Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp 5-6 tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở lứa tuổi tôi đang giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi việc giáo dục kỹ năng sống làgiúp trẻ nâng cao năng lực để tự
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ
5 - 6 TUỔI, NHẰM GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN"
Lệ Thủy, tháng 9 năm 2018
Trang 21 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1.Lý do chọn đề tài:
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tài: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI, NHẰM GIÚP TRẺ PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN"
Họ và tên: Trần Thị Kim Liên Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm non Sơn Thủy
Lệ Thủy, tháng 9 năm 2018
Trang 3Trẻ em là niềm hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai của dân tộc Việc
bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em là trách nhiệm của nhà nước, của xã hội vàcủa mỗi gia đình Việc giáo dục trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọngtrong sự nghiệp giáo dục, nhằm hình thành và phát triển toàn diện nhân cách chotrẻ sau này Sản phẩm của giáo dục là con người mà con người là mục tiêu, độnglực của sự phát triển đất nước trong tương lai đó chính là thế hệ trẻ
Hiện nay, thế hệ trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tốtích cức và tiêu cực, luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị,phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực Nếuthiếu kỹ năng sống, các em dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực và lối
sống ích kỉ, thực dụng dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách
Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp 5-6 tuổi tôi nhận thức đặc biệt rằng ở
lứa tuổi tôi đang giảng dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi việc giáo dục kỹ năng sống làgiúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn những giải pháp khác nhau mà quyếtđịnh phải xuất phát từ trẻ, vì thế học phải hết sức gần gũi với cuộc sống, nội dungphải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ, trẻ cần có điều kiện để cọxát, các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành, thực hành và áp dụng.Trẻ phải được thảo luận theo nhóm, theo cặp, phải được động não, sắm vai, tranhluận và phân tích tình huống, trẻ phải biết thích nghi, thể hiện cảm xúc, có khảnăng hòa nhập, tự giải quyết vấn đề một cách tự lập Giáo dục kỹ năng sốngkhông phải là nói cho trẻ biết thế nào là đúng, thế nào là sai như ta thường làm Qua một thời gian tìm tòi nghiên cứu, nhận thức được sâu sắc, ý nghĩa vai trò quan trọng của các kỹ năng sống đối với sự phát triển của trẻ Tuy nhiên việc giáo dục kỹ năng sống chưa trở thành một môn học với một giáo trình chuẩn,
được áp dụng trong nhà trường nên tôi quyết định chọn đề tài “ Một số biện
pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non” nhằm phát huy
nâng cao tính tích cực, năng động , sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ nhằm củng cố, rèn luyện cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản thông qua các hoạt động học, chơi, hoạt động ăn , ngủ của trẻ nhằmthúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục trong nhà trường nói riêng và nâng cao chất lượng đổi mới giáo dục nói chung
1.2 Điểm mới của đề tài.
Xuất phát từ vai trò quan trọng của “Giáo dục kỹ năng sống” đối với trẻ,tôi thấy việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một việc làm vô cùng quan trọng
và có ý nghĩa Nhưng làm thế nào để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách cóhiệu quả? Điều này quả không dễ dàng đối với tất cả các giáo viên mầm non Với đề tài này tôi biết đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiềubạn đồng nghiệp trong ngành Đề tài tôi đang viết nó có những điểm mới: Tôidành sự quan tâm và hình thành ở trẻ những kỹ năng sống Giáo dục cách sốngtích cực trong xã hội hiện đại Dạy cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và
Trang 4xã hội nhằm giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành nhữngkhả năng thực thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huốngkhác nhau trong cuộc sống
1.3 Phạm vi áp dụng đề tài, sáng kiến
Việc dạy kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi là hết sức cần thiết và quan trọng Phạm vi tôi nghiên cứu đề tài này là trong trường mầm non, tích lũy, áp dụng vàtôi đang tiến hành nghiên cứu, tích lũy, áp dụng đối với trẻ 5 - 6 tuổi tại đơn vị tôiđang công tác
2 PHẦN NỘI DUNG 2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu
Để hình thành và có được các kỹ năng cho trẻ trong cuộc sống hàng ngày
trước tiên giáo viên phải có kiến thức, kỹ năng về chăm sóc giáo dục trẻ Giáoviên phải có kiến thức để tổ chức các hoạt động cho trẻ được trải nghiệm, để trẻđược cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau cùng với các bạn trongnhóm lớp Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ tương tác, giao tiếp với nhau trong lớp như:Thảo luận, trao đổi ý kiến, giải quyết xung đột, chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệmnhững vai trò khác nhau.Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ được tham gia và cảm thấymình là một thành viên trong nhóm chơi và trẻ có cơ hội để phát triển trí tưởngtượng, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin, góp phần thúc đẩy sự phát triển, tình cảm, kỹnăng xã hội cho trẻ
Năm học 2017 - 2018 được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu nhà trườngtôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi, tổng số trẻ trong lớp 30 cháu trong
đó có 18 bạn nam và 14 bạn nữ trong quá trình thực hiện đề tài này tôi gặp nhữngthuận lợi, khó khăn sau:
* Thuận lợi.
