ôn tập văn 8 2016-2017

Văn bản thể hiện tình cảm của - Họ tên tác giả, năm sinh năm mất - Nguồn gốc xuất thân - Sự nghiệp trước và sau cách mạng ấu-- Trong lòng mẹ thể hiện tình yêu thương củachú bé Hồng đối v

- Khái quát kiến thức về đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các

câu trong một đoạn văn

- Hướng dẫn học sinh trình bày một đoạn văn theo kiểu quy nạp, diễn dịch, songhành, tổng hợp

B -Tiến trình tổ chức dạy- học:

1.ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra: sách vở

3 Giảng bài mới:

Yêu cầu hs nhắc lại lý thuyết

? Đặc điểm của một đoạn văn

? Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề

trong đoạn văn

? Các cách trình bày đoạn văn

I Ôn tập lí thuyết N tập lí thuyết

1 Thế nào là đoạn văn(7ph):

-Đặc điểm cơ bản của đv:

+Là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản, gồm cónhiều câu

+Về hình thức: Bắt đầu bằng chữ viết hoa lùi đầudòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng +Về nội dung: thường biểu đạt một ý tương đốihoàn chỉnh.

2 -Từ ngữ và câu trong đoạn văn ( a-Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn:

* Từ ngữ chủ đề: Là các từ ngữ được dùng làm

đề mục hoặc các từ ngữ được lặp lại nhiều lần( chỉ từ, đại từ, các từ ĐN) Nhằm duy trì đốitượng được nói đến

* Câu chủ đề : Mang ND khái quát lời lẽ ngắngọn thường đủ cả hai thành phần chính đứng đầuhoặc cuối câu

b-Cách trình bày nội dung đoạn văn:

- Trình bày theo kiểu song hành: - Khái quát

của đoạn văn không chỉ được bộc lộ trực tiếp ởbất cứ câu nào mà được rút ra từ việc khái quát

nd ý nghĩa của tất cả các câu trong đoạn văn.(cáccâu có quan hệ bình đẳng)

+Trình bầy theo lối diễn dịch: Câu chủ đề: đặt ởđầu đoạn nêu ý chính Các câu tiếp theo cụ thể

Dựa vào đoạn 1 bài văn Ngô Tất

Tố và tác phẩm Tăt Đèn

? Cách trình bày nội dung của

đoạn văn đoạn văn

? Đối tương của đoạn văn

? Các từ ngữ duy trì đối tượng

? Các từ duy trì đối tượng thuộc

loại từ gì

? Đoạn văn cho chúng ta thông tin

gì về Ngô Tất Tố

Bài tập 1 Dựa vào đoạn văn trên

em hãy viết một đoạn diễn dịch về

tác giả Ngô Tất Tố

Bài tập 2: Viết một đoạn văn theo

lối diễn dịch về văn bản trong lòng

mẹ - Nguyên Hồng

? Văn bản được trích từ tác phẩm

nào của ai? Văn bản kể về ai

? Qua cuộc đối thoại của bà cô và

bé Hồng, tác giả muốn lên án xã

hội như thê nào

? Văn bản thể hiện tình cảm của

- Họ tên tác giả, năm sinh năm mất

- Nguồn gốc xuất thân

- Sự nghiệp trước và sau cách mạng

ấu Trong lòng mẹ thể hiện tình yêu thương củachú bé Hồng đối với người mẹ bất hạnh Dườngnhư càng trong cảnh ngộ cay đáng, tủi cực, tìnhyêu thương càng mãnh liệt, cháy bỏng Đó là+ Phản ứng tâm lí của chú khi nghe những lời giảdối, thâm độc của cô đã xúc phạm đến mẹ củachú

+Cảm giác sung sướng cực điểm của chú béHồng khi gặp lại và được nằm trong lòng mẹ

- Đoạn trích Trong lòng mẹ tiêu biểu cho những

***********************************************************************************************************************************************

2

GV yêu cầu hs viết đoạn văn

đặc sắc nổi bật của ngòi bút Nguyên Hồng: giàuchất trữ tình, nhiều khi dạt dào những cảm xúcthiết tha, rất mực chân thành

- Đó là văn của một trái tim nhạy cảm, dễ bị tổnthương, rễ rung động đến cực điểm với nỗi đau

và niềm hạnh phúc bình dị của con người

- Đoạn văn diễn tả cảm giác sung sướng khiđược nằm trong lòng mẹ thật dạt dào cảm xúc,thắm thiết trữ tình, trở thành một bài ca về tìnhmẫu tử thiêng liêng

4 Hướng dẫn học bài

- Nắm được kiến thức về cách viết đoạn văn

Bài tập: 1 Viết một đoạn văn theo lối diễn dịch về văn bản Tôi đi học của thanh tịnh

2 Tóm tắt văn bản tôi đi học của Thanh Tịnh

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý của trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một vănbản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

I Giới thiệu tác giả - văn bản

1 Tác giả- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh

- Năm sinh: 1911- 1988

- Quê: Thành phố Huế-Quan niệm sáng tác: thơ văn: đậm chất trữ tình đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo

c Sự nghiệp sáng tác viết trên nhiều lĩnh vực: Truyện ngắn, truyện dài, thơ, bút ký văn học Thành công nhất ở truyện ngắn và thơ

2 Tác phẩm

- Tôi đi học là truyện ngắn giàu chất rữ tình, được in trong tập Quê mẹ, xuất bản năm 1941- VB Được tríchdẫn và truyền tụng, vì giá trị giáo dục : đoạn văn ca ngợi buổi đi học đầu tiên, ngày tựu trường, và đề cao việc học, văn hóa, trong giai đoạn người đi học chưa nhiều

II Nội dung

1 Cách xây dựng tình huống truyện không phức

tập, nhưng cảm động các yếu tố miêu tả và biểu cảm xen kết nhau một cách hài hòa

2 Bố cục tác phẩm được tổ chức theo dòng hồi

tưởng của nhân vật “tôi” “Những kỉ niệm mơn man” của lần đầu tiên đi học được diễn tả theo trình tự thời gian

- Từ hiện tại nhớ về quá khứ

***********************************************************************************************************************************************

4

? Phân tích tâm trạng của

nhân vật tôi qua các đoạn

- Khơi nguồn kỉ niệm

? Tác giả nhở về ngày khai

trường đầu tiên của mình

qua thời điểm và hình ảnh

nào

? Nhận xét về thời điểm và

các hình ảnh đó

? Tìm các chi tiết trong

đoạn văn trên đường tới

=> Các xây dựng bố cục trên phù hợp với bạn đọc nhỏ tuổi nhưng vẫn khiến người lớn xúc động vì ai cũng từng trải qua ngày đầu tiên đi học

3 Tâm trạng của nhân vật “ Tôi” trong ngày tựu tr

ường đầu tiên.

a Khơi nguồn kỉ niệm

- Thời điểm: “ Hằng năm cứ vào cuối thu”.-> Diễn tảsức sống lâu bền của kỉ niệm

- Hình ảnh + Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc.-> Những biến chuyển của trời đất cuối thu thường gợi cho lòng người những bâng khuâng, hoài nhớ là thời điểm tựu trường sau ba tháng hè

+ cảnh sinh hoạt:” Mỗi lần thấy mấy em nhỏ… rã”-> Hả đáng yêu này đã làm cho tác giả xúc động nhớ

đã xảy ra lâu lắm rồi mà cứ như vừa mới hôm qua,hôm kia mà thôi

=>Khung cảnh hiện tại đã đánh thức kỉ niệm quá

b Trên đường cùng mẹ tới trường.

+ Quen : Đã đi lại nhiều lần

+ Lạ : Cảnh vật thay đổi

Lòng thay đổi vì “Hôm nay tôi đi học ”

- Tôi đã “người lớn ” hơn vì tôi không còn đi thả diều

và nô đùa như những đứa bạn khác nữ-Thấy mình trang trọng và đứng đắn trong chiếc áo vải

dù đen… gì hết

- Nghĩ: Người lớn cầm nổi bút thước

- Hình dung dễ dàng tư thế, cử chỉ ngộ nghĩ, ngây thơ,đáng yêu của chú bé Tâm trạng: hồi hộp , cảm giác

bỡ ngỡ mới mẻ của ngày đầu tiên đi học

? Tìm chi tiết miêu tả cảm

nhận của nhân vật tôi khi

đứng giữa sân trường

? Các chi tiết đó diễn tả cảm

xúc gì

? Tìm các chi tiết miêu tả

tâm trạng của nhân vật tôi

khi nghe gọi tên vào lớp học

? Hãy liên hệ với văn bản đã

học cũng nói về chi tiết này

? Vì sao: “Khi sắp vào lớp

học “trong thời thơ ấu tôi

chưa lần nào thấy xa mẹ tôi

như lần này”

? Tìm chi tiết nói về cảm

giác và tâm trạng của tôi khi

ngồi vào chỗ của mình và

đón nhận tiết học đầu tiên

Ngôi trong lớp nghe những

-> Đây là dấu hiệu đổi khác trong tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tiên đến trường Coi việc đi học là một việc vô cùng quan trọng

- Tg đã miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, phù hợp vớilứa tưổi

c Khi đứng giữa sân trường

- Dày đặc người, quần áo sạch sẽ, gương mặt vui tươi

và sáng sủa-> Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ, trang trọng

- Trường Mĩ Lí trước đây chỉ “cao ráo và sạch sẽ hơn” các nhà khác trong làng Nay thấy trường “vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hoà ấp khiến lòng "tôi" đâm ra lo sợ vẩn vơ

