BÀI TẬP ĐẠO HÀM HÀM NHIỀU BIẾNTính các đạo hàm riêng và vi phân cấp một tại các điểm được chỉ ra: 1.. Tính đạo hàm riêng và vi phân cấp một của hàm ba biến.. Trong các bài dưới đây, tìm
Trang 1BÀI TẬP ĐẠO HÀM HÀM NHIỀU BIẾN
Tính các đạo hàm riêng và vi phân cấp một tại các điểm được chỉ ra:
1 f (x, y) = x2y + 3xy2, (x0, y0) = (2, −1)
2 f (x, y) = x3sin(y − x), (x0, y0) = (π, π)
3 f (x, y) = (y − 1)ex2+2y, (x0, y0) = (−1, 1)
4 f (x, y) = tanh x
y
, (x0, y0) = (0, 1)
5 f (x, y) = lny +px2+ y2 tại các điểm (x0, y) sao cho x0 6= 0
Tính đạo hàm riêng và vi phân cấp một của hàm ba biến
1 Tính fx0(1, 0, 1), fz0(1, −1, 1) của f (x, y, z) = y
xz ln(y
2+ 2z)
2 Tính fy0(x, y, z) của f (x, y, z) = ypy2+ x2+ z2
3 Tính fx0, fy0, fz0 của f (x, y, z) = arctanx + z
y tại những điểm mà f xác định.
4 Tính fx0(x, y, z) của f (x, y, z) = (xy)z
5 Tính df (1, 2, 1) với f (x, y, z) = z
x2+ y2 Tìm miền xác định của
1 fx0 với f (x, y) =px2+ y2
2 fy0 với f (x, y) = ln(x − 2y)
3 fx0, fy0 với f (x, y) = ypx3 2+ y2
4 fx0 với f (x, y) =
1 − e−x2−y2
x2+ y2 , (x, y) 6= (0, 0)
1, (x, y) = (0, 0)
5 fx0, fy0 với f (x, y) =
sin(xy)
x , x 6= 0
y, x = 0
Với hàm số f cho trước, tính giá trị biểu thức A(x, y) theo x, y hoặc A(x, y, z) theo x, y, z
1 f (x, y) = x
2
2y +
x
2 +
1
x − 1
y,A(x, y) = x
2fx0(x, y) + y2fy0(x, y) ĐS : x
3
y
2 f (x, y) = xy + x2lny
x
, A(x, y) = xfx0(x, y) + yfy0(x, y) − 2f (x, y) ĐS : 0
3 f (x, y) = 4e−2y+ (2x + 4y − 3)e−y − x − 1, A(x, y) = (f0
x)2+ fy0 + z ĐS : −x
4 f (x, y, z) = ln (x3+ y3+ z3− 3xyz) , A(x, y, z) = f0
x+ fy0 + fz0 ĐS : 3
x + y + z
Trang 2Trong các bài dưới đây, tìm hàm f (x, y) khả vi thỏa mãn điều kiện đã cho
1 fx0(x, y) = x2− y, f0
y(x, y) = y2− x
2 fx0(x, y) = 3y2+ 2xy + 2x, fy0(x, y) = 6xy + x2+ 3
3 df (x, y) = (ex+ y + sin x) dx + (ey+ x + sin y) dy
4 df (x, y) =
x + exy
dx + exy
1 −x y
dy
Tính số gia và vi phân của các hàm số dưới đây tại các điểm được chỉ ra
1 f (x, y) = x2y, (x0, y0) = (1, 1)
2 f (x, y) = x2y, (x0, y0) = (1, 1), ∆x = −0.1, ∆y = 0.01
3 f (x, y) = x2− xy + y2 nếu x thay đổi từ 2 đến 2.1 và y thay đổi từ 1 đến 1.2
Các bài toán ứng dụng
1 Tìm hệ số góc tiếp tuyến của giao tuyến giữa mặt cong S : z = x2y + 2yxy và mặt phẳng y = −1 tại điểm có hoành độ x = 2
2 Tìm hệ số góc tiếp tuyến của giao tuyến giữa mặt cong S : z = sin xy + 2x2 − y và mặt phẳng x = π tại điểm có tung độ y = 1
