KIẾN THỨC văn 10 tập 1

Sau 20 năm lu lạc về đến nhà, chàng muốn thử lòngchung thủy của vợ nên đã cải trang ntn.. - Trong đoạn trích, t/giả dùng nhiều ngôn ngữ đối thoạigiữa các n/vật với nhiều sắc thái t/cảm >

2 Nhng nã ph¶i b»ng hai mµy- ý nghÜa 40

đề 1 Kể một kỉ niệm về gia đình hoặc thầy trò 85

đ10 Từ truyền thuyết “ADV và MC- TT”, hãy

suy nghĩ về trách nhiệm của mỗi công dân

trong thời đại ngày nay

111

Nội dung Phần I: Tổng quan văn học Việt Nam

Hình thức

lu truyền

- Truyền miệng,tính ND, tính DT

- Có nhiều tác giả lớn

mài giũa và pt ngônngữ danh từ

- Tác động đến sựhình thành và ptvăn học Viết

h xã

hội

- Thời kì Bắcthuộc

- Thực dânPháp khai thácthuộc địa theophơng thứcTBCN

- Cách mạngT8 thành công

Pháp , Mĩ

- ND ĐTgiành chủquyền

→ X/dựng đất

chắc

- XH có nhiềuthay đổi

- 1975 đất nớcthống nhất →công cuộc đổimới

+ Có lúc đốilập

+ Chữ quốcngữ, báo chí

mở rộng

- N/vụ tuyêntruyền c/đấu,g/dục c/trị, cangợi ng anhhùng

III Một số nét đặc sắc truyền thống của VHVN (Ban D)

1 Nội dung:

1a Ca ngợi lòng yêu nớc, tự hào dân tộc:

- Yêu một vùng đất

- Phong tục tập quán

- Nét duyên dáng của con ngời Việt Nam

- Yêu tiếng mẹ đẻ

- Buồn vì mất nớc

1b Lòng nhân ái

- Đồng cảm với thân phận con ngời

- Đặc biệt là ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến

1c Yêu thiên nhiên.

- Cảnh sắc thi vị của quê hơng đất nớc

1d Lạc quan, yêu đời, tin vào sự tất thắng của chính nghĩa.

- Tiếng cời có nhiều cung bậc

1e Thẩm mĩ: nghiêng về cái đẹp xinh xắn hơn cái đẹp hoành tráng, đồ sộ.

2 Thể loại:

- Thơ: ca dao, dân ca, thơ cổ, thơ hiện đại

- Văn xuôi: bút kí, tuỳ bút, truyện ngắn, tiểu thuyết…

3 Tiếp thu VH Đông Tây kim cổ, có chọn lựa.

4 Có sức sống dẻo dai và mãnh liệt → giữ đợc tiếng nói riêng, bản sắc riêng :

- VHVH gắn bó với vận mệnh đất nớc, nhân dân và thân

phận con ngời

IV Con ngời qua văn học (Cơ bản A)

1 Con ngời Việt Nam trong quan hệ với thế giới tự nhiên :

- Yêu thiên nhiên

- Cải tạo, chinh phục thiên nhiên

+ VH trung đại: thiên nhiên gắn với lí tởng đạo đức

- Tùng, cúc, trúc mai → nhân cách đẹp

- Ng, tiều, canh, mục → không mang danh lợi

+ Văn học hiện đại: thể hiện tình yêu đôi lứa, yêu ớc…

n-2 Con ngời Việt Nam trong quan hệ quốc gia, dân tộc.

- Yêu nớc gắn liền với đấu tranh giai cấp, tự hào dân tộc

- Căm thù giặc

- Quyết tâm đánh giặc cứu nớc

3 Con ngời Việt Nam trong quan hệ xã hội

- Ước mơ trong quan hệ xã hội

- Tố cáo, phê phán các thế lực áp bức

- Đòi quyền sống của con ngời

⇒ Mang chủ nghĩa hiện thực và nhân đạo sâu sắc

4 Con ngời Việt Nam và ý thức về bản thân.

- Đề cao ý thức cộng đồng hơn ý thức cá nhân (trong đấutranh chống giặc ngoại xâm)

- Trong hoàn cảnh khác: ý thức cá nhân đề cao

I Hệ thống thể loại: có 12 thể loại (thuộc lòng SGK)

III Giá trị của VHDG trong VHDT (Ban D):

1 Là văn học của quần chúng lao động

2 Là văn học của nhiều dân tộc

- Tác động tới sự hình thành và phát triển của văn họcviết

3 Là kho tri thức về đời sống các dân tộc

4 Giáo dục đạo lí làm ngời

5 Góp phần tạo nên bản sắc cho VHDT

Phần III: Sử thi Bài 1: Chiến thắng Mtao Mxây

1 Tóm tắt

1 Đăm săn là chàng trai ngời DT nào ? sống ở vùng nào?vì quen với cảnh làm rẫy , bắt cá, thuần phục voi dữnên có sức khoẻ ntn ?

2 ĐS có t thế oai phong lẫm liệt ntn? ( đầu, vai ,mắt ,ngực, tóc, chân, đùi, hơi thở…) Từ nhỏ, cá tính ngangtàng ntn?

3 Đợc ông trời “ chống gậy hèo đến thu xếp việc cới hỏi’

để lấy 2 cô vợ xinh đẹp là gì? Từ khi có vợ chăm chỉlàm ăn ntn? trở thành tù trởng ntn?

4 Thế rồi, 1ngày đi làm gì ? ai đã đến cớp mất ngời vợnào?

5 Về nhà, có tức giận k? Mang theo cái gì đến nhà ai đểcớp lại vợ ?

6 Vốn là kẻ hèn nhát, MTMX đã ra đ/kiện gì khi bớcxuống cầu thang?

7 Khi 2 bên đã đối mặt nhau, ĐS cứ để cho MTMX khoekhoang võ nghệ nttn?

8 Khi thấy MTMX tự xng là 1 vị tớng ntn? ĐS đã ra taymúa khiên ntn? Khi MTMX cầu cứu ai quẳng chomiếng trầu thì ĐS đớp đợc và có sức mạnh tăng lênntn?

9 ĐS k làm đc việc gì nên đã cầu cứu ai và đợc mách bảo

điều gì?đã làm ntn? Kquả MTMX bị thất bại ntn?

10.Khớc từ lời cầu xin ntn của MTMX , ĐS đã làm gì?

11.Chiến thắng MTMX, ĐS đa vợ trở về làng, dân làng đitheo đông ntn?

12.Về đến nhà, ĐS sai các con làm gì? Mời những ai đến

ăn mừng chiến thắng?

13.ĐS sai tôi tớ trong nhà đánh các chiêng trống ntn? nhà

đông khách ntn? họ ăn uống ntn? các con vật cũng hoàchung niềm vui ntn?

14.Sau ngày ấy, tiếng tăm của ĐS lan rộng ntn? đợc phong

II TB:

* Kể về bản thân:

1 Chàng trai ngời DT nào ? sống ở vùng nào? vì quen vớicảnh làm rẫy, bắt cá, thuần phục voi dữ > có sức khoẻko?

2 T thế oai phong lẫm liệt ntn? đó là vẻ đẹp của ngờidũng sĩ? ( Dựa vào SGK để tả dáng vẻ : đầu , vai ,mắt ,ngực, tóc, chân, đùi, hơi thở…)

3 Từ nhỏ, cá tính có ngang tàng ntn?

* Kể về gđ và việc bị cớp vợ:

1 Đợc ông trời “chống gậy hèo đến thu xếp việc cới hỏi’

để lấy 2 cô vợ xinh đẹp là gì? Từ khi có vợ > có chămchỉ làm ăn ? > trở thành ngời tù trởng ntn?

2 Thế rồi, 1 ngày mình đi làm gì ? ai đã đến cớp mất

ng-ời vợ nào?

3 Về nhà, có tức giận ko, có quyết định đi cứu vợ? Mangtheo cái gì đến nhà ai ?

* Kể lại trận chiến đấu với Mtao Mxây:

1 Tởng tợng 1 ngày ntn, mình đến ngôi nhà sàn của

MTMX? (nhà sàn = gỗ màu gì? có kiến trúc ntn? phíadới có nhiều trâu bò ko? phía trên gác có phơi quần

áocủavợk?)

