KẾT THÚC HỌC PHẦN TNXH

Khái niệm: Bài 1: Khoa học lớp 5, bài 5: Cần làm gì để cả mẹ và bé đều khỏe *Giúp HS xác định được : - Vai trò của chất dinh dưỡng đối với sự phát triển của mẹ và bé: + Chất dinh dưỡng

PHẦN I: CHO VÍ DỤ MINH HỌA VỀ KĨ NĂNG SỐNG CẦN GIÁO DỤC CHO HỌC SINH

• KN XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU:

1 Khái niệm:

• Ví dụ:

Bài 1: Khoa học 4: Tiết kiệm nước

Bài 2: TNXH 3: Vệ sinh hệ thần kinh

Bài 3: Khoa học 5: Vệ sinh tuổi dậy thì

* GIÁ TRỊ:

1 Khái niệm:

Bài 1: Khoa học lớp 5, bài 5: Cần làm gì để cả mẹ và bé đều khỏe

*Giúp HS xác định được :

- Vai trò của chất dinh dưỡng đối với sự phát triển của mẹ và bé:

+ Chất dinh dưỡng có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của mẹ và

bé, một số chất:

+ Các chất khoáng như: sắt, canxi tham gia vào việc xây dựng cơ thể và điều khiển hoạt động sống

+ Chất xơ: cần thiết đảm bảo hđ bình thường của bộ máy tiêu hóa

+ Vitamin: Cung cấp năng lượng cho cơ thể, giúp cơ thể tránh bị bệnh

=> Cần ăn uống đủ chất, đủ lượng

- Vai trò của công việc:

+ Nếu tiếp xúc với các chất độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ => ảnh hưởng đến mẹ và bé

 Không nên lao động nặng, nghỉ ngơi nhiều hơn

- Vai trò của tinh thần:

+ Người mẹ nên giữ tinh thần thoải mái, vui vẻ, lạc quan để cho bé phát triển tốt

Bài 2: TNXH lớp 3, bài 8: Vệ sinh cơ quan tuần hoàn

- HS biết được vai trò của quả tim rất quan trọng đối với sức khỏe của con người:

+ Tim là bộ phận quan trọng trong hệ tuần hoàn có chức năng co bóp đều đặn để đẩy máu theo các động mạch, hút máu từ tĩnh mạch về tim, sau đó đẩy máu đến phổi để trao đổi khí C02 và lấy khí O2

+ Tim hđ k ngừng nghỉ và đem các dưỡng khí và chất dinh dưỡng đến toàn bộ cơ thể

Bài 3: Khoa học lớp 4, bài 24: Nước cần cho sự sống:

- HS biết được tầm quan trọng của nước đối với sự sống, của con người: + Nước chiếm phần lớn trọng lượng cơ thể người, động vật, thực vật + Nước giúp cơ thể hấp thụ được những chất dinh dưỡng hòa tan và tạo thành các chất cần cho sự sống của sinh vật

+Giúp cơ thể thải ra các chất thừa, chất độc hại

+ Là môi trường sống của nhiều thực vật và động vật

Bài 4: TNXH lớp 2, bài 8: Ăn uống sạch sẽ

- Giúp HS biết được tầm quan trọng của việc ăn uống sạch sẽ đối với cơ thể:

+ Đem lại cho cơ thể khỏe mạnh

+ Tránh một số bệnh tật lây qua đường tiêu hóa

• TỰ NHẬN THỨC

1 Khái niệm:

2 Ví dụ:

Bài 1: TNXH 2, bài : Đề phòng bệnh giun

- HS nhận thức mình mắc bệnh gì? dấu hiệu, nguyên nhân, cách phòng tránh của bệnh đó

+ Dấu hiệu: Đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, ngứa hậu môn.