- Được sự quan tâm của Phòng Giáo dục đào tạo cùng với sự quan tâm củaBan giám hiệu nhà trường đã thường xuyên quan tâm bồi dưỡng và nâng cao,chuyên môn, nghiệp vụ, đổi mới hình thưc tổ chức hoạt động giáo dục mầm non,tạo mọi điều kiện giúp giáo viên thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm nonmới
- Giáo viên trong lớp đoàn kết cùng đưa ra các biện pháp giáo dục kỹnăng sống sao cho phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ
- Hai giáo viên trên lớp nắm vững phương pháp, có trình độ chuẩn, có sựnhiệt tình chia sẻ, phối hợp với nhau và luôn quan tâm tới trẻ, thường xuyêndành thời gian trao đổi với phụ huynh để cùng chăm sóc giáo dục trẻ
- Là một giáo viên yêu nghề, mến trẻ, tận tình với công việc Tôi thườngxuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan
Trang 5đến việc chăm sóc giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằngngày nhất là việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
Tỷ lệ
%
Số Lượng
Qua khảo sát kết quả đầu năm như trên tôi thấy số trẻ nắm được kiến thức
và kỹ năng tham gia hoạt động còn thấp, khả năng về các kĩ năng sống chưa đạtkết quả cao
- Chưa thường xuyên dạy cho trẻ kĩ năng sống ở mọi lúc mọi nơi
- Một số bậc phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến kĩ năng sống đối với trẻ
- Tài liệu giáo trình giảng dạy về kỹ năng sống cho trẻ mầm non còn hạn chế
b Nguyên nhân:
Trang 6- Giáo viên còn chưa chú trọng đến việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.
- Không mạnh dạn tự tin, chưa nhiệt tình trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ
- Chưa phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ
- Đa số phụ huynh chưa có nhận thức đúng đắn trong việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ
- Phụ huynh còn nuông chiều trẻ thường làm thay cho trẻ những công việc
mà trẻ yêu cầu
- Nhiều phụ huynh chưa có hành vi đúng đắn và lời nói mẫu mực
Từ những tình hình và số liệu trên cho thấy kỹ năng sống và việc thựchiện kỹ năng sống của trẻ là rất thấp Vì vậy mà tôi mạnh dạn xin đưa ra một sốbiện pháp, các kiến thức về kỹ năng sống và bền bỉ tận tâm rèn luyện những kỹ
năng sống cơ bản nhất cho trẻ thông qua đề tài “ Một số biện pháp dạy kỹ năng
sống cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non”
Ngoài ra, ở trường mầm non giáo viên cần dạy trẻ văn hóa trong ăn uốngqua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rữa taysạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng,vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi,nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trướckhi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặc biếtgiúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất không làm ảnh hưởng đếnngười xung quanh
Trong năm học này tôi đã tổ chức cho trẻ đi tham quan một số khu vực ởgần trường phù hợp với thời điểm và với chủ đề đang học
Ví dụ: Chủ đề “ Tết và mùa xuân” tôi cho trẻ đi tham quan của hàng bánhàng tết, tổ chức cho trẻ được gói bánh chưng và lồng ghép câu chuyện “Sự tíchbánh chưng, bánh giầy”, tôi cho trẻ làm thiệp chúc mừng năm mới
Chủ đề “ Thế giới thực vật” tôi cho trẻ đi dạo tham quan vườn rau, cây cốixung quanh khuôn viên trường
Trước ngày đi tham quan tôi kích thích sự tò mò, hứng thú tìm hiểu, khámphá của trẻ bằng cách hỏi trẻ:
+ Con đoán xem với địa điểm đi tham quan ngày mai con biết được nhữnggì?