2 Dựa theo SGK và kể lại việc mình bị MTMX mỉa mai,

khiêu khích ntn? mình đã doạ MTMX những gì?

3 Vốn là kẻ hèn nhát, MTMX đã ra những đ/kiện gì khi

bớc xuống cầu thang ?( mình đã ví hắn nh con vật gì)

4 Khi 2 bên đã đối mặt nhau , mình cứ để cho MTMX

khoe khoang võ nghệ nttn? (mtả cách múa khiên củaMTMX) kết hợp tả dáng vẻ của MTMX?

5 Khi thấy MTMX tự xng là 1 vị tớng ntn? mình đã ra

tay múa khiên ntn? Khi MTMX cầu cứu ai quẳng chomiếng trầu thì mình đớp đợc và có sức mạnh tăng lênntn?

6 Có đâm thủng ngời MTMX k? đành cầu cứu ai và đợc

mách bảo điều gì? mình đã làm ntn? Kquả MTMX bịthế nào?

7 Khớc từ lời cầu xin ntn của MTMX ? mình đã làm gì?

8 Sau khi chiến thắng MTMX, mình đa vợ trở về làng >

11 Sau ngày ấy, tiếng tăm của mình lan rộng ntn? mình

3 Đóng vai Đăm Săn kể chuyện

I MB:

- Tởng tợng 1 ngày cuối năm đẹp trời, dân làng tề tựu tạinhà mình để làm gì? khung cảnh vui nhộn ntn?( uống rợucần, nớng thịt bò, múa hát, kồng chiêng ko ngớt…) Tởng t-ợng các con vật thích thú, nghiêng mắt ngắm nhìn ngày vui( bò , trâu, lơn ếch, ba ba…) ( Đọc SGK - phần dân làng ănmừng chiến thắng)

- Tởng tợng mình ngồi bên ngời vợ xinh đẹp nh thếnào ? Nhớ đến k/niệm c/đấu với ai để giành lại ng vợ yêuquý

- Nhận thấy: HP có đợc cần có sự đấu tranh dũng cảm

II TB:

- Kể nh phần pt nhân vật Đăm Săn (từ khi lấy vợ → bị cớp

vợ → cứu đợc vợ → tù trởng giàu có)

III KL:

- Từ đó đến nay, năm nào cũng mở tiệc mời dân làng k?

- Ăn uống linh đình ntn? cuộc sống có vui vẻ k? 2 ng vợ

HP vì đem lại 1 c/s hoà hợp, HP cho buôn làng?

- Có HP hơn khi đợc mọi ng khâm phục, ngỡng mộ vì

đã biết hi sinh vì danh dự và HP yên vui của cả cộng đồngk?

Bài 2 : Uy-lit-xơ trở về (Sử thi Hi Lạp)

1 Tóm tắt:

1 UyLitxơ là một tớng lĩnh tài giỏi đã chiến thắng ở

đâu ? trên đờng trở về đâu bị ai yêu và giam giữ? Ai ralệnh cho ai thả chàng trở về ?

2 Chàng lại bị dạt vào đâu vào đc ai yêu ? Chàng kểchuyện gì cho vua nghe và đc vua giúp điều gì?

3 Sau 20 năm lu lạc về đến nhà, chàng muốn thử lòngchung thủy của vợ nên đã cải trang ntn?

4 Vì vợ chàng la là phụ nữ xinh đẹp, quyền quí nên cónhiều ng cầu hôn Vợ chàng là PêNêLốp đã ra yêu cầunếu ai dùng cung của chồng nàng bắn một phát xuyên

qua 12 cái vòng rìu thì sẽ lấy ULX đã tham dự vàchiến thắng k?

5 Khi nhũ mẫu tên là gì ? Vì sao bà phát hiện ra ULX?chàng đã làm gì để bà hiểu ý phải bí mật ?

6 Khi nhũ mẫu nói với PNL nhng nàng có suy nghĩ gì?Tuy nhiên lòng có phân vân k?

7 Sau khi giết chết bọn cầu hôn và lũ gia nhân phản bội,ULX ngồi đối diện vói PNL chờ xem ng vợ nói gì nhngnàng có thái độ ntn?

8 Con trai Tê Lê Mác đã trách mẹ là ng ntn? Nàng đã nóivới con điều gì nhằm thử thách ULX?

9 Nghe vậy ULX cũng k/định với con trai điều gì rồi đilàm gì ?

10 Lúc tắm xong, chàng ntn? Bảo nhũ mẫu làm gì ? PNLnói gì với nhũ mẫu khiến chàng giật mình?

11 ULX đã nói gì về điểm độc đáo của chiếc giờng ? PNLnghe xong, nhận ra chồng, nàng đã có thái độ ntn?

Nàng thanh minh điều gì với chồng ? hai vợ chồng hpntn?

2 Phân tích nhân vật Uy-lit-xơ, Pênêlốp

I MB:

- Hô Me Rơ: Nhà thơ Hi Lạp nổi tiếng vào thế kỉ 9-8 trớcCN

+ Tác giả nổi tiếng của 2 thiên sử thi Iliat và Ôđixê vừa

là TPVH viết đầu tiên của VHHL cổ đại vừa là bút tích xanhất trong VH Châu Âu

+ Sử thi Ôđixê gồm 24 khúc ca là bài ca về chàng Uylitxơ biểu tợng cho sức mạnh của trí tuệ , nghị lực của conngời cùng với khát vọng tìm hiểu, chinh phục TG xungquanh

+ Uy lit xơ: Biểu tợng đẹp của cuộc sống hoà bình, tìnhyêu và Hp gia đình

- Đọc đoạn trích “ULX trở về” thuộc khúc ca XXIII >thấy sức mạnh của tình cảm vợ chồng và t/cảm gia đìnhcao đẹp.

II.TB:

1 Khái quát về đoạn trích:

- Đoạn trích mtả và kể lại cảnh gặp gỡ của của 2 vợchồng PNL sau 20 năm xa cách

- Đoạn trích đợc viết bằng thơ, giống nh 1 mẩu kịchnhỏ: có mẫu thuẫn và xung đột, có phát triển, có đỉnh

điểm và mở nút > hấp dẫn, căng thẳng và hồi hộp

- Trong đoạn trích, t/giả dùng nhiều ngôn ngữ đối thoạigiữa các n/vật với nhiều sắc thái t/cảm > tgiả t/công trongviệc m/tả diễn biến tâm lí nhân vật khắc hoạ sâu sắc vẻ

đẹp trí tuệ của vợ chồng PNL

2 Phân tích

a Bố cục của đoạn trích : 2 phần.

A1 Phần 1: Từ đầu > kém gan dạ: Đối thoại của PNL với nhũ mẫu và con trai thể hiện sự phân vân, nghi ngờ:

- Đối thoại của nhũ mẫu > PNL: niềm vui của ngời đầy

tớ trung thành khi gặp lại chủ nhân

- PNL nói với nhũ mẫu : sự thanh thản trong lòng vềcuộc sống bình yên của gia đình , sự phân vân về ngờihành khất giết bọn cầu hôn

- PNL nói với con: sự bối rối của PNL

- ULX nói với con trai nhng thực chất là nói với PNL:thông minh, đầy tin tởng

- TLM:

+ Nói với cha : quân tâm bảo vệ gia đình

+ Nói với mẹ : hờn dỗi, trách móc

<> Qua cuộc đối thoại, các nhân vật đều đề cao MQHcha- con, chủ - tớ , vợ - chồng

A2 Phần 2: Còn lại: Cuộc thử thách về bí mật của chiếc giờng và cách nhân mặt đầy xúc động.

b Phân tích nhân vật:

b1 Nhân vật Uy lit xơ:

- Ôđixê đợc viết vào giai đoạn ng HP bớc vào ngỡngcửa của chế độ chiếm hữu nô lệ, bắt đầu xdựng gđình >

Đòi hỏi các quan hệ tcảm mới > đặc biệt là t/cảm vợchồng chung thuỷ Đòi hỏi con ngời có những p/chất mới

