Tài liệu gồm 33 đề nghị luận xã hội, có phần đáp án cụ thể. Các đề nghị luận xã hội chủ yếu xoay quanh các hiện tượng xã hội, các hiện tượng đời sống thông qua một câu chuyện ngắn, một danh ngôn, một câu nói....
Trang 1NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
Đề 1 (4,0 điểm)
Bài học giáo dục mà em nhận được từ câu chuyện dưới đây:
Ngọn gió và cây sồi
Một ngọn gió dữ dội băng qua khu rừng già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn phăng những đám lá, quật gẫy các cành cây Nó muốn mọi cây cối đều phải ngã rạp trước sức mạnh của mình Riêng một cây sồi già vẫn đứng hiên ngang, không bị khuất phục trước ngọn gió hung hăng Như bị thách thức ngọn gió lồng lộn, điên cuồng lật tung khu rừng một lần nữa Cây sồi vẫn bám chặt đất, im lặng chịu đựng cơn giận dữ của ngọn gió và không hề gục ngã Ngọn gió mỏi mệt đành đầu hàng và hỏi:
- Cây sồi kia! Làm sao ngươi có thể đứng vững như thế?
Cây sồi từ tốn trả lời:
- Tôi biết sức mạnh của ông có thể bẻ gẫy hết các nhánh cây của tôi, cuốn sạch đám lá của tôi và làm thân tôi lay động Nhưng ông sẽ không bao giờ quật ngã được tôi Bởi tôi có những nhánh rễ vươn dài, bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của tôi Nhưng tôi cũng phải cảm ơn ông ngọn gió ạ! Chính cơn điên cuồng của ông đã giúp tôi chứng tỏ được khả năng chịu đựng và sức mạnh của mình.
(Theo: Hạt giống tâm hồn- Đừng bao giờ từ bỏ ước mơ, NXB Tổng hợp
Và nhà xã hội học đã nhận được cùng một câu trả lời: "Có một người cha như thế nên tôi phải như thế".
Hãy viết một bài luận trình bày suy nghĩ của mình về ý nghĩa, bài học rút
ra từ câu chuyện trên
Đề 3: (8,0 điểm)
Trang 2Văn bản Lỗi lầm và sự biết ơn khép lại với thông điệp: “…Hãy học
cách viết những nỗi đau buồn, thù hận lên cát và khắc ghi những ân nghĩa lên đá”
(Ngữ văn 9, tập 1, trang 160, NXB Giáo dục, năm 2009)
Suy nghĩ của em về vấn đề trên?
Đề 4: Trong buổi giao lưu, trò chuyện với các thủ khoa tốt nghiệp xuất sắc
của các trường đại học, học viện tại Hà Nội, Giáo sư Ngô Bảo Châu đã chia sẻ:
“Tôi luôn tin rằng, trong mỗi thất bại luôn có mầm mống của sự thành công”.
Trình bày suy nghĩ của em về quan niệm trên
B HƯỚNG DẪN CỤ THỂ
Câu 1 (4,0 điểm)
I Yêu cầu về kĩ năng
- Bài văn có bố cục và cách trình bày hợp lí
- Hệ thống ý (luận điểm) rõ ràng và được triển khai tốt
- Diễn đạt suôn sẻ; mắc ít lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung và cách cho điểm
(Học sinh có thể sắp xếp, trình bày theo nhiều cách, nhưng
cần đảm bảo một số ý cơ bản mang tính định hướng dưới đây)
* Hiểu nội dung, ý nghĩa câu chuyện.
- Ngọn gió: Hình ảnh tượng trưng cho những khó khăn, thử
thách, những nghịch cảnh trong cuộc sống
- Cây sồi: Hình ảnh tượng trưng cho lòng dũng cảm, dám đối
đầu, không gục ngã trước hoàn cảnh
-Ý nghĩa câu chuyện: Trong cuộc sống con người cần có lòng
dũng cảm, tự tin, nghị lực và bản lĩnh vững vàng trước những khó
khăn, trở ngại của cuộc sống
1,0
* Bài học giáo dục từ câu chuyện.
- Cuộc sống luôn ẩn chứa muôn vàn trở ngại, khó khăn và
thách thức nếu con người không có lòng dũng cảm, sự tự tin để đối
mặt sẽ dễ đi đến thất bại (Một ngọn gió dữ dội băng qua khu rừng
già Nó ngạo nghễ thổi tung tất cả các sinh vật trong rừng, cuốn
phăng những đám lá, quật gẫy các cành cây)
1,0
1,0
Trang 3- Muốn thành công trong cuộc sống, con người phải có niềm
tin vào bản thân, phải tôi luyện cho mình ý chí và khát vọng vươn
lên để chiến thắng nghịch cảnh (Tôi có những nhánh rễ vươn dài,
bám sâu vào lòng đất Đó chính là sức mạnh sâu thẳm nhất của
tôi)
Lưu ý: Trong quá trình lập luận học sinh nên có dẫn chứng
về những tấm gương dũng cảm, không gục ngã trước hoàn cảnh
để cách lập luận thuyết phục hơn.