3 Một chiếc thùng hình trụ có kích thước bên trong là: bán kính R = 2.5m, chiều cao
H = 4m, độ dày thành và đáy là 1dm Hãy tính gần đúng thể tích vật tư sử dụng cho việc chế tạo thùng
4 Một hình hộp chữ nhật có kích thước các cạnh là : a = 2m, b = 3m, c = 6m Hãy tính gần đúng độ dài đường chéo hình hộp nếu a tăng 2cm, b tăng 1cm và c giảm 3cm
5 Trong nón cụt có bán kính đáy dưới R = 20cm, bán kính đáy trên r = 10cm, chiều cao h = 30cm Tính xấp xỉ sự thay đổi thể tích nếu R tăng thêm 2mm, r tăng thêm 3mm và h giảm đi 1mm
Tính các đạo hàm cấp hai theo yêu cầu tại các điểm được chỉ ra
1 f ”xx(1, 0), f ”xy(−1, 1) với f (x, y) = arctan (x + 2y2)
2 f ”yy(2, 0) với f (x, y) = sin (πx + x2y)
3 f ”xy(x, y), f ”yy(x, y) với f (x, y) = ln
cosh x
y
4 f ”xz(0, 1, −1), f ”zz(1, 0, 0) với f (x, y, z) = xyz − arctan (x2+ z)
5 f ”yz(x, y, z) với f (x, y, z) = (yz)x
Tính vi phân cấp hai của các hàm số sau tại các điểm được chỉ ra
1 f (x, y) = x3+ x2y − 2x2y2+ 3xy2− 1, (x0, y0) = (2, −3)
2 f (x, y) = ln(x2+ 2xy), (x0, y0) = (1, 0)
3 f (x, y) = tan2(2x − y), (x0, y0) = (0, 0)
Tìm đạo hàm cấp cao tại các điểm được chỉ ra
Trang 31 fxy(4)3
0,π
2
, f (x, y) = x cos(x + 2y)
2 fxy(6)5(x, y), f (x, y) = (x + 1)ex2y
3 fx(6)2 y 5(1, ư1), f (x, y) = xex 2 y
4 fx(10)5 y 5(ư1, ư1), f (x, y) = 1
2x ư 3y.
5 fx(10)5 y 5(ư1, ư1), f (x, y) = sin(2x ư y)
6 fx(12)8 y 4(x, y), f (x, y) = (x ư y2) ex+y
7 f ”xz(0, 1, ư1), f ”zz(0, 1, ư1) với f (x, y, z) = yz ư arctan (x2 + z)
8 f ”yz(1, 1, 2) với f (x, y, z) = (xy)z
1 Cho z = f (u, v) = u2vưuv2, trong đó u = sin(xưy), v = sin(x.y) Tính zx0(π,π
2), z
0
y(0, π)
2 Cho u = f (x, y, z) = xyz, với x = t2+ 1, y = ln t, z = tan t Tính u0(t)
3 Cho u = f (x, y, z) = yz
x + 2y, với x = arctan t, y = t
2+ 1, z = etư1 Tính du(1)
4 Với 1mol khí lý tưởng, phương trình trạng thái cho bởi P V = 8.31T , trong đó
P (kP ascal), V (Lit), T (Kenvin) Tại thời điểm nhiệt độ đạt được 3000K và thể tích khí đạt 100lit, vận tốc tăng nhiệt là 0.1K/s và vận tốc tăng thể tích là 0.2L/s, tính tốc độ thay đổi của áp suất P
5 Cho z = f (x) = tanh (x2+ 2x) Nếu x = u + v ư e2u, tính zv0(u, v)
6 Cho z = f (x, y) = arctanx
y. a/ Tính fx0(0, 1), fy0(0, 1)
b/ Nếu y = ln (x2+ e), tính dz(0)
c/ Nếu x = 2t ư 1, y = t3+ 2, tính dz(t)
7 Cho z = f (x, y), với f là hàm khả vi và x = x(t), y = y(t) Biết rằng x(3) = 12, y(3) =
ư4, x0(3) = 1, y0(3) = 6, fx0(12, ư4) = ư2, fy0(12, ư4) = 7 Tính z0(3)
