được chia thành các nhóm sau:

 Rủi ro marketing

 Rủi ro tài chính

Cách thức phân loại ở trên chỉ nhằm gợi ý đưa ra các loại rủi ro mà doanh nghiệp

có thể phải đối mặt Vấn đề phân loại rủi ro và đánh giá các ảnh hưởng của chúng đối với doanh nghiệp là vô cùng quan trọng Mặc dù sự kết hợp của các rủi ro là một quá trình phức tạp và khó nhận thấy nhưng mỗi một rủi ro riêng lẻ thường có một ảnh hưởng nhất định trong tổng rủi ro của doanh nghiệp Để các hoạt động của mình được liên tục, các doanh nghiệp phải thu được lợi nhuận Mức lợi nhuận, hệ số tăng trưởng và sự biến động của lợi nhuận này sẽ phụ thuộc vào các nguồn rủi ro khác nhau Do đó doanh nghiệp cần phải quản trị rủi ro để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của mình

3 Mục tiêu của quản trị rủi ro

 Tối thiểu hóa hậu quả của tổn thất

 Loại trừ tổn thất từ các rủi ro bất ngờ

 Tối thiểu hóa tổn thất có thể xuất hiện

4 Nội dung của quá trình quản trị rủi ro

Kết cấu nội dung của quản trị rủi ro bao gồm:

 Nhận dạng rủi ro

 Đo lường rủi ro

 Xử lý rủi ro

- Bằng bảo hiểm rủi ro

- Bằng lưu giữ rủi ro (không bảo hiểm)

- Bằng chuyển giao một phần cho người khác không phải là bảo hiểm

- Bằng giảm thiểu xác suất của tổn thất

- Bằng loại trừ các hoạt động làm tăng tổn thất

 Tài trợ rủi ro

- Quyết định đầu tư dự án nhằm giảm và ngăn ngừa tổn thất

- Quyết định đầu tư nhằm thay thế nguồn tài sản bị hư hỏng bởi các biến cố rủi ro thuần túy

- Chọn nguồn tài trợ nếu dự án đầu tư được chấp thuận

Nội dung trên được thiết kế sao cho các quyết định quản trị rủi ro phải hòa hợp với các quyết định khác của doanh nghiệp Quản trị rủi ro cũng như các hoạt động khác của doanh nghiệp cần phải tính đến chi phí của nguồn tài trợ cho các nhu cầu đó Các quyết định sẽ không đầy đủ nếu nó chỉ mới cho phép chọn lựa chiến lược quản trị rủi ro tốt hơn

trong số các chiến lược được đưa ra mà nó còn phải được so sánh với quyết định quản trị rủi ro của doanh nghiệp khác

5 Kỹ thuật nhận dạng rủi ro

5.1 Thành phần của rủi ro

Rủi ro bao gồm các thành phần sau:

a Mối nguy hiểm: là các điều kiện tạo ra hoặc làm tăng các khả năng rủi ro,

gồm

 Nguy hiểm vốn có: chất hóa học, chất phóng xạ, cơ học, năng lượng

 Nguy hiểm do con người: ý thức cá nhân, sai lầm của con người, tác động của môi trường

b Nguồn rủi ro: gồm 7 nguồn chính

 Rủi ro kinh tế bao gồm:

- Suy thoái kinh tế: sức mua của cá nhân giảm dẫn đến doanh thu của doanh nghiệp bị giảm

- Thâm hụt ngân sách chính phủ cao hơn GDP

- Lạm phát

- Mất khả năng thanh toán do tỷ lệ nợ ngắn hạn cao hơn mức dự trữ ngoại tệ

- Dự trữ ngoại tệ thấp hơn kim ngạch nhập khẩu

- Nợ nước ngoài cao hơn GDP

 Rủi ro chính trị:

- Chính sách phát triển kinh tế - xã hội, chính sách về thuế, hạn ngạch và các giới hạn thương mại khác

