ĐỘT BIẾN GENE

CÁC HÌNH TH C ĐỘT BIẾN GENE Ứ Đột biến thay cặp nucleotide Đột biến thêm hoặc mất nucleotide... VỊ TRÍ ĐỘT BIẾN Đột biến ở vùng mã hoá  Đột biến ở vùng điều hoà  Đột biến vị trí cắ

ĐỘT BIẾÚN GENE

ĐỘT BIẾN LÀ GÌ?

Là những biến đổi thông tin di truyền biến –

đổi trình tự nucleotide c a DNAủ

 Đột bi n nhi m s c th : nh hế ễ ắ ể ả ưởng s ố

lượng và cấu trúc NST

 Đột bi n gene: nh hế ả ưởng 1 gene

CÁC HÌNH TH C ĐỘT BIẾN GENE Ứ

Đột biến thay cặp nucleotide

Đột biến thêm hoặc mất nucleotide

VỊ TRÍ ĐỘT BIẾN

 Đột biến ở vùng mã hoá

 Đột biến ở vùng điều hoà

 Đột biến vị trí cắt nối

ĐỘT BIẾN VÙNG MÃ HOÁ

ĐỘT BIẾN THAY CẶP NUCLEOTIDE

ĐỘT BIẾN IM

LẶNG

ĐỘT BIẾN SAI

BÌNH THƯỜNG

ĐỘT BIẾN IM LẶNG

ĐỘT BIẾN SAI NGHĨA

BỆNH HỒNG CẦU HÌNH LIỀM

ĐỘT BIẾN VÔ NGHĨA

CAG → TAG

ĐỘT BIẾN THÊM VÀ MẤT MỘT HOẶC NHIỀU CẶP NUCLEOTIDE

 Thêm hoặc mất 3 Nu hoặc bội số của 3

→ Thừa hoặc thiếu 1 hoặc vài amino acid

 Thêm hoặc mất số Nu không phải là bội số

của 3

→ Đột biến đổi khung

 Nhân đôi toàn bộ gene

 BỆNH XƠ NANG

 Mất Phe ở codon 508 của gene CFTR

 ĐỘT BIẾN MẤT 3 NUCLEOTIDE

ĐỘT BIẾN ĐỔI KHUNG

ĐỘT BIẾN NHÂN ĐÔI 1 GENE BỆNH CHARCOT-MARIE-TOOTH

ĐỘT BIẾN Ở VÙNG ĐIỀU HOÀ

 Đột biến vùng promoter

 Đột biến ở các đoạn tác nhân thúc đẩy

→ giảm ái lực RNA pol

→ giảm sản xuất mRNA

Đột biến ở các gene mã hoá yếu tố

phiên mã

ĐỘT BIẾN VỊ TRÍ CẮT Xảy ra vị trí cho 5’

Xảy ra ở vị trí nhận 3’

Xảy ra ở những vùng lân cận các

vị trí cho hoặc nhận

Làm mất đoạn một phần exon Mất nguyên cả một exon

Làm cho một phần hoặc toàn bộ một intron

có mặt trong mRNA hoàn chỉnh

Đột biến vị trí cắt xảy ra trên đoạn cho,

GT bị thay bởi AT

Đột biến làm xuất hiện một vị trí cho GT mới trong đoạn intron đầu tiên dẫn đến việc tạo nên các mRNA trưởng thành bình thường và bất

thường

ĐẶC BIỆT

ĐỘT BIẾN CHÈN YẾU TỐ CƠ ĐỘNG

 Bệnh u xơ thần kinh

 Ung thư vú có tính gia đình

 Ung thư đại tràng

 Bệnh máu khó đông (Hemophilia)

ĐỘT BIẾN CÁC ĐOẠN DNA LẶP Hội chứng nhiễm sắc thể X dễ gãy

HẬU QUẢ CỦA ĐỘT BIẾN GENE ĐỐI VỚI

CHỨC NĂNG PROTEIN

Làm tăng (gain of function)

hoặc mất chức năng (loss of

function) của phân tử protein do nó mã hóa

ĐỘT BIẾN TĂNG CHỨC NĂNG

Xuất hiện một phân tử protein mới hoàn toàn Biểu hiện quá mức chức năng của một protein Phân tử protein có biểu hiện không phù hợp

BỆNH DI TRUYỀN

TRỘI

Huntington

ĐỘT BIẾN MẤT CHỨC NĂNG

 Gây bệnh lặn:

Rối loạn enzyme chuyển hoá

 Haploinsufficiency → bệnh trội: Tăng cholesterol máu gia đình

 Âm tính trội:

Collagen type I

NGUYÊN NHÂN CỦA ĐỘT BIẾN

ĐỘT BIẾN CẢM

ĐỘT BIẾN CẢM ỨNG

Aflatoxin B1

TÁC NHÂN PHÓNG XẠ PHÓNG XẠ ION HOÁ

Tia X, bụi phóng xạ

Tạo ion thay đổi

điện tích

Thay đổi base

Phá vỡ cấu trúc xoắn

kép

PHÓNG XẠ KHÔNG ION HOÁ

Làm nguyên tử không

hằng định về hoá học

TIA CỰC TÍM

→ tạo LK giữa các

pyrimidine cạnh nhau

→ ngừng nhân đôi

→ bắt cặp không đặc

hiệu

ĐỘT BIẾN TỰ PHÁT

Thương tổn tự phát

 Khử purine: mất 10.000 purine mỗi 20 giờ phân bào

ĐỘT BIẾN TỰ PHÁT

Lỗi trong nhân đôi

 Do đồng phân dạng hiếm của base

 Do “sự trượt” trong nhân đôi

SỬA CHỮA DNA

1. Ghi nhận một cách

chọn lọc một base

bị thay đổi

2. LoạÛûi bỏ nucleotide

mang nó bằng cách

1. Các khuyết tật ở hệ thống sửa chữa DNA

có thể gây ra nhiều bệnh

1. Bệnh khô da nhiễm sắc tố

1. TỶ LỆ ĐỘT BIẾN

1. 10-9 mỗi cặp base trong 1 lần phân bào

2. 10-4 10-7 mỗi locus trong 1 lần phân bào–

3. NGUYÊN NHÂN SỰ KHÁC BIỆT VỀ TỶ LỆ:

4. Kích thước gene khác nhau

5. Một số đoạn nucleotide nhạy cảm với đột biến:

điểm nóng đột biến

1. Tỷ lệ đột biến thay đổi theo tuổi của

bố mẹ

1. Một số đột biến NST tăng theo tuổi mẹ

2. Một số đột biến đơn gene tăng theo tuổi bố

Hội chứng Marfan Bất sản

sụn