* Bàn luận về bài học giáo dục của câu chuyện:
+ Không nên tuyệt vọng, bi quan, chán nản trước hoàn
cảnh mà phải luôn tự tin, bình tĩnh để tìm ra các giải pháp cần thiết
nhằm vượt qua các khó khăn, thử thách của cuộc sống
0,5
+ Biết tự rèn luyện, tu dưỡng bản thân để luôn có một bản
lĩnh kiên cường trước hoàn cảnh và cũng phải biết lên án, phê phán
những người có hành động và thái độ buông xuôi, thiếu nghị lực
0,5
Đề 4:
2 a Mục đích: Kiểm tra kĩ năng nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí, một
quan niệm sống
b Yêu cầu:
- Về kĩ năng: học sinh biết cách làm một bài văn nghị luận xã hội, có đầy đủ
bố cục ba phần, biết sử dụng dẫn chứng để bàn luận vấn đề Diễn đạt mạch lạc, trôi chảy, thuyết phục
- Về nội dung kiến thức:
Học sinh cần trình bày các ý sau:
1 Giải thích
+ Thất bại nghĩa là không đạt được kết quả, mục đích như dự định.
+ Thành công là đạt được kết quả, mục đích như dự định.
+ Mầm mống được hiểu là những dấu hiệu, là bài học kinh nghiệm bổ ích mà
ta nhận ra được từ sự thất bại đó, làm cơ sở giúp ta giành được thành công.Đây là quan niệm sống tích cực, thể hiện niềm lạc quan, sự dũng cảm đối mặt với khó khăn thách thức cửa cuộc sống
2 Bàn luận
- Chứng minh tính đúng đắn: Trong cuộc sống, mỗi người đều có những thành công nhưng cũng có khi thất bại Sự thất bại do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhiều mức độ khác nhau song đều làm cho chúng ta không đạt được kết quả tốt đẹp (học sinh lấy dẫn chứng trong các lĩnh vực của cuộc sống để chứng minh, bình luận)
Trang 4yờ́u, thiờ́u ý chí, thiờ́u nghị lực và khó có thờ̉ đi tới thành cụng.
- Nhưng nờ́u thṍt bại mà khụng tìm hiờ̉u rõ nguyờn nhõn, khụng đúc rút được kinh nghiợ̀m và khụng có giải pháp khắc phục thì ta lại tiờ́p tục gặp phải những thṍt bại nặng nờ̀ khác.(dõ̃n chứng)
3 Giải pháp
- Con người cần cụ́ gắng rèn luyợ̀n, sáng tạo, chuõ̉n bị chu đáo trước khi thực hiợ̀n bṍt cứ mụ̣t cụng viợ̀c nào đờ̉ có được những thành cụng cho mỡnh và cho xã hụ̣i
- Biờ́t chṍp nhọ̃n thất bại và đúc rút kinh nghiợ̀m
- Phờ phỏn những người thiếu niềm tin, thiếu động lực vươn lờn sau mỗi lần thất bại
Đề 5: (3 điểm)
"Tôi đã khóc khi không có giày để đi cho đến khi tôi nhìn thấy một
ng-ời không có chân để đi giày"
- Giải thích ý nghĩa câu nói
+ Không có giày để đi: những bất hạnh, những khó khăn, những thất bại mà con ngời gặp phải trên đờng đời
+ Không có chân để đi giày: Những bất hạnh, khó khăn thất bại của ngời khác còn lớn hơn những gì mình gặp phải
+ Câu nói là thông điệp muốn gửi gắm đến mọi ngời: không bao giờ đợc cúi
đầu tuyệt vọng trớc những bất hạnh, chông gai trong cuộc sống.
Trang 5+ Những ngời gặp phải hoàn cảnh không may mắn cần có nghị lực để vợt lên hoàn cảnh đó
+ Phải biết trân trọng những gì mình đang có và cố gắng hết sức mình để đạt
sự thành công trong cuộc sống Tơng lai của mỗi ngời phụ thuộc phần lớn vào sự nỗ lực của bản thân
- Liên hệ, rút ra bài học cho bản thân.
