BÀI TIỂU LUẬN môn LỊCH sử GIÁO dục học THẾ GIỚI john amos comenius

trường mẫu giáo; giáo dục thẩm mỹ, đưa âm nhạc, thơ ca, hội hoạ vào giáo dục trẻ em “Phác thảo nên một chương trình chi tiết xây dựng những hàn lâm viện của những nhà thông thái ở Anh”…

KHOA TÂM LÝ - GIÁO DỤC HỌC

BÀI TIỂU LUẬN MÔN LỊCH SỬ GIÁO DỤC HỌC THẾ GIỚI

John Amos Comenius

Họ tên sinh viên: Trần Mỹ Linh Lớp: K64A

Khoa: Tâm lý – Giáo dục học

Mã sinh viên: 645604015

HÀ NỘI 2016 I.

1

MỤC LỤC

II. Cuộc đời và sự nghiệp giáo dục

1 Cuộc đời

Tabarớt nhận nuôi,sau đó được gửi đi học ở nước ngoài

hội Môravơ.

2 Sự nghiệp giáo dục

Cả cuộc đời ông hiến dâng cho sự nghiệp giáo dục (dạy học, viết sách giáo khoa, nghiên cứu lí luận dạy học và giáo dục)

Trong quá trình hoạt động ông đã viết hàng trăm tác phẩm.

tiếng mẹ đẻ để học cao lên.

trường mẫu giáo; giáo dục thẩm mỹ, đưa âm nhạc, thơ ca, hội hoạ vào giáo dục trẻ em

“Phác thảo nên một chương trình chi tiết xây dựng những hàn lâm viện của những nhà thông thái ở Anh”…

tiên nói về việc kết hợp dạy học tiếng Latinh với việc tìm hiểu thế giới xung quanh.

- “Phép giáo huấn vĩ đại “(1632): đây là một tác phẩm kiệt xuất, mang những tư tưởng giáo dục vượt thời đại về lí luận dạy học và giáo dục; là một tác phẩm có tính chất kinh điển đầu tiên ở châu Âu về hệ thống tri thức khoa học giáo dục, đánh dấu giáo dục học tách ra khỏi triết học và trở thành một khoa học độc lập.

giáo.

như: “Bước vào ngưỡng cửa của ngôn ngữ”, “Khai trừ sự lười biếng ra khỏi nhà trường”.

=> Ông được mệnh danh là ông tổ của nền giáo dục cận đại.

J.A.Cômenxki đã tổng hợp và khái quát toàn bộ những kinh nghiệm thực tế

và lí luận giáo dục thời kì văn nghệ Phục hưng thành hệ thống lí luận sư phạm, đặt nền móng cho việc xây dựng nền giáo dục tiên tiến, hiện đại của chủ nghĩa tư bản sau này.

III. Bối cảnh lịch sử ảnh hưởng đến tư tưởng của Comenxki

Năm 1614, ông trở về Tiệp Khắc nguyện hiến dâng cuộc đời mình cho sự nghiệp giáo dục của nhân dân Tiệp Khắc.

Ở Séc, năm 1618 quan hệ của những người đứng đầu hai lực lượng Tân giáo và cựu Giáo ngày càng mâu thuẫn sâu sắc, dấu hiệu của một cuộc chiến tranh sắp nổ giữa hai lực lượng ra đã lan tràn khắp đất nước.Tình hình quân sự Châu Âu diễn biến phức tạp.

Một cuộc khởi nghĩa của nhân dân Tiệp Khắc chống lại chính quyền của hoàng đế Đức (nước Tiệp lúc đó bị nhập vào lãnh địa của hoàng đế Đức) bùng nổ

và tiếp sau đó là cuộc chiến tranh 30 năm (1618-1648), nước Tiệp bước vào thời

kì bị tàn phá rất nặng nề Rất nhiều người tham gia cuộc cuộc khởi nghĩa bị kết

án tử

hình, hàng ngàn gia đình quý tộc thị dân bị kết án và trúc xuất khỏi Tiệp, trong

số đó có nhiều đại biểu ưu tú của nền văn hóa Tiệp: những nhà bác học, nhà văn, giáo sư, thầy thuốc giỏi, những người thợ thủ công có trình độ chuyên môn cao Hội anh em những người Tiệp Khắc cũng bị đàn áp và trục xuất ra nước ngoài Cômenxki cũng nằm trong số những người bị trục xuất đó Ông lánh nạn và trú ngụ tại thành phố Letnô (Ba Lan).