+ Theo con đi từ trường mình đến địa điểm đó mất bao lâu?
Trang 7+ Các con cần chuẩn bị những gì cho buổi tham quan đó? (mũ, dép, trangphục phù hợp….)
+ Trên đường đi các con cần làm gì? (đi theo hàng, đi sát lề đường bênphải, chào hỏi mọi người,…) Vì sao phải làm như vậy?
+ Tới địa điểm tham quan con định làm gì và nói những gì ở đó?
Với việc chuẩn bị tâm lí và việc chuẩn bị kiến thức cho trẻ như vậy tôi đãkhiến trẻ lớp tôi rất tò mò và háo hức về địa điểm tham quan ngày mai Tối về trẻháo hức kể cho bố mẹ nghe về kế hoạch của lớp và chia sẻ những điều mà trẻmuốn biết với bố mẹ Qua đó bố mẹ có cơ hôi cung cấp thêm kiến thức cho con
và tạo được một sợi dây gắn kết giữa nhà trường và gia đình, giữa bố mẹ và concái
Tại địa điểm tham quan tôi luôn tận dụng tối đa các điều kiện giúp trẻ pháttriển các kỹ năng sống cần thiết
Ví dụ : Chủ đề “ Nghề nghiệp” tôi cho trẻ tham quan cửa hàng gội đầu của
mẹ bạn Ngọc Linh Trẻ vừa được quan sát trò chuyện, đàm thoại về công việc, vềcác đồ dùng dụng cụ của nghề làm đầu vừa được chia nhóm thực hành một sốthao tác như chải tóc, mô phỏng công việc gội đầu, cắt tóc, làm tóc xoăn và sấytóc cho bạn
Qua các buổi tham quan như vậy trẻ rất phấn khởi vì được giao lưu với bênngoài phạm vi trường mầm non Trên đường đi trẻ biết đi theo hàng lối và đi sát
lề đường bên phải để bảo vệ an toàn cho bản thân, biết chào hỏi mọi người trẻgặp Được đi nhiều lần trẻ trở nên mạnh dạn, tự tin hơn Trẻ được luyện kỹ nănggiao tiếp xã hội, chào hỏi lễ phép, được rèn khả năng quan sát nhận biết các sựvật hiện tượng ở trên đường đi và ở nơi mà trẻ đến tham quan Qua đó kiến thức
mà trẻ thu được về chủ đề sẽ được mở rộng và khắc sâu hơn
Năm nay trường tôi tổ chức cho trẻ đi tham quan trường tiểu học Khi tôithông báo kế hoạch đi tham quan của nhà trường trẻ lớp tôi rất thích Để khônglàm mất hứng của trẻ tôi khuyến khích trẻ hãy chia sẽ cảm xúc và sự vui thíchcủa trẻ về chuyến tham quan sắp tới với các bạn Và tôi đã ghi lại được nhũngcuộc đối thoại giữa các trẻ như sau:
+ Lần này chúng mình được đi ô tô đấy
+ Cậu có say xe không?
+ Say xe thì phải uống thuốc vào Mẹ tớ bảo thế
+ Cậu được đến lăng Bác bao giờ chưa?
+ Vào lăng Bác là không được nói chuyện đâu
+ Ở trang trại có gì không nhỉ?