Đề 6: (8,0 điểm)
í chớ, thời gian, thứ tự đú là những yếu tố của nghệ thuật học tập
Suy nghĩ của em về vấn đề trờn
Bài làm: * Về nội dung kiến thức:
- Vấn đề nghị luận ở đõy chớnh là nghệ thuật học tập được xỏc định bởi 3 yếu tố: ý chớ, thời gian và thứ tự Học sinh làm rừ nghĩa 3 yếu tố:
+ í chớ: là toàn bộ sức mạnh tinh thần, quyết tõm vượt qua khú khăn khỏch quan cũng như chủ quan để đạt được đỉnh cao của nấc thang học tập
+ Thời gian: xỏc định được rừ khoảng thời gian để hoạch định cho học
tập Lờ nin đó từng núi “Học, học nữa, học mói” Để cú kết quả học tập tốt
cần phải đầu tư về thời gian và biết sắp xếp thời gian học tập một cỏch hợp lý
+ Thứ tự: Sắp xếp một cỏch khoa học cụng việc học tập sao cho đạt hiệu quả tốt nhất
- Như vậy, tớnh chất của 3 yếu tố trờn cú khỏc nhau nhưng cựng chung một mục đớch là làm sao để đạt được đến đỉnh cao của nghệ thuật học tập, để thu về lượng kiến thức nhiều nhất, sõu nhất
- Cả 3 yếu tố trờn đều quan trọng, tuy nhiờn yếu tố ý chớ lại đúng vai
trũ quyết định sự thành cụng của nghệ thuật học tập nú trở thành yếu tố hàng đầu trong cả nhúm 3 yếu tố trờn, vỡ:
+ Học tập là một lĩnh vực lao động cú tớnh chất tinh thần Nghệ thuật học tập cú đủ chớn hay khụng tựy thuộc vào tinh thần quyết tõm của con người Quyết tõm này lại được quyết định bởi ý chớ đại diện cho toàn bộ khả năng chiến đấu vượt qua những khú khăn thử thỏch của cuộc sống, là thước
đo mức trưởng thành của con người
+ í chớ giỳp con người khụng chỉ trong học tập mà cũn trong nhiều lĩnh vực khỏc của cuộc sống Thiếu ý chớ con người sẽ gục ngó trước mọi khú khăn Nhờ cú ý chớ Louis Pasteur đó vượt qua sự dốm pha, bệnh tật tỡm
Trang 6đó Nguyễn Ngọc Kí đã viết nên những nét chữ thay đổi cuộc đời bằng đôi chân Ý chí trong học tập đã được chứng minh bằng thực tế cuộc sống của bao người.
Tóm lại, để có được kết quả và thành tích cao trong học tập con người cần hội tụ ở mình nhiều yếu tố Tuy nhiên ý chí, thời gian và thứ tự là những yếu tố quan trọng và cần thiết Những yếu tố này nằm ngay trong chính khả năng của mỗi người Để trở thành những yếu tố của nghệ thuật học tập đòi hỏi mỗi người không chỉ ý thức về nó mà còn cần có lòng quyết tâm, biết vận dụng nó một cách linh hoạt và sáng tạo
Việc học tập luôn gắn liền mật thiết với con người, học tập không chỉ
ở trường ở lớp mà còn ở trong cuộc sống, không chỉ đối với học sinh mà còn đối với tất cả mọi người, không chỉ lúc còn trẻ mà kể cả lúc tuổi già, học suốt đời, học mọi lúc mọi nơi… Nhận biết đầy đủ ý nghĩa về vấn đề học tập
từ câu danh ngôn trên, mỗi học sinh nói riêng và mỗi người nói chung sẽ đi đến nghệ thuật học tập nhanh hơn, hiệu quả hơn, mở rộng tầm hiểu biết của mình và nâng cao sự tiến bộ của xã hội
Đề 7: (8,0 điểm): Bằng một bài văn ngắn hãy nêu ý kiến của em về:
“Vấn nạn bạo lực học đường hiện nay”.