+ Nguyên nhân:

- Ruồi đậu vào phân rồi bay đi khắp nơi đậu vào thức ăn nước uống của

người lành làm họ bị nhiễm giun

- Không rửa tay sau khi đi đại tiện, tay bẩn cầm vào thức ăn đồ uống

- Nguồn nước bị ô nhiễm từ hố xí, người sử dụng nước không sạch để ăn uống sẽ bị nhiễm bệnh

+ Cách phòng tránh:

- Sử dụng hố xí hợp vệ sinh, ủ phân chôn phân xa nơi ở, ca nguồn nước, không bón phân tươi cho hoa màu, không đại tiện bừa bãi,

Bài 2: Khoa học 4, Phòng bệnh béo phì

+ Dấu hiệu:

- Bị hụt hơi khi gắng sức

+ Nguyên nhân:

- Ăn quá nhiều chất dinh dưỡng

- Lười vận động nên mỡ tích tụ dưới da

- Do bị rối loại nội tiết

+ Cách phòng tránh:

- Ăn uống hợp lí, rèn luyện thói quen ăn uống điều độ

- Ăn chậm, nhai kĩ

- Năng vận động cơ thể, đi bộ, luyện tập thể dục thể thao

Bài 3: Khoa học 5: Phòng bệnh viêm gan A

+ Dấu hiệu:

- Sốt nhẹ, đau vùng bụng bên phải

- Chán ăn

+ Nguyên nhân:

- Giữ vệ sinh ăn chín uống sôi, không để ruồi đậu vào thức ăn

- Giữ vệ sinh cá nhân Rửa tay trước khi ăn và sau khi đại tiện, cắt móng tay

Có những lớp mỡ quanh đùi, cánh tay trên, vú và cằm

- Cân nặng hơn so với người cùng tuổi

- Do vi rút viêm gan A gây ra và lây qua đường tiêu hóa

+ Cách phòng tránh:

- Cần ăn chín, uống sôi, rửa sạch tay trước khi ăn và sau khi đi đại tiện

- Cần nghỉ ngơi, ăn thức ăn lỏng chứa nhiều chất đạm, vitamin, k ăn mỡ, k uống rượu

Bài 4: TNXH 3: Các thế hệ trong một gia đình

+ Học sinh nhận thức được “ Tôi là ai?”, biết được:

- Trong 1 gia đình, có bao nhiêu thế hệ và mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình

- Biết được ai là người nhiều tuổi nht, ai là người ít tuổi nhất

- Biết được cách xưng hô

• ỨNG PHÓ VỚI CÁC TÌNH HUỐNG CĂNG THẲNG

1 Khái niệm:

2 Ví dụ:

Bài 1: Khoa học 5: Phòng tránh bị xâm hại

Bài 2: Khoa học 4: Phòng tránh tai nạn đuối nước

Bài 3: TNXH 2: Phòng tránh ngộ độc khi ở nhà.

- Khi dạy học bài này thì GV nên sử dụng tình huống

- Nêu cách xử lí

PHẦN III: THIẾT KẾ CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM KIỂM TRA KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG

1.Phòng tránh hỏa hoạn:

Câu 1: Hãy nêu những thiệt hại do cháy gây ra?

A Mất hết tài sản

B Nguy hiểm cho tính mạng con người

C Cháy rừng sẽ gây thiệt hại cho tài nguyên của đất nước

D Tất cả phương án trên đều đúng

Câu 2: Hãy nêu những việc em cần làm để phòng cháy khi ở nhà ?

A Tắt ga sau khi nấu ăn xong

B Không để xăng, dầu, những vật dễ cháy gần bếp lửa

C Đặt bình cứu hoả ở nơi dễ thấy nhất

Câu 3: Khi xảy ra hỏa hoạn, chúng ta gọi cho số máy nào?

