Sang kien kinh nghiem 1

Để đạt đợc mục tiêu này , quá trình dạy học ngoại ngữ lại càng đợc coi trọng và phát huy bởi vì không ai có thể thay thế ngời học trong hoạt động giao tiếp bằng chính năng lực giao tiếp

Sở giáo dục và đào tạo hải dơng

******* o O o *******

Kinh nghiệm dạy kỹ năng nghe môn tiếng anh THCS

Môn: tiếng anh

Khối lớp: 6, 7, 8, 9

Đánh giá của giám khảo cấp tỉnh

Nhận xét, cho điểm (Ký rõ họ tên, đơn vị công tác)

Năm học 2007-2008

phòng giáo dục và đào tạo huyện cẩm giàng

Kinh nghiệm

dạy kỹ năng nghe môn tiếng anh THCS

Phần ghi số phách của phòng GD và ĐT

(Hoặc của sở GD & ĐT đối với các

đơn vị trực thuộc)

Môn: Tiếng anh

Khối lớp: 6, 7, 8, 9

Nhóm tác giả: - Trần Việt Hùng

Đánh giá của tổ chuyên môn

Nhận xét, ghi điểm (Ký, ghi rõ họ tên)

Đánh giá của nhà trờng, trung tâm

Nhận xét, ghi điểm (Ký, ghi rõ họ tên)

A đặt vấn đề.

1) Lí do chọn đề tài :

Nh chúng ta đều biết mục tiêu hiện nay đang tập chung vào việc phát triển tính năng động , sáng tạo , và tích cực của HS nhằm tạo khả năng nhận biết và giải quyết vấn đề cho các em Để đạt đợc mục tiêu này , quá trình dạy học ngoại ngữ lại càng đợc coi trọng và phát huy bởi vì không ai có thể thay thế ngời học trong hoạt động giao tiếp bằng chính năng lực giao tiếp của mình phơng pháp dạy học ngoại ngữ chọn giao tiếp là phơng hớng chủ đạo , năng lực giao tiếp là đơn vị dạy học cơ bản , coi giao tiếp vừa là mục đích vừa là phơng tiện dạy học (dạy học trong giao tiếp , bằng giao tiếp và để giao tiếp ) PPDH này sẽ phát huy tốt nhất vai trò chủ thể , chủ động , tích cực của HS trong việc rèn kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ

và ngoại ngữ Tuy nhiên trong quá trình dạy Tiếng Anh ở trờng THCS chúng tôi nhận thấy để dạy cho học sinh các kỹ năng cơ bản: Nghe - Nói - Đọc -Viết một cách thành thạo , đạt hiệu quả , còn gặp rất nhiều khó khăn đặc biệt với đối tợng học sinh ở nông thôn đợc tiếp xúc với Tiếng Anh còn ít , hơn hết là việc phát huy tính hiệu quả và làm tốt các hoạt động cho một giờ dạy - học kĩ năng nghe lại càng phải phải chú trọng thêm nữa

2) Cơ sở lí luận :

Thực tế giảng dạy và học tập Ngoại ngữ cho thấy rằng kỹ năng nghe là khó nhất

đối với ngời học vì cùng một lúc ngời nghe phải tiếp nhận ngôn ngữ gồm : từ vựng ; cấu trúc ; hiểu đợc ý của ngời nói

Thêm vào đó kỹ năng nghe là một trong những kỹ năng đợc chú trọng phát triển trong các phơng pháp dạy ngoại ngữ mới kể từ khi phơng pháp nghe nhìn đợc áp dụng Kỹ năng nghe có tầm quan trọng đặc biệt Vì tầm quan trọng của kỹ năng này, tuỳ theo phơng pháp, mục đích, mức độ, thời gian mà việc sử dụng kỹ thuật nghe đợc thực hiện khác nhau

Thật vậy ngời học không thể giao tiếp bằng lời nói nếu không nghe đợc những gì ngời khác nói với mình

3) Cơ sở thực tiễn :