Bài làm: * Về kĩ năng: (1,0 điểm)
- Viết đúng kiểu bài nghị luận về một hiện tượng đời sống
- Bố cục 3 phần cân đối, lập luận chặt chẽ; luận điểm rõ ràng
- Diễn đạt lưu loát; dẫn chứng xác thực; liên hệ mở rộng tốt
- Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả
* Về kiến thức: (7,0 điểm) HS trình bày được các ý cơ bản sau:
* Những biểu hiện (2,0 điểm)
- Bạo lực học đường hiện nay có xu hướng gia tăng nhanh chóng, diễn ra
ở nhiều nơi do đó đang trở thành một vấn nạn của xã hội Bao gồm những biểu hiện như:
+ Xúc phạm, lăng mạ, xỉ nhục, đay nghiến, chà đạp nhân phẩm, làm tổn thương về mặt tinh thần con người thông qua lời nói
+ Đánh đập, tra tấn, hành hạ, làm tổn hại về sức khỏe, xâm phạm cơ thể con người thông qua những hành vi bạo lực
(HS nêu một vài dẫn chứng cụ thể)
* Hậu quả: (1,5 điểm)
Trang 7- Với nạn nhân: Tổn thương về thể xác và tinh thần, gây tâm lí lo lắng bất
an bao trùm từ gia đình, nhà trường, đến xã hội
- Người gây ra bạo lực: Con người phát triển không toàn diện; mầm mống của tội ác mất hết tính người sau này; làm hỏng tương lai chính mình, gây nguy hại cho xã hội; bị mọi người lên án, xa lánh, căm ghét
* HS đưa ra một số giải pháp (2,0 điểm)
- Mở rộng nâng cao nhận thức: Giữ cho trái tim luôn ấm nóng tình yêu thương
- Xã hội cần có những giải pháp đồng bộ, chặt chẽ giáo dục con người trong gia đình, nhà trường, trong toàn xã hội; coi trọng dạy kĩ năng sống, vươn tới những điều chân thiện mỹ
- Có thái độ quyết liệt phê phán răn đe, giáo dục cải tạo, biện pháp trừng phạt kiên quyết làm gương cho người khác
* Bài học cho bản thân: (1,0 điểm) Có quan điểm nhận thức, hành động
đúng đắn, hình thành những quan niệm sống tốt đẹp
>Hiện tượng trên chỉ là một phần rất nhỏ của xã hội nên không phải vì thế
mà chúng ta mất đi niềm tin vào thế hệ trẻ Cần hình thành thái độ đồng cảm, sẻ chia, yêu thương giúp con người tiến tới những vẻ đẹp nhân cách Chân thiện mĩ, phát huy những truyền thống nhân ái, nhân đạo từ ngàn xưa
trước khi chúng ta phải đối phó với căn bệnh vô cảm (0,5 điểm)
Đề 8: (6.0 điểm)
NGƯỜI ĂN XIN Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
- Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi.
Khi ấy tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì
Trang 8Học sinh biết trình bày suy nghĩ về một vấn đề tư tưởng, đạo lí thông qua một câu chuyện Biết viết thành bài văn rõ ràng, chặt chẽ Bài viết mạch lạc,
có cảm xúc, tránh lỗi dùng từ, diễn đạt, chính tả…
b) Về nội dung: (4.0 điểm)
Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần nêu được các ý:
- Truyện kể về việc cho và nhận của cậu bé và người ăn xin, qua đó ngợi ca cách ứng xử cao đẹp, nhân ái giữa con người với con người
- Sự đồng cảm, tình yêu thương chân thành và cách ứng xử lịch sự là món quà quý giá ta tặng cho người khác
- Và khi ta trao món quà tinh thần quý giá ấy ta cũng nhận được món quà quý giá tương tự
- Truyện gợi cho chúng ta nhiều suy ngẫm về việc cho và nhận trong cuộc sống: cái cho và nhận là gì? Đâu phải chỉ là vật chất, có thể là giá trị tinh thần, có khi chỉ là một câu nói, một cử chỉ… và thái độ khi cho và nhận cần phải chân thành, có văn hóa
- Xác định thái độ sống và cách ứng xử của bản thân: tôn trọng, quan tâm chia sẻ với mọi người…
- Câu chuyện có tác dụng giáo dục lòng nhân ái cho mỗi chúng ta…
Đề 9: (4 điểm)
Viết một văn bản ngắn phân tích ý nghĩa của câu sau:
Khi tâm hồn ta đã rèn luyện thành một sợi dây đàn sẵn sàng rung động trước mọi vẻ đẹp của vũ trụ, trước mọi cái cao quí của cuộc đời, chúng ta là người một cách hoàn hảo hơn.
(Theo dòng -Thạch Lam)
Đề 10: (8,0 điểm)
“Vũ trụ có nhiều kỳ quan, nhưng kỳ quan tuyệt vời nhất là trái tim
người mẹ” (Bemard Shaw)
Bằng một bài văn ngắn, hãy trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên
Bài làm: 2 Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng phải đảm bảo các nội dung sau:
Trang 9- Giải thích từ ngữ, hình ảnh:
+ “kì quan”: một công trình kiến trúc hoặc cảnh vật đẹp đến mức kì lạ,
hiếm thấy
+ “tuyệt vời”: đạt đến mức coi như lí tưởng, không gì có thể sánh được.