> ULX đã đợc XD là 1 biểu tợng cho sự thông minh, tỉnhtáo, mu chớc và khôn ngoan

* Vốn là 1 ng anh hùng đã từng xông pha chiến trận >ULX rất trí xảo, lắm mu nhiều mẹo

- Cải trang thành hành khất để về nhà, xem xét binhtình,thử thách lòng chung thuỷ của vợ

- Rất khéo léo kể chuyện về ULX cho PNL nghe để thăm dòtcảm

- Tài nghệ cao cờng > chiến thắng đợc 108 vị cầu hôn vớiPNL

- Đợi đến khi chiến thắng > mới thể hiện lời trách cứ

vợ : trái tim nàng là sắt 1 ng đàn bà khác k bao giờ ngồicách xa chồng đến thế, khi mà chồng đi biền biệt 20 nămtrời

- Tỏ vẻ giận rỗi và sai nhũ mẫu kê chiếc giờng để ngủ 1mình để thử xem thái độ của vợ ra sao

- YLX đã kể và tả lại cách làm giờng cho vợ nghe >khiến vợ bủn rủn chân tay rồi ôm lấy cổ chồng k nỡ buôngrời

<> Thế là, bằng tài trí và sự thông minh > ng anh hùng

đã có đc hp gđ đầm ấm, hp đó đã phải qua thử thách cam

- Nói nh vậy nhng trong lòng nàng thì vẫn phân vân “ kbiết nên đứng xa chỉ chuyện ng chồng yêu qui hay lại gần,

ôm lấy đầu, cầm lấy tay mà hôn”

- Lí trí chiến thắng tcảm > PNL đã “ngồi lặng thinh,lòng sửng sốt, khi thì đăm đăm âu yếm nhìn chồng, khi lại

k nhận ra chồng trong bộ quần áo rách mớp”

- Trớc những lời trách cử của con trai > PNL đã để lộthông tin để cố tình thử thách ng đàn ông ngồi trớc mặt

“Nếu quả thực đây là ULX thì thế nào cha con và mẹcũng nhận ra nhau vì cha mẹ có những dấu hiệu riêng k

<> Có thể nói, tg đã xd 1 chi tiết đày kịch tính hấp dẫn

là cảnh nhận mặt bằng phép thử bí mật của chiếc giờng >nổi bật tình huống đoàn viên

III KL:

- Đây là 1 đoạn trích giàu kịch tính, ngôn ngữ giàu cảmxúc ngợi t/cảm gđ cao đẹp là động lực giúp con ng vợtqua mọi khó khăn

- Đọc đoạn trích > thấy vẻ đẹp trí tuệ con ng và khátvọng hp gđ của ng Hi Lạp

- P/cách kể chuyện chậm rãi, tỉ mỉ , trang trọng và kiểu

so sánh có đuôi dài > góp phần thể hiện niềm hp tràn trềcủa vc sau tgian đằng đẵng cách xa

- Tôi bây giờ sống trong cảnh ấm êm cùng đoàn tụ vớigđ sau 20 năm trời xa cách > thấm thía điều đó.

- K thể nào quên đợc giây phút vc tôi gặp lại nhau saunhững thăng trầm biến đổi

- Tôi đã phải hoá trang thành ng hành khất để chiến đấuvới những kẻ cầu hôn vợ tôi và cũng để thử thách tấm lòngchung thuỷ của vợ

2 Kể tâm trạng khi về nhà và gặp vợ con:

- Tôi về đến nhà vào một buổi sáng ntn ?

- Từ xa, tôi đã thấy ng vợ yêu quí đi dạo trong khu vờnhoa rực rỡ sắc màu k? Nàng có ngồi xuống ghế đá vàngắm nhìn những giò phong lan màu tím mà tôi vẫn tớitắm trớc đây k ?

- Nàng vẫn xinh đẹp ntn ? ( mái tóc, làm da, dáng vẻ )

- Tôi có hồi hộp và xao xuyến k ? Có nhớ lại nhữngngày 2 vc cùng dắt con trai đi trong khu vờn đầy hoa trái k

?

- Bỗng tôi thấy ng con trai khoảng 20 tuổi đang tập thểdục và mở cổng đi ra > tôi đến gần > nhận ra đúng nét mặtcủa tôi > biết ngay là con trai mình > k dám gọi > cố tìnhcúi mặt buồn rầu

- Con tôi vốn tốt bụng > thấy tôi lang thang, rách rới >cho mời vào nhà nghỉ tạm rồi sai vú già lấy nớc cho tôi rửachân tay

<> Tôi có sung sớng khi vào căn nhà của mình k ?Những kỉ niệm gì lại hiện về khi tôi qua phòng khách,phòng ăn ?

- Vú già rửa chân cho tôi > tròn mắt ngạc nhiên và suýtnữa kêu to khi nhận ra vết sẹo gì ? Tôi ra hiệu để bà ấy imlặng và y/cầu bà bí mật

3 Tâm trạng khi đối mặt với vợ:

- Khi đợc ngồi đối diện với nàng PNL > tôi thấy vợ tôivẫn nét mặt và đôi mắt ntn ? Làn da ntn và bộ váy gì ?

- Tôi kể nhiều chuyện về ULX cho nàng nghe > thấynàng luôn rớm nớc mắt > điều đó cũng làm tôi hết sức xúc

động

- Vú già kể cho TLM nghe và con trai tôi đã bố trí chotôi thi đấu với 108 vị cầu hôn mẹ nó > tôi đã chiến thắng

vẻ vang

- Sau khi tham gia trận quyết đấu và chiến thắng > tôi

đến ngồi trớc vợ tôi > nàng vẫn k nhận ra và cho rằng tôichỉ là vị thần ntn ? đánh bọn cầu hôn là vì cái gì ? nàngnghĩ rằng tôi đã chết ở đâu rồi ?

- TLM cũng trách móc mẹ nó là ng ntn ? vú già cũngkhẳng định điều gì nhng thái độ của vợ tôi vẫn ntn ?

- Tôi cũng k vội vàng > nói với con điều gì ?

- Rồi tôi bảo mọi ng làm gì ? tôi vào phòng tắm rửa thayquần áo

4 Bí mật của chiếc giờng:

- Khi tôi từ phòng tắm bớc ra ,mọi ng ngạc nhiên ntn ?vì thấy tôi ntn ?

- Tôi ngồi đối diện với PNL và nói với nàng những lờihờn dỗi trách móc ntn ?

- Mặc dù vậy, PNL vẫn thận trọng và nói gì ? Nàng lúcnhìn tôi ntn lúc lại ntn? Và nói với nhũ mẫu điều gì khiếntôi nảy ra ý định muốn kê một chiếc giờng để ngủ?

- Vợ tôi cũng rất thông minh > nàng bảo nhũ mẫu điềugì ?

- Lúc ấy, tôi mới kể về lai lịch chiếc giờng ntn ? tôikhẳng định chiếc giờng đó k ai có thể xê dịch đợc

- Nghe xong, vợ tôi đã khóc ntn? Nàng ôm lấy tôi vàtâm sự điều gì ?

- Tôi nhận ra nàng là ng vợ vô cùng thông minh vàchung thuỷ, biết giữ gìn hp gđ

- Tôi cũng khóc và ôm lấy ng vợ xiết bao thơng yêu

III KL:

- Từ đó đến nay, vc tôi sống hp trong ngôi biệt thự cónhiều cây ăn quả ntn ?> có cháu nội cha ? Nó có vợ tôi ntn

? giống tôi ntn ?

- Tôi có luôn trân trọng vợ k ? vì đó là 1 ng phụ nữ có trítuệ và trái tim ntn ?

Ra Ma đã xúc phạm Xi ta ntn ?

4 Xi ta đau đớn ntn ? Nàng thanh minh ntn về tâm hồn

đối lập với thể xác? Nàng giận dỗi, oán trách chồngntn?

5 Xi ta khẳng định nguồn gốc của mình là gì ? Nói với

em trai của chồng điều gì?

6 Quyết k thể để lòng chungthủy của mình bị hoen ố, Xi

ta đã bớc đến đâu và nói với thần lửa điều gì ?