+ Tớ không biết Tớ chưa đến đấy bao giờ
+ Ở trường anh tớ đi tham quan rồi đấy Tớ thấy anh tớ mang nước, bánh,sữa với bim bim để ăn
+ Tối về tớ sẽ bảo mẹ tớ mua cho
+ Nhớ mang mũ với đi dép quai hậu nữa Mọi lần đi tham quan cô đều dặnnhu thế
+ Đi ô tô cậu không được thò đầu, thò tay ra ngoài đâu, như thế nguy hiểmlắm đấy
Trang 8+ Hôm trước cô kể “ Một chuyến tham quan” tớ biết rồi…
Nghe câu chuyện trẻ kể với nhau tôi cảm thấy niềm vui và tự hào về những
gì tôi đã làm và làm được cho trẻ Buổi ngoại khoá nhà trường tổ chức là vàocuối năm Sau một năm học tôi thực sự thấy trẻ lớp tôi đã “lớn” hơn rất nhiều cả
về thể chất lẫn tinh thần Trẻ biết trao đổi với nhau về một vấn đề, biết chia sẻkinh nghiệm và hiểu biết với nhau, biết phải làm những gì để chuẩn bị chochuyến đi và biết những quy tắc mà mình cần thực hiện cho phù hợp với chuyến
đi đó Sau nhiều lần được cô tổ chức cho đi tham quan dã ngoại, tới buổi ngoạikhoá này trẻ thật sự đã rất tự tin với đầy đủ những kỹ năng mà cô đã cung cấptrong các buổi đi tham quan trước và qua tất cả các hoạt động trong ngày của trẻ
Bác lái xe đã khen trẻ lớp tôi ngoan, khi đi xe không hò hét, đùa nghịchhay nói chuyện to làm ảnh hưởng đến bác, lên xe biết chào và xuống xe biết cảm
ơn bác, điều mà không phải khi nào bác lái xe cũng nhận được
Khi được phát bánh mỳ và sữa tôi nhận thấy không một trẻ nào tùy tiện vứtrác lung tung cho đến khi cô đi thu rác
Để tránh lạc trẻ trong chuyến tham quan, tôi đánh máy cho mỗi trẻ mộtbiển tên đeo trước ngực Tôi hướng dẫn trẻ từng thông tin được đánh trên đó vàcách sử dụng biển tên trong trường hợp cần thiết Nhờ đó tôi đã cung cấp thêmcho trẻ kỹ năng bảo vệ an toàn cá nhân thông qua chuyến tham quan này
Bên cạnh đó, tôi còn tổ chức hoạt động cho trẻ giao lưu giữa các tổ tronglớp hoặc giữa các lớp nhỡ trong khu 2 lần/ tháng Trong buổi giao lưu, trẻ đượclàm quen với nhau, được thể hiện bản thân mình, được trò chuyện, cùng nhau tìmhiểu, khám phá về một chủ đề đang học giúp kiến thức của trẻ được mở rộng vàcủng cố thêm Trẻ biết mở rộng mối quan hệ ra ngoài lớp học từ đó mà trẻ mạnhdạn, tự tin hơn Trẻ biết hợp tác cùng nhau bàn bạc, thảo luận để cùng giới thiệu
về đội mình, tổ mình, lớp mình, khối mình cho các bạn đội khác, tổ khác, lớpkhác, khối khác
Hoặc khi tổ chức cho trẻ hoạt động lao động, tôi để trẻ chủ động nhận côngviệc của mình, tự thỏa thuận, phân công công việc trong nhóm, tự bàn bạc tìmcách giải quyết công việc của nhóm mình Qua đó tôi có thể giúp trẻ hình thành
sự tự tin, kỹ năng hợp tác, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng xử lý tình huống khi xảy ravấn đề cần giải quyết
Khi cho trẻ chơi tự do trong hoạt động ngoài trời, tôi vừa quan sát trẻ chơi,vừa hướng dẫn trẻ cách chơi an toàn như: Cách leo lên xuống thang, cách nắmthành cầu trượt để trượt cho an toàn, cách cầm dây thừng khi đi cà kheo, khi cóbạn đang đi cà kheo thì không được đứng phía trước bạn vì sẽ gây nguy hiểm chobạn, hướng dẫn trẻ cách kiên trì chờ đến lượt mình chơi, tuyệt đối không xô đẩy,tranh giành đồ chơi, chỗ chơi với bạn
Ngoài ra tôi còn tổ chức các hoạt động nghệ thuật cho trẻ tham gia Ngàytết tôi cho trẻ làm thiệp chúng mừng năm mới, ngày mùng 8 – 3 tôi cho trẻ làmthiệp chúc mừng bà, mẹ, cô và các bạn gái Trẻ còn được giao lưu văn nghệ ởthôn, xã, giao lưu văn nghệ ở lớp với các bạn Trẻ được tham gia các hoạt độngtôi thấy trẻ khéo léo và tự tin hơn
Trang 9Thông qua biện pháp này khi trẻ được tham gia các hoạt động ngoại khóa,hoạt động nghệ thuật, giao lưu văn nghệ tôi thấy trẻ trưởng thành và tự tin khiđứng trước đám đông rất nhiều Tôi thấy các hoạt động này rất cần thiết để giáodục kỹ năng sống cho trẻ
