Giáo trình ngữ văn lớp 6 chuẩn mới nhất

Giáo trình ngữ văn mới nhất được tổng hợp và sử lý . Tài liệu đắc lực cho các thầy cô làm cho bài giảng trở nên sinh động, sâu sắc hơn. Chúc các thầy cô càng ngày càng có nhiều bài giảng hay hơn nữa cho các em học sinh

Trang 1

- Khái niệm thể loại truyền thuyết.

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giai đoạn đầu

- Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kỳ dựng nước

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

- Cốt lõi lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kỳ Hùng Vương

- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hoá của người Việt,

2 Kỹ năng:

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiêu biểu trong truyện

- Đọc hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính trong truyện

3 Thái độ:

- Bồi dưỡng lòng yêu nước và tự hào dân tộc

- Giáo dục lòng tự hào về trí tuệ văn hoá dân tộc

B/ Chuẩn bị

1.GV: Nghiên cứu soạn bài,tranh ảnh

2 HS: Đọc văn bản,soạn bài

C Phương pháp: nêu – gqvđ, vấn đáp, thảo luận, thuyết trình

D.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

Hoạt động của giáo viên và học sinh

*Hoạt động 1: ổn định tổ chức lớp

Kiểm tra sĩ số lớp Thời gian: 1phút

*Hoạt động 2 Kiểm tra sự chuẩn bị của

học sinh

GV kiểm tra sự chuẩn bị

Nội dung cần đạt

Kiểm tra sĩ số lớp

Trang 2

bài của học sinh.

Thời gian: 5phỳt

* Hoạt động 3: Tổ chức cỏc hoạt động

dạy và học

Giới thiệu bài mới

Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến

trờng chúng ta đều đợc học và ghi nhớ câu ca

Nhắc đến giống nòi mỗi ngời Việt Nam của

mình đều rất tự hào về nguồn gốc cao quí

của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc

cháu Hồng Vậy tại sao muôn triệu ngời Việt

Nam từ miền ngợc đến miền xuôi, từ miền

biển đến rừng núi lại cùng có chung một

nguồn gốc nh vậy Truyền thuyết Con Rồng,

cháu Tiên mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ

giúp các em hiểu rõ về điều đó

Nội dung dạy học cụ thể

- mục tiờu dạy học cụ thể:

- Cú hiểu biết bước đầu về thể loại

truyền thuyết

- Hiểu được quan niệm của người Việt

cổ về nũi giống dõn tộc qua truyền thuyết

“Con Rồng chỏu Tiờn”

- Hiểu được những nột chớnh về nghệ

thuật của truyện

- Phương phỏp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo

luận, thuyết trỡnh

- Thời gian: 35’

A Văn bản: CON RỒNG CHÁU TIấN

?Thế nào là truyền thuyết

Là loại truyện dõn gian kể về cỏc nhõn

vật liờn quan đến lịch sử quỏ khứ,thường

cú yếu tố tưởng tượng…

- Chi tiết nào liờn quan đến lịch sử,

I/ Đọc tỡm hiểu chung

1 Định nghĩa truyền thuyết

-Là truyện d gian kể về cỏc nhõn vật và cỏc sự kiện liờn quan đến lịch sử quỏ khứ…

Trang 3

cỏc chi tiết dựng lờn cú ý nghĩa gỡ?

- Truyện thể hiện thỏi độ gỡ của

nhõn dõn ta?

GV rỳt ra kết luận

Truyền thuyết nhắc lại thời kỳ vua Hựng

- Cú yếu tố tưởng tượng kỳ ảo

- Niềm tự hào về về nũi giống cao quý

của dõn tộc mỡnh

GV hướng dẫn HS cỏch đọc

- Đọc rõ ràng, rành mạch, nhấn giọng ở

những chi tiết kì lạ phi thờng

Gọi HS đọc - GV nhận xột

Cho HS kể túm tắt lại truyện

Gv yc hs đọc ct * để hiểu đ/n về tt

Gv cho hs tỡm hiểu 1 số từ khú

? Em hãy giải nghĩa các từ: ng tinh, mộc

tinh, hồ tinh và tập quán?

Truyện thuộc kiểu văn bản gỡ?

: Tìm hiểu văn bản

* Gọi HS đọc đoạn 1

? LLQ và Âu cơ đợc giới thiệu nh thế nào?

(Nguồn gốc, hình dáng, tài năng)

? Tại sao tác giả dân gian không tởng tợng

LLQ và Âu cơ có nguồn gốc từ các loài

khác mà tởng tợng LLQ nòi rồng, Âu Cơ

dòng dõi tiên? Điều đó có ý nghĩa gì?