- Chính sách tài chính, lưu thông tiền tệ, kiểm soát ngoại hối, lãi suất

- Chính sách lao động và tuyển dụng lao động

- Chính sách môi trường, sức khỏe

- Quốc hữu hóa và sung công

 Rủi ro pháp lý: các rủi ro liên quan đến pháp lý, kiện tụng làm hao tổn sức người và tài sản như:

- Vi phạm hợp đồng kinh tế hoặc đầu tư

- Tranh chấp hàng hóa, nhãn hiệu và thương hiệu

- Bồi thường khiếu nại đối với khách hàng

- Thay đổi luật pháp liên quan đến kinh doanh như: quy định về nhãn hiệu hàng hóa, môi trường và lao động

 Rủi ro xã hội:

- Sự thay đổi các chuẩn mực giá trị, hành vi của con người

- Cấu trúc xã hội thay đổi

- Trình độ dân trí

 Rủi ro hoạt động (vi mô):

- Tuyển dụng và sa thải lao động dẫn đến những rủi ro pháp lý

- Quá trình sản xuất: tổn thất về tài sản vật chất

- Thải chất độc hại trong quá trình sản xuất gây ô nhiễm môi trường, làm tổn hại sức khỏe cộng đồng

 Rủi ro do ý thức con người:

- Nhận thức của mỗi người về nguồn rủi ro

- Sự bất cẩn của con người dẫn đến những rủi ro về hỏa hoạn hay tai nạn gây chết người

- Phương pháp xử lý rủi ro

 Rủi ro do môi trường vật chất như: thiên tai, động đất, bão, lụt

c Nguy cơ rủi ro:

 Rủi ro tài sản: là khả năng tổn thất về tài sản vật chất, tài sản tài chính hay tài sản vô hình (thanh danh, uy tín, quyền tác giả )

 Rủi ro trách nhiệm pháp lý: là những tổn thất có thể xảy ra có liên quan đến vấn đề pháp lý (tranh chấp, kiện tụng)

 Rủi ro nguồn nhân lực: là những rủi ro liên quan đến tính mạng con người của một tổ chức, trong đó có thể kể đến khách hàng, nhà cung cấp, chủ nợ, cổ đông

và người lao động

5.2 Phương pháp nhận dạng rủi ro

Doanh nghiệp thường áp đặt nhận dạng mọi tổn thất ngẫu nhiên nên rủi ro thuần túy được chia làm hai nhóm:

 Nhóm 1: Rủi ro đối với tài sản của doanh nghiệp:

- Rủi ro tài sản bị hư hỏng hoàn toàn không thể sử dụng được hoặc bị hư hại làm cho năng suất giảm

- Tổn thất trực tiếp của tài sản có liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- Tổn thất lớn có thể dẫn đến sự phá sản của doanh nghiệp

 Bồi thường các tổn thất ngẫu nhiên của doanh nghiệp:

- Bồi thường trách nhiệm pháp lý trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

- Bồi thường các tai nạn lao động của công nhân hay tai nạn đột ngột của khách hàng do sản phẩm của doanh nghiệp không đạt chất lượng

- Các khoản bồi thường tài chính bất ngờ có một tác động giống như rủi ro khi tài sản bị phá hỏng

Có 7 phương pháp nhận dạng rủi ro:

 Phương pháp phân tích báo cáo tài chính (phương pháp A.H Criddle)

 Phương pháp lưu đồ

 Phương pháp thanh tra hiện truờng

 Phương pháp phối hợp với các bộ phận khác trong tổ chức

 Phương pháp thông qua tư vấn

 Phương pháp phân tích hợp đồng

 Phương pháp nghiên cứu số liệu lịch sử (số liệu thống kê)

5.3 Phân tích nguyên nhân và tổn thất

5.3.1 Nguyên nhân tai nạn

Có hai quan diểm nhìn nhận nguyên nhân tai nạn:

a Quan điểm liên quan đến con người

Theo Heinrich, hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp được nhóm thành 4 thành phần chủ yếu, mỗi thành phần có thể là một nguyên nhân gây ra tổn thất