Trong quá trình dạy kỹ năng nghe bản thân chúng tôi đã ít nhiều suy nghĩ, ứng dụng và đúc rút những kinh nghiệm để phát triển, nâng cao kỹ năng nghe cho học sinh Vì vậy chúng tôi viết kinh nghiệm này với mục đích trớc hết tìm ra phơng pháp dạy kỹ năng nghe tối u nhất cho bản thân và giúp học sinh hiểu đợc tầm quan trọng của môn học và có hứng thú với môn học này hơn Đồng thời cùng đồng nghiệp tháo gỡ những khó khăn, vớng mắc trong quá trình dạy kỹ năng này

B Giải quyết vấn đề

I Lịch sử vấn đề

Trong thực tế học sinh không có khả năng nghe nh nhau có em nghe chậm, hiểu vấn đề chậm song có em nghe vấn đề hiểu vấn đề nhanh nghĩa là mức độ nghe hiểu vấn đề không đồng đều

Ví dụ : Năm học 2003 - 2004 chúng tôi dạy các khối lớp 6 , 7 , 8 ,9 cùng yêu cầu một bài dạy kĩ năng nghe Chúng tôi thực hiện dạy nghe thuần tuý không theo nguyên tắc và các giai đoạn dạy kỹ năng nghe kết quả thu đợc nh sau:

Lớp SS Số HS nghe tốt Số HS nghe chậm

Hơn nữa xuyên suốt chơng trình Tiếng Anh hệ đổi mới , các bài tập vận dụng , các tiết học yêu cầu rèn luyện kĩ năng nghe hiểu thờng đợc thiết kế ở mức độ trong

vùng suy nghĩ của học sinh " có thể đạt đợc " , do vậy đối với các loại hình lớp có

số lợng học sinh chậm tiến đông , lớp học ngoại ngữ rộng , có số ngời học lớn thì việc rèn luyện kĩ năng nghe lại càng khó có thể tiếp cận , đạt đợc yêu cầu , mục tiêu của bài học , thậm chí là có tác dụng ngợc Giáo viên rất khó có thể thu xếp , soạn giảng các thao tác , công đoạn trên lớp một cách chủ động , hiệu quả

Từ thực trạng trên bản thân chúng tôi trăn trở suy nghĩ : làm nh thế nào, áp dụng phơng pháp nào, thủ thuật nào, để nâng cao kỹ năng cho học sinh Giúp các em có kết quả cao hơn

II Ph ơng pháp nghiên cứu

Dựa trên những kiến thức cơ bản của bản thân đã tích luỹ trong quá trình học ở

trờng s phạm, kết hợp việc nghiên cứu các tài liệu trong quá trình bồi dỡng thay sách và kinh nghiệm trong giảng dạy chúng tôi đã phân tích, tổng hợp, thực nghiệm

để viết thành kinh nghiệm này

III Những công việc thực tế đ làm.ã làm.

Kĩ năng nghe là kỹ năng đợc chú trọng phát triển nhất trong phơng pháp dạy ngoại ngữ mới Kỹ năng nghe có tầm quan trọng đặc biệt Vì tầm quan trọng của

kỹ năng này tuỳ theo từng tiết học, tuỳ mục đích của từng bài ngời thầy có thể áp dụng những phơng pháp, thủ thuật khác nhau để học sinh nghe đạt kết quả tốt nhất Muốn đạt đợc kết quả trên ngời thầy phải xác định rõ mục đích của việc nghe và hiểu rõ các hoạt động nghe hàng ngày Hơn hết là việc thiết kế , lập trình , dự kiến phơng hớng , thao tác tiến hành các hoạt động trên lớp phải thật cụ thể , chi tiết , có tính khả thi và điều kiện áp dụng thực