Năm 1654, chiến tranh giữa Ba Lan và Thụy Điển nổ ra Chính phủ Ba Lan

đã khuất phục trước vua Sáclơ X Ngày 1-5-1656 vua Ba Lan Gian Cadimia tuyên

bố dành lại chính quyền ở Ba Lan.

Năm 1672 đất nước bước vào thời kì phát triển mạnh mẽ, đa thần giáo, tự

do tín ngưỡng trong chế độ chính trị của xã hội này cũng biến nó thành nơi cư trú của nhiều nhà tôn giáo, nhiều bộ óc khoa học lỗi lạc thời bấy giờ.

Như vậy: Cômenxki đã phải tha hương cầu thực nơi xứ người và lưu lạc tại rất nhiều quốc gia như Hà Lan, Thụy Điển, Anh, Hungri Cômenxki và những người cùng cảnh ngộ luôn hi vọng sẽ có một ngày trở lại quê hương Chính vì thế,

họ luôn cố gắng chuẩn bị cho công cuộc xây dựng lại Tổ quốc đã bị tàn phá nặng

nề bởi chiến tranh Và họ nhận thức được rằng, giáo dục sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc này Cuộc đời của ông được miêu tả bởi sự lưu lạc, tuyệt vọng và hỗn loạn.

IV. Tư tưởng giáo dục của Comenxki

Ông nhấn mạnh vai trò của giáo dục và ông cho rằng: “Con người muốn trở thành con người thì phải có học vấn”, “Nhà trường chính là nơi đào tạo nên những con người chân chính, là cái xưởng để chế tạo ra nhân đạo và hạnh phúc” Ông còn nói: “Người giàu có mà không có học vấn chẳng khác nào con lợn béo ị

vì ăn cám; người nghèo khó không có học vấn thì khác nào con lừa đau khổ buộc

phải tải nặng Một người có hình thức đẹp đẽ mà không có học vấnthì chỉ là một con vẹt có bộ lông hào nhoáng, hoặc như người ta đã nói, một lưỡi kiếm bằng chì trong vỏ kiếm bằng vàng” Do vậy, ông cho rằng giáo dục cần cho tất cả mọi người, đặc biệt là thanh niên, ông nói: ” Tất cả các trẻ em trai và gái, con nhà giàu cũng như con nhà nghèo, ở thành phố hay ở thôn quê đều phải được vào nhà trường một cách bình đẳng”.

Comenxki đề cao vị trí của người thầy giáo Ông nói rằng “Dưới ánh sáng mặt trời không có nghề nào cao quý hơn nghề dạy học”, ông đặt ra cho thầy giáo những yêu cầu cao về lòng nhân ái, về phẩm chất đạo đức để làm gương sáng cho học sinh Người thầy phải đối xử với học sinh công bằng, ân cần, hoà nhã Ông nói: “Không thể trở thành người thầy nếu không phải là người cha”

1 Cơ sở nền tảng

Comenxki chịu ảnh hưởng rất lớn từ quan niệm suy vật của Becon.Từ đó trong quan niệm về giáo dục, ông cho rằng thế giới quan là nguồn gốc của ý thức.Chính quan niệm này đã đưa ra một loạt nguyên tắc giáo dục sau này của ông.

Chính vì trẻ em tri giác thế giới bằng các giác quan và những gì trong ý thức của trẻ là phản ánh thế giới quan => những gì không qua cảm giác ban đầu của trẻ thì sẽ không đọng lại trong đầu óc chúng.