* GV bình: Việc tởng tợng LLQ và Âu Cơ

dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa thật

sâu sắc Bởi rồng là 1 trong bốn con vật

b Tiếp lên đờng ⇒ Chuyện Âu Cơ sinh

nở kì lạ và LLQ và Âu Cơ chia con

c Còn lại ⇒ Giải thích nguồn gốc con Rồng, cháu Tiên

II Phõn tớch

1 Giơi thiệu nhõn vật Lạc Long Quõn

và Âu Cơ

Lạc Long Quõn -Nguồn gốc: nũi rồng

-Hỡnh dỏng: mỡnh rồng

- Xinh đẹp tuyệt trần

(chi tiết kỡ ảo)

=>vẻ đẹp cao quớ của người

Trang 4

và thờ cúng Còn nói đến Tiên là nói đến

vẻ đẹp toàn mĩ không gì sánh đợc Tởng

t-ợng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải

chăng tác giả dân gian muốn ca ngợi

nguồn

gốc cao quí và hơn thế nữa muốn thần kì

hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi

của dân tộc VN ta.? Vậy qua các chi tiết

trên, em thấy hình tợng LLQ và Âu Cơ

hiện lên nh thế nào?

? Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ? Chi tiết này

có ý nghĩa gì?

* GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất

hoang đờng nhng rất thú vị và giàu ý

? Em hãy quan sát bức tranh trong SGK và

cho biết tranh minh hoạ cảnh gì?

? Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con nh

thế nào? Việc chia tay thể hiện ý nguyện

gì?

? Bằng sự hiểu biết của em về LS chống

ngoại xâm và công cuộc xây dựng đất nớc,

em thấy lời căn dặn của thần sau này có

đ-ợc con cháu thực hiện không?

* GV bình: LS mấy ngàn năm dựng nớc và

giữ nớc của dân tộc ta đã chứng minh

hùng hồn điều đó Mỗi khi TQ bị lâm

nguy, ND ta bất kể trẻ, già, trai, gái từ

miền ngợc đến miền xuôi, từ miền biển

đến miền rừng núi xa xôi đồng lòng kề vai

sát cánh đứng dậy diết kẻ thù Khi nhân

dân một vùng gặp thiên tai địch hoạ, cả

n-ớc đều đau xót, nhờng cơm xẻ áo, để giúp

đỡ vợt qua hoạn nạn và ngày nay, mỗi

chúng ta ngồi đây cũng đã, đang và sẽ tiếp

tục thực hiện lời căn dặn của Long Quân

xa kia bằng những việc làm thiết thực

? Trong tuyện dân gian thờng có chi tiết

t-ởng tợng kì ảo Em hiểu thế nào là chi tiết

(chi tiết kỡ ảo)

=>Vẻ đẹp cao quớ của bậc anh hựng

 Chi tiết tởng tợng sáng tạo diệu kì nhấn mạnh sự gắn bó keo sơn, thể hiện ý nguyện đoàn kết giữa các cộng đồng ngời Việt

b Âu Cơ và Lạc Long Quân chia con:

- 50 ngời con xuống biển;

- 50 Ngời con lên núi

 Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu phát triển DT: làm ăn, mở rộng và giữ vững đất

đai Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất DT Mọi ngời ở mọi vùng đất nớc đều

có chung một nguồn gốc, ý chí và sức mạnh

Trang 5

tởng tợng kì ảo?

- Chi tiết tởng tợng kì ảo là chi tiết không

có thật đợc dân gian sáng tạo ra nhằm mục

đích nhất định

? Trong truyện này, chi tiết nói về LLQ và

Âu Cơ; việc Âu Cơ sinh nở kì lạ là những

chi tiết tởng tợng kì ảo Vai trò của nó

trong truyện này nh thế nào?

* Gọi HS đọc đoạn cuối

? Em hãy cho biết, truyện kết thúc bằng

những sự việc nào? Việc kết thúc nh vậy

niệm các vua Hùng mà tại đây hàng năm

vẫn diễn ra lễ hội rất lớn - lễ hội đền

Hùng Lễ hội đó đã trở thành một ngày

quốc giỗ của cả dân tộc

- Dù ai đi ngợc về xuôi

Nhớ ngày giỗ tổ mùng mời tháng

ba

? Em hãy cho biết đền Hùng nằm ở tỉnh

nào trên đất nớc ta? - Phú Thọ

HĐ 4: Tổng kết nghệ thuật và nội

dung bài học.

? Trong truyện tác giả dân gian đã sử dụng

nghệ thuật nào?

? Truyện thể hiện nội dung gì?

- Khái quát hoá bằng sơ đồ t duy

* ý nghĩa của chi tiết t ởng t ợng kì ảo:

Trang 6

: Củng cố bài học, liờn hệ thực tế.

BọC 100 TRứNG

50 lênnon 50 xuốngbiển

NGUồN GốC DÂN TộC

V L uyện tập :

1 Học xong truyện: Con Rồng, cháu Tiên

em thích nhất chi tiết nào? Vì sao?

2 Kể tên một số truyện tơng tự giải thích nguồn gốc của dân tộc VN mà em biết?

- Kinh và Ba Na là anh em

- Quả trứng to nở ra con ngời (mờng)

- Quả bầu mẹ (khơ me)

(- Hùng Vơng về già muốn truyền ngôi

cho con nào làm vừa ý, nối