 Con người: bao gồm cả người lao động và nhà quản lý trong doanh nghiệp

 Máy móc thiết bị: là công cụ lao động được sử dụng để tạo ra sản phẩm

 Nguyên liệu: nguyên liệu sử dụng trong quá trình sản xuất là nguyên nhân chủ yếu gây nên tai nạn (nguyên liệu có thể là vật nhọn, nóng, có tính ăn mòn )

 Môi trường hoạt động của doanh nghiệp: chế độ ánh sáng, độ ẩm, thông gió, tiếng ồn, áp suất đều có ảnh hưởng nhất định đến năng suất lao động của công nhân

b Quan điểm kỹ thuật

Theo quan điểm kỹ thuật, tai nạn lao động thường có nguyên nhân từ cơ học, vật

lý, ví dụ như: dây điện không đạt tiêu chuẩn, xử lý chất thải không đúng cách, các công trình giao thông có thiết kế không đạt yêu cầu, không có các thiết bị bảo hộ lao động

Theo Heinrich: thao tác làm việc với một tốc độ không đảm bảo, máy móc thiết bị không an toàn, công nhân làm việc sao lãng, không tập trung, các thiết bị an toàn bị phá hỏng là những nguyên nhân chính của 88% các tai nạn công nghiệp được thống kê

Khi tai nạn xảy ra, cần phải xem xét hay truy lỗi thuộc nguyên nhân nào:

 Do con người: sai lầm, không tuân thủ an toàn lao động, bất cẩn, phá hoại, quản lý kém, không xử lý kịp thời các tình huống

 Do kỹ thuật: máy móc thiết bị hư hỏng do chế độ bảo dưỡng chưa tốt, thiết kế máy móc thiết bị chưa hoàn chỉnh, quy trình công nghệ không hợp lý hoặc do những lý do khác

5.3.2 Phân tích tổn thất

Để có thông tin về những tổn thất có thể có, nhà quản trị rủi ro cần triển khai:

 Một mạng nguồn thông tin

 Mẫu báo cáo khi tai nạn xảy ra:

- Quản đốc phân xưởng là người cung cấp thông tin chính về tai nạn xảy ra

- Mẫu báo cáo phải được thiết kế cẩn thận, dễ hiểu, dễ thực hiện để có thể cung cấp thông tin cần thiết

Nhận dạng rủi ro phải là một quá trình liên tục, thường xuyên vì nguy cơ rủi ro luôn thay đổi và phải kết hợp nhiều phương pháp để nhận dạng mọi rủi ro tiềm năng của doanh nghiệp

6 Đo lường rủi ro

6.1 Mục tiêu của đo lường rủi ro

 Hiểu biết về rủi ro như: nguồn gốc của rủi ro, vùng hoạt động của rủi ro và hậu quả của nó

 Tính chi phí rủi ro: xác định được phương pháp xử lý rủi ro tiết kiệm nhất và định giá chi phí rủi ro

 Kiểm soát rủi ro: chọn phương pháp có chi phí rủi ro thấp nhất Khi bảo hiểm được chọn làm phương pháp xử lý rủi ro thì nhà bảo hiểm sẽ là người định giá bảo hiểm

6.2 Phương pháp đo lường rủi ro

 Sử dụng thang đo ảnh hưởng, thang đo khả năng xảy ra và sắp xếp ưu tiên các rủi ro

 Sử dụng phương pháp chuyên gia để đo lường các rủi ro có thể xảy ra

 Đo lường rủi ro nhắm xác định các rủi ro cần được ưu tiên kiểm soát và tài trợ khi cần thiết

 Đo lường rủi ro giúp doanh nghiệp nhận rõ các rủi ro có liên quan đến sự sống còn của doanh nhiệp