8 Cho z = f (x, y) = arcsin(x ư y), với x = u2+ v2, y = 1 ư 2uv Tính zu0, zv0
9 Cho g(s, t) = f (x(s, t), y(s, t)) Biết
x(ư1, 2) = 2, x0s(ư1, 2) = 0, x0t(ư1, 2) = ư3,
y(ư1, 2) = 3, ys0(ư1, 2) = 1, y0t(ư1, 2) = 5,
fx0(2, 3) = ư3, fy0(2, 3) = 6
Tính g0s(ư1, 2), gt0(ư1, 2)
10 Cho f (x, y) là hàm khả vi theo hai biến x, y và z(u, v) = f (eu+ sin v, eu+ cos v) Biết
fx0(1, 2) = 3, fy0(1, 2) = 6, tính z0u(0, 0), zv0(0, 0)
11 Cho z = f (x, y), với x = s + t, y = s ư t Chứng minh rằng (fx0)2ư f0
y
2
= zs0zt0
12 Cho z = f (x, y), với x = escos t, y = essin t
Chứng minh rằng (fx0)2+ fy02 = eư2s(z0
s)2+ (zt0)2
Trang 413 Cho z = y
f (x2− y2), Chứng minh rằng
1
xz
0
x+1
yz
0
y = z
y2
14 Cho u = f (x − y, y − z, z − x) Chứng minh rằng u0x+ u0y+ u0z = 0
15 Cho z = x2+ xy với x = t2, y = 3t Tính z”(t)
16 Cho z = x2y − 2 lnx
y, với x = u
2− v2, y = uv Tính z”uu(1, 1), z”uv(1, 1)
17 Chứng minh rằng hàm số u = xf (x + y) + yg(x + y), với f, g khả vi, thỏa mãn phương trình :
u”xx− 2u”xy + u”yy = 0
18 Cho u = f (x, xy, xyz), với f là hàm khả vi Tìm du(x, y, z)
19 Cho f, g là các hàm khả vi và z = xf x
y
+ yg x
y
, chứng minh xzx0 + yz0y = z
20 Cho f là hàm khả vi và z = xf x
y2
, chứng minh 2xzx0 + yzy0 = 2z
21 Cho f, g là hàm khả vi và z = f (x + y) + g(x − y), chứng minh z”xx− z”yy = 0
1 Hàm ẩn y = y(x) xác định từ phương trình x + y = ex−y Tính y0(x), y”(x)
2 Cho hàm ẩn y = y(x) thỏa phương trình x2+ 2xy + y2− 4x + 2y − 2 = 0 và y(1) = 1 Tìm dy(1), d2y(1)
3 Cho hàm ẩn z = z(x, y) thỏa phương trình : xz − ezy + x3+ y3 = 0 Tìm zx0, zy0
4 Tìm zx0(1, −2), zy0(1, −2) nếu z3− 4xz + y2− 4 = 0, z(1, −2) = 2
5 Tính z”xy nếu z = z(x, y) thỏa phương trình x2− 2y2+ z2− 4x + 2z − 5 = 0
6 Với f là hàm hai biến khả vi, cho hàm ẩnz = z(x, y) thỏa f (yz, exz) = 0, tìm z0x, z0y
7 Cho z = z(x, y) xác định từ hệ
(
x cos α + y sin α + ln z = f (α),
−x sin α + y cos α = f0(α) ,
trong đó f = f (α), α = α(x, y) là các hàm khả vi Chứng minh rằng:
(zx0)2+ zy02
= z2
8 Cho hàm ẩn z = z(x, y) xác định từ hệ
x = u + ln v,
y = v − ln u,
z = 2u + v
Tìm zx0, zy0 tại u = 1, v = 1
9 Cho z = z(x, y) thỏa zez = xex+ yey và u = x + z
y + z Tính u
0
x, u0y
Trang 55 Đạo hàm theo hướng và vector gradient
1 Cho f (x, y, z) = x + exyz+ tanh(z − y) Tìm ∇f (0, 1, −1)
2 Cho f (x, y) = x3sin(x + y − y2) Tìm ∇f (π, 1)
3 Cho f (x, y) = x2y + arctan(x + y) và vector −→a = (1, −1) Tìm ∂f (M )
∂−→a .