7 Xi Ta bớc vào ngọn lửa, trông nàng ntn? Khung cảnhlúc đó ntn?

2 Phân tích nhân vật Rama, Xita

I Tóm tắt đoạn trích:

- Sau khi ra ma hạ thủ Ra-va-na, giành lại Xi ta.2vc gặp

lại nhau,tởng chừng sẽ tràn ngập niềm vui sum họp vàcùng trở về kinh đô để Ra-ma lên ngôi vua

- Ra -Ma lại nghi ngờ Xi ta k còn trọn vẹn danh tiết sautgian sống dới ách yêu quỉ và ý thức danh dự buộc chàngphải nói lời tàn nhẫn ruồng bỏ Xi Ta

- Xi Ta cầu cứu thần lửa A nhi > nàng nhảy vào giànthiêu để chứng minh danh tiết

- Ra ma mới vui mừng dón nhận Xi Ta.

II Phân tích:

1 Nghệ thuật dựng truyện:

- Giàu kịch tính, xung dột nội tâm thông qua ngôn ngữ

và h/động

- Tính cách nvật bộc lộ qua ngôn ngữ đối thoại

2 Hoàn cảnh 2 vc gặp lại nhau :

- Kgian rộng, có sự hiện diện của nhiều ngời: Anh embạn hữu của Rama ( Lắc ma na, Xugriva, Ha-nu-man, Vi-phi-sa-na ) , quân đội khỉ, quan quân, dân chúng của vơngquốc quỉ

- T cách của ra-ma : một ng chồng, 1 ng anh hùng, 1 đứcvua

- Thái độ : yêu thơng xen lẫn giận hờn

+ thấy ng vợ đẹp > lòng đau nh cắt

+ Sợ tai tiếng > nói với vợ những lời cạn tình

+ Mâu thuẫn trong nội tâm > thử thách sự thuỷ chungcủa vợ

+ Tự khẳng định và đề cao nguồn gốc của mình > thái

độ kiên cờng, tự tin và bình tĩnh

+ Nói với em trai cũng là nói với công chúng : trách

cứ, hờn giận Ra-Ma, k/định danh tiết của mình trớc thầnlửa “nếu con … bảo vệ con “

-> Cách dựng chuyện hấp dẫn, có ý nghĩa đề cao nvật :cuộc thử thách của 2 vc > chiến thắng của Ra Ma về danh

dự đã chứng tỏ mình là đấng quân vơng mẫu mực Chứngminh đợc phẩm hạnh chứng tỏ Xi Ta là ng phụ nữ lí tởng >Chiến thắng của Ra Ma trên chiến trờng mới trở nên cao

đẹp

3 Lời buộc tội của Ra Ma:

- Nhiều từ ngữ liên quan đến tài năng, danh dự, phủnhận tình vợ chồng

- Thái độ ruồng bỏ có sự ghen tuông

- Đề cao phẩm giá ng phụ nữ : Đức vua anh hùng k chophép nhận 1 ng phụ nữ đã chung chạ cùng kẻ khác làmhoàng hậu

- Ra-Ma hiểu đợc vai trò cao quí của mình, hiểu khuônphép đạo đức xh mà dân chúng soi vào > chế ngự tcảm,phải hi sinh quyền lợi cá nhân vì đòi hỏi của cộng đồng

- Trớc mặt mọi ng , RaMa dằn lòng nói những lời tànnhẫn > Ra Ma là ng có ý chí sắt đá

+ Việc bị quỉ Ra Va Na cuốn trong vạt áo là việc ngoài

ý muốn, k đợc nàng q/định > Tấm lòng Xi Ta vẫn hớng vềchồng

- Chọn h/động quyết liệt > Xi Ta dám bớc qua mạng sốngcủa chính mình, chấp nhận thử thách để chứng minh lòngchung thuỷ

- Cảnh XiTa bớc lên giàn lửa : Hào hùng mà bi thơng >

ai ai cũng xúc động

-> Cách tạo dựng tình huống truyện > góp phần tô đậm

vẻ đẹp của ng anh hùng, đấng quân vơng và ng phụ nữ lí ởng Ng độc thấy đc giá trị của hp phải qua thử thách Từ

t-đó biết trân trọng danh dự và t/yêu

3 Đóng vai Rama

I MB:

- Ngày hôm nay đẹp trời > đi dạo trong cung vua cùng

ng vợ Xi ta yêu quí thấy rất hp

- Nhận ra: Hp k dễ dàng có đợc mà phải trải qua nhiềuthử thách và đấu tranh

- K thể nào quên: những ngày hai vợ chồng xa cáchnhau và cái ngày gặp mặt đầy ấn tợng

II TB:

1 Kể về nguồn gốc xuất thân của mình :

- Hoàng tử ntn ? Có một ng vợ xinh đẹp ntn ? Hai vc có

hp và yêu thơng nhau k ?

2 Kể tình huống xảy ra với gđ:

Dựa vào phần tóm tắt (kể sơ lợc)

- Vì sao bị đi đâu ? Vợ thì bị bắt ntn ?

- Thấy nhớ vợ k ? có lo cho vợ k ? Có đi cứu k ?

4 Kể việc Xi ta lên giàn lửa:

- Vốn là ng rất thuỷ chung và cứng cỏi > vợ tôi quyết k

để danh dự bị hoen ố > cầu cứu ai làm gì ?

- Tả cảnh giàn lửa đợc đốt lên > tôi lo lắng ntn ? Chỉ nghĩ

là nàng ấy doạ tôi > k ngờ nàng ấy đã lao lên giàn lửa với lờithề ntn ?

- K thể để nh vậy > lao ra cứu > hai vc ôm nhau khóc dầmdề

III KL:

- Tgian đã lâu > k thể quên cái ngày nhiều kỉ niệm ấy

- Càng hiểu thêm về vẻ đẹp trong tâm hồn của ng vợxinh đẹp thấy trân trọng và luôn cố gắng vun đắp tcảm

- Hiểu đợc rằng: đằng sau sự thành công của một đấngquân vơng bao giờ cũng có nguồn động viên và sự hi sinh của

2 Vua đã làm gì ? Và gặp ai bảo cho biết điều gì?

3 Vua ra đâu để đợi và gặp đợc ai? đón vào đâu?

4 Vua đã xây thành trong bao lâu? thành đó có hình

tìm gặp nếu gặp cảnh biệt li?

9 Hai cha con ai mang quân đánh AL? Vua ADV chủ

quan , khong biết là mất nỏ thần, đành phải làm gì?

10 Khi đến đâu, vua cầu cứu ai nhng Rùa Vàng đã bảo

a Quá trình xây thành Cổ Loa và và chế nỏ, nhờ có sự

giúp đỡ của thần Rùa Vàng mà vua ADV đã thànhcông

b Hành vi Trọng Thủy đánh cắp nỏ thần

c Âu Lạc bị xâm chiếm, kết cục bi thảm đối với cha con vua

ADV

d Kết cục cay đắng đối với Trọng Thủy, chi tiết “ ngọc

trai- nớc giếng” có ý nghĩa minh oan cho Mị Châu

1 Nhân vật An Dơng Vơng và Mị Châu phản ánh bi kịch mất nớc:

a Nhân vật vua ADV:

a1 Công lao của vua ADV:

- Có ý thức xdựng đ/n giàu mạnh, có kế hoặch bvệ đ/nhỏi giặc ngoại xâm :

+ Xây thành đấtc ao nhng bị lở liên tục > đắp đàn traigiới, cầu đảo bách thần để đc phù hộ độ trì , xây thànhthuận buồm xuôi gió > điều đó chứng tỏ vua ADV luôn h-ớng về trời đất, cầu mong cho việc cai trị đ/n của mình sẽ

đc lòng trời soi xét > đc nhân dân hởng ứng

+ Đc thần giúp đỡ, nhà vua bắt đầu tập trung xây thành

Cổ Loa rất kiên cố : rộng hơn ngàn trợng, xoắn nh hìnhtrôn ốc, rất cao cho nên ng đời thờng gọi là Côn Lônthành (tởng tợng nh một dãy núi Côn Luân rất cao ở TrungQuốc)

+ Nh vậy là, việc làm của ADV hợp với lòng dân > chonên ndân đoàn kết hợp lực xây thành

- Sau khi có thành cao hào sâu > vua ADV nghĩ đếnviệc chế tạo vũ khí để bvệ đất nc > hỏi Rùa Vàng “nếu cógiặc ngoài thì lấy gì mà chống” Đc Rùa Vàng hiến kếlàm lẫy nỏ > vua ADV sai Cao Lỗ làm nỏ, lẫy vuốt rùalàm lẫy gọi là nỏ “linh quang Kim Quy thần cơ” > điều đócho thấy vua ADV rất chú ý củng cố và bvệ đ/n

+ Từ khic ó nỏ thần nghiã là có vũ khí lợi hại > đánh tanquân Triệu đà xâm lc

<> Nh vậy, qua hai chi tiết đắp thành và chế nỏ> ndân

đã đề cao công lao to lớn của vua ADV trong việc trị vì

đ/n

A2 Bài học của vua ADV :

- Từ khi có nỏ thần > vua ADV lại mắc phải sai lầm :+ Thiếu sự suy tính, k hiểu bản chất của kẻ thù > kết hòahiếu thông gia với Triệu Đà > gả con gái là MC cho TT

+ Chẳng khác nào cõng rắn cắn gà nhà bởi vì dã tâmcủa giặc là sẽ cớp nc ta.