Chúng tôi đồng quan điểm với việc đa ra những giải pháp thực tế có thể áp dụng đối với các bài dạy học có liên quan đến hoạt động này : " Hớng học sinh vào hoạt động trọng tâm của bài học , tạo hoạt động vừa sức hơn cho HS , thiết kế những hoạt động phong phú hơn cho từng công đoạn , thao tác trên lớp , kết hợp giữa việc rèn kĩ năng nghe với việc rèn các kĩ năng khác nh Viết , Nói , cho HS tiếp nhận với nhiều chất giọng , ngôn ngữ nguồn qua băng , đĩa , hình ảnh động , giọng của thày cô , hay cung cấp thêm kiến thức nền về chủ điểm , chủ đề luyện tập "

1 Các hoạt động nghe.

1.1) Nghe trong cuộc sống hàng ngày:

Trong cuộc sống hàng ngày có hai cách nghe chính:

- Nghe ít mục đích: là các hoạt động nghe mang tính chất giải trí, nh khi ta nghe đài, xem truyền hình mà vẫn có thể tiến hành đồng thời một công việc khác

- Nghe có tập trung mục đích : là các hoạt động nghe có chủ ý, muốn nắm bắt một nội dung thông tin nào đấy ví dụ nh nghe tin trên đài, trên truyền hình, nghe các chỉ dẫn, hớng dẫn giải thích, nghe giảng bài v.v Trong trờng hợp này ngời nghe chủ yếu tập trung vào những điểm quan trọng, cần thiết cho chú ý của mình Ngời nghe thờng biết rõ mình muốn nghe gì Điều này giúp ngời nghe hớng sự chú

ý

vào đúng nội dung cần biết, do vậy thờng nắm bắt đợc vấn đề một cách có hiệu quả hơn

1.2) Nghe trong môi trờng học tiếng.

-Trong môi trờng học tiếng các hoạt động nghe chủ yếu là nghe có tập trung, và

nhằm phát triển kỹ năng nghe khác nhau Có những loại nghe chính trong việc học ngoại ngữ nh sau:

+ Nghe ý chính

+ Nghe để tìm thông tin cần thiết

+ Nghe để chuẩn đoán những thông tin trớc đó

+ Nghe để thực hiện những nhiệm vụ giao tiếp đợc đặt ra

+ Nghe chi tiết ( cả nội dung lẫn cấu trúc ngữ pháp)

- Trong môi trờng học tiếng ngời học cũng có thể nghe qua giao tiếp với bạn bè,

thày cô.

2 Phơng pháp tiến hành các hoạt động nghe khác nhau.

a) Hớng dẫn - hoạt động trớc khi nghe:

Trong thực tế nghe vẫn là một kỹ năng khó đối với học sinh phổ thông hiện nay

Để khắc phục những khó khăn trong khi nghe giáo viên có thể sử dụng các biện pháp sau:

- Giới thiệu các chủ đề, nội dung liên quan đến bài nghe; giải thích các khái niệm nếu cần thiết

- Ra các câu hỏi giúp học sinh đoán trớc nội dung sẽ nghe

- Giới thiệu từ mới nếu có hoặc ôn, củng cố lại từ vựng cần thiết cho bài nghe

- Ra câu hỏi hớng dẫn khi nghe

- Chia quá trình nghe thành từng bớc, ví dụ:

+ Nghe ý chính, trả lời các câu hỏi đại ý

+ Nghe lần thứ hai, thứ ba : nghe chi tiết hơn vv

- Nếu bài dài, chia bài nghe thành từng đoạn ngắn để cho học sinh nghe, có những yêu cầu cụ thể khác nhau

Một trong những kỹ năng cần thiết khi nghe là khả năng đoán trớc điều sắp đợc nghe Vì vậy khi cho học sinh luyện nghe giáo viên nên cho học sinh đoán trớc

điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định Có thể tiến hành hoạt động này với các bài nghe có cốt chuyện hoặc một bài hội thoại

b) Nghe để khẳng định những phỏng đoán của mình về nội dung bài nghe:

Trớc khi nghe giáo viên khai thác những gợi ý những gì học sinh đã biết về nội dung vấn đề sẽ nghe, những gì cha rõ, những gì không biết Sau đó nghe liên hệ những kiến thức đã biết với nội dung vừa nghe

c) Nghe lấy thông tin cần thiết:

Nh đã đề cập, khi tiến hành lấy thông tin cần nghe giáo viên nhất thiết phải soạn

ra các yêu cầu, nhiệm vụ nghe tập trung vào những nội dung chủ yếu, quan trọng

để cho việc nghe có mục đích cụ thể

d) Nghe để nắm bắt ý chính:

Trong nhiều trờng hợp học sinh cần đợc luyện nghe để hiểu những ý chính, khái quát của bài mà không cần quan tâm đến chi tiết

e) Nghe để kết hợp làm bài tập và rèn luyện kĩ năng khác :

Trong hệ thống chơng trình học tập , giảng dạy ở tất cả các khối lớp cấp THCS thì hoạt động nghe đợc kết hợp khá nhiều với việc rèn luyện các kĩ năng khác , thể hiện qua các yêu cầu , tiểu mục nh " Listen and read " (Rèn luyện kĩ năng đọc ) , " Listen and repeat " (Luyện cấu trúc , từ vựng ) " Listen then take note " (để rèn kĩ năng viết và đọc hiểu )

3 Thao tác cơ bản khi tiến hành các hoạt động dạy học kĩ năng nghe:

Để hoạt động nghe đạt đợc mục đích mong muốn giáo viên cần thực hiện một

số nguyên tắc cơ bản khi tiến hành một bài nghe nh sau:

a) Dẫn dắt trớc khi nghe ( Warm up / Leading )

Nh đã đề cập ở trên, khi nghe có tập trung, ngời nghe thờng đã có chủ định, h-ớng sự tập trung vào phần muốn nghe, sẽ biết phải chú ý vào nội dung nào muốn nghe Vì vậy, khi dạy bài nghe, giáo viên cũng cần tạo ra những chủ định cụ thể để học sinh có đợc sự chuẩn bị cho phần nghe sắp tới qua các hoạt động trớc khi nghe nh:

- Giới thiệu ngữ cảnh, tình huống

- Những câu hỏi, gợi ý đoán về nội dung sắp nghe

- Những câu hỏi tạo trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung bài sắp nghe

- Những câu hỏi hớng dẫn, yêu cầu đối với những nội dung cần nghe, hiểuvv

b) Tiến trình bài dạy học nghe :

1- Pre - listening ( Hoạt động trớc khi nghe ):

Chúng ta đã biết rằng nghe là kỹ năng thu nạp thông tin nên việc làm đầu tiên chúng ta phải giới thiệu cho học sinh về chủ đề của bài nghe, giải thích thêm về chủ đề đó

Ví dụ: Khi nghe một bài về chủ đề gia đình, nghề nghiệp chúng ta cần hỏi các

em xem trong gia đình gồm những ai ? Bố mẹ các em thờng làm nghề gì ? Ai là

ng-ời lớn tuổi trong nhà ? để trớc khi nghe các em có thể tập trung vào một số vấn đề cơ bản giúp các em nghe nắm bắt vấn đề nhanh hơn

Trớc khi cho học sinh nghe, giáo viên cũng cần cho các em trả lời một số câu hỏi tập trung vào nội dung Giáo viên có thể soạn trớc câu hỏi, số lợng câu hỏi ít nhng trọng tâm giúp các em tập trung vào bài Chúng ta có thể đặt những câu hỏi

mà câu trả lời mang tính chất suy đoán

Trong giai đoạn này giáo viên có thể áp dụng những kỹ thuật sau:

a)True/ False (T/F) Statements prediction e) Number the things or pictures

b)Open prediction f) Questions and answers

c) Ordering

d) Answer the guiding questions

Thông thờng giáo viên thờng dạy một số từ mới có trong bài trong giai đoạn này nhng theo chúng tôi chỉ lên dạy những từ quan trong cần thiết có liên quan đến nội dung chính của bài, không nhất thiết phải dạy hết vì sẽ mất nhiều thời gian và làm cho học sinh lời suy nghĩ, đoán từ Song cũng tuỳ huộc vào từng đối tợng học sinh

mà giáo viên lựa chọn và dạy từ cho phù hợp

2- While - Listening ( Hoạt động trong khi nghe ):