-> So sánh lớp học với đình làng – nơi thờ cúng tế lễ, nơi thiêng liêng cất dấu những điều bí mật

-Phép so sánh này diến tả xúc cảm nghiêm trang của tác giả về mái trường, đề cao tri thức của con người trong trường học

d Khi nghe ông đốc goi tên và rời mẹ vào lớp

-“ vang đội cả lòng”, “ cảm thấy mình chơ vơ”

- Tim như “ngừng đập”

- Gọi đến tên giật mình, lúng túng

- Thấy sợ khi phải xa mẹ đây là cảm giác rất thật vìcậu bé phải một mình bước vào thế giới khác Đây làcảm giác rất thật khi câu bé bước vào thế giới khác -> Tâm trạng: hồi hôp căng thẳng

-Liên tưởng: Khiến ta nhớ tới kí ức của người mẹ vềngày đầu tiên trong đời đến trường “ Mẹ còn nhớ sựnôn nao , hồi hộp khi cùng bà ngoài đi tới gần ngôitrường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trườngđóng lại , bà ngoại đứng ngoài cánh cổng”

- Khi sắp vào lớp học “trong thời thơ ấu tôi chưa lầnnào thấy xa mẹ tôi như lần này ”- >Vì "tôi" bắt đầucảm nhận được sự độc lập của mình khi đi học

người lớn giành cho trẻ nhỏ

? Tình cảm cao đẹp của ông

đoạn văn(xem thêm ở câu 5

sách nâng cao ngữ văn 8)

nhưng không hề xa lạ chút nào Sự quyến luyến bấtngờ và tự nhiên

- Chợt nhớ về kỉ niệm cũ khi nhìn thấy cánh chim

- Vòng tay lên bảng chăm chỉ học -> Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ

- Bắt đầu trưởng thành trong nhân thức và việc họchành trong bản thân

- Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, và yêu sự học hành đểtrưởng thành

- Cách kết thúc tự nhiên , bất ngờ, dòng chữ "Tôi đihọc” vừa khép lại văn bản và mở ra một thế giới mới,một bầu trời mới , một tâm trạng ,tình cảm mới dòngchữ xuất hiện lần đầu tiên trên trang giấy trắng nhưniềm tự hào hồn nhiên , trong trắng của nv "tôi" vànỗi lòng của ta khi nhớ lại thủa thiếu thời

4- Thái độ cử chỉ của người lớn đối với những em

bè lần đầu tiên đến trường

Người lớn có trách nhiệm, tấm lòng đối với thế hệtương lai Môi trường giáo dục đầm ấm : gia đình-nhà trường là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành -Quí trọng, tin tưởng, biết ơn

- Ông đốc: nói sẽ, cặp mắt hiền từ và cảm động, lấycặp kính trắng xuống rồi nói, tươi cười nhẫn lại, radấu…-> đây là một người thầy nhân hậu, yêu thươngtrẻ con hết lòng

5 Cảm giác của nhân vật tôi - “Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cánh hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng”

- NT: so sánh, nhân hóa-> diễn tả thật cụ thể những cảm giác đẹp đẽ, trong sáng trong tâm hồn của cậu học trò nhỏ, vừa tạo nên chất thơ tươi tắn và man mác

* Các cậu học trò -“ Họ như con chim non…Ngập ngừng e sợ…trong cảnh lạ”

-Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng lo sợ, bỡ ngỡ, ngập ngừng, vụng về lúng túng lần đầu tiên đến trường

- Đề cao sức hấp dẫn của nhà trường,

- Viết đoạn văn giới thiệu tác giả theo kiểu song hành

- Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật tôi

- Dựa vào văn hãy kể về ngày đầu tiên đi học của em

Ôn tập văn bản : Trong lòng mẹ

Nguyên hồng I.Mục đích yêu cầu

1 Giúp hs củng cố kiến thức về tác giả

2 Củng cố kiến thức về văn bản trong lòng mẹ

II Chuẩn bị

1 Thầy: soạn bài

2 Trò:đọc, tóm tăt văn bản

III Các hoạt động dạy và học

? Trình bày sự hiểu biết

giống, khác vb “Tôi đi

I Giới thiệu chung 1.Tác giả- Nguyên Hồng (1918-1982) , sinh ngày 5tháng 11 năm 1918 tại thành phố Nam Định[1] Sinhtrưởng trong một gia đình nghèo, mồ côi cha, từ nhỏtheo mẹ ra Hải Phòng kiếm sống trong các xóm chợnghèo

- Là nhà văn của những người cùng khổ, có nhiềusáng tác ở thể loại tiểu thuyết, kí, thơ

Nguyên Hồng tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ(1936-1939) ở Hải Phòng Tháng 9 năm 1939, ông bịmật thám bắt và bị đưa đi trại tập trung ở Bắc Mê(Hà Giang) năm 1940 Năm 1943, Nguyên Hồngtham gia Hội Văn hóa Cứu quốc Ông là Đảng viên

Đảng Cộng sản Việt Nam.Ông là hội viên sáng lập Hội nhà văn Việt Nam năm

1957 Năm 1996, ông được Nhà nước truy tặng Giảithưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

2.Văn bản

- Gồm 9 chương đang báo 1938 in sách 1940

- Đoạn trích thuộc chương IV của tác phẩm

- Tập hồi ký viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả

từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé Hồng nhân vậtchính TG còn cho ta thấy bộ mặt lạnh lùng của XHchỉ trọng đồng tiền

-Hồi kí là một thể văn ghi chép, kể lại những biến cốsảy ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người

kể, người tham gia hoặc chứng kiến

3 - Giống:

+ Kể, tả theo trình tự thời gian, truyên hồi tưởng nhớlại kí ức tuổi thơ

+ kể, tả, kết hợp biểu cảm

? Yêu cầu hs tóm tắt lại

cuộc đói thoại giữa bé

+ VB: “Trong lòng mẹ” chuyện không thật liền, cómột gạch nối nhỏ, ngắn về thời gian vài ngày khichưa gặp và khi gặp mẹ

4.Bố cục (hai phần )

-Đoạn một :Từ đầu ->Người ta hỏi đến chứ Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú béHồng ý nghĩ cảm xúc của chú bé về người mẹ bấthạnh

-Đoạn 2 còn lại :Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảmgiác vui sướng cực điểm củ chú bé Hồng

II Tìm hiểu chi tiết

1 Hoàn cảnh trớ trêu và đâu khổ của bé Hồng

Là kết quả của cuộc hôn nhân không có tình yêu Bốnghiện ngập, gia đình trở nên sa sút rồi bần cùng Bốchết, chưa đợn tang chồng, nhưng vì nợ nần cùngtúng quá, mẹ phải bỏ đi tha phương cầu thực BéHồng mồ côi, bơ vơ thiếu vắng tình thương của mẹ,phải sống trong sự ghẻ lạnh của bà cô và họ hàng bêncha Luôn bị bà cô tìm cách chia tách tình mẫu tử

2 Cuộc đối thoại giữa bé Hồng và bà cô

- Lần 1 Một hôm, cô gọi mày không?

- cười hỏi , đây là sự giả rối, độc ác cười

hỏi chứ không phải lo lắng, hỏi, âu yếm hỏi

-> bề ngoài thơn thớt nói cười – mà trong

nham hiểm giết người không dao

- Cúi đầu không đáp

- Cười đáp lại “không ! cháu cũngvề”

- Nhận ra những ý nghĩa cay độc saucái giọng nói và nét mặt “rất kịch” của

bà cô câu nghĩ về mẹ , không muốntình thương yêu và lòng kính mến mẹ

bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạmđến

Lần 2 Sau lời từ chối của bé Hồng bà cô hỏi

- Sao lại không vào dạo trước đâu

lần l2 Hồng có cử chỉ và hành động:

“Im lặng… cay cay nước mắt tôi giấu

***********************************************************************************************************************************************

10

- Giọng ngọt ngào nhưng đó là sự ngọt

ngào độc ác mắt long lanh nhìn chằp chặp

-> Không buông tha câu bé tội nghiệp, cứ

muốn kéo đứa cháu đáng thương vào một

trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn

giếm”

- đáp lại thông minh, khẳng định cuốinăm mẹ về trong lòng đau đớn (lòngthắt lại, khoé mắt cay cay)

Vỗ vai cháu cười “ em bé chứa?”

- Nội dung câu nói mang tính xúc xiểm,

gièm pha, châm chọc đặc biệt hai chữa

“em bé” được nói bằng sự ngân dài , thật rõ

-> Sự độc ác có tính toán

+ L3: nước mắt tôi… có con?