- Sai lầm quan trọng của ADV chính là sự mất cảnhgiác:

+ Giặc đã tràn sang đến cổng thành mà vẫn điềm nhiênchơi cờ, cời mà nói rằng “ Đà k sợ nỏ thần sao?”

+ Đến khi gấp rút, quân giặc đã tiến sát thành, vuaADV mới vào lấy nỏ thần thì mới biết vũ khí đã mất

đành phải bỏ chạy

+ Khi đến bờ biển, biết là cùng đờng, vua chỉ còn biết “Trời đã hại ta, sứ Thanh Giang ở đâu mau mau lại cứu”.Khi thấy Rùa Vàng hiện lên mặt nc thét lớn “ Kẻ ngồi saungựa chính là giặc đó” thì vua đã tuốt kiếm chém con gáimình

+ Sau đó , vua cầm sừng tê bảy tấc, Rùa Vàng rẽ nc dẫnvua đi xuống biển

<> Xdựng nvật vua ADV, tgiả dân gian p/ánh sự thậtl/sử : Vua ADV lập nc Âu Lạc tuy có công lao nhng đã để

đ/n rơi vào tay giặc ngoại xâm Đó là vì nhà vua quá chủquan, mất cảnh giác, để đi đến kết thúc thật đau đớn: nớcmất nhà tan, tình phụ tử chia lìa

- Qua nvật ADV, ndân ta muốn để lại bài học cho ng

đời : cần phảo đề cao cảnh giác với giặc ngoại xâm

- Tuy nhiên, vì đây là truyền thuyết cho nên khi xdựngnvật ADV, ndân tởng tợng nhiều chi tiết kì ảo để góp phầnthể hiện thái độ t/cảm và cách đ/giá với n/vật l/sử :

+ Rùa Vàng giúp vua xây thành chế nỏ: Vì xét thấy vuaADV có ý thức xd và bv đất nc

+ Rùa Vàng rẽ nc đa ADV về biển, nơi có Đức Longquân ngự trị đang chờ đón : Muốn gthích rằng việc mất nc

k phải vì ADV kém cỏi mà vì thủ đoạn hèn hạ của kẻ thù,vì sự chủ quan mất cảnh giác của ADV

<> Ndân bày tỏ thái độ cảm thông với ADV, biểu hiệntấm lòng nhân ái, cao thợng Vì theo truyền thuyết “Conrồng cháu tiên”, LLQ chính là tổ tiên của ng Âu Lạc, khiADV gặp khó khăn thì đc LLQ sai Rùa Vàng đến giúpnhng khi mắc lỗi thì vẫn tha thứ, đón về thủy cung

+ K chú ý đến mối thù trớc đây của 2 dtộc > khi TT ra

về có hỏi “ nếu nh đến khi 2 nc thất hòa, Bắc Nam cáchbiệt, ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu?” , MV vẫn thật thàchỉ đờng “Thiếp có áo lông ngỗng thờng mặc trên mình, đi

đến đâu sẽ dứt lông ngỗng mà rắc ở ngã ba đờng để làmdấu”

+ Vì thế, khi TT đuổi theo tìm MC > vua ADV đã tứcgiận mà chém đầu con gái

<> Qua câu nói của Rùa Vàng “Kẻ ngồi sau lng ngơichính là giặc đó” > ndân đã kết tội MC để đ/n rơi vào taygiặc Ng/nhân là vì MC đã k biết phân biệt giữa tình riêngvới vệc chung > làm mất đi hp, làm mất đi tính mạng củamình Quan trọng là MC đã vô tình để đ/n rơi vào taygiặc, gây bao nỗi khổ cho dân chúng

- Việc làm của MC là b/học cảnh tỉnh cho mỗi chúng ta:Cần phân biệt tình riêng với việc chung Cần phân biệt hpcá nhân với lợi ích quốc gia; đặc biệt là tuyệt đối giữ bímật quốc gia

- Tuy nhiên vì đây là truyền thuyết cho nên khi xdựngnvật MC, ndân tởng tợng nhiều chi tiết kì ảo để góp phầnthể hiện thái độ t/cảm và cách đánh giá với nvật lịch sử :+ RV kết tội MC là giặc: bày tỏ thái độ phê phán sự sailầm của cá nhân dẫn đến hậu quả nghiêm trọng Ng kểchuyện đã tuyên đọc và thi hành bản án của lịch sử Cáchkết thúc này xuất phát từ truyền thống yêu nc, tha thiết với

mối nhục thù” MC chết, máu chảy xuống nc, trai sò ăn phải

đều biến thành hạt châu

<> Điều đó thể hiện thái độ cảm thông của ndân với một

ng con gái trong sáng nhng ngây thơ, cả tin Đồng thờicũng thê rhiện thái độ nghiêm khắc của ndân , muốntruyền lại bhọc lịch sử cho trai gái yêu nhau : cần g/quyếtthấu tình đạt lí mqhệ giữa nhà với nc, giữa chung vớiriêng

+ Nghe lời cha > phản bội vợ

+ Đã hối hận và chuộc lỗi : ôm xác MC về chôn ở LoaThành, thấy bóng MC ở dới giếng thì lao đầu xuống chếttheo

<> Hành động của TT cho thấy trong sâu thẳm tâm hồn

tt vẫn yêu Mc Tt đã biết ăn năn hối lỗi Vì thế chi tiết cuốitruyện, ndân ta đã tởng tợng MC chết hóa thành ngọcMinh Châu, còn TT chết ở dới giếng Nếu lấy nc giếng màrửa ngọc thì ngọc sẽ sáng thêm

- Chi tiết này dù là kì ảo nhng đã thể hiện thái độ cảmthông và tha thứ cho hai nvật MC và TT Ndân cảm độngtrc mối tình sâu nặng của 2 ng, chỉ vì nhầm lẫn nhất thời

mà gây hậu quả nghiêm trọng Và phải chăng, ở thế giớibên kia, MC cũng đã tha thứu cho sự hối hận của TT?

<> Đó chính là thái độ bao dung và tấm lòng nhân áicủa ng dân VN Làm cho câu chuyện kết thúc có hậu,

gieo vào lòng ng đọc một ý thức về lòng khoan dung của

- Hụm nay là ngày 6 tết, tụi thấy trờn trần gian, mọi ngđến lễ hội đền Cổ Loa rất đụng Họ ngắm cảnh, khấn vỏi

và khụng quờn dừng lại trước bức tượng bị chặt đầu của

Mị Chõu với bao lời bàn luận

- Mỗi năm như thế, tụi lại nhớ về chuyện xưa, khi mỡnhcũn là chàng trai trẻ, vụ tỡnh làm hại ng vợ xinh đẹp, dịuhiền

- MC đó thật thà, cả tin chỉ cho tụi nơi để nỏ thần Thế

là cha tụi đó chiếm đc Âu Lạc

- Vợ tụi bị cha chộm đầu, tụi đó chụn xỏc nàng ở LoaThành với biết bao nỗi tiếc thương

2 Kể về cuộc gặp gỡ Mị Chõu:

- Một buổi chiều, tụi ra giếng tắm thỡ bỗng nhiờn trờinổi giú to bóo lớn, mõy đen ầm ầm kộo tới , sấm sột dữdội

- Bỗng chốc, tôi thoáng nhìn thấy bóng MC loang loángdưới đấy giếng Tôi ngó đầu xuống và gọi thất thanhnhưng k có tiếng trả lời.