- Ý nghĩa câu nói: sự so sánh giữa kỳ quan vũ trụ và trái tim người mẹ
-> Khẳng định tấm lòng của người mẹ là vĩ đại nhất, đẹp đẽ nhất, kỳ diệu nhất trong vũ trụ
b) Bình luận – chứng minh: (3,0 điểm)
- Khẳng định sự đúng đắn, sâu sắc của câu danh ngôn Làm sáng tỏ bằng
những lí lẽ và dẫn chứng cụ thể, tiêu biểu, xác đáng về vẻ đẹp, sự kì diệu và lớn lao của trái tim người mẹ (có thể lấy dẫn chứng trong cuộc sống, trong các tác phẩm văn học - nghệ thuật, )
- Mọi kỳ quan trên thế giới dù rộng lớn, kỳ vĩ đến bao nhiêu thì cũng có giới hạn nhất định trong không gian và thời gian, thiên về ý nghĩa vật chất nhưng tình cảm mẹ dành cho con là vô hạn, thiên về giá trị tinh thần
- Sự vĩ đại của trái tim người mẹ không chỉ biểu hiện ở những cái lớn lao, đáng được tôn vinh, ca ngợi mà còn ở cả những điều nhỏ bé, bình dị
- Đến với kỳ quan là để chiêm ngưỡng, thán phục, còn đến với trái tim người mẹ, con người được yêu thương, chở che, nâng bước để trưởng thành
d) Liên hệ với bản thân và rút ra bài học: (1,0 điểm)
Tình cảm cá nhân giành cho mẹ của mình và xác định được động lực phấn đấu của bản thân…
2.3 Kết bài: (0,5 điểm): Khái quát lại vấn đề nghị luận.
Đề 10: (8,0 điểm)
Trình bày suy nghĩ của em về quan niệm sau của M.Gorki:
Trang 10"Người bạn tốt nhất bao giờ cũng là người bạn đến với ta trong
những giây phút khó khăn, cay đắng nhất của cuộc đời"
* Yêu cầu về nội dung kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách
khác nhau nhưng cần làm rõ các ý chính sau:
1 Giải thích, chứng minh: ,(6,0 điểm)
- Trong diễn biến bình thường của đời sống, con người thường có
nhiều bạn bè (xuất phát từ sự tương đồng về sở thích, tâm hồn, ước mơ, lý
tưởng…) nhưng không phải ai trong số đó cũng là người dám đến với ta
trong những thời điểm khó khăn nhất của cuộc đời ta
- Người bạn tốt nhất (người đến với ta bằng một tình bạn chân tình,
không vụ lợi) không chỉ đến với ta trong những lúc bình thường mà chính là
người sẵn sàng cùng ta đối mặt với khó khăn, hoạn nạn (đối mặt với những
giờ phút khó khăn, cay đắng nhất của cuộc đời ta) vì người bạn đó hiểu rằng
đó là lúc ta u sầu, tuyệt vọng, cần sự cảm thông và chia sẻ nhất
- Bằng hành động đến và chia sẻ cùng ta lúc ta khó khăn phiền muộn
nhất, bạn sẽ giúp ta vượt qua khó khăn của cảnh ngộ, giữ vững niềm tin để
vươn lên
2 Đánh giá: (2,0 điểm)
Quan niệm của M.Gorki là một quan niệm đúng đắn về tình bạn
Quan niệm đó giúp mỗi người chúng ta hiểu rõ hơn sự đẹp đẽ của tình bạn,
xây dựng được cách nhìn đúng đắn về một người bạn tốt
Đề 11: (6 điểm)
“Trong cách học phải lấy tự học làm cốt”
(Hồ Chí Minh) Dựa vào ý nghĩa câu nói của Hồ Chí Minh em hãy viết một bài văn
nghị luận bàn về vấn đề Tự học.
Bài làm:
Yêu cầu về kiến thức 5.5
1.Giải thích ý nghĩa của câu nói (1,0 điểm)
+ Học: là hoạt động của tư duy con người nhằm thu nhận kiến thức, luyện tập kĩ năng do người khác truyền lại
0,25+ Tự học: là ý thức tự giác học hỏi của con người Đây là một phương pháp học 0,25
Trang 11mà ở đó bản thân mỗi người phải tự mình vận động, chủ động tiếp thu, lĩnh hội tri thức Từ đó biến những tri thức bên ngoài thành kiến thức, vốn sống của bản thân.