* Biện pháp 2: Tìm tòi, bồi dưỡng bản thân, chia sẻ với đồng nghiệp
Để có thể thực hiện tốt “ Một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ 5-6
tuổi tại trường mầm non” trước hết giáo viên mầm non không chỉ nghiên cứu
nắm vững mục đích yêu cầu của hoạt động mà giáo viên còn cần phải nắm chắcđược các phương pháp và biện pháp thực hiện giúp trẻ lĩnh hội kiến thức mộtcách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu và vận dụng nhữngđiều đã học vào thực tế hàng ngày của trẻ Vì vậy, để giúp trẻ 5 – 6 tuổi lớp tôi cóđược những kỹ năng sống cơ bản đó thì sự nhiệt tình, sáng tạo và yêu nghề đòihỏi tôi phải không ngừng đọc và nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc và giáodục trẻ mầm non 5- 6 tuổi
- Tham gia các đợt kiến tập và các chương trình chuyên đề do phòng tổ chức
- Tìm đọc tham khảo biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trên sách báo, tạp chímầm non
+ Sách hướng dẫn các hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ mầmnon theo bộ chuẩn phát triển trẻ 5-6 tuổi
+ Sách giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non( nhà xuất bảnđại học quốc gia)
+ Sách bé thực hành các tình huống giáo dục kỹ năng sống dành cho trẻ mẫugiáo
+ Sách các hoạt động phát triển kĩ năng xã hội dành cho trẻ mẫu giáo.Sách phương pháp giáo dục giá trị kỹ năng sống…
Trên thực tế hiện nay ở trường mầm non chúng tôi, đội ngũ giáo viên cònchưa được đồng đều Nhiều giáo viên đã có tuổi tuy nắm vững phương phápnhưng việc đổi mới thì còn hạn chế còn các cô giáo trẻ thì lại chưa có nhiều kinhnghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ Qua kiểm tra, đánh giá đầu năm córất nhiều trẻ còn chưa biết chào cô, chào khách, chưa có kỹ năng giao tiếp, chưa
có kỹ năng tự phục vụ…Hoạt động dạy kỹ năng sống cho trẻ ở trường tôi nóichung và ở lớp tôi nói riêng chưa thực hiện tốt, chưa lồng ghép tích hợp vào cáchoạt động, giáo viên hầu như không mấy để ý và đi sâu vào hoạt động này Tôinhận thấy đây là một vấn đề quan trọng vì nó quyết định đến nhân cách của trẻsau này Chính vì vậy qua việc tự bồi dưỡng bản thân, học hỏi qua truyền thông,báo đài, tài liệu cũng như xem các phương tiện thông tin hiện đại, tôi đã nắmvững được các phương pháp để dạy trẻ một số kỹ năng cơ bản nhất Nhận thấy
Trang 10đây là việc quan trọng và cần thiết đối với trẻ nên tôi chia sẻ với đồng nghiệp vềcác biện pháp
“ Dạy kỹ năng sống cho trẻ” Để dạy trẻ được những kỹ năng sống thì việc đầu
tiên cô giáo phải là tấm gương để trẻ soi vào, để trẻ học làm người Chính vì vậy,không phương pháp nào hiệu quả bằng phương pháp “ Dùng nhân cách để giáodục nhân cách” Những người dạy nội dung giá trị và kỹ năng sống càng cần làtấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng xử, cách giải quyếtvấn đề…Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi các cô giáo cũng luôn phải tựrèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn Và tôi đưa ra những điều
mà giáo viên nên và không nên trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đó là:
- Không nói dài và nói nhiều
- Không luôn đưa ra lời đáp có sẵn mà để trẻ tự tìm tòi
- Không vội vàng phê phán đúng, sai như một quan tòa nhưng kiên trì giúp trẻtranh luận và kết luận
Ví dụ: Khi cô nhìn thấy bé này đẩy bé khác cô hãy nói với bé bị đẩy, nói một
cách cương quyết, nhưng phải ôn tồn với bạn mình như: “ Mình không thích bạn
xô đẩy mình như vậy, cánh tay là để ôm nhau, không phải là để đẩy nhau”
- Không mớm ý cho trẻ phát biểu ý kiến mà người lớn trông đợi