Và Comenxki đã kết luận rằng: Giáo dục trực quan là nguyên tắc vàng ngọc Giáo dục trực quan có nghĩa là người thầy giáo phải làm sao cho trẻ sử dụng tất

cả các giác quan vào việc tri giác tài liệu Đây là một nguyên tắc tiến bộ mang tính duy vật và tiệm cận với quan điểm: Dạy học lấy hoạt động của người học

làm trung tâm Nguyên tắc này cũng đã lên tiếng phản đối nền giáo dục phong kiến đương thời: lấy người dạy làm trung tâm.

nhiên

Comenxki cho rằng con người là một thực thể của tự nhiên, mà tự nhiên diễn ra theo quy luật nên việc giáo dục con người cũng phải diễn ra theo quy luật Con người phải tuân theo những qui luật phổ biến của thiên nhiên Thiên nhiên theo cách hiểu của ông có nội dung rất rộng và ở mỗi con người, thiên nhiên trước hết là bản tính của người đó Chính vì vậy ông luôn nhìn thấy sự giống nhau giữa con người với thiên nhiên Vì vậy con người cần được giáo dục ngay từ nhỏ Trên quan điểm thích ứng với thiên nhiên, ông chỉ rằng: Trật tự chính xác của nhà trường cần phải được vay mượn từ thiên nhiên, cần phải xuất phát từ quan sát những quá trình mà thiên nhiên thể hiện khắp mọi nơi trong những hành động của mình Ông có ý thiết lập những qui luật giáo dục bằng phương pháp tương đồng với những quy luật thiên nhiên Chẳng hạn ông cho rằng:

Con chim không sinh nở về mùa thu tàn lụi, mùa đông bang giá, mùa hè nóng bức mà về mùa xuân – khi ánh sang sưởi ấm trái đất, đem lại sức sống cho muôn loài => Giáo dục cũng phải bắt đầu từ khi con người còn nhỏ, từ tuổi ấu thơ , trước khi tinh thần người ta hư hỏng đi thì nhà giáo dục đã phải chuẩn bị cho người học sinh ham thích sự học Ông đưa ra một số nguyên lý giáo dục phải dựa vào sự thích ứng với tự nhiên Ông lý giải con người là một thực thể tự nhiên nên giáo dục con người cũng phải tuân theo quy luật của tự nhiên và trật

tự chính xác của nhà trường cũng phải bắt chước theo giới tự nhiên Vì là thích ứng với tự nhiên nên quá trình giáo dục phải được bắt đầu từ rất sớm, trước khi tinh thần con người ta hư hỏng đi, phải chuẩn bị cho người học sinh ham thích

sự học Phương pháp dạy học tự nhiên được tiến hành từng bước từ dễ đến khó,

từ chung đến riêng, rồi ông còn cho rằng dạy học trưc quan mang lại lợi ích kinh

tế rất lớn.

Ông cũng cho rằng đứa trẻ bước vào trường học như con khỉ con, gặp gì nó cũng bắt chước Vì thế, để giáo dục được trẻ tốt cần phải tạo một môi trường giáo dục và phải giáo dục bằng tấm gương của mọi người xung quang Đối với môi trường giáo dục Comenxki đặc biệt chú ý: ông cho rằng giáo dục phải được xây dựng ở một vị trí thích hợp, trong đó mỗi một lớp học có một phòng học riêng, mỗi phòng học có một vị giáo sư đảm nhận việc dạy học cho tất cả các học sinh, ghế của giáo sư phải để gần cửa sổ để mọi người trông thấy và nghe thấy.

Và theo ông, trẻ em bị nhiễm thói xấu ban đầu thì sau này rất khó sửa lại, chẳng khác gì nấu cơm khê trên cái xoong mới thì sau này mùi khê ấy còn ảnh hưởng

về sau Sáp mềm thì bóp, nặng càng dễ dàng: cứng rồi thì mạnh sẽ gãy.

2 Mục tiêu giáo dục

Giáo dục phải chuẩn bị cho con người vào đời không những vào cuộc đời tinh thần mà cả cuộc đời trần thế, cuộc đời xã hội Vì vậy nhà trường phải xây dựng cả hai mặt đó cho con người để họ có thể làm tốt mọi việc theo chức năng của mình trong đời sống xã hội và chuẩn bị cho cuộc đời trường cửu sau này

Mục đích giáo dục:

- Xét trên bình diện xã hội:

+ Comenxki ước mơ một xã hội an lành, không có chiến tranh Chính vì vậy giáo dục cũng phải đào tạo ra những con người hài hòa

+ giáo dục trong một thời gian nhất định sẽ cung cấp cho xã hội cùng một lúc nhiều trẻ em thành người lao động có trình độ và kĩ năng cần thiết để phát triển sản xuất hàng hóa

+ Giáo dục cần đào tạo là những con người toàn diện cả về đạo đức lẫn trí tuệ.