4 Cho f (x, y) = lnpx2+ y2+ 1 Tìm hướng tăng nhanh nhất của f tại M (1, 2)
5 Cho f (x, y) = −3 + 2xy2 + x3+ y3 và M (2, 1) So sánh tốc độ thay đổi của f tại M theo các hướng −→a = (3, 4),−→b = (−3, 4).
6 Cho f (x, y) = x2+ y2+ z2+ +xy + 3x − 2y − 6z Gọi vector −→a = ∇f (0, 0, 0) Tìm
∂f (1, −2, 2)
∂−→a ,∂f (0, 0, 0)∂−→a .
7 Tại những điểm nào của không gian thì vector ∇f (x, y, z) của f (x, y, z) = x3 + y3+
z3− 3xyz
a/ Vuông góc với trục Oz
b/ Song song với trục Oz
8 Cho g = f (px2+ y2+ z2) với f là hàm khả vi, tìm ∇g(x, y, z)
9 Tìm phương trình mặt tiếp diện và pháp tuyến của các mặt cong sau tại các điểm được chỉ ra
a/ x2+ y2+ z2 = 4 tại điểm M (1, 1,√
2)
b/ z = sin x cos y tại điểm M π
4,
π
4,
1 2
c/ z = ex cos y tại điểm M
1, π,1 e
d/ x(t + z)(xy − z) + 8 = 0 tại điểm M (2, 1, 3)
1 Tìm khai triển Maclaurin cấp 2 của f (x, y) =
Tìm cực trị các hàm số sau:
1 f (x, y) = x2+ xy + y2− 3x − 6y
2 f (x, y) = 3x2− x3+ 3y2+ 4y
3 f (x, y) = xy + 50
x +
20
y , (x > 0, y > 0).
4 f (x, y) = x2+ y2− 2 ln x − 18 ln y
5 f (x, y) = x3− xy2+ 5x2+ y2
6 f (x, y) = xy2(1 − x − y), (x > 0, y > 0)
Trang 67 f (x, y, z) = x2+ y2+ z2− 4x + 6y − 2z.
8 f (x, y, z) = x + y
x +
z
y+
2
z.
Tìm cực trị của các hàm số dưới đây với điều kiện tương ứng
1 f (x, y) = x2+ y2− xy + x + y − 4, x + y + 3 = 0
2 f (x, y) = x
2 +
y
3, x
2+ y2 = 1
3 f (x, y) = x2+ 12xy + 2y2, 4x2+ y2 = 25
4 f (x, y) = x2+ y2, x2− 2x + y2− 4y = 0
5 f (x, y) = x − y√
2 − 2√2, x2+ y2 = 1
Trong các bài dưới đây, tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất của hàm số trên miền được chỉ ra
1 f (x, y) = xy, x2+ y2 ≤ 1
2 f (x, y) = 3x2+ 5y2− 2, x2+ y3 ≤ 4
3 f (x, y) = 3x2+ 5y2− 2, 2x2+ 3y2 ≤ 25
4 f (x, y) = x2− xy + y2, |x| + |y| ≤ 1