+ Cốt: là cốt yếu, quan trọng nhất, cơ bản, mang tính chất quyết định 0,25
=> Ý nghĩa: Câu nói khẳng định vai trò, giá trị, tầm quan trọng, có ý nghĩa quyết định của việc tự học trong quá trình học tập
0,25
2 Bàn luận về vấn đề tự học (4,0 điểm)
- Ý nghĩa của việc tự học (2,5 điểm)
+ Tạo cho mỗi người khả năng độc lập trong suy nghĩ, chủ động trong cuộc sống
Từ đó tạo cho mỗi người tính tự lập và có thể làm chủ được cuộc sống của bản
thân (Học sinh đưa ra dẫn chứng)
1,25
+ Tự học có ý nghĩa quan trọng tạo tiền đề cho sự sáng tạo của mỗi người trong
công việc và cuộc sống (Học sinh đưa ra dẫn chứng về việc tự học mà thành công trong cuộc sống).
0,5
+ Tự học là một quan điểm giáo dục tiên tiến được ứng dụng trong mọi thời đại
(Học sinh đưa ra những dẫn chứng những câu nói của các danh nhân hay chủ trương của Bộ giáo dục và đào tạo về phát huy tính chủ động tích cực của học sinh trong học tập)
0,75
- Mở rộng vấn đề: (1,5 điểm)
+ Tự học ở sách vở, học ở cuộc sống, học ở những người xung quanh 0,5+ Tự học là chính và cần thiết song phải biết lựa chọn những điều hay, lẽ phải để học và học có kết quả
0,5
3 Đánh giá và rút ra bài học cho bản thân: (0,5 điểm)
- Khẳng định lời dạy của Bác là hoàn toàn đúng đắn có ý nghĩa giáo dục sâu sắc
về ý thức tự học
0,25
- Rút ra phương pháp học cho bản thân Tự học là phương pháp hiệu quả nhất giúp con người không chỉ chủ động, tích cực mà còn năng động Có ý thức tự học để có những sáng tạo trong cuộc sống
0,25
Đề 13: (4 điểm)
Nhà bác học người Pháp LuisPaster đã nói :
“ Học vấn không có quê hương nhưng người học vấn phải có tổ quốc”
Hãy viết một bài văn nghị luận( không quá hai trang giấy thi) trình bày
cách hiểu của em về ý kiến trên
Bài làm: Cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
Trang 12Ý 1: Học vấn là toàn bộ kiến thức của nhân loại được tích luỹ từ hàng ngàn năm Người học phải phần đấu suốt đời vì học có thể xem là quyển
vở không có trang cuối
- Học vấn không mang tính quốc tế, mỗi phát minh của đất nước con người nơi nào đó đều trở thành phát minh của nhân loại
- Việc học không giới hạn bởi môi trường, biên giới, mỗi người đều có quyền chọn cho mình môi trường học tập tốt nhất
Ý 2: Từ “ nhưng” để liên kết, đối lập nhằm làm nổi bật vế thứ hai của câu nói
– Tổ quốc là quê hương, đất nước, nơi sinh ra ta và là nơi ta lớn lên; nơi
ở của tổ tiên ta, dòng họ ta Mỗi người đều phải có Tổ quốc
- Người học là người chủ của học vấn đó phải có quê hương bản quán, người ta không thể học cao, học rộng mà quên mất mình là ai, quên mất cội nguồn
– Mỗi người phải sống vì Tổ quốc mình, dân tộc mình
– Phải phấn đấu không ngừng vì sự phồn vinh của Tổ quốc, vì lòng tự hào dân tộc Việc học phải hướng đến mục đích phục vụ cho quê hương, Tổ quốc
Đề 14: (3 điểm):Suy nghĩ của em về nội dung mẩu chuyện sau:
Gia đình nọ rất quý mến ông lão mù nghèo khổ và rách rưới- người hàng tuần vẫn mang rau đến bán cho họ Một hôm, ông lão khoe: “Không biết ai đã để trước cửa nhà của tôi một thùng quần áo cũ” Gia đình biết ông lão cũng thiếu thốn nên rất vui: “Chúc mừng ông! Thật là tuyệt!” Ông lão mù nói: “Tuyệt thật! Nhưng tuyệt nhất là vừa đúng lúc tôi biết có một gia đình thực sự cần những quần áo đó.”