3 Vai trò giáo dục

Comenxki đánh giá rất cao vai trò của giáo dục Comenxki hết sức tin tưởng vào tác dụng của giáo dục Theo ông chỉ có giáo dục mới làm cho con người ta trở nên một con người đáng tin con người Nhà trường chính là công cưởng chế tạo nhân đạo, ra hạnh phúc, ra con người chân chính Giáo dục cần thiết cho mọi người Theo ông nếu con người được giáo dục chu đáo, không những trình độ đạo đức được nâng cao mà các cuộc đổ máu trên mọi trận địa đều được chấm dứt Vì vậy, theo ông, mọi người đều phải học Nhưng tuổi cần học hơn cả là tuổi trẻ Khi trình bày vẫn để cải cách tôn giáo mà ông nghiên cứu, ông đã có nhận định rằng chính quyền trần thế có khả năng thực hiện cải cách đó, nhưng tác dụng giáo dục còn có hiệu quả hơn nhiều.

Và cũng chính vì vậy mà ông đánh giá cao vai trò của người thầy giáo cũng như đưa ra yêu cầu mà người thầy giáo cần thực hiện Ông cho nghề dạy học là nghề vinh quang nhất Theo ông “dưới mặt trời này, không có chức vụ nào ưu việt hơn!” ông ví người thầy giáo như một thợ nặn, nặn những tâm hồn của trẻ, hoặc như một ngọn lửa xua đuổi hết những bóng tối trong trí óc Đó là một quan điểm tiến bộ đối với người thầy giáo, vì trước đó nghề thầy giáo, đặc biệt nghề thầy giáo tiểu học không được tôn trọng.

Một mặt, ông yêu cầu nhân dân tôn trọng người thầy giáo, nhưng mặt khác ông yêu cầu người thầy giáo phải nhận rõ chức năng quan trọng, phải là mẫu mực về lòng trung thực , tinh thần kiên trì, hang hái, phải là người có học vấn và cần cù lao động, yêu nghề, đối xử với học sinh như người cha Tất cả những phẩm hạnh đó là tấm gương sinh động học sinh noi theo Ông cũng đòi hỏi người thầy giáo phải ân cần, hòa nhã, phải có thái độ vui vẻ, thân mật, một tình

yêu chân thành Theo ông, nếu anh không thể làm một người cha thì anh không thể làm một người thầy.

4 Nội dung giáo dục

Từ mục tiêu giáo dục và từ khẩu hiệu “Dạy mọi điều cần thiết đối với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn giai cấp tư sản đã lớn mạnh.Song tri thức đó phải là hữu ích và cơ bản.ông đã xây dựng một nội dung giáo dục theo nguyên tắc: “Ngoài phạm vi giáo dục tôn giáo và đức dục, chỉ giáo dục những gì có lợi ích tức thời mà thôi” vì sống trên trần thế cần tìm hiểu những gì căn bản trên trần thế Do đó ông chủ trương: “Giáo dục phải cung cấp cho học sinh những tri thức thuộc nhiều thuộc nhiều ngành khoa học khác nhau phải là người biết nhiều mà là người biết cái điều hữu ích”

Nội dung giáo dục:

Trong tư tưởng của mình, Comenxki có đề cập đến các nội dung giáo dục sau:

+ trí dục: người học trước hết cần được trang bị những kiến thức khoa học

cơ bản cấp thiết trong cuộc sống xã hội Trước tiên là học tiếng mẹ đẻ sau đó mới học những ngôn ngữ khác.