- Tôi nhảy xuống giếng để mong gặp lại nàng Nhưngvừa nhảy xuống, chạm tới nước thì tôi thấy mình lịm đi,

cứ thế, có rất nhiều tiên nữ rẽ nước và dẫn tôi đến mộtcung điện nguy nga

- Tưởng tượng xem ở dưới cung nước có những hìnhảnh gì ? (san hô ntn ? cá gì tung tăng bơi lội ntn ? Nhữngđám rong rêu mượt mà ntn ? thủy cung đc xdựng ntn ?những cung nữ trang điểm son phấn và búi tóc ntn saugáy, cài trâm ntn trên đầu ? Họ đi lại lặng lẽ hay vui đùaríu rít ? )

- Thế rồi, tôi vô cùng ngạc nhiên khi nhìn thấy một ng phụ

nữ rất giống với Mị Châu Nàng mặc bộ váy ntn? Mái tócđen láy ngày nào nay càng thêm ntn ? Khuôn mặt vẫn cònphúc hậu như trước k ?

- Tôi k thể tin vào mắt mình, cố gắng đến gần và run lênkhi nhận ra chiếc nhẫn gì đeo ở tay nào của nàng ? Đó làvật tôi đã trao cho nàng khi nào ?

- Tôi bước đến nơi và nói: Ôi! Mị Châu ! Nàng vẫn cònsống đấy ư ? Ta là TT đây , nàng có nhận ra ta k?

- MC ngơ ngác nhìn rồi bỗng nhiên sụp xuống mà khóc:+ Chàng đấy ư? Con ng bạc tình bạc nghĩa đang đứngtrước tôi đây ư ?

- Tôi quì xuống mà khóc, thanh minh với MC điều gì ? (

lí do gì khiến tôi phải lừa vợ ? Tôi cũng khó xử và đauđớn ntn ? )

- MC ngồi bất động như một bức tượng gỗ, nàng nướcmắt đầm đìa và nói trong tiếng nấc :

+ Chàng có thanh minh gì chăng nữa thì thiếp cũng knghe đâu Chàng đã đẩy thiếp vào con đường tăm tối, từ

mọt công chúa kiêu sa đã trở thành kẻ bán nước hại dân

… Ôi… làm sao thiếp có thể nhìn mặt chàng cho được !+ Nàng ơi ! Ta cũng đau đớn và ân hận vô cùng Ta đãnhận ra lỗi lầm của mình Ta đúng là một thái tử hồ đồ, kbiết phân định rạch ròi giữa tình yêu lứa đôi và tình yêu tổquốc Ta đã làm trái tim nàng ứa máu Ta xin lỗi nàng

- MC nhìn tôi mà rằng :

+ Tình nghĩa đôi mình chỉ đến thế thôi Hậu quả nàycũng một phần do thiếp hiểu biết chưa thấu đáo, k biết giữgìn bí mật quốc gia Vợ chồng chúng ta do cha mẹ sắp đặtnhưng lại có câm mưu thâm hiểm của cha chàng Thật lànghiệt ngã quá

- Tôi biết MC là ng phụ nữ rất nhân từ, t/y và tcảm vợchồng trong nàng vẫn chưa phải là đã cạn Vì thế, tôi mạnhdạn đề nghị:

+ Nay ta được thủy thần cưu mang cứu giúp, nhờ có cáctiªn nữ dẫn đg mà ta đến được đây, gặp đc nàng Đó chảngphải là duyên trời chưa dứt sao? Vì vậy, nàng hãy tha thứcho ng chồng bất tài này để c/ta đc sum vầy, chuộc lại lỗilầm xưa cũ

- MC nghiêm sắc mặt và nói dứt khoát :

+ Thiếp cảm ơn chàng vẫn yêu thương và đã hối lỗi.Nhưng thiếp nghĩ mình đã gây ra tội thì cần phải chịu sựtrừng phạt ở nơi này, thiếp sẽ tu nhân tích đức, phù hộcho nước Âu Lạc để chuộc lại việc làm trước đây Thiếp

k thể nối lại tình duyên với chàng được nữa………

(Có thể tưởng tượng những hội thoại khác, miễn là làm

rõ được sự hối hận của TT và thái độ cương quyết của

MC Có thể để TT nhắc lại kỉ niệm đẹp giữa 2 vợ chồngkhi còn chung sống : đi dạo ở Loa Thành, ngắm trăng đẹp,ngâm thơ, đàn hát… )

- Hai vợ chồng chỳng tụi ngồi lặng lẽ bờn nhau, nhỡnnhững dải san hụ trắng muốt, những chỳ cỏ bơi đi bơi lạilặng lẽ với đụi mắt hiền từ Tụi nắm tay MC mà thấy xút

xa thương cảm cho một cụng chỳa dịu hiền

- Tụi kể cho MC biết nhõn dõn trờn trần gian đó rộnglũng tha thứ Họ đó lập đền thờ ADV và cú một gian đểthờ nàng MC đó khúc rưng rức, xỳc động trước tấm lũng

vị tha nhõn hậu của ng dõn Âu Lạc Nhưng nàng vẫn giữnguyờn ý kiến của mỡnh, quyết k thể nối lại tỡnh duyờn vớitụi

III KL:

- Hụm ấy, tụi và MC đó sống trong giõy phỳt õn hận vụ

bờ Chỳng tụi đều nhận ra tuổi trẻ của mỡnh cũn nụng cạn,mắc phải sai lầm đỏng tiếc

- Tụi xin với vua Thủy Tề để cho tụi được sống dướithủy cung, nguyện sẽ đem sức mỡnh để tu luyện, hi vọnggiỳp được dõn chỳng trần gian thoỏt cảnh cực khổ

- Những ngày 6 tết như hụm nay, nhà vua lại mở cửacho phộp tụi được quay về trần gian để tận mắt ngắm nhỡncảnh ng dõn đi lễ hội đền Cổ Loa, nhắc nhở vợ chồng tụi

dự ở dõu cũng phải biết sống sao cho đỳng

- Tụi mong cỏc bạn biết về l/sử d/tộc thỡ hãy lấy chuyệntỡnh của chỳng tụi làm bài học cho mỡnh nhộ

Phần V: truyện cổ tích Tấm Cám

I Tóm tắt theo câu hỏi gợi ý sau:

1 Tấm sinh ra trong gia đình ntn? Dì ghẻ thờng bắt T làm

việc ntn nhng lại nuông chiều Cám ntn ?

2 Mộ lần 2 chị em đi mò cua ở đâu ? Cám đã lừa Tấm

ntn ? Tấm ngồi khóc thì ai giúp đỡ ntn ?

3 Mẹ con cám lại lừa giết bống rồi bắt T ngồi làm gì

trong khi Cám lại đi dự hội ntn ? Bụt giúp T điều gì ?

4 Vì sao T đc vua chọn làm hoàng hậu rồi dc rớc vào

cung?

5 Mẹ con cám giết T ntn ? T đã hóa thành con chim ntn?

Cám lại giết chim nhng chim ntn nhng T lại biến thànhcây gì ntn? Cám cho chặt cây làm gì nhng cái khungcửi lại hát câu gì khiến C sợ hãi ? C đốt cái gì nhng lạimọc ra cây gì ? Có mấy quả ntn ?

6 Ai là ng đã mang quả thị về nhà ? Hàng nagyf T bớc từ

quả thị ra để làm gì khiến bà ấy ngạc nhiên ? Bà hàng

nc đã cố tình làm gì và từ đó T đc sống ntn với bà ?

7 Vì sao vua nhận ra T và đón T về cung ?

8 Thấy T về thì C ntn ? C đã hỏi T về điều gì và T đã

trừng phạt mẹ con C bằng cách nào ?