Nỗi đau đớn tăng lên (nước mắt ròngròng, thương mẹ , căm tức mẹvì mẹ đãdấu con), đâu đớn nhất là 2 tiếng “embé” “xoáy chẹt lấy tâm can tôi”

- Bà cô mặc kệ cháu “cười dài trong tiếng

khóc ”vẫn cứ tươi cười kể các truyện về chị

dâu mình dồi lại đổi giọng, vỗ vai nghiêm

nghị, tỏ rõ sự thương xót anh trai

- Chuyện bà cô kể đều nhăm tổn thương

câu bé thái độ thích thú vì nhục mạ người

mẹ , giận dữ vì những cổ tục đày đoạ

mẹ Thái độ thể hiên qua: Giọng văn dồndập với nhiều động từ: vồ, cắn, nhai,nghiến

=>tâm trạng của Hồng lúc này : kìmnén nỗi đau xót, tức tưởi đang dâng lêntrong lòng

- Căm ghét những cổ tục ngày xưa đãđầy đoạ mẹ

Cho đến khi chú bé phẫn uất, nức nở, nước

mắt ròng ròng rót xuống dồi “cười dài trong

tiếng khóc” hỏi lại , người cô vẫn chưa chịu

buông tha đối lập với tâm trạng đau đớn ,

xót xa như bị gai cào, muối sát của đứa

cháu là sự vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn của

bà cô cử chỉ vỗ vai , nhì vào mặt đứa cháu

dồi đổi giọng làm ra nghiêm nghị của người

cô sau đó thực ra là sự thay đổi đấu pháp

tấn công dường như đã đánh đến miếng

đòn cuối cùng – khi thấy đứa cháu tức tưởi ,

phẫn uất đến đỉnh điểm bà ta mới hạ giọng

tỏ sự ngậm ngùi thương xót người đẫ mất

đến đây sự thâm hiểm , giả dối mà trơ trẽn

của người cô đã phơi bày toàn bộ

- Ko nói đựơc vì uất ức, tức tước nhữngmiếng đòn độc ác của bà cô

- Miêu tả theo hình thức tăng tiến và diễn ra theo trình tự thời gian cách miêu tả nàykhiến cho nhân vật bộc lộ hết tính cách của mình

- bà cô là người thâm hiểm , độc ác , tàn

nhẫn , thích thú khi thấy người khác đau

khổ

- Sự thâm hiểm của bà cô ngày càng được

bộc lộ rõ

- Khi thấy nỗi đau của cháu lên đến cực

điểm , bà cô mới ngậm ngùi , -> trơ trẽn

Đau đớn khi nghe những lời gièm pha ,xúc xiểm người mẹ bất hạnh

- Nỗi đâu ngày càng tăng ,biến thành sựphẫn uất

- sự phâNhận xét uất kên tới cực điểm

- Bà cô là người lạnh lùng, thâm hiểm , giả

rối, độc ác

- Nhân vật này mang ý nghĩa tố cáo hạng

người sống tàn nhẫn, khô háe cả tình máu

mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân nửa

phong kiến lúc bấy giờ và không phải hoàn

toàn không có trong xã hội ngày nay

- Tố cáo định kiến hẹp hòi, tàn nhẫn đối với

người phụ nữ trong xã hội cũ trước đây

- Cậu bé mang trái tim nhân hậu, tìnhyêu thương mẹ khiến cho câu vững tinvào mẹ, tin vào ngày gạp lại

3 Niêm sung sướng khi được gặp mẹ

? Yêu cầu hs kể lại

đoạn trích

? Nêu nội dung chính

của đoạn trích

? Dựa vào các chi tiết

trong đoạn văn hs tóm

-Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi!

=>Tiếng gọi tha thiết khát khao tình mẹ

=> Thiếu thốn tình thương yêu ấp ủ của người mẹ nên tâmhồn chú bé luôn âm ỉ cháy một nỗi khắc khoải mong nhớ

mẹ niềm mong mỏi, khao khát được gặp mẹ đang cháy sôitrong tâm hồn non nớt của đứa trẻ mồ côi

- “ cái lầm đó không những làm tôi thẹn mà còn tủi cực nữa, khác gì cái ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc”

=>Đây là một giả thiết mà cậu bé tự đặt ra – giả định là mộthình ảnh so sánh độc đáo => hi vọng tột cùng- thất vọng-

***********************************************************************************************************************************************

12

? Nêu những hiểu biết

của em về quan điểm về

phụ nữ và trẻ em nghèo

tuyệt vọng tột cùng-> Thể hiện niềm khát khao gặp mẹ cháy bỏng sự so sánh đó làm cho người đọc vô cùng xúc động trước nỗi nhớ mẹ cháy bỏng trong tâm khảm chú

Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân… òa khóc nức nở

=> Tình yêu thương, nỗi xúc động bàng hoàng, niềm sung sướng và cả sự tủi thân nghẹn ngào vỡ òa trong tiếng khóc nức nở

- Vừa được ngồi lên xe mẹ… nức nở Khác hẳn với lần trước vì đây là giọt nước mắt dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởng mà mãn nguyện

có một êm dịu vô cùng

=> Cảm nhận niềm hạnh phúc, thiêng liêng của tình mẫu tử-Xúc cảm: Phải bé lại và lăn vào lòng mẹ , để bàn tay người

mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm , và gãi rôm ở sống lưng cho

…vô cùng => Cảm hứng đặc biệt say mê cùng những rungđộng vô cùng tinh tế

- Tạo ra của ánh sáng, màu sắc, hương thơm vừa lạ lùngvừa gần gũi tình mẫu tử

- Khi được gặp mẹ tâm trạng của Chú bé hồng bồng bềnhtrôi trong cảm giác vui sướng, rạo rực, không mảy maynghĩ ngợi gì những lời cay độc của bà cô , những tủi nhụcvừa qua bị chìm đi giữa dòng cảm xúc miên man ấy

=> Bằng lời văn chân thực giàu cảm xúc, đoạn trích cho ta thấy tình cảm của bé Hồng đối với mẹ : Khát khao được gặp mẹ, yêu thương ,quý trọng mẹ vô bờ bến Cảm giác sung sướng cực điểm của hồng khi được ở trong lòng mẹ Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt

4 Quan điểm tiến bộ của ông về phụ nữ và trẻ em nghèo

- Ông hoàn toàn tình cảm với những đau khổ và khát vọng

hạnh phúc thầm kín của người phụ nữ Nhà văn đã bênhvực người phụ nữkhi goá chồng đã phải sự hãi vì đã chót đibước nữa và nét nút sinh con khi chưa đoạn tang chồng.Đồng thời ông còn là nhà văn của tuổi thơ Ông đã viết rấtchân thực và cảm động về trẻ em nghèo với những nỗi đautrong trái tim nhạy cảm dễ tổn thương và những nét đẹptrong sáng trong tâm hồn non trẻ chính vì vậy, có nhà

1 Kể tóm tắt văn bản và nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản

2 Kể lại đoạn văn khi Hồng gặp lại mẹ cảm nhận của em về niềm sung sướngkhi gặp lại mẹ của bé Hồng Qua đó nhận xét về vẻ đẹp của tình mẫu tử ( Dựavào kiến thức phần 3 Niềm sung sướng khi được gặp mẹ của bé Hồng)

3 Hãy trình bày sự cảm thông của em với nỗi cay đắng, tủi cực của Bé Hồngtrong chuyện (Dựa vào phần chữ nhỏ trang 15 sgk để làm bài )

Đề bài : Thuyết minh về văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng

I Mở bài: Giới thiệu sơ lược về tác giả và hoàn cảnh ra đời, chủ đề của văn bản

II Thân bài

1 Nhân vật bé Hồng

a Hoàn cảnh:

Là kết quả của cuộc hôn nhân không có tình yêu Bố nghiện ngập, gia đình trởnên sa sút rồi bần cùng Bố chết, chưa đợn tang chồng, nhưng vì nợ nần cùng túngquá, mẹ phải bỏ đi tha phương cầu thực Bé Hồng mồ côi, bơ vơ thiếu vắng tình

***********************************************************************************************************************************************

14

thương của mẹ, phải sống trong sự ghẻ lạnh của bà cô và họ hàng bên cha Luôn bị bà

cô tìm cách chia tách tình mẫu tử

b Đặc điểm:

Bé Hồng luôn hiểu và bênh vực mẹ: Mẹ dù đi tha hương cầu thực, phải sốngtrong cảnh ăn chực nằm chờ bên nội Bà cô luôn soi mói, dèm pha tìm cách chia cắttình mẫu tử Với trái tim nhậy cảm và bản tính thông minh, Hồng đã phát hiện ra ýnghĩ cay độc trong giọng nói khi cười rất kịch của bà cô Em biết rất rõ bà cô cố gieorắc vào đầu óc em những ý nghĩ để em khinh miệt vf ruồng rẫy mẹ Bằng tình yêuthương mẹ, bé Hồng đã rất hiểu , thông cảm với cảnh ngộ của mẹ nên em đã bênhvực mẹ Càng thương mẹ bao nhiêu, em càng ghê tởm, căm thù những cổ tục phongkiến đã đầy đoạ mẹ một ý nghĩ táo tợn như một cơn giông tố đang trào dâng trongem

Bé Hồng luôn khao khát được gặp mẹ Khao khát đó của Hồng chẳng khác nàokhao khát của người bộ hành trên sa mạc khao khát một dòng nước , và em sẽ gụcngã khi người ngồi trên chiếc xe kéo kia không phải là mẹ Em đã ung sướng vàhạnh phúc khi được ngôi trong lòng mẹ Khi mẹ gọi, em trèo lên xe, mừng ríu cảchân lại Em oà lên và cứ thế nức nở Đó là giọt nước mắt của sự tủi thân bàng hoang.Trong cái cảm giác sung sướng của đứa con ngôi cạnh mẹ, em đã cảm nhận được vẻđẹp của mẹ Em mê man, ngây ngất đắm say trong tình yêu thương của mẹ