- Không nên bắt trẻ hoạt động liên tục mà phải để dành thời gian và khoảng trốngcho trẻ suy nghĩ
- Thỉnh thoảng cô giáo có thể tổng kết, kết luận nhưng với thái độ thư giãn, thoảimái, gợi mở
Ví dụ: “ Các con đã tự mình làm được nhiều việc mà không phụ thuộc vào người
khác, các con là những em bé rất giỏi các con rất xứng đáng nhận được một tràngpháo tay” Điều này sẽ giúp cho trẻ tự tin hơn, dám tự tìm tòi và suy nghĩ, giámđưa ra ý kiến của mình
- Quả thật việc thay đổi nếp cũ là rất khó, nhưng trong những buổi sinh hoạt tôithường đưa những giá trị của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như:
- Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ
- Kiên nhẫn và có kỹ năng lắng nghe tốt
- Ý thức về bản thân và sẵn sàng học những kỹ năng mới
- Có kinh nghiệm sống và biết soi xét
- Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình lên trẻ
- Thực hành tư duy sáng tạo và khai thác
- Biết sắp xếp phòng, nhóm lớp tạo bầu không khí hấp dẫn
- Biết chủ động phương pháp giáo dục Tác động kịp thời khi nhóm bế tắc
- Biết tạo bầu không khí trò chuyện sôi nổi
Trang 11Ví dụ: Các con ơi lớp mình vừa hoạt động ngoài trời về, bây giờ sẽ đến hoạt
động gì các con? Nào chúng ta cùng chuẩn bị bắt đầu
- Biết nắm phản hồi của nhóm khi hoạt động kết thúc
* Biện pháp 3: Biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ.
Cách giao tiếp không chỉ quan trọng trong những năm trẻ đi học mà còn rấtquan trọng đối với cuộc sống sau này của trẻ Kỹ năng giao tiếp là một kỹ năngnền tảng để giúp trẻ nhận biết giá trị sống và hình thành kỹ năng sống Vì thế cầnquan tâm và giúp trẻ một cách tự nhiên từng bước một trong suốt chiều dài pháttriển nhân cách của trẻ
+ Kỹ năng trẻ giao tiếp với bạn bè.
Lớp học chính là một thế giới thu nhỏ của xã hội chúng ta ngày nay, là nơi
đa văn hóa, đa tính cách và cũng đa sở thích Mô hình này tạo cơ hội cho giáoviên có thể dạy cho trẻ học cách chấp nhận và có cơ hội để khám phá những sởthích, những mối quan tâm chung của nhau
Để giúp trẻ phát triển kỹ năng chơi với các trẻ khác tôi tạo môi trường cho trẻgiao tiếp với nhau và tạo tình huống cho trẻ tự giải quyết Và tôi đưa ra “tiêu chí”không tranh giành đồ chơi với bạn Trong tiêu chí này tôi lên kế hoạch rèn cả lớpnói chung, cứ vào các buổi chiều bình bầu và nhận xét buổi chơi, tôi cho cả lớpnhận xét xem trong giờ chơi bạn nào còn tranh giành đồ chơi thì bạn đó sẽ khôngđược cắm cờ, cuối tuần bạn nào có nhiều cờ sẽ được bé ngoan, ngoài ra trong cácgiờ chơi, giờ đón trả trẻ, trẻ nào có biểu hiện hành vi sai trái là tôi giải thích vàsửa ngay cho trẻ, việc làm đó rất tốt đối với trẻ vì trẻ biết được điều gì nên làm vàđiều gì không nên làm và nhân cách sống của trẻ sẽ được phát triển toàn diệnhơn
Ngoài ra tôi còn sưu tầm một số câu chuyện, bài thơ mang tính giáo dục.Giúp trẻ thấy các nhân vật trong câu truyện , bài thơ khi giao tiếp với nhau nhưthế nào? Bài thơ: “ Biết cảm ơn xin lỗi”
- Tính cách mỗi trẻ mỗi khác, có những trẻ hoạt bát, hiếu động nhưng cũng cónhững trẻ chậm chạp, thụ động hay quá nóng nảy… Vì thế giáo viên cần phảibiết rõ tính cách của từng trẻ để có thể cho các trẻ chơi với những người bạnthích hợp với cá tính nhằm tránh xảy ra những va chạm về tính cách Vì vậytrước khi chơi tôi thường cho trẻ đọc bài thơ: “Giờ chơi của bé”
Ngoài ra tôi còn dạy trẻ “ Giao tiếp” bằng mắt và nở một nụ cười thânthiện, tự nhiên Dạy trẻ phải luôn luôn giữ lời hứa khiến cho buổi nói chuyện trởnên thật thoải mái thật chân thành khi tham gia những hoạt động vui chơi
+ Kỹ năng trẻ chào hỏi khi giao tiếp với người lớn tuổi.