II Bố cục : 3 phần

- Tấm trớc khi trở thành hoàng hậu

- Tấm bị hãm hại và sự hoá thân của Tấm

- Tấm trở về ngôi hoàng hậu , trừng phạt mẹ con Cám

III Phân tích nhân vật Tấm, mẹ con Cám

1 Nhân vật mẹ con Cám:

a Dì ghẻ:

- Đối xử với Tấm không công bằng

+ Bóc lột sức lao động của T >< C bao giờ cũng chơihết ngày nay qua ngày khác, trg khi T làm việc quần quậtsuốt ngày

+ C đợc đi dự hội còn Tấm ở nhà nhặt thóc trộn gạo

tham lam về địa vị xã hội (muốn làm hoàng hậu), con ng

ta k từ bất kì thủ đoạn nào để hãm hại ng hiền trg xã hội

- Kết cục: bị trừng trị thích đáng

b Nhân vật Cám:

- Đại diện cho những kẻ tham lam, bất tài, vô dụng

- Lời biếng nhng lại muốn c/sống sung sớng

+ ăn trộm tép của chị

+ Nghe lời mẹ để hãm hại chị

- Thấy Tấm trở về sau bao biến hóa, bao vùi dập > k ănnăn hối hận mà vẫn mon mén đến hỏi xem làm cách nào

mà đẹp nh vậy > sự tham lam, mất hết lí trí

- Kết cục: bị trừng phạt

=> Qua 2 nhân vật, tác giả dân gian muốn p/ánh mộtquy luật: kẻ ác phải bị trừng phạt, gieo gió ắt gặt bão

2 Phân tích hình tợng nhân vật Tấm

a Cđời của Tấm trớc khi là hoàng hậu :

- Là cô gái chăm chỉ cần cù , hiền lành chịu thơng chịu khó nhng lại thiệt thòi, thiếu thốn t/cảm:

+ Mồ côi mẹ, sống với dì ghẻ độc ác

+ Bị dì ghẻ đối xử tàn nhẫn, bóc lột sức lao động : bắttôm tép, lao động suốt ngày trong khi Cám lại rong chơi

<> P/ánh thực tế : “ Mấy đời bánh đúc có xơng - Mấy

đời dì ghẻ lại thơng con chồng”

- Tuy bị hãm hại nhng vì tốt bụng nên T đc bụt giúp

đỡ và đc đền bù xứng đáng :

+ Bị Cám lừa mất giỏ tép > đợc bụt cho con bống > Trất yêu quí và coi con Bống ấy nh ng bạn > hàng ngày vẫncho bống ăn cơm và hát : Bống bống… nhà ngời

+ Mẹ con Cám giết con bống, k cho đi trẩy hội lại còntrộng thóc lẫn gạo, bắt T ngồi nhặt > bụt hiện lên, chochim sẻ xuống nhặt hộ > bảo T làm gì để có quần áo đitrẩy hội ?

+ Vì đánh rơi chiếc giầy xuống ao > may mắn đc vuabiết đến và đc chọn làm hoàng hâu, đc rớc vào cung.

<> Xây dựng chi tiết này, nhân dân ta muốn nói đến

-ớc mơ “ ở hiền gặp lành”, ng tốt sẽ đc may mắn

b Khi làm hoàng hậu, T luôn bị mẹ con Cám tìm mọi cách hãm hại nhng nàng luôn đc bụt giúp đỡ bằng cách cho T hóa thân liên tục :

chết > Đa Cvào làm hoànghậu

T biến thành chim vàng anhquấn quýt bên vua → C vô cùngtức giận

Mỗi lần dệt > khung cửi lạikêu : “ Cót ka cót két – lẫy tranhchồng chị, chị khoét mắt ra”

4 Đốt khung cửi,

đổ tro ra vệ ờng

đ T biến thành cây thị, mọc ra quảthị, đợc bà hàng nớc đem về nhàngửi

- Ngày ngày, Tấm bớc ra từ quảthị, giúp bà hàng nớc dọn nhànấu cơm, xong việc thì lại chuivào vỏ quả thị

- Một lần, bà hàng nớc phát

giữ cô ở lại Hai ng sống vớinhau, yêu thơng nhau nh mẹcon

c Tấm trở lại thành Hoàng hậu và trừng phạt mẹ con Cám:

+ Một hôm C hỏi T làm thế nào để đẹp nh T > T sai ngời

đào hố sâu, đun nớc sôi Tấm bảo Cám xuống hố rồi saiquân hồi dội nớc sôi xuống, C chết > Mẹ C thấy vậy cũnglăn ra chết

<> T dại diện cho công lí trừng phạt kẻ tham lam độc

+ Xin khấn thổ công, thấy 3 đài âm dơng đều dợc > tựcho là đúng cho nên đã bảo hs đọc to.

+ Bố của hs hỏi > bào chữa nhanh: biết tận tam đại con gà

 Từ 2 tình huống trên, ta thấy thầy đồ càng che giấuthì cái dốt càng bị lật tẩy: Chữ trong sách cũng k biết , dốt

tự cho là giỏi, biết mình dốt thì tìm cách chống chế

- Thủ pháp nghệ thuật tạo ra tiếng cời : sự tăng tiến vềmức độ gây cời (càng dốt càng phải lí sự cùn để chốngchế > càng chống chế càng lộ rõ cái dốt )

III ý nghĩa của chuyện:

- Phê phán thói h tật xấu trong xhội: thầy đồ mà dốt thìgây hậu quả khôn lờng (Nhà văn Lí Lan đã từng nói : Mỗisai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hởng tới cả 1 thế hệ mai sau

và sai lầm 1 li có thể đa thế hệ đó đi lệch cả ngàn vạn saunày”)

- Khuyên răn mọi ng chớ nên giấu dốt mà hãy mạnhdạn học hỏi để có thêm hiểu biết

Bài 2: Nhng nó phải bằng hai mày

- Ngời đi kiện:

+ Cải biếu quan 5 đồng để hi vọng quan xử phần thắngcho mình Ngô lại đút lót quan 10 đồng cũng hi vọngquan xử phần thắng cho mình

- Quan:

+ Khi xử kiện , quan phạt Cải 10 roi > Cải xòe 5 ngóntay bảo “ lẽ phải thuộc về con” để ngầm nói với quan rằng:

ông đã lấy của tôi 5 đồng thì sao lại phạt tôi ?

+ Quan cũng nhanh chóng xòe 10 ngón tay mặt úp lên

5 ngón tay phải và bảo “Mày phải nhng nó phải bằng 2mày”: ngụ ý ông quan muons noi với Cải là Ngô đã đa chotôi 10 đồng rồi

- Yếu tố gây cời:

+ Ngôn ngữ bằng lời nói là công khai Ngôn ngữ “ mật”

là dùng cử chỉ > chỉ có ng trong cuộc mới hiểu

+ Lẽ phải đc tính bằng 5 ngón tay, 2 lần lẽ phải đc tính =

10 ngón tay

Nh vậy là lẽ phải k do công lí pháp luật qui định mà

+ Dấu chám lửng ở phần kết thúc chuyện đã tạo ra cáchhiểu bất ngờ > gây tiếng cời mạnh mẽ > quan xử kiện kdựa vào p/tích đúng sai trên c/sở pháp luật là chỉ dựa vàotiền đút lót của ng bị hại

<> quan vừa đc ăn vừa đc nói, đc đánh ng bị hại

- ý nghĩa của chuyện:

+ Phê phán những tên quan tham lam, cố tình ăn tiền

- Cdao VN: câu hát trữ tình đằm thắm, dễ nhớ dễ thuộc,

đi vàolòng ng bởi cdao đa số dợc viết bằng những vần thơlục bát uyển chuyển

- Là tiếng lòng của ng lao động bình dân, thể hiện vẻ

đẹp tâm hồn của ng lao động

- Từ lâu, cdao đợc coi là viên ngọc quí của nền vhdg vn

- Trong đó cdao về t/y tcảm gđ luôn là đề tài hấp dẫn, đểlại nhiều ấn tợng trong lòng ng đọc

- Có một bài cdao thể hiện sâu sắc nỗi lòng thơng nhớcủa ng đang yêu :

Khăn thơng một bề

II TB:

1 Bài cdao dùng nthuật ẩn dụ:

- Mợn h/ảnh thân thuộc nh chiếc khăn, ngọn đèn , đôimắt để diễn tả tcảm của cô gái đang yêu

- Nhân hóa: Khăn và ngọn đèn là vật vô tri vô giác màlại biết thơng biết nhớ > k/định nỗi nhớ của cô gái nhthấm vào cả từng vật dụng gần gũi với mình

- Mắt là cửa sổ tâm hồn Dùng n/thuật hoán dụ ( lấy bộphận chỉ toàn thể ) > cô gái đã k/định mình bao đêm k ngủvì nhớ mong ng yêu

<> Cách nói ẩn ý sâu sắc, kín đáo, tế nhị

2 Hình ảnh chiếc khăn là vật thân thiết gắn bó với con

ng, quấn quýt bên ng nh đôi trai gái đang yêu vậy.