2 Nhân vật mẹ bé Hồng:

Là phụ nữ gặp nhiều trái ngang, bất hạnh trong cuộc đời thời xuân sắc là mộtphụ nữ đẹpnhất phố hàng cau, bị ép duyên cho một người hơn gấp đôi tuổi mình Bàchôn vùi tuổi xuân trong cuộc hôn nhân ép buộc Chồng chết, với trái tim khao khátyêu thương, bà đã đi bước nữa thì bị cả xã hội lên án

Luôn sống tình nghĩa : Đến ngày giỗ đầu của chồng

Yêu thương con: Khi gặp con khi được ôm hình hài máu mủ đã làm cho ngươi

mẹ lại tươi đẹp

3 Hình ảnh bà cô

Có tâm địa xấu xa độc ác Bà là người đại diện là người phát ngôn cho những

hủ tục phong kiến Bà được đào tạo từ xã hội phong kiến nên suy nghị của bầmngnặng tính chất cổ hủ

4 Nghệ thuật đoạn trích

Những ngày thơ ấu là cuốn tiểu thuyết tự truyện thuộc thể hồi ký có sự kết hợphài hoà giữa sự kiện và bầy tỏ cảm xúc, là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệthuật của Nguyên Hồng tha thiết, giầu chất trữ tình và thấm đẫm cảm xúc

III Tổng kết : nêu nghệ thuật, nội dung văn bản

Đề 2:

Nguyên Hồng xứng đáng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em Bằng sự hiểu biết của em

về văn bản Trong lòng mẹ, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên

Hướng dẫn:

1 Giải thích:

Vì so Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em

Đề tài: Nhìn vào sự nghiệp sáng tác của Nguyên Hồng, người đọc dễ nhận thấyhai đề tài này đã xuyên suốt hầu hết các sáng tác của nhà văn.: Những ngày thơ ấu,Hai nhà nghề, Bỉ vỏ

Hoàn cảnh: Gia đình và bản thân đã ảnh hưởng sâu sắc đến sáng tác của nhàvăn Bản thân là một đứa trẻ mồ côi sống trong sự thiếu thốn cả về vật chất lẫn tinhthần lại còn bị gia đình và xã hội ghẻ lạnh

Nguyên Hồng được đánh giá là nhà văn của phụ nữ và trẻ em không phải vìông viết nhiều về nhân vật này Điều quan trọng ông viết về họ bằng tất cả tấm lòngtài năng và tâm huyết của nhà văn chân chính Mỗi trang viết của ông là sự đồng cảmmãnh liệt của người nghệ sỹ , dường như nghệ sỹ đã hoà nhập vào nhân vật màthương cảm mà xót xa đau đớn, hay sung sướng, hả hê

2 Nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ

a Nhà văn đã thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi bất hạnh của người phụ

nữ

Thấu hiểu nỗi khổ về vạt chất của người phụ nữ Sau khi chồng chết vì nợ nầncùng túng quá, mệ hồng phải bỏ đi tha hương cầu thực buôn bán ngược xuôi dể kiếmsống Sự vất vả, lam lũ đã khiến người phụ nữ xuân sắc một thời trở nên tiều tuỵđáng thương “Mẹ tôi ăn mặc rách rưới, gầy rạc đi ”

Thấu hiểu nỗi đau đớn về tinh thần của người phụ nữ : Hủ tục ép duyên đãkhiến mẹ Hồng phải chấp nhận cuộc hôn nhân không tình yêu với người đàn ông gấpđôi tuổi của mình Vì sự yên ấm của gia đình, người phụ nữ này phải sống âm thầmnhư một cái bóng bên người chồng nghiện ngập Những thành kiến xã hội và gia đìnhkhiến mẹ Hồng phải bỏ con đi tha hương cầu thực , sinh nở vụng trộm dấu diếm

b Nhà văn còn ngượi ca vẻ đẹp tâm hồn, đức tính cao quý của người phụ nữ:

Giàu tình yêu thương con Gặp lại con sau bao ngày xa cách, mẹ Hồng xúcđộng đến nghẹn ngào Trong tiếng khóc sụt sùi của người mẹ, người đọc như cảmnhận được nỗi xót xa ân hận cũng như niềm sung sướng vô hạn vì được gặp con.Bằng cử chỉ dịu dàng âu yếm xoa đầu, vuốt ve, gãi rôm mẹ bù đắp cho Hồng nhữngtình cảm thiếu vắng sau bao ngày xa cách

c Là người phụ nữ trọng nghĩa tình

Dẫu chẳng mặn mà với cha Hồng song vốn là người trọng đạo nghĩa mẹ Hồngvẫn trở về trong ngày dỗ để tưởng nhớ người chồng đã khuất

d Nhà văn còn bênh vực, bảo vệ người phụ nữ:

Bảo vệ quyền bình đẳng và tự do , cảm thông vời mẹ Hồng khi chưa đoạn tangchồng đã tìm hạnh phúc riêng

Tóm lại: Đúng như một nhà phê bình đã nhận xét “Cảm hứng chủ đạo bậc nhất trongsáng tạo nghệ thuật của tác giả Những ngày thơ ấu lại chính là niềm cảm thương vôhạn đối với người mẹ Những dòng viết về mẹ là những dòng tình cảmthiết tha củanhà văn Không phải ngẫu nhiên khi mở đầu tập hồi ký Những ngày thơ ấu, nhà vănlại viết lời đề từ ngắn gọn và kính cẩn: Kính tặng mẹ tôi” Có lẽ hình ảnh người mẹ

đã trở thành người mạch cảm xúc vô tận cho sáng tác của Nguyên Hồng để rồi ôngviết về học bằng tìh cảm thiêng liêng và thành kính nhất

2 Nguyên Hồng là nhà văn của trẻ thơ.

a Nhà văn thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc cho nỗi khổ, nội bất hạh của trẻ thơ.

***********************************************************************************************************************************************

16

Nhà văn thấu hiểu nỗi thống khổ cả vạt chất lẫn tinh thần : Cả thời thơ ấu củaHồngđược hưởng những dư vị ngọt ngào thì ít mà đau khổ thì không sao kể xiết : Mồcôi cha, thiếu bàn tay chăm sóc của mẹ, phải ăn nhờ ở đậu người thân Gia đình và xãhội đã không cho em được sống thực sự của trẻ thơ nghĩa là được ăn ngon, vàsóng trong tình yêu thương đùm bọc của cha mẹ, người thân Nhà văn còn thấu hiểu

cả những tâm sự đau đớn của chú bé khi bị bà cô xúc phạm

b Nhà văn trân trọng, ngợi ca phẩm chất cao quý của trẻ thơ:

Tình yêu thương mẹ sâu sắc mãnh liết Luôn nhớ nhung về mẹ Chỉ mới nghe

bà cô hỏi “Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mợ mày không”, lập tức,trong ký ức của Hồng trỗi dậy hình ảnh người mẹ

Hồng luôn tin tưởng khảng định tình cảm của mẹ dành cho mình Dẫu xa cách

mẹ cả về thời gian, không gian, dù bà cô có tinh ma độc địa đến đâu thì Hồng cũngquyết bảo vệ đến cùng tình cmr của mình dành cho mẹ Hồng luôn hiểu và cảmthông sâu sắc cho tình cảnh cũng như nỗi đaucủa mẹ Trong khi xã hội và người thânhùa nhau tìm cách trừng phạt mẹ thì bé Hồng với trái tim bao dung và nhân hậu yêuthương mẹ sâu nặng đã nhận thấy mẹ chỉ là nạn nhân đáng thương của những cổ tụcphong kiến kia Em đã khóc cho nỗi đau của người phụ ữ khát khao yêu thương màkhông được trọn vẹn Hồng căm thù những cổ tục đó: “Giá những cổ tuch kia là mộtvật như thôi”

Hồng luôn khao khát được gặp mẹ Nỗi niềm thương nhớ mẹ nung nấu tích tụqua bao tháng ngày đã khiến tình cảm của đứa con dành cho mẹ như một niềm tínngương thiêng liêng thành kính Trái tim của Hồng như đang rớm máu, rạn nứt vì nhớ

mẹ Vì thế thoáng thấy người mẹ ngồi trên xe, em đã nhận ra mẹ ,em vui mừng cấttiếng gọi mẹ mà bấy lâu em đã cất dấu ở trong lòng

c Sung sướng khi được sống trong lòng mẹ

Lòng vui sướng được toát lên từ những cử chivội vã bối rối từ giọt nước mắtgiận hờn, hạnh phúc tức tưởi, mãn nguyện

d Nhà thơ thấu hiẻu những khao khát muôn đời của trẻ thơ:

Khao khát được sống trong tình thương yêu che chở của mẹ, được sống tronglòng mẹ

b Căm ghét đến cao độ nhữn cổ tục

Cuộc đời nghiệt ngã, bất công đã tước đoạt của mẹ tất cả tuổi xuân, niềm vui,hạnh phúc Càng yêu thương mẹ bao nhiêu, thi nỗi căm thù xã hội càng sâu sắc quyếtliệt báy nhiêu: “Giá những cổ tục kia là một vật như mới thôi”

c Niềm khao khát được gặp mẹ lên tới cực điểm

Những ngày tháng xa mẹ, Hồng phải sống trong đau khổthiếu thốn cả vật chất,tinh thần Có những đêm Noen em đi lang thang trên phố trong sự cô đơ và đau khổ

vì nhớ thương mẹ Có những ngày chờ mẹ bên bến tầu, để rồi trở về trong nỗi buồnbực Nên nỗi khao khát được gặp mẹ trong lòng em lên tới cực điểm

d Niềm vui sướng, hạnh phúc lên tới cực điểm khi được ở trong lòng mẹ.

