Niềm vui của người lừa dối
T i sao con ngạ ười l a d iừ ố khi ph n thầ ưởng là nh ?ỏ
Nói ng n g n, lý do con ngắ ọ ười th nh tho ng l a d i, m c cho nh ng ph n ỉ ả ừ ố ặ ữ ầ
thưởng h thu ọ được là nh , ó là h c m th y vui.ỏ đ ọ ả ấ
Dù chúng ta có xu hướng gi nh r ng vi c l a d i nên gây ra nh ng c m ả đị ằ ệ ừ ố ữ ả
xúc tiêu c c nh t i l i, thì ó không ph i là k t lu n c a m t lo t nghiên c u ự ư ộ ỗ đ ả ế ậ ủ ộ ạ ứ
c th c hi n b i Nicole E Ruedy (University of Washington) và các c ng
s ự
Trong nh ng nghiên c u c a h , nh ng ngữ ứ ủ ọ ữ ười gian l nậ trong m t nhi m v ộ ệ ụ
gi i quy t v n ả ế ấ đề - dù h thu ọ được ít l i l c - ã tr i nghi m m t ki u 'ợ ạ đ ả ệ ộ ể ni m vuiề
c a ngủ ườ ừi l a d iố' (Ruedy et al., 2013) H c m th y hài lòng h n v b n ọ ả ấ ơ ề ả
thân và h nh phúc h n nh ng ngạ ơ ữ ười không gian l n.ậ
Khi được h i, h u h t m i ngỏ ầ ế ọ ười trong nghiên c u ngh r ng m t ai ó ã ứ ĩ ằ ộ đ đ
gian l n s c m th y t i t , ho c ít ra là có s mâu thu n trong t tậ ẽ ả ấ ồ ệ ặ ự ẫ ư ưởng
Nh ng d oán c a h v vi c nh ng ngư ự đ ủ ọ ề ệ ữ ười gian l n s c m th y th nào là ậ ẽ ả ấ ế
sai hoàn toàn
M t lý do con ngộ ười có ít c m xúc tiêu c c trong nghiên c u này ó là b n ả ự ứ đ ả
thân hành vi gian l n không làm h i ai Nh ng ngậ ạ ữ ười tham gia đơn gi n ch là ả ỉ
li c nhìn nh ng câu tr l i cho nh ng bài toán và logic.ế ữ ả ờ ữ
Nicole Ruedy gi i thích:ả
"Khi con người làm vi c gì ó sai trái, làm h i ngệ đ ạ ười khác, ví d nh cho i n ụ ư đ ệ
gi t ngậ ười khác, thì ph n ng nh t quán c a h trong nghiên c u trả ứ ấ ủ ọ ứ ước là h ọ
c m th y t i t v hành vi c a h Nghiên c u c a chúng tôi ti t l r ng con ả ấ ồ ệ ề ủ ọ ứ ủ ế ộ ằ
người th c s có th tr i nghi m m t 'ni m vui c a ngự ự ể ả ệ ộ ề ủ ười gian l n' sau khi ậ
làm m t vi c gì ó trái ộ ệ đ đạ đứo c nh ng không tr c ti p làm h i ai."ư ự ế ạ
N u b n t ng t h i t i sao con ngế ạ ừ ự ỏ ạ ười gian l n, ví d , n c p m t món hàng ậ ụ ă ắ ộ
trong c a hàng khi giá tr món hàng là nh , thì nghiên c u này có th gi i ử ị ỏ ứ ể ả
thích v i u ó:ề đ ề đ
Con người có c m xúc t t ả ố đẹp khi h gian l n có th là m t lý do h vô ọ ậ ể ộ ọ đạo
c ngay c khi ph n th ng là nh