A 113

B 114

C 115

Câu 4: Bé cần làm gì khi xảy ra hỏa hoạn

A bình tĩnh gọi cho người lớn khi có đám cháy xảy ra

B Sử dụng thang máy khi có đám cháy xảy ra khi ở nhà cao tầng

C Tìm nơi ẩn nấp trong phòng kín

D K chạy lên tầng của tòa nhà

Câu 5: Hỏa hoạn xảy ra nhiều hơn trong thời gian nắng nóng, trong mùa khô và hạn hán?

A Đúng

B Sai

Câu 6: Hãy nối cột A với cột B thích hợp:

A B

1 Nếu quần áo bị bén lửa, bé nên a gọi ngay cho 114

2 Khi ngửi thấy mùi khét, thấy có đám cháy, b lăn qua, lăn lại đến khi lửa

3 khi xảy ra đám cháy ở nhà cao tầng c tuyệt đối không được

nhảy xuống theo đường ban công

2 Phòng tránh đuối nước:

Câu 1: Để an toàn khi đi tắm ở ao, hồ, sông, biển, ta cần:

A Chỉ cần phao bơi là đủ

B Cần có người lớn và phương tiện cứu hộ

C Chỉ cần có người lớn

Câu 2: Những việc nào không nên làm:

A Lội qua suối, qua đoạn đường bị ngập lụt

B Qua suối hay đường ngập lụt cần có người lớn đi theo

C Các phương tiện giao thông đường thủy cần phải tranh bị phao bơi

Có Không Câu 3: a.Bé có được chơi ở gần ao, hồ, sông, suối không

b.Khi đi thuyền, bé cần mặc áo phao không

c Bé cần làm quen với nước và tập 1 số động tác rèn luyện để phòng chống đuối nước

Câu 4: Em hãy điền từ thích hợp vào chỗ trống ( cao; ao, hồ, sông, suối; thấp; nắp đậy)

Không chơi đùa gần… Giếng nước phải xây thành… có… Chum, vại,

bể nước phải có nắp đậy

Câu 5: Em hãy nối các cụm từ ở cột A với cột B sao phù hợp:

A B

1 Khi thấy trẻ bị ngã xuống nước a gậy, sào, phao có buộc dây thừng

2 Hãy đưa một vật gì đó cho trẻ nhỏ như b hô hoán, kêu gọi mọi người

Đến giúp đỡ

c Nhảy xuống cứu khi không biết bơi

3 Phòng tránh mưa dông:

Câu 1: Mưa dông, sấm sét là những hiện tượng được diễn ra cùng một lúc

A Đúng

B Sai

Câu : Trong cơn mưa, thường có sấm sét kèm mưa

A Đúng

B Sai

Câu 2: Cần làm gì khi bất ngờ gặp mưa đá trên đường đi

A Dùng vật cứng, dày để che đầu

B Vẫn tiếp tục đi dưới mưa

C Dùng vật cứng, dày để che đầu Sau đó, ngay lập tức tìm chỗ trú ẩn Câu 3: Khi đang ở trong rừng, nếu có mưa to, sấm sét, bé phải làm gì?

A Đứng thành nhóm người

B Trú mưa dưới gốc cây to

C Không đứng túm tụm thành nhóm người gần nhau Tránh xa những gốc cây cao, to hoặc lùm cây rậm rạp

Câu 4: Cần làm gì khi đang ở nhà mà có mưa dông?

A Đứng xa cửa sổ, cửa ra vào và tắt các thiết bị điện không cần thiết

B Đứng gần cửa sổ và cửa ra vào

C K đứng gần nơi ẩm ướt như bể tắm, vòi nước vì đó là nơi dễ bị sét đánh

D Sử dụng điện thoại tùy ý

Câu 5: Khi có mưa hoặc dông sấm sét:

- Không đi ra….không đứng ngoài đồng trống Lên bờ ngay nếu đang đứng…

- Nếu ở trong nhà: Không bật….nên đóng các…

4.Phòng tránh bão, lũ lụt

Câu 1: Khi có bão, cần phải làm gì?