Thang đo ảnh hưởng

Đánh giá Ảnh hưởng tiềm năng

Nghiêm trọng Tất cả các mục tiêu đều không đạt

Nhiều Hầu hết các mục tiêu đều bị ảnh hưởng

Trung bình Một số chỉ tiêu bị ảnh hưởng, cần có sự nỗ lực điều chỉnh

Ít (nhỏ) Cần ít nỗ lực để điều chỉnh các chỉ tiêu

Không đáng kể Ảnh hưởng rất nhỏ, điều chỉnh bình thường

Thang đo khả năng xảy ra

Hầu như chắc chắn xảy ra Có thể xảy ra nhiều lần trong một năm

Dễ xảy ra Có thể xảy ra một lần/ năm

Có thể xảy ra Có thể xảy ra trong thời gian 5 năm

Khó xảy ra Có thể xảy ra trong thời gian 5 - 10 năm

Hiếm khi xảy ra Có thể xảy ra sau 10 năm

Sắp xếp thứ tự ưu tiên

Ảnh hưởng/ Xác suất đáng kể Không Ít Trung bình Nhiều Nghiêm trọng

Hầu như chắc chắn xảy ra Trung

bình

Trung

Dễ xảy ra Thấp Trungbình Trungbình Cao

Có thể xảy ra Thấp Trungbình Trungbình Cao Cao

Các số liệu được sử dụng để đo lường rủi ro:

 Số liệu thống kê về tỷ lệ sản phẩm hư hỏng, sai lỗi, khiếu nại của khách hàng,

số lượng công nhân bỏ việc, doanh số hàng tháng/năm

 Số liệu thống kê về lượng đơn hàng, mẫu mã phải sản xuát

 Lưu đồ hoạt động của doanh nghiệp

 Các báo cáo tài chính của ít nhất 2 năm gần nhất

CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG VÀ LIÊN

HỆ THỰC TẾ

2.1 GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG:

Tình huống: Một khách hàng khiếu nại cửa hàng của bạn về một loại thực phẩm họ đã

mua khi ăn xong bị ngộ độc Là cửa hàng trưởng bạn giải quyết như thế nào? Liên hệ doanh nghiệp cụ thể?

Phương án giải quyết:

Là cửa hàng trưởng của cửa hàng nói trên , trước hết cần phải xác định đây là một rủi ro đối với cửa hàng Vì vậy mà cần nhận dạng, phân tích, đo lường và đánh giá rủi ro

để trên cơ sở đó có các biện pháp nhằm kiểm soát và tài trợ rủi ro

2.1.1.Nhận dạng và phân tích rủi ro

Mối hiểm họa Mối nguy hiểm Nguy cơ rủi ro

-Thực phẩm

chất lượng

kém không

đảm bảo vệ

sinh an toàn

thực phẩm

- Khách quan từ phía khách hàng:

có thể do sự tiêu hóa của khách hàng không tốt, hay khách hàng đã

ăn thực phẩm khác kém chất lượng

- Chủ quan: loại thực phẩm khách hàng mua không

đủ tiêu chuản vệ sinh an toàn thực phẩm

- Giảm uy tín của cửa hàng

- Mất khách hàng trung thành

- Mất đối tác

- Tốn kém chi phí do kiện tụng, bồi thường cho khách hàng

-Tốn kém chi phí kiểm định, chi phí bảo quản, sản xuất loại sản phẩm khách hàng đã mua

- Làm chậm quá trình phát triển của cửa hàng, có thể bị ngừng hoạt động trong một thời gian

- Giảm lòng tin, sự trung thành của nhân viên đối với cửa hàng

- Nhân viên có thể xin nghỉ việc do cửa hàng phải ngừng hoạt động trong một thời gian

- Tạo điều kiện thuận lợi cho các đối thủ cạnh tranh phát triển

2.1.2.Đo lường rủi ro

Biên

độ

Tần

suất

Cao -Mất khách hàng trung thành

-Mất đối tác

-Nhân viên có thể xin nghỉ việc

Thấp -Giảm uy tín của cửa hàng

-Chậm quá trình phát triển của cửa

hàng, có thể bị ngừng hoạt động

trong một thời gian

-Chi phí kiện tụng bồi thường cho

khách hàng

-Chi phí kiểm định, bảo quản, sản xuất -Giảm lòng tin, sự trung thành của nhân viên

-Tạo điều kiện cho đối thủ cạnh tranh phát triển