- Chiếc khăn còn là vật trao duyên, là quà tặng của đôilứa đang yêu “ nhớ khi khăn gửi trầu trao - Miệng chỉ cời

nụ biết bao nhiêu tình”

- Trong bài cdao, cô gái nhắc đến từ khăn ‘ 4 lần” vớicác trạng thái : rơi xuống, vắt lên vai, chùi nớc mắt > diễntả tr/thái mong chờ hồi hộp thấp thỏm của cô gái

- Ng đọc có cảm giác cô đang bồn chồn lắm, đi đi lại lạibởi ng yêu cha đến

- Gợi nhớ đến bài cdao : Nhớ ai bổi hổi bồi hồi- nh đứng

đống lửa nh ngồi đống rơm

- Nỗi nhớ ấy cũng chứng tỏ cô gái rất yêu chàng trai,mong gặp gỡ cho thỏa lòng > đó là t/y đẹp, mong muốnsum vầy hp

- Cô gái cứ hỏi mà k ai trả lời > cứ ngổn ngang trămmối tơ vò

- Chính vì lẽ đó mà cô gái đã khóc thầm : khăn chùi nớcmắt > cô gái nén c/xúc của mình, chỉ khóc thầm trong nỗinhớ bâng khuâng da diết

- Cô gái hỏi nhng thực chất là bày tỏ lòng mình : k saochợp mắt đc > lòng nặng trĩu nối u t , dờng nh cứ nhắmmắt là h/ảnh ng yêu lại hiện ra > càng thêm bồi hồi.

5 Và điều quan trọng để cô gái k ngủ yên chính là sự

- Vì thế , rất nhiều ng “ thơng anh, em cũng muốn nói ra

- Sợ mẹ bằng đất, sợ cha bằng trời”

- Sự lo lắng hay sợ hãi ấy chứng tỏ họ k thể q/địnhchuyện hôn nhân của mình

- Vì thế, bài c/dao này là tiếng hát yêu thơng k hề bi lụy

mà chan chứa tình ngời

Bài 2: Cảm nhận bài ca dao: Trèo lên cây

khế… nh trăng nhớ trời

I MB:

- Cdao VN: câu hát trữ tình đằm thắm, dễ nhớ dễ thuộc,

đi vào lòng ng bởi cdao đa số dợc viết bằng những vần thơlục bát uyển chuyển

- Là tiếng lòng của ng lao động bình dân

- Ông cha ta k chỉ gửi gắm vào c/dao những câu hát vềt/cảm gđ đằm mà còn nói đến những nỗi u t, buồn khổ,bất hạnh trong c/đời

- Có 1 bài cdao dể lại trong em những ấn tợng khóquên:

Trèo lên cây khế nửa ngày

Ai làm chua xót lòng này khế ơi

Mặt trăng sánh với mặt trờiSao hôm sánh với sao mai chằng chằng

- Câu chuyện trèo lên cây khế chỉ là cái cớ để chàng traibày tỏ nỗi lòng của mình

- Cây khế có quả chua nh lòng chàng trai đang chua xót

- Đại từ phiếm chỉ “ai” > chỉ xhpk đấy bất công ngangtrái làm tan nát nhiều mối tình của đôi lứa yêu nhau

- Câu than thở ấy có thể do chàng trai và cô gái k đc cha

hp > họ vẫn nghĩ về nhau với tcảm trong sáng cao đẹp

- Bởi vì a/sáng của mặt trăng là a/sáng từ mặt trời, saohôm và sao mai vốn chỉ là sao kim > t/y của chàng trai vàcô gái vẫn một lòng một dạ nghĩ về nhau

<> Lấy sự vĩnh hằng bất biến của thiên nhiên để nói đếntcảm con ng là cách nói sâu sắc và nhiều hàm ý Qua đóchàng trai muốn bày tỏ nỗi buồn tủi của mình khi yêunhau mà k lấy đợc nhau, chỉ còn biết nghĩ về nhau trongtâm tởng

3 Và cho dù phũ phàng đến đâu, chàng trai vẫn mong chờ cô gái, chờ đợi trong vô vọng nhng ngời sáng một tình ngời:

- Câu ca dao gieo vào lòng ng nỗi buồn của con ng thấttình, lỡ duyên nhng vẫn toả sáng tình ng thắm thiết Vìthế trong tiếng than vẫn đề cao t/y đẹp, tình ng gắn kết.

- Thấy đc khát khao hp của ng lao động

Bài 3: Cảm nhận bài ca dao:

Thân em nh củ ấu gai Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen

I TB:

- Cdao VN: câu hát trữ tình đằm thắm, dễ nhớ dễ thuộc,

đi vàolòng ng bởi cdao đa số dợc viết bằng những vần thơlục bát uyển chuyển

- Là tiếng lòng của ng lao động bình dân

- Ông cha ta k chỉ gửi gắm vào c/dao những câu hát vềt/cảm gđ đằm mà còn nói đến những nỗi u t, buồn khổ,bất hạnh trong cđời

- Trong số những bài cdao than thân, ta k thể k nhắc

đến 1 bài cdao để lại ấn tợng khó quên:

- Đó là vì quan niệm “ Hồng nhan bạc mệnh” rồi quanniệm “Cha mẹ đặt đâu, con ngồi đấy” đã giết chết tuổithanh xuân của k biết bao nhiêu ng phụ nữ trong bất hạnh.

- Vì thế mà nhân dân ta thờng thốt lên nỗi than thântrách phận bằng những lời ca dao rất bùi ngùi

2 Trong câu cdao này, cô gái có cách nói thật kín đáo,

tế nhị mà sâu sắc:

- Thân em: từ ngữ quen thuộc trong những bài cdao thanthân

- N/thuật so sánh : Ví thân phận mình nh củ ấu gai

+ Loại quả xấu xí “ Vỏ ngoài thì đen”

+ Nhìn bề ngoài : Củ ấu có vỏ đen, rất khó coi Thânhình lại xù xì > k có cảm tình

<> Sự so sánh đó cho thấy cô gái muốn than phiền vìmình có hình thức k đc a nhìn > biểu lộ sự mặc cảm vềthân phận

3 mặc dù vậy, ng phụ nữ vẫn k/định mình là ng có phẩm chất tốt đẹp:

- Dùng n/thuật ẩn dụ : mợn h/ảnh “ ruột trong thì trắng”

của củ ấu gai để nói đến sự trong trắng của tâm hồn ng congái

- Tuy hình thc bề ngoài k a nhìn nhng ng con gái ấyluôn giữ gìn phẩm giá, tu dỡng đạo đức để trở thành ngphụ nữ hiền thục, nết na

- Tục ngữ có câu “cái nết cái chết cái đẹp” > cô gái tinrằng ng nào đề cao nhân cách thì sẽ hiểu đc giá trị của cô

4 Tuy nhiên, hai câu cuối bài c/dao lại thật xót xa:

Ai ơi … ngọt bùi

- Cô gái có tâm hồn đẹp, tính cách đẹp am flaij nh mónhàng, phải mời chào

- Cô gái k/định có “nếm thử” thì mới biết của ấu gai rất “ngọt bùi” Điều đó cũng có nghĩa là cô muốn bày tỏrằng cô là ng trong sáng, tốt đẹp, cần phải gần gũi mới

có thể hiểu hết

♦ Lời thơ sao àm xót xa cay đắng, thân phận con ng thật

rẻ rúng > thấy thông cảm cho kiếp ng phụ nữ trong xhxa