- Trong hoạt động này giáo viên có thể dùng đài để học sinh nghe đợc tiếng nói của ngời bản ngữ Song giáo viên cũng có thể đọc với tốc độ vừa phải tránh nhanh quá hoặc chậm quá

- Giáo viên sẽ cho học sinh nghe 2 - 3 lợt liên tiếp sau đó sẽ lấy phản hồi Nếu một câu trả lời có nhiều ý kiến khác nhau giáo viên phải cho học sinh nghe lại từng câu để tìm đợc câu trả lời chính xác nhất và nó cũng rèn kỹ năng nghe chính xác cho học sinh

- Trong hoạt động này giáo viên có thể hớng dẫn học sinh chỉ nghe lấy ý chính,

ý kiến liên quan đến câu hỏi ( Nếu bài khó nghe ) Trong quá trình nghe giáo viên

cũng có thể yêu cầu học sinh làm việc theo cặp, nhóm để tạo sự ganh đua.

- Trong giai đoạn này giào viên có thể áp dụng những kỹ thuật sau:

a) Multipcle choice g) Listen and drawing

b) Selecting h) Ask and answers

c) Deliberate mistakes i) Find someone who

d) Grid

e) Listen and draw

f) Ordering

3- Post - Listening:(Hoạt động sau khi nghe)

Mục đích của hoạt động này là đánh giá xem học sinh có nắm bắt và hiểu đ ợc thông tin theo yêu cầu và có hoàn thành đợc các hoạt động trong khi nghe hay không Đồng thời nó cũng giúp giáo viên tìm ra nguyên nhân làm cho học sinh không nghe đợc hoặc không hiểu đợc một số phần nào đó trong bài nghe

Trong hoạt động này chúng tôi thờng cho học sinh hoạt động theo nhóm thực hành trao đổi, hỏi đáp về những thông tin vừa nghe đợc Hoặc chúng tôi cũng có thể cho học sinh dựa vào những thông tin vừa nghe viết thành một đoạn văn về chính bài nghe hoặc về bản thân học sinh dựa vào thông tin của bài nghe

Nhng kỹ thuật có thể áp dụng trong giai đoạn này là:

- Recall / retell the story or dialogues

- Write it up

- Role play./ Taking a survey

- Further practice

- Discussion

Trong chơng trình lớp 6, 7 kỹ năng nghe thờng đợc dạy kết hợp với nhiều kỹ năng nhng khi dạy đến phần nghe giáo viên có thể thực hiện theo hai giai đoạn Pre

và While - listening tạo hứng thú cho học sinh và rèn kỹ năng nghe cho các em rất nhiều

Trong chơng trình lớp 8,9 kỹ năng nghe thờng dạy chọn trong một tiết học vậy bắt buộc giáo viên dạy phải tuân thủ theo ba bớc: Pre - listening, While - listening

và Post - listening Trong mỗi giai đoạn trên có rất nhiều thủ pháp áp dụng cho từng giai đoạn Trớc khi dạy học giáo viên cần phải xác định rõ mục tiêu của từng tiết học để áp dụng các thủ pháp một cách linh hoạt và có hiệu quả

4 Những ví dụ cụ thể .

Ví dụ 1: Lớp 6 Unit 9 A 4 :

Yêu cầu của đề bài nghe để sấp xếp trật tự các bức tranh Với yêu cầu trên tôi thực hiện phần nghe này nh sau:

+ Pre - listening:

Chúng tôi cho học sinh dự đoán xem bức tranh nào sẽ đợc miêu tả trớc trong vòng 1 phút và lấy phản hồi

+ While - listening:

- Chúng tôi sẽ cho học sinh nghe đài 3 lần và tự chữa dự đoán của mình

- Chúng tôi lấy kết quả nghe từ học sinh so sánh với dự đoán

- Cho học sinh nghe lại một lần để khẳng định câu trả lời chính xác

Ví dụ 2: Lớp 7 Unit 10 B1 2 :