A Ở trong nhà

B Chạy ra ngoài chơi khi có bão

C Ở trong nhà, đóng các cửa và tắt các thiết bị điện không cần thiết Câu 2: Cần làm gì để phòng tránh bão?

A Theo dõi bản tin thời tiết

B Cắt điện tàu thuyền không ra khơi

C Đến nơi trú ẩn an toàn

D Tất cả ý trên

Câu 3: Khi có lũ lụt và nước dâng cao, cần làm gì?

A Di chuyển lên vị trí cao, vững chắc nhất để tránh bị dòng nước cuốn đi

B Ở nguyên vị trí

C Nghịch nước

Câu 4: Bé có được chơi ngoài trời khi có bão

A Đúng

B Sai

Câu : Khi có bão, bé có được trú mưa dưới gốc cây to hay trú gần cột điện

A Đúng

B Sai

5 Phòng tránh động đất

Câu 1: Khi xảy ra động đất, bé có được phép sử dụng thang máy

A Đúng

B Sai

Câu 2: Sau động đất, bé tiếp tục chơi khi thấy tường bị nứt vì không thấy nguy hiểm

A Đúng

B Sai

Câu 2: Cần làm gì khi có động đất xảy ra mà đang ở trong nhà hoặc lớp học?

A Ở yên trong nhà hoặc lớp học kiên cố, ngay lập tức chui xuống gầm bàn, ghế, giường

B Thoát ra ngoài và tìm nơi trú ẩn

C Chạy qua chạy lại trong phòng

D Giữ bình tĩnh, tìm cách bảo vệ bản thân

Câu 3: Cần làm gì khi xảy ra động đất và lúc đó đang ở ngoài trời?

A Tìm vị trí an toàn để trú ẩn như: bãi đất trống hay bãi cỏ rộng

B Tìm chỗ trú ẩn dưới chân cầu hoặc dưới gốc cây to

C Trú ẩn ở cột điện, cầu, cây to và những tòa nhà cao tầng

Câu 4: Nối cột A với cột B

A B

1 Khi xảy ra động đất a Tìm vị trí an toàn, bãi đất

Tránh xa cột điện, cây to

2 Bé cần làm gì khi xảy ra b Sử dụng thang máy

Động đất mà lúc đó đang ở ngoài trời c Không được sử dụng thang máy

PHẦN II: THIẾT KẾ TÌNH HUỐNG VÀ ĐỀ XUẤT CÁCH XỬ LÍ

1.BỊ SỜ VÀO CÁC BỘ PHẬN CƠ THỂ

D Tình huống:

- Ngọc Lan là một bạn bạn gái xinh xắn, đang học lớp 5 Thời gian gần đây, Ngọc Lan thường bị một bạn trai cùng khu phố đón đường trêu chọc

và có hành vi đụng chạm vào người khiến bạn ấy rất khó chịu…

Theo em, bạn Ngọc Lan nên làm gì?

E Cách xử lí:

- Trong trường hợp bị xâm hại, tuỳ trường hợp cụ thể các em cần lựa chọn

các cách ứng xử phù hợp:

- Tìm cách tránh xa kẻ đó (đứng dậy, lùi ra xa )

- Nhìn thẳng vào mặt kẻ đó và hét to một cách kiên quyết : Không!Hãy dừng lại Tôi sẽ nói cho mọi người biết (lặp lại lần nữa nếu cần)

- Bỏ đi ngay

- Kể với người tin cậy để nhận được sự giúp đỡ Nếu thấy bạn mình bị xâm hại, em cũng phải giúp đỡ: nhanh chóng kêu gọi, báo cho người lớn; động viên, an ủi tinh thần bạn

2 BỊ MỜI SỬ DỤNG CHẤT GÂY NGHIỆN

F Tình huống:

Chiều chủ nhật, hai bạn: Hùng, Nam đang là học sinh lớp 5, Trường tiểu học X, rủ nhau đi dạo, bỗng Hùng lấy trong túi áo ra một gói thuốc lá rủ Nam cùng hút

Nam thốt lên: Hút thuốc! Sao cậu lại hút thuốc? Trời! Cậu không biết tác hại của thuốc lá sao?