Niềm sung sướng lên tới cức điểmkhi bên tai Hồng câu nói của bà cô đã chìm

đi, chỉ còn cảm giác ấm áp, hạnh phúc của đứa con khi sống trong lòng mẹ

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn tôi trích “Tức nước vỡ bờ”

- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm “Tắt đèn”

- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện và xâydựng nhân vật

***********************************************************************************************************************************************

18

Thầy: Nghiên cứu soạn bài.

Trò: Học bài cũ soạn bài

C Tổ chức hoạt động dạy và học :

1 ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ : không kiểm tra

3 Bài mới:

? Giới thiệu về tác giả

Ngô Tất Tố (thời đại,

thân thế, sự nghiệp,

phong cách sáng tác, các

tác phẩm chính)

? Trình bày những hiểu

biết của em về văn bản

? Đoạn văn có mấy tuyến

nhân vật? cách xây dưng

I Giới thiêu tác giả- văn bản(12ph)

1 Tác giả

- Ngô Tất Tố (1893 – 1954) làng Lộc Hà, tổng Hội Phụ,

phủ Từ Sơn, Bắc Ninh (nay là thôn Lộc Hà, xã Mai Lâm,huyện Đông Anh, Hà Nội) là một nhà văn, nhà báo, nhàNho học và nghiên cứu có ảnh hưởng ở Việt Nam giai đoạn trước 1954

- Sự nghiệp: - Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực, được

coi là một tay ngôn luận xuất sắc trong đám nhà nho, cómặt nhiều trên nhiều tờ báo, là cây bút phóng sự là nhàvăn của nông dân

- Phong cách: Chủ nghĩa hiện thực về người nông dân+ Nhà văn giao thời: giữa nền văn hóa mới và cũ

- Giải thưởng Hồ Chí Minh (đợt 1)

2 Văn bản

- Tắt đèn là tác phẩm văn học tiêu biểu nhất của nhà văn

- Thể loại: tiểu thuyết, in trên báo Việt nữ năm 1937 Đây

là một tác phẩm văn học hiện thực phê phán với nội dungnói về cuộc sống khốn khổ của tầng lớp nông dânViệt Nam đầu thế kỉ 20 dưới ách đô hộ của thực dân Pháp

- Đoạn trích thuộc chương XVIII của tác phẩm

- Có 2 tuyến nhân vật Loại nv thấp cổ bé họng (gia đìnhchi Dậu và bà lão hàng xóm) và loại nhân vật đại diện

các tuyến nhân vật trên

có ý nghĩa nghệ thuỵât

gì

? Xác định bố cục của

đoạn văn , có người cho

rằng đây là một đoạn văn

* Bố cục:

- 2 phần+ P1: Tình cảnh chi dậu trước khi bọn cai lệ xông vào + P2: Sự tàn ác của bọn đầu trâu mặt ngựa và sức mạnhphản kháng của chị dậu - Đoạn giàu kich tính nhất mâuthuẫn giữa những người nông dân và giai cấp thống trịđược đẩy đến đỉnh cao đến mức “vỡ bờ”

- Tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ: Vì thiếu tiền siêu của người em đã chết, anh dậu bị bọn tay sai đánh trói , lôi ra đình cùm kẹp , đến gần như chết mới tam trả về nhà bà hàng xóm thương tình , mang cho chị dậu bát gạonấu cháo anh dậu vừa tỉnh lại , chưa kịp ăn cháo thì người nhà cai lệ và lí trưởng đã xộc đến định trói anh dậuđiệu ra đình van xin ko được , chị dậu liều mạng chống trả và quật ngã hai tên tay sai

III Tìm hiểu văn bản (20ph)

1.Tình huống truyện

- Mở đầu đoạn trích là không khí ngột ngạt, căng thẳngcủa một làng quê vào đợt thu thuế xã hội đương thời cómột thứ thuế rất rã man - đó là thuế thân – một thứ thuếđánh vào dân đinh Gia đình chi Dậu là nạn nhân của thứthuế này

- Giữa vụ sưu thuế căng thẳng Bọn tay sai hung hăngvào nhà những người chưa nộp thuế để đánh trói

- Gia đình nghèo chưa Chị Dậu phải bán cả con, cả chó,

cả gánh khoai mới đủ suất sưu cho anh Dậu để cứuchống đang ốm yếu, bị đánh đập từ đình về

- Anh Dậu ốm rề rề tưởng chết hôm qua vẫn có thể bịtrói, hành hạ vì chưa có tiền nộp cho người em chống đãchết từ năm ngoái

- Bà cụ hàng xóm mang cho ít gạo để nấu cháo…

- Đúng lúc đó thì cai lệ và người nhà lí trưởng tiến vàovới những roi song tay và dây thừng-> sự bất nhân tàn

***********************************************************************************************************************************************

20

mạng của anh Dậu phụ

thuộc vào cả sự đối phó

của chị Chị Dậu đã tìm

mọi cách để đối phó để

bảo vệ chồng ntn Quá

trình đối phó của chị với

hai tên tay sai ra sao

?Giải thích từ cai lệ? ?

Hắn xuất hiện ở đây với

vai trò gì ?

? Tên cai lệ hiện lên qua

chi tiết nào?

( lời nói cử chỉ, hành

động của y đối với chị

Dậu)

? Hãy phân tích ngôn ngữ

của tên cai lệ qua chi tiết

trên?

nhẫn của bon phong kiến->

-> Tình thế gia đình chị Dậu thật thê thảm , đáng thương,nguy cấp

- Thế tức nước đầu tiên được dồn tụ

* NT: - Tương phản

- Hình ảnh tần tảo dịu hiền của chị Dậu tình cảm giađình , làng xóm ân cần ấm áp mâu thuẫn với không khícăng thẳng chị Dậu của tiếng trống , tiếng tù và thúc thuế

- Cai lệ: là một DT riêng Viên cai chỉ huy một tốp lính

lệ tay sai đắc lực của quan phủ giúp bọn lí dịch tróc lãnhững người nghèo, chưa nộp thuế Với người dân hắnnhư một hung thần ác sát tha hồ đánh trói bắt bớ tác oai,tác quái, làm mưa, làm gió -> NGhề nghiệp tay sai

+ Chuyên môn : đánh trói, đàn áp người một cáchchuyên nghiệp

+ Cử chỉ , hành động: Sầm sập tiến vào trợn ngược haimắt đùng đùng giật phắt cả thừng bịch luôn sấnđến trói tát đánh bốp

+ Ngôn ngữ: quát, thét, chửi mắng, hầm hè (Thằngkia ông nộp tiền sưu mau Mày định nói )

- Ngôn ngữ không phải là ngôn ngữ của của con người

mà quát, thét, hầm hè giống tiếng sủa rít của thú giữ thôbạo ra tay đáng trói người thiếu thuế, nhằm anh Dậu màkhông hề bận tâm việc anh Dậu ốm nặng, bỏ ngoài tai lờivan xin trình bày phép tắt của chị Dậu Trả lại hắn áp lại

? Tại sao một tên tay sai

mạt hạng lại có quyền

đánh, trói người vô tội vạ

như vậy

? Em hãy phân tích diến

biến tâm lí của nhân vật

chị Dậu trong đoạn trích

( Thái độ cách xưng hô

? Việc hai tên tay sai

thảm bại trước chị Dậu

=> Tên cai lệ đã được khắc hoạ sống động nổi bật là tínhcách dã thú là hiện thân sinh động của trật tự thực dânnửa phong kiến đương thời

3 Tinh thần phản kháng của Chị Dậu

- Lúc đầu + Một mực van xin bằng giọng run run cháu xin haiông làm phúc xin khất

+ chị Dậu vần thiết tha : “khốn nạn trống lại !”