Listen and put the pictures in the order you hear

Với yêu cầu đề nh trên chúng tôi sẽ thực hiện bài nghe này nh sau:

+ Pre - listening:

- Pre - teach:

Những từ mới cần phải dạy trong bài này nh:

(to) polish (v) - (Explaination) - đánh bóng

(to) change (v) - Situation : đổi

(to) have a shower (v) - (Picture) - tắm

comb (v)/(n) (reality) - chải đầu , cái lợc

(to) drink - drank (v) - ( remind )

(to) get - got

pants (n) - (picture) -

sandals (Picture) -

- - Ordering

Nghe lời dặn của mẹ hàng ngày Hoa làm rất nhiều việc, em hãy nhìn vào tranh

và gọi tên những công việc hàng ngày Theo em thì bạn Hoa sẽ làm những công nào trớc, em hãy sắp xếp theo trật tự

- Cho học sinh dự đoán, sắp xếp theo nhóm trong 3 phút

- Lấy phản hồi từ dự đoán của học sinh

+ While - listening:

- Cho học sinh nghe đài hai lợt và kiểm tra so sánh với dự đoán

- Lấy phản hồi từ học sinh

- Chữa và đa ra phơng án đúng

* Picture story:

Cho học sinh nhìn vào tranh và kể xem Hoa đã làm những gì ngày hôm qua ( Hoạt động này vừa luyện đợc thì quá khứ, luyện từ vừa học và còn để cho học sinh t duy lại những gì đã nghe )

+ Post - listening:

Trong giai đoạn này chúng tôi sẽ áp dụng kỹ thuật “ Write it up” Cho học sinh viết về những việc đã làm của Hoa ngày hôm qua dựa vào tranh và những thông tin vừa nghe

Ví dụ 3: Lớp 8/ Unit 9- Listen:

Với yêu cầu của dạng bài tập này chúng tôi sẽ cho học sinh làm những hoạt

động sau:

+ Pre - listening:

- Pre - teach:

Những từ mới cần phải dạy trong bài này là:

an eye chart (n) - ( Picture) - bảng đo thị lực

a wheel chair (n) - (Picture) - cái xe đẩy

to wheel (v) - ( mime ) - đẩy xe

a stretcher (n) (pic) - xe cáng đẩy

a crutch(es) - picture- cái nạng

+ Check vocabulary : Slap the board

- Matching : Cho Hs quan sát bức tranh trong sách và nối các chữ cái A , B , C , D ,

E và F của mỗi bức tranh nhỏ với các từ đúng trong hộp

Yêu cầu HS cho kết quả của mình

+ While - listening:

- Cho học sinh nghe đài hai lần

- Cho học sinh chữa dự đoán (nối câu )

- Lấy kết quả nghe từ học sinh Cho HS tự nhận xét và chữa lỗi

- Kiểm tra lại kết quả bằng cách cho học sinh nghe lại băng

- Cho học sinh nghe lại băng để làm bài tập 1: (T / F statements )

+ Post - listening:

Write it up

- Hớng dẫn HS viết câu chuyện về các hoạt động vừa nghe sử dụng thì hiện tại tiếp diễn

Ví dụ 4 : Unit 7 : Saving energy : (Listen) / SGK - Lớp 9

* Pre - listen : - Pre - teach :

Solar energy : (n) (Ex) - Năng lợng mặt trời

Solar panel : (n) (Picture) - Tấm pin năng lợng mặt trời

Install (v) (Translation) - cài đặt , lắp đặt

nuclear power (n) - (situation) - Năng lợng hạt nhân

effective (a) - (Explaination) - Hiệu quả

+ Check vocabulary : Rub out and remember

+ (T / F ) - statements prediction : + Give feed back

* while - listening :

1) - Listen and check T / F -predictions :

1- Solar energy can be cheap and clean

2 - Most of our electricity now comes from nuclear power