Hùng : Ối dào, tác hại gì chứ? Mình thấy hút thuốc rất sảng khoái, quên đi muộn phiền mà, thử lần cho biết đi !

Nếu là Nam trong trường hợp này, bạn sẽ xử lí như thế nào?

* Cách xử lí:

- Em sẽ từ chối Hùng một cách khéo léo, khuyên Hùng không nên hút thuốc

và nêu các tác hại của thuốc lá để Hùng hiểu

- Trong trường hợp Hùng vẫn hút thuốc lá thì báo với gia đình của Hùng để

có biện pháp xử lí

3 BỎNG

G Tình huống:

- Lan đang chơi ngoài sân với đám bạn thì nghe tiếng mẹ gọi :

“ Lan ơi, vào bếp bưng giúp mẹ nồi canh nhé.”

Lan liền chạy vào bếp và bưng nồi canh, vì muốn nhanh chóng được ra chơi cùng đám bạn, Lan đã sơ ý làm đổ nồi canh xuống nền nhà nên chẳng may nước canh bắn vào tay khiến Lan bị bỏng rát và đau đớn vô cùng

Trong trường hợp đó, Nếu là Lan em sẽ xử lí như thế nào?

H Cách xử lí:

- Đối với tất cả những vết bỏng, hãy đặt ngay lập tức những vùng bị đở

dưới vòi nước lạnh đang chảy ít nhất là 5 phút nhưng nước đừng có quá lạnh như nước đá

- Nếu vết bỏng lớn, màu trắng hay da bị rộp lên, hãy gọi số cấp cứu.

- K đặt bất cứ cái gì lên vết bỏng, ngay cả băng dán cứu thương.

- Nếu vết bỏng vẫn làm bạn đau đớn, hãy gọi ba mẹ.

4 ONG ĐỐT

* TÌNH HUỐNG:

Mùa hè này, Quân được về quê nội, Quân thích nhất là được vào vườn cam nhà ông nội hái quả Xe ô tô vừa đỗ trước cửa nhà, Quân liền chạy vào vườn cam lúc lỉu, say sưa ngắm những quả chín vàng ươm Quân ngó quanh không thấy ai, liền thoăn thoắt trèo lên một cây cao, định hái quả cam vàng manh vào cho ông Quân giơ tay ra với lấy quả cam, bỗng một

con ong bay vù vù qua mặt cậu và chích thật đau vào cánh tay Quân đau quá, ngã lăn xuống đất, kêu khóc ầm ĩ Bạn đã bao giờ bị ong đốt chưa, bạn cần hò nhớ điều gì?

* CÁCH XỬ LÍ:

- Đi ngay vào nhà và tìm người khác giúp đỡ

- Khẩy bật kim ong ra khỏi vết chích bằng móng tay hay bằng tấm thẻ nhựa

- Rửa sạch những chỗ có vết chích bằng xà phòng hoặc dung dịch sát trùng

- Đắp khăn lạnh, thay túi chườm nước đá lên vùng sưng để giảm đau (chú ý: không nên đắp trực tiếp nước đá lên chỗ ong đốt)

- Nạn nhân nên nằm yên một chỗ, tránh cử động để chất độc khỏi lan khắp

cơ thể

- Sau khi sơ cứu xong thì đưa nạn nhân lên bệnh viện

5 TRẦY XƯỚC

* Tình huống:

- Vào giờ ra chơi, Hải cùng đám bạn chơi trò chơi đuổi bắt Trong lúc đuổi

nhau, Hải đã vấp phải cục đá to và ngã uỵch xuống đất làm cho chân và cánh tay bị trầy xước Trong trường hợp đó, Hải nên làm gì?