(Phỏng theo “Những tấm lòng cao cả”)
Bài làm:(3 điểm): kiến thức: Học sinh có thể viết theo suy nghĩ độc lập
của mình nhưng trên cơ sở một vài ý cơ bản sau:
- Đây là câu chuyện cảm động về tình yêu thương, sự quan tâm chia sẻ đối với những người bất hạnh, nghèo khổ Câu chuyện thể hiện tình thương của gia đình nọ với ông lão mù, nghèo khổ và đặc biệt là tình thương của ông lão với những người khác bất hạnh hơn mình Đối với ông lão những bộ quần áo
cũ là món quà mà ai đó đã trao tặng cho mình nhưng món quà ấy còn quý giá hơn khi mà ông trao nó cho người khác- những người thực sự cần nó hơn ông Trong con người bất hạnh nghèo khổ ấy là một tấm lòng nhân ái, sau đôi mắt mù lòa ấy là một tâm hồn trong sáng, cao đẹp Đối với ông lão được giúp đỡ người khác như một bất ngờ thú vị của cuộc sống, là niềm vui, niềm hạnh phúc tràn ngập tâm hồn
Trang 13- Bài học sâu sắc về tình thương:
+ Ngay cả khi phải sống cuộc sống nghèo khổ hay chịu sự bất hạnh thì con người vẫn cần biết quan tâm đến người khác, nhất là những người nghèo khổ, bất hạnh hơn mình và tình yêu thương giữa con người với con người là không phân biệt giàu nghèo, giai cấp…
+ Được yêu thương, giúp đỡ người khác chính là niềm vui, nguồn hạnh phúc, ý nghĩa của sự sống và là cách nâng tâm hồn mình lên cao đẹp hơn.+ Đừng bao giờ thờ ơ, vô cảm trước nỗi khổ đau, bất hạnh của người khác, đừng vì nghèo khổ hay bất hạnh mà trở nên hẹp hòi ích kỷ, sống trái với đạo
lý con người: Thương người như thể thương thân.
- Xác định thái độ của bản thân: Đồng tình với thái độ sống có tình thương
và trách nhiệm với mọi người, khích lệ những người biết mở rộng tâm hồn
để yêu thương, giúp đỡ người khác Phê phán thái độ sống cá nhân vị kỷ, tầm thường
Đề 15: (3 điểm):
Giữa một vùng sỏi đá khô cằn, có những loài cây vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp Viết một văn bản nghị luận (không quá một trang
giấy thi) nêu suy nghĩ của em được gợi ra từ hiện tượng trên
Bài làm: - Về nội dung: * Giải thích hiện tượng: là hiện tượng có thể bắt gặp trong thiên nhiên, gợi tả sức chịu đựng, sức sống kỳ diệu của những loài cây
vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp ngay trong một vùng sỏi đá khô cằn (có thể đi từ việc giải thích từ ngữ: vùng sỏi đá khô cằn chỉ sự khắc
nghiệt của môi trường sống; loài cây vẫn mọc lên và nở những chùm hoa thật đẹp: sự thích nghi, sức chịu đựng, sức sống, vẻ đẹp)
* Trình bày suy nghĩ: hiện tượng thiên nhiên nói trên gợi suy nghĩ về vẻ đẹp của những con người - trong bất cứ hoàn cảnh nghiệt ngã nào vẫn thể hiện nghị lực phi thường, sức chịu đựng và sức sống kỳ diệu nhất Đối với họ, nhiều khi sự gian khổ, khắc nghiệt của hoàn cảnh lại chính là môi trường để tôi luyện, giúp họ vững vàng hơn trong cuộc sống Những chùm hoa thật
đẹp - những chùm hoa trên đá (thơ Chế Lan Viên), thành công mà họ đạt
được thật có giá trị vì nó là kết quả của những cố gắng phi thường, sự vươn lên không mệt mỏi Vẻ đẹp của những cống hiến, những thành công mà họ
dâng hiến cho cuộc đời lại càng có ý nghĩa hơn, càng rực rỡ hơn…
* Liên hệ với thực tế (trong đời sống và trong văn học) để chứng minh cho cảm nhận, suy nghĩ nói trên
+ Trong thực tế cuộc sống: Những con người không chịu thua số phận:
Nguyễn Ngọc Kí ; những vận động viên paragemes đem về cho đất nước những tấm huy chương vàng
+ Trong văn học: Nhà thơ Thanh Hải trong những ngày tháng cuối đời mình