Trang 12Như ở phần đặt vấn đề tôi đã nêu các cháu hầu hết chưa có các kỹ năng giaotiếp, kỹ năng chào hỏi… lí do phụ huynh đều là thuần nông và điều quan trọng họchưa có khái niệm dạy kỹ năng cho trẻ, mà chủ yếu là nuông chiều với suy nghĩđơn giản là trẻ nhỏ chưa biết gì, chiều nó chút cũng không sao Nhưng điều đó sẽtạo nên những hành vi và nhận thức sai lệch của trẻ mà dần dần sẽ biến thành thóiquen khó thay đổi.
Vì vậy đối với trẻ người lớn cần tập cho trẻ những lời nói lễ phép và tựnhiên, không quá màu mè và hình thức, cũng không được phép cộc lốc và xuồng
xã Điều này trẻ sẽ học được một cách hiệu quả thông qua cách giao tiếp và ứng
xử của bố, mẹ, người thân trong gia đình, cô giáo và người khác
Chúng ta sẽ không thể kiểm soát được khi người lớn trong gia đình nói năng thô
lỗ và không có hành vi lịch sự tối thiểu Trong xã hội hiện nay với công nghệ tiêntiến, phát triển không ngừng về mọi mặt, thì những kỹ năng giao tiếp, chào hỏitối thiểu lại mất dần đi Và tôi quyết định đưa kỹ năng chào hỏi và kỹ năng giaotiếp vào những giờ đón, trả trẻ:
Ví dụ: Thời gianđầu nhiều trẻ chưa có kỹ năng chào hỏi và giao tiếp với cô cùngbạn bè, tôi chủ động chào trẻ trước “ cô chào bạn Gia Linh” thì lúc đó trẻ sẽ biếtđáp lại câu “ Con chào cô ạ’ và tôi nhắc trẻ con chào bố, mẹ đi để vào lớp với cônào Hoặc khi trẻ đang chơi mà có khách đến lớp tôi nhắc trẻ “ các con chào bác,bà… đi nào” cứ như vậy dần dần trẻ có thói quen chào cô, chào bố mẹ và chàokhách, khi đến lớp, khi ra về Còn với trẻ chưa có kỹ năng giao tiếp nhiều với cô,với bạn tôi thường xuyên gần gũi trẻ hơn, trò chuyện với trẻ nhiều hơn về nhữngngười thân của trẻ, về thế giới xung quanh từ đó trẻ sẽ mạnh dạn hơn khi tiếpxúc và giao tiếp với cô, với bạn bè và người khác
Ngoài ra tôi còn sưu tầm những bài thơ , câu truyện, bài hát có nội dunggiáo dục về lễ giáo với nội dung cụ thể như:
Bài thơ: Che mưa cho bạn, Phải là hai tay, Cảm ơn xin lỗi, và phô tô gửi chophụ huynh để phụ huynh nắm được và giúp trẻ học thuộc các bài thơ đó Qua đógiúp trẻ có những hành vi và kỹ năng tốt qua các bài thơ, câu truyện “ Bà ốm, yêu
bà, Thương ông, bó hoa tặng cô, bé Mai đến trường.Ngoài ra tôi còn cho trẻ thamgia trò chơi đóng vai để trải nghiệm những kỹ năng chào hỏi và giao tiếp
Tạo tình huống cụ thể để giúp trẻ giải quyết và chọn cách giao tiếp vớingười lớn cho phù hợp
* Biện pháp 4: Tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày.
+ Giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động học.