* Cách xử lí:

- Rửa sạnh miệng vết thương Nếu gần đó nước thì dùng nước rửa sạch lại miệng vết thương Nếu không có, có thể dùng khăn tay sạch hoặc khăn giấy

để lau sạch chỗ bị bẩn đó

- Băng bó vết thương lại rồi đến ngay phòng y tế của trường để kiểm tra

6 ĐIỆN GIẬT

* Tình huống:

- Nam đến nhà Long chơi, bất ngờ phát hiện Long đang bị điện giật, người nằm ngả dưới đất, có dây điện bị đứt đè lên người Trong nhà, hoàn toàn không có ai

Nếu là Nam, bạn sẽ làm gì trong trường hợp này?

I Cách xử lí:

- Lập tức cắt nguồn điện bằng mọi cách như: ngắt cầu dao, cầu chì,

hoặc dùng vật khô không dẫn điện như gậy gỗ, gậy tre, que nhựa,… gạt dây điện ra khỏi người Long

- Kiểm tra nạn nhân bị điện giật còn thở hay không bằng cách áp má

vào mũi để xem lồng ngực có di động hay không?

- Nếu nạn nhân bất tỉnh cần tiến hành hô hấp nhân tạo.

7 CÔN TRÙNG BAY VÀO MẮT

*Tình huống:

- Vào buổi chiều, Mai đang đạp xe trên con đường làng quen thuộc, tận hưởng không khí trong lành của hương đồng gió nội, thì bỗng có vật gì đó bay vào mắt làm cho Mai rất khó chịu

Theo em , nếu trong trương hợp đó, em sẽ xử lí như thế nào?

J Cách xử lí:

- Tuyệt đối không nên dùng tay dụi vào mắt vì sẽ làm cho vật lạ đó cọ xát, làm tổn thương tròng mắt, tạo thành vật cản trong mắt

- Nên kéo mí mắt lên, tạo 1 khoảng trống giữa mí mắt và tròng mắt, để tạo nước chảy xuống và lấy vật đó ra hoặc dùng nước sạch để rửa mắt

- Nếu vật lạ đó chưa lấy ra được thì phải đến bệnh viện để chữa trị

8 BỊ LẠC

* Tình huống:

- Sáng thứ 7, Hà được bố mẹ dẫn đi mua sắm tại siêu thị Big C Hà thích

thú reo lên:

Chà! ở đây có cả một gian hàng đồ chơi

Hà không thể rời mắt khỏi những quả bóng bay, những chú gấu bông xinh xắn Hà tiến lại gần quầy đồ chơi, chạm tay vào chú gấu bông trên quầy Hà quay người lại xin bố mẹ mau chú gấu bông cho mình

Ơ…ơ, bố mẹ đâu rồi?

Lan lo lắng: Làm sao bây giờ ?

K Cách xử lí:

- Bình tĩnh, đừng lo lắng , đừng khóc lóc

- Đứng yên tại chỗ chờ 1 lúc có thể bố mẹ sẽ quay lại đón.

- Nếu chờ 1 lúc lâu không thấy bố mẹ, em hãy nói với các chú bảo vệ,

hoặc cô bán hàng, nhờ họ thông báo lên loa cho bố mẹ biết

- Ngoan ngoãn nghe lời các cô chú bảo vệ chờ bố mẹ đón.

9 BỊ BẮT CÓC

* TÌNH HUỐNG:

- Tối nay, sau khi dự tiệc sinh nhật với nhiều trò chơi rất vui Minh vẫy tay chào các bạn, rồi rẽ vào con đường nhỏ về nhà mình Đột nhiên, có một chiếc xe hơi đỗ xịch ngay bên cạnh Minh Một tên cao to nhảy xuống, túm lấy Minh rồi xách lên xe

Minh phải làm gì đây?