Trang 14viết lên những vần thơ thể hiện tình yêu mến thiết tha với đất nước, với cuộc đời và ước nguyện chân thành cống hiến cuộc đời mình cho cuộc đời chung,
sự cống hiến ấy diễn ra suốt cuộc đời không ngừng nghỉ:
“Một mùa xuân … Dù là khi tóc bạc”
Hay nhân vật anh thanh niên trong “Lặng lẽ Sa Pa” của NTL mặc dù phải sống trong hoàn cảnh cuộc sống khó khăn, khắc nghiệt nhưng vẫn vượt qua
và thể hiện một lẽ sống đẹp âm thầm lặng lẽ cống hiến cho c/đ khiến mọi người phải khâm phục
* Nêu tác dụng, bài học rút ra từ hiện tượng: những con người với vẻ đẹp của ý chí, nghị lực luôn là niềm tự hào, ngưỡng mộ của chúng ta, động viên cảnh tỉnh những ai chưa biết chấp nhận khó khăn, thiếu ý chí vươn lên trong cuộc sống…
Đề 16: ( 3,0 điểm): Suy nghĩ về câu ca dao:
Nhiễu điều phủ lấy giá gươngNgười trong một nước phải thương nhau cùng
Bài làm: Về nội dung: 1 Mở bài:
- Dẫn dắt vấn đề: truyền thống
- Nêu vấn đề : câu ca dao đề cao tuyền thống đoàn kết của dân tộc
- Trích dẫn: Nhiễu điều phủ lấy giá gương/ Người trong một nước phải thương nhau cùng
2 Thân bài :
a Giải thích:
- Từ một hình ảnh cụ thể, ông cha ta đã khái quát thành một bài học sâu sắc
+ Nhiễu điều là loại vải quý dệt bằng tơ tằm mềm mại óng đẹp được nhuộm bằng màu đỏ
+ Giá gương là khung bằng gỗ đỏ có gương soi, bài vị được đặt trang trọng trên bàn thờ
+ Phủ là sự che đậy để bảo vệ lớp gương, bài vị không bụi bẩn nên nó
có hình tượng đẹp
→ Câu ca dao khuyên nhủ chúng ta : Người trong cùng một cộng đồng xã hội phải biết đoàn kết, yêu thương, đùm bọc, gắn bó như tấm nhiễu điều che phủ làm cho giá gương sáng trong đẹp đẽ
b Bình : Khẳng định vấn đề đúng
- Trên phương diện của công cuộc xây dựng và giữ nước nếu không biết yêu thương, đùm bọc, gắn bó sẽ không thể chống lại thiên nhiên (thiên tai, địch họa)
Dẫn chứng: Hội nghị Diên Hồng
- Trên giá trị tinh thần của mỗi con người, mỗi dân tộc bởi không ai có thể sống đơn độc một mình Mà sự cô độc không có tình yêu thương, quan tâm
Trang 15là điều đau đớn nhất Do đó trong cuộc sống con người phải biết nương tựa vào nhau để cùng sống và phát triển Minh chứng: trong gia đình , làng xóm
c Luận:
- Quan điểm cần phê phán:
+ Đoàn kết yêu thương cục bộ, địa phương chủ nghĩa bởi nó đối lập với quyền lợi dân tộc
+ Phải dựa vào tình quốc tế cộng sản, tránh đối lập với nhân dân
- Cần phải đoàn kết yêu thương, đùm bọc là sức mạnh vượt mọi khó khăn
* Liên hệ với bản thân học sinh.
3 Kết luận: - Khẳng định lại ý những ý nghĩa của vấn đề - Rút ra bài học - Liên hệ bản thân.
Đề 17: ( 3,0 điểm).
Trình bày suy nghĩ của em về lòng nhân ái của con người trong xã hội hiện đại, đặc biệt là của thế hệ học sinh ngày hôm nay
Bài làm:
Đề 18: Mái ấm gia đình đối với trẻ em.
Bài làm: b Về nội dung:
Bài viết có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần có các ý cơ bản sau:
- Gia đình chính là nguồn vui, nguồn yêu thương, là mái ấm chở che cho mỗi cuộc đời, là cái nôi vững chắc để đào tạo con người trưởng thành
- Mái ấm gia đình vô cùng quý giá và quan trọng đối với mỗi người, nhất là đối với trẻ em; là nơi trẻ em được chăm sóc, nuôi dưỡng, được yêu thương, dạy dỗ nên người
- Gia đình hạnh phúc tạo nên sự bình yên trong tâm hồn trẻ thơ và sự bình yên của xã hội
- Gia đình tan vỡ, trẻ em sẽ là những nạn nhân thiệt thòi, bất hạnh nhất
- Người lớn cần có trách nhiệm bảo vệ và giữ gìn mái ấm gia đình, không nên vì bất cứ lí do gì mà làm tổn thương đến những tình cảm tự nhiên, trong sáng của con trẻ
- Trẻ em cần phải biết vâng lời, làm vui lòng ông bà, cha mẹ…