+ đức dục: giáo dục con người tính vị tha, yêu thương và mẫu mực theo tôn giáo

+ thẩm mỹ: có giảng dạy những môn nghệ thuật

Và ông dựa trên đặc điểm từng lứa tuổi để phân ra các cấp học và nội dung tương ứng như sau:

mạng mẽ về thể chất và sự phát triển các giác quan Vì vậy giáo dục phải cho trẻ tiếp xúc với thế giới để trẻ được phát triển Trẻ sẽ được vào học một trường gọi

là trường “lòng mẹ” và trẻ được giáo dục theo phương thức của người mẹ, bằng tình cảm, bằng cái đẹp để trẻ học những điều hay lẽ phải => Comenxki là người đầu tiên trên thế giới đã soạn tài liệu hướng dẫn giáo dục trước tuổi học.

tưởng tượng với những cơ quan thực hiện – ngôn ngữ và tay Trẻ ở tuổi này nên được học ở trường quốc ngữ Nội dung dạy học là trẻ được học, được đọc, học viết, học làm tính là những tri thức cơ bản.

phát triển tư duy ở trình độ cao hơn (hiểu và suy luận) Trẻ được vào học ở trường Latinh Nội dung học là các môn nâng cao về tự nhiên, xã hội như: ngữ pháp, tu từ học, biện chứng pháp, toán học, thiên văn, lý luận âm nhạc… để trau dồi đầu óc phán đoán trí thông minh.

năng lực bảo đảm sự hài hòa Học sinh vào học đại học với các môn: Triết học, y học, luật học … và đây là giai đoạn cuối cùng của đời học trò nhằm hoàn thiện con người, đào tạo ra những nhà khoa học sẵn sàng tham gia bước vào hoạt động lao động phục vụ cho xã hội.

5 Hình thức tổ chức giáo dục

Comenxki là người đầu tiên trong lịch sử xây dựng lý luận và tổ chức trong thực tiễn một hình thức tổ chức dạy học mới mẻ gọi là “hệ lớp – bài”, có ý nghĩa

to lớn về lý luận và thực tiễn giáo dục:

tương đương, tâm sinh lý tương đồng.

có số bài học nhất định, có thời gian mở đầu, có lúc kết thúc, năm học chia ra thành nhiều học kỳ.

Coomenxki rất quan tâm đến ảnh hưởng của môi trường đến hoạt động giáo dục Ông cho rằng nhà trường phải được xây dựng ở một vị trí thích hợp,

trong đó mỗi một lớp học có một phòng riêng, mỗi phòng học có một giáo sư đảm nhiệm việc dạy học cho tất cả học sinh, ghế của giáo sư phải để gần cửa sổ

để mọi người đều trông thấy và nghe thấy Trong lịch sử giáo dục, như chúng ta

đã biết, nhà trường hình thành rất sớm Hơn 20 thế kỷ trước Coomenxki, khắp các nước trên thế giới, việc dạy học tổ chức có tính cá nhân, thiếu khoa học, hiệu quả thấp Điều đó rõ ràng không phù hợp với tư tưởng của ông “dạy mọi điều cho mọi người” và với sự đòi hỏi của sự phát triển kinh tế - xã hội của giai cấp tư sản mới hình thành lúc bấy giờ Vì vậy ông đã chia trường học thành nhiều lớp học Mỗi lớp học có thành phần học sinh đồng nhất về lứa tuổi, về trình độ học vấn.Mỗi trình độ được hoàn thành trong một thời gian đào tạo nhất định, đó là năm học.Năm học được chia ra từng học kỳ và những kỳ nghỉ Ngày học được tổ chức chặt chẽ, có thời khóa biểu rõ ràng Chẳng hạn, trường quốc ngữ thì mỗi ngày học 4 tiết, trường la tinh 6 tiết.Mỗi tiết học có chủ đề nhất định, và có nhiệm vụ chính của mình.Giáo viên chỉ đạo trực tiếp hoạt động nhận thức của tất

cả học sinh cùng lớp Tiết học được phân ra những phần khác nhau: kiểm tra tri thức; giải thích tài iệu mới, luyện tập nhằm cùng cố tri thức mới tiếp thu Ông đã đặt cơ sở cho hệ thống bài – lớp mà cho đến nay vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong việc tổ chức dạy học cho các trường trên thế giới.

Tại sao theo ông một lớp có 45 học sinh và một tiết học có 45 phút?

nhóm lớn Cứ nhân lên như vậy thì được 45 người một lớp.

thái bình thường đến cực đại và trở lại bình thường là 45 phút, nên thời gian 45 phút là thời gian người học tiếp thu tốt nhất.

6 Phương pháp và nguyên tắc giáo dục