+ Xám mặt van-> Chị Dậu thiết tha van xin với hi vọng những kẻ nhadịch sẽ thương tình Đó là tư thế của kẻ dưới

- TRước sự đểu giả và tàn bạo của của cai lệ chị ”liềumạng cự lại”

+Biết không thể van xin được nữa, chị Dậu chuyển sangđấu lí : ”chồng tôi ông không được phép ” - Cách xưng

hô tôi - ông-> cho thấy chị không còn là kẻ dưới màngang hàng

- Đỉnh cao của tinh thần phản kháng là màn đấu lực : + Nghiên hai hàm răng mày trói bà cho mày xem.+ Rồi chị túm lấy cổ hắn ra thềm

- “Mày – Bà” thể hiện sự căn giận khinh bỉ cao độ.chịDậu đã ở vào tư thế khác, tư thế của kẻ bề trên Khẳngđịnh tư thế sẵn sàng đè bẹp đối phương

- Chị Dậu quật lại hai tên tay sai để làm nổi bật sức mạnhghê gớm tư thế ngang tàng của chị Với động tác chị đãbiến chúng thành kẻ thảm bại tơi tả

- Sức mạnh của lòng căm hờn, lòng yêu thương hànhđộng quyết liệt, dữ dội, sức mạnh bất ngờ của chị xuấtphát từ động cơ bảo vệ anh Dậu

- Hành động chiến thắng là tất yếu phù hợp với tính cáchmạnh mẽ, phù hợp với hoàn cảnh ngặt ngèo khẩn

thiết(con giun xéo lắm cũng quàn)

*Chị dậu vẫn chưa nguôi chịu được

***********************************************************************************************************************************************

22

? Quật ngã bọn tay sai:

“chị Dậu vẫn chưa nguôi

giận… chịu được ” câu

nói của chị Dậu có ý

nghĩa gì

? Chi tiết tên cai lệ bị chị

Dậu ấn dúi ra cửa ngã

văn chư hoàn toàn nhận

thức được chân lí Nhưng

Cho nên dù chư chỉ ra

con đường đấu tranh cách

mạng tất yếu của quần

chúng nhưng “nhà văn đã

xui người nông dân nổi

loạn” (Nguyễn Tuân)

- Nói lên chân lí sâu xa của đời sống : tức nước thì vỡ bờ,

có áp bức thì có đấu tranh, con đường sống duy nhất củaquần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranhchống áp bức để tự giải phóng mình

- Thảm bại nhanh chóng bất ngờ-> lí thú dẫn dắt đến cho

ta sự hả hê khoan khoái chứng tỏ bản chất tàn ác đểucáng phũ phàng chỉ quen bắt nạt đe doạ áp bức nhữngngười nhút nhát cam chịu còn thực lực thì yếu ớt

- NT: tăng tiến, Kết hợp các chi tiết điển hình Tự sự kếthợp với miêu tả và biểu cảm thể hiện rõ sự đương đầumãnh liệt của chị dậu: Từ nhũn nhạn, thiết tha van xinđến cứng cỏi thách thức, quyết liệt, thương phản tínhcách chị dậu với bon cai lệ và người nhà lí trưởng

=> Tạo được nhân vật chị Dậu giống thật, chân thật, sinhđộng, có sức truyền cảm

-> Hợp lý-> Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu vị tha, nhẫn nhục, giàu

? Sư thay đổi của chị Dậu

có được miêu tả chân

thực hợp lí không?

? Qua đó Nhận xét tính

cách của chị Dậu

? Nhân vật chị Dậu trong

cuộc đương đầu với thế

lực áp bức gợi cho em

những cảm xúc gì

? Nhân vật chị Dậu tiêu

biểu cho lớp người nào

tới, chị sẽ là người đi

hàng đầu trong công

cuộc đấu tranh chính

với ý nghĩa ấy mà

Nguyễn Tuân viết : “tôi

- Với hình tượng chị Dậu

lần đầu tiên trong văn

- Kết hợp các chi tiết điển

lòng yêu thương Tiềm tàng tinh thần phản kháng áp bức

- Sự cảm phục và lòng kính yêu sâu sắc chị là nhân vậtđiển hình cho người phụ nữ VN trong XH TD nửa PK

- Tiêu biểu cho người phụ nữ trong XH cũ là người dịudàng, đảm đang hết lòng thương yêu chồng con nhưngcũng kiên cường đứng dậy đấu tranh

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Tạo tình huống truyện có kịch tính Tức nướ vỡ bờ

- Khắc hoạ nhân vật rõ nét

- Ngòi bút kể, miêu tả nhân vật chân thực sinh động

- Ngộ ngữ kể truyện, miêu tả , đối thoại của nhân vật rấtdặc sắc

2 Nội dung

***********************************************************************************************************************************************

24

đối với phẩm chất của

người nông dân trong

XH cũ

? Ý nghĩa của văn bản

- Lên án giai cấp thống trị áp bức vô nhân đạo

+ Một XH đầy rẫy bất công tàn ác+Một Xh có thể gieo hoạ xuống đầu người dân lươngthiên bất cứ lúc nào

+ Một XH tồn tại trên cơ sở của các lí lẽ và hành độngbạo ngược

( Vạch trần bộ mặt tàn ác, bất nhân của XH TD PKđương thời.)

- Sự thấu hiểu, thông cảm sâu sắc của tác giả với tìnhcảnh cơ cực, bế tắc của người nông dân

IV Bài tập (GV hướng dẫn hs viết bài )

1.Tác giả chọn thời điểm nào để cai lệ và người nhà lí trưởng xuất hiện? Ý nghĩa củaviệc lựa chọn này ?

Gợi ý: Dựa vào phần 1 Tình thế gia đình chị Dậu

2 Tác giả đã tập trung tô đậm những chi tiết nào khi miêu tả cai lệ ? Tại sao nói cai lệxuất hiện như một công cụ của một xã hội bất nhân

Gợi ý: Phần 2 Nhân vật cai lệ và nội dung

3.Hãy nêu chi tiết có ý nghĩa quyết định đối với tình huống tức nước vỡ bờ

4.Cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của chị Dậu

Gợi ý: - Giàu tình yêu thương

có áp bức có đấu tranh mà còn toát lên cái chân lí con đường sống của quần chúng bị

áp bức chỉ còn là con đường đấu tranh để tự giải phóng không còn con đường nào khác

- Có áp bức, có đấu tranh Tp kết thúc bế tắt nhưng nhà văn mặc dù chưa nhận ra con đường đấu tranh tất yếu nhưng đã cảm nhận được xu thế “tức nước vỡ bờ” Dự báo cơn bão táp của quần chúng nhân dân sẽ nổi dậy

6 Cái đoạn chị Dậu đánh tên cai lệ thật khéo

Cái đoạn chị Dậu đánh tên cai lệ thật khéo Giá cứ vì quá yêu nhân vật của mình mà tác giả để cho chị Dậu đánh phá đầu tiên tên cai lệ chẳng hạn thì câu truyện sẽ giảm bớt đi sức thuyết phục rất nhiều Đằng này chị Dậu dã cố gắng nhịn hết mức , chỉ đến khi chị không thể can tâm nhìn chồng đang ốm đau mà vẫn bị tên cai lệ nhẫn tâm hành hạ thì mới vùng lên chị đã chiến đấu và chiến thắng bằng sức mạnh của lòng căm thù sâu sắc

Miêu tả chân thực và khách quan cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ như vậy, tác giả đã khẳng định đúng qui luật “tức nước vỡ bờ “ đó là cái tài của ngòi bút NTT.nhưng cái gốc của cái tài ấy lại là cái tâm ngời sáng của ông khi ông đặc biệt nâng niutrân trọng những suy nghĩ và hành động của người nông dân tuy nghèo nhưng không hèn , có thể bị cường quyền ức hiếp nhưng không bao giờ chịu khuất phục

- Củng cố kiến thức trong văn bản

- Qua đó hướng dẫn học sinh làm một số bài tập

B Chuẩn bị.

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài

Trò: Học bài cũ, soạn bài

Câu hỏi: Qua nhân vật chị Dậu em hiểu gì về số phận của người nông dân

trước CM tháng 8 Bản chất của chế độ thực dân nửa PK VN?

Đáp án: Cuộc sống của người nông dân vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều

mình cự lại Đoạn trích cho ta thấy vẻ đẹp tâm hồn và có sức sống tiềm tàng mạnh

mẽ Đồng thời tg NTT vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của XH thực dân nửa PK

chuyện, Hiệu quả

nghệ thuật của việc

-Chuyên viết về những người nông dân nghèo đói bị vùidập và những người trí thức tiểu tư sản sống mòn mỏi, bếtắc trong xh cũ

-Truyện của ông thấm được một tinh thần nhân đạo sâu xa

.2 Văn bản

- Lão Hạc là một tác phẩm tiêu biểu của nhà văn nam caođược đăng báo lần đầu năm 1943

- Thể loại: truyện ngắn

3.- Truyện có nhiều nhân vật : Lão Hạc, ông giáo, cậu

vàng, Binh Tư và người con trai thấp thoáng sau lời kể củaLão Hạc

- Ông giáo đóng vai người kể truyện

- Hiệu quả NT;

+ Là người gần gũi, chứng kiến toàn bộ cảnh đời của LãoHạc nên câu truyện do “tôi” thuật lại mang tính khách quanchân thực

- Việc trần thuật từ ngôi thứ nhất khiến cho mạch kể linhhoạt, có thể kết hợp nhiều thủ pháp khác nhau : kết hợpgiữa tả và kể , giữa sự khách quan của kể và màu sắc trữtình của dòng hồi tưởng

- Với việc lựa chọn ngôi kể như trên, nhà văn có thể dụngnhiều loại giọng điệu khác nhau khiến cho câu chuyện diễn

ra tự nhiên sâu sắc

4- Bố cục : chia theo nhân vật (lão Hạc và ông giáo) 5- Tóm tắt văn bản : - Tình cảnh của lão Hạc : nhà nghèo ,

ăn nấy và từ chối những gì ông giáo giúp Một hôm lão xinBinh tư bả chó là để giết con chó hay đến vườn làm thịt rủBinh tư cùng uống rượu Ông giáo rất buồn khi nghe Binh

Tư kể chuyện ấy Nhưng rồi ông lão bỗng nhiên chết, cáichết thật dữ dội Cả làng không hiểu vì sao chỉ có Binh Tư

và ông giáo hiểu

II Tìm hiểu văn bản

1 Nhân vật lão Hạc aTình cảm của lão Hạc đối với con chó

- Hoàn cảnh : Vợ chết, con ở xa, lão dồn tình cảm cho conchó, yêu mến con chó :

+ Gọi:- con chó là cậu vàng như một đứa trẻ

- Chăm sóc cậu vàng chu đáo: trong bát như một nhà giàu

- Trò truyện với cậu vàng , mắng yêu cậu , cậu vàng làmcho Lão Hạc bớt cô đơn

Vì :

- Con chó là kỉ niệm cuối cùng của người con trai

- Người bạn sớm tối thân thiết lào nuôi làm bạn

* Tâm trạng của Lão Hạc sau khi bán chó

- Lão Hạc lâm vào cảnh khốn cùng nên lão phải bán “ cậu

vàng”.

-LH phải bán cậu vàng vì lão không còn sự lựa chọn nàokhác Việc bán cậu vàng lão nói nhiều lần với ông giáo

chứng tỏ Lão đã phải suy nghĩ, đắn đo nhiều lắm vì “cậu

vàng” là người bạn Thân thiết và là kỉ vật của người contrai

- Tự trách Đau đớn ân hận xót xa thương tiếc: Nó có

biết gì đâu Thế mà lão xử với tôi như thế này ?

- Lão kết tội đánh lừa một con chó: Cố làm ra vui vẻ ,

cười như mếu, mắt ầng ậng nước, mặt đột nhiên co rúmlại ,vết nhăn xô lại, ép cho nước mắt chảy ra, miệng mếumáo , hu hu khóc Thì ra tôi già đánh lừa một con chó

=> Trong cuộc đời đầy đen bạc, người ta có thể lừa lọc

***********************************************************************************************************************************************

28

- Đượm màu triết lí

dân gian dung dị của

người nông dân

nghèo khổ thất học

nhưng trải nghiệm

về số phận con

người bản thân

? -Qua PT diễn biến

tâm trạng của lão

nhau vì tiền, vì tình, vì các ham muốn khác nhưng lão Hạc

lại ăn năn vì đã lừa một con chó Điều này cho thấy sự ngay thẳng và cao đẹp trong nhân cách của lão hạc

* Lão phân trần: Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hoá kiếp

cho nó để nó làm kiếp người, may ra có sướng hơn 1 chút -Kiếp người cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thậtsướng?

->Lời nói chua chát ngậm ngùi.Thể hiện nỗi buồn và sự bấtlực trc hiện tại và tương lai mù mịt, vô vọng

=> Một người nông dân nghèo khổ mà nhân hậu, tình nghĩa, trung thực và giàu lòng vị tha

2 Nỗi khốn khổ của Lão Hạc (Cái chết của lão hạc)

a Nguyên nhân:

- Tình cảnh nghèo khổ, nghèo đến mức không đủ tiền cưới

vợ cho con khiến con phẫn chí bỏ nhà ra đi kiếm ăn

- Đói rách, túng quẫn: Thu vén được chút tiền hoa lợi định

để dành cho con Ai ngờ, vì một trận ốm, số tiền dành dụm chắt chiu đã hết sạch

- Vắng con, lão có cậu vàng làm bạn Nhưng cậu vàng làm cậu tốn kém quá Không còn cách nào khác lão phải bán

? Nỗi khổ của lão

món tiền gửi ông

giáo có ý nghĩa như

thế nào đối với Lão

- Quyết định cuối cùng là tự tử.-> Tình cảnh đói khổ túng quẫn đẩy Lão đến cái chết như hành động tự giải thoát về

số phận cơ cực thê thảm của người nông dân nghèo trước

CM tháng 8

-NT: Nỗi khốn cùng của lão Hạc được miêu tả theo chiều

tăng tiến Trình tự miêu tả này cho thấy nét đẹp trong nhân cách sẵn sàng chấp nhận chết vì con của lão Hạc

- Lão Hạc chết thật bất ngờ sự bất ngờ này làm cho câu chuyện thêm căng thẳng, thêm xúc động mâu thuẫn bế tắc được đẩy lên đỉnh điểm, kết thúc một cách bi đát và tất yếu Lão chết vì quá đói khổ, vì quá thương con

b Trước khi chết lão Hạc lại đến nhờ cậy ông giáo

+ Hai việc: - Giữ hộ ba sào vườn , viết văn tự Khi nàocon về nhượng lại

- Gửi hăm nhăm đồng bạc 5 đồng bán chó = 30 đồng Nếu

có chết thì đem ra lo

->ý nghĩa+ Mảnh vườn là tài sản duy nhất lão Hạc có thể dành dụm cho con trai Mảnh vườn gắn với danh dự, bổn phận làm cha

+ Món tiền ba mươi đồng bạc do cả đời dành dụm được dùng phòng khi lão chết có tiền ma chay Món tiền ấy mang

ý nghĩa danh dự của kẻ làm người

=> Lão Hạc biết coi trọng bổn phận làm cha, có nhân cách cao quý, giàu lòng tự trọng không để người đời thương hại hoặc xem thường Số phận nghèo khổ và cô độc trong sự trong sạch ( Có ý thức cao về lẽ sống (chết trong còn hơn sống đục ) Trọng danh dự làm người hơn cả sự sống)

C Cái chết của lão Hạc

- Phải vật vã đến hai giờ đồng hồ mới chết-Lão Hạc đang vật vã ở trên giường, đầu tóc rũ rượi Khắpngười chốc chốc lại giật mạnh một cái nảy lên Hoàn toàn

có thể miêu tả cái chết của một con chó , con người ấy sống

đã khổ , chết đến vẫn khổ Khi sống, làm bạn với chó và khi

chết lại chết theo cái chết của một con chó, cái chết của lão thật dữ dội, thê thảm bở nó bắt người ta phải đối diện

trước một thực tại đầy cay đắng của kiếp người

***********************************************************************************************************************************************

30

? Tại sao Lão Hạc

lại chọn cái chết ăn

cảm nào của ông

giáo dành cho lão

Hạc

? Nhận xét về cách

xưng hô

? Tình cảm nào của

ông giáo dành cho

* Tại sao lão Hạc lại chon cái chết bằng cách ăn bản chó

- Thực ra, nhà văn có thể cho lão Hạc chết một cách êm dịuhơn, thi vị hơn nhưng nếu chọn cách kết thúc như thế, ấntượng sẽ không sâu và số phận nhân vật không được đẩyđến tận cùng Lão Hạc chết bằng bả chó mang ý nghĩa của

sự lựa chon: tự trừng phạt Hơn nữa cái chết như thế gâybất ngờ cho chính “tôi”, sau khi tìm hiểu cái chết một cáchthấu đáo, không chỉ hiểu hơn vẻ đẹp của nhân cách lão Hạc

mà còn có những suy nghĩ về thế thái nhân tình, hơn nữa đó

là cái chết khiến người đọc xót xa trước thân phận của conngười , kính trọng những nhân cách cao đẹp như Lão Hạc-> Lão Hạc là người giàu lòng tự trọng có ý thức cao về lẽsốngvà rất trọng danh dự làm người

* Cái chết của Lão Hạc có ý nghĩa rất sâu sắc: nó góp

phần tố cáo XH TD nửa phong kiến tàn ác, đẩy người nông dân nghèo đến đường cùng không có lối thoát buộc họ phải tìm đến cái chết

- Số phận và tính cách của người nông dân nghèo trong xh trước CMT8 nghèo khổ, bế tắc cùng đường nhưng lại giàu tình yêu thương và lòng tự trọng

* Nhìn từ một phía ( một số người hàng xóm của lão Hạc ) thì giải quyết vấn đề như thế là gàn dở , là dại Có

tiền mà chịu khổ Tự lão làm lão khổ đấy chứ Nhận xét của vợ ông giáo chính là đại diện cho ý kiến một số người nghèo khổ sống chung quanh lão Hạc

- Có thể lão Hạc làm như thế là đúng Lão hiểu tình cảnhcủa mình lúc này, lão sợ tiếp tục sống sẽ ăn vào số tiền bamươi đồng của con trai mà lão dành dụm được Cái chếtcủa lão xuất phát từ lòng thương con âm thầm sâu sắc vàlòng tự trọng đáng kính của lão

2 Nhân vật ông giáo (nhân vật “tôi”)

- Cảm xúc: tôi muôn ôm choàng lấy lão mà òa khóc lên Tình xót thương, đồng cảm, sẻ chia -> Cuộc sống khốn khó nhưng tình người vẫn trong sáng, ấm áp

- Xưng hô kính trọng : cụ – tôi, ông con

- HĐ, cử chỉ: tôi an ủi lão, tôi nắm lấy cái vai gầy gầy củalão, tôi bật cười bảo lão, tôi giấu giếm vợ tôi , thỉnh thoảnggiúp ngấm ngầm Lão Hạc

- => Tình cảm chân thật của những người nghèo khổ là

lão Hạc biểu hiện

trong lời mời ăn

khoai, uống nước

? Khi nghe Binh Tư

cho biết lão Hạc xin

không cuộc đời

nhưng lại đáng buồn

- Với triết lí trữ tình này , NC khẳng định một thái độ sống,một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo cần phải quansát suy nghĩ đầy đủ về những con người sống quanh mình,cần phải nhìn họ bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt củatình thương vấn đề “đôi mắt” này trở thành một chủ đề sâusắc , nhất quán ở sáng tác của NC ông cho rằng con ngườichỉ xứng đáng với danh nghĩa khi con người biết đồng cảmvới mọi người xung quanh , khi biết nhìn ra , trân trọng vànâng niu những điều đáng thương, đáng quý ở họ

- NC nêu nên một phương pháp đúng dắn , sâu sắc khi đánhgiá con người ta cần biết đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của

họ thì mới thể hiểu đúng và cảm thông đúng-> Là người hiểu đời, hiểu người, có lòng vị tha cao cả

* -'' tôi '' cảm thấy cuộc đời quả thật đáng buồn , nhưng khi chứng kiến cái chết đau đớn của lão Hạc '' tôi '' lại nghĩ '' không cuộc đời nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác'' Cuộc đời thật đáng buồn, vì đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện như lão hạc thành kẻtrộm cắp như binh tư Đáng buồn vì đáng để người ta thất vọng

=>

- Cái nghĩa khác của cuộc đời đáng buồn đó là một con người lương thiện như

Lão Hạc đành phải chết chỉ vì không còn tìm đâu ra miếng

ăn tối thiểu hằng ngày

- Cuộc đời chưa hẳnđã đáng buồn, vì không gì có thể hủy hoại được nhân phẩm người lương thiên như lão Hạc, để ta

có quyền hy vọng tin tưởng ở con người -> Trọng nhân cách Không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người

***********************************************************************************************************************************************

32

? Tại sao trong phần

kết thúc tác phẩm,

ông giáo lại hứa với

vong hồn của lão

Hạc: “lão hãy yên

cho hắn”

? Lão Hạc bán chó

con ông giáo bán

sách Điều này gây

cho em suy nghĩ gì

? Qua cuộc trò

chuyện giữa lão Hạc

và ông giáo , lời suy

nghĩ của ông giáo ,

em thấy ông giáo là

- Vì ông giáo thấu hiểu được tấm lòng của người cha nhân

từ, đến lúc chết vẫn luôn nhớ, yêu thương và lo cho con Qua đó mà vẻ đẹp trong tâm hồn của lão Hạc một lần nữa được khắc họa thật rõ nét

- Bi kịch của lão Hạc không phải là cá biệt Phải đành lòng

từ biệt những gì là đẹp đẽ và yêu thương chính là bi kịch của kiếp người nói chung Nó khiến ông giáo phải tự ngẫm một cách cay đắng : « ta có quyền giữa cho ta một tí gì đâu ? » Truyện của Nam Cao vì thế không phải là truyện

về người nông dân hay trí thức Đó là truyện về cõi người,

về những nông nỗi ở đời mà một khi đã làm người thì phải gánh chịu Đề tài có thể nhỏ hẹp nhưng chủ đề thì rộng lớn hơn rất nhiều Đấy cũng là một đặc điểm trong phong cách nghệ thuật của Nam Cao

->Ông giáo là trí thức nghèo sống ở nông thôn , giàu lòng yêu thương , biết cảm thông chia sẻ với nỗi đau của người khác

- Giọng đau đớn, xót xa

III.Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Truyện được kể theo ngội thứ nhất Người kể là nhân vậthiểu, chứng kiến toàn bộ câu truyện và thông cảm với lãoHạc

- Kết hợp các phương thức biểu đạt tự sự, trữ tình , lập luận,thể hiện được chiều sâu tâm lí nhân vật với diễn biến tâmtrạng phức tạp , sinh động

- Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, tạo được lối kể khách quan,xây dựng được hình tựng nhân vật có cá tính cá thể hoá cao

2 Nội dung

- Tác phẩm phản ánh hiện thực số phận người nông dân

? Qua truyện Lão

+ Không lối thoát, phải chọn cái chết để bảo toàn tài sảncho con và không phiền hà bà con làng xóm

- Lão Hạc thể hiện tấm lòng của nhà văn trước số phậnđấng thương của một con người:

+ cảm thông với tấm lòng của người cha rất mực thươngyêu con , muốn vun đắp, dành dụm tất cả những gì có thể

có để con có cuộc sống hạnh phúc ;+ Trân trọng, ca ngợi vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dântrong cảnh khốn cùng vẫn giàu lòng tự trọng , khí khái

- ý nghĩa: Văn bản thể hiện phẩm giá của người nông dânkhông bị hoen ố cho dù phải sống trong cảnh khốn cùng

IV Bài tập về nhà

1 Trình những nét khái quát về tác giả, văn bản

2 Tóm tắt và trình bày nội dung nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản

3 Tâm trạng của Lão Hạc sau khi bán chó

- Tình cảm của lão Hạc với con chó

- Nguyên nhân bán chó

- Tâm trạng bán chó

4 Cái chết của lão Hạc

- Nguyên nhân cái chết của lão Hạc

- Lão Hạc chuẩn bị cho cái chết

- Cái chết của lão Hạc

- Vì sao lại chọn cái chết ăn bả chó

5 Em hiểu thêm được điều gì về nhân vật ông giáo từ ý nghĩ: “ Chao ôi! giờ tathương”?

6 Khi nghe Binh Tư cho biết lão Hạc xin bả chó n/v '' tôi '' cảm thấy cuộc đờiquả thật đáng buồn , nhưng khi chứng kiến cái chết đau đớn của lão Hạc '' tôi

***********************************************************************************************************************************************

34

- Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

2 Kiểm tra bài cũ: (5ph)

- Tìm những từ bộc lộ tâm trạng, cảm giác của nhân vật "tôi" trong văn bản “tôi đihọc” – Thanh Tịnh

Tâm trạng cảm giác

tưng bừng rôn rã xa lạ lo sợ bỡ ngỡ

? Nhìn vào sơ đồ em thấy từ nào có nghĩa rộng hơn , từ nào nghĩa hẹp hơn

- Nghĩa rộng: tâm trạng, cảm giác

- Nghĩa hẹp : tưng bừnh, rộn rã, xa lạ, lo sợ, bỡ ngỡ

- -> Đây chính là cấp khái quát của nghĩa từ ngữ - bài hôm nay chúng tatìm hiểu

3 Bài mới:

a ĐVĐ: Kết hợp trong phần kiểm tra bài cũ

b Giảng bài mới:

Hoạt động của thầy

+ Thú: ĐV có xương sốngbậc cao có lông mao, tuyến

vú, nuôi con bằng sữa

+ Chim : ĐV có xươngsống, đầu có mỏ, thân cólông vũ, có cánh để bay đẻtrứng

+ Cá: ĐV có xương sốngsống dưới nước, thở bằngmang, bơi bằng vây

- Nghĩa của từ là phần chỉ

sự vật, người, hoạt động,tính chất, trạng thái… mà từgọi tên và những hiểu biết

về chúng mà từ vừa diếnđạt từ còn có nghĩa biểucảm, đó là những tình cảm,thái độ … mà từ gợi ra

- Phạm vi nghĩa của từ ĐVrộng hơn, khái quát hơnnghiã của từ chim, thú ,cá

Như vậy , từ động vật đượccoi là từ có nghĩa rộng sovới các từ thu, chim , cá

- Phạm vi nghĩa của các từthú, chim, cá được bao hàmtrong phạm vi nghĩa của từđộng vật như vậy, các từthú, chim, cá được coi là từ

có nghĩa hẹp hơn so với từđộng vật

+ Tương tự Các từ voi, hươu là từ có

- Nghĩa của một từ có thểrộng hơn (khái quát hơn)hoặc hẹp hơn (ít khái quáthơn) nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi là cónghĩa rộng khi phạm vinghĩa của từ ngữ đã baohàm phạm vi nghĩa của một

số từ ngữ khác

- Một từ được coi là cónghĩa hẹp khi phạm vi nghĩacủa từ ngữ đã được bao hàmtrong phạm vi nghĩa củamột từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩa rộngđối với những từ ngữ này,đồng thời có thể có nghĩahẹp đối với một từ ngữ khác

a - con người :+ giới tính: đàn ông, đàn bà,nam, nữ

+ tuổi tác: nhi đồng, thiếuniên, thanh niên, cụ già

- Nghĩa của một từ cóthể rộng hơn (kháiquát hơn) hoặc hẹphơn (ít khái quát hơn)nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ được coi

là có nghĩa rộng khiphạm vi nghĩa của từngữ đã bao hàm phạm

vi nghĩa của một số từngữ khác

- Một từ được coi là cónghĩa hẹp khi phạm vinghĩa của từ ngữ đãđược bao hàm trongphạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác

- Một từ ngữ có nghĩarộng đối với những từngữ này, đồng thời cóthể có nghĩa hẹp đốivới một từ ngữ khác

1 Ghi nhớ: sgk

***********************************************************************************************************************************************

38

- Gọi Hs lấy Vd

BT : xác định cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ trong

mỗi nhóm từ ngữ sau đây :

a con người, giới tính,

khái quát của nghĩa từ ngữ

trong mỗi nhóm sau đây?

Tìm từ ngữ có nghĩa rộng

so với nghĩa của các từ ở

mỗi nhóm sau đây?

Tìm từ ngữ có nghĩa được

bao hàm trong phạm vi

nghĩa của mỗi từ ngữ sau:

Em hãy chỉ ra những từ ngữ

không thuộc phạm vi nghĩa

của mỗi nhóm từ sau đây?

quần dài

Bài tập 2:

a, Từ ngữ nghĩa rộng: Chấtđốt

- Hoa quả: Na, chuối,nhãn

II, Luyện tập (11’)

4 Củng cố (2ph):

- Yêu cầu hs nhắc lại kiến thức bài học

5 Hướng dẫn HS học bài và làm bài tập ở nhà.(02 phút)

- Học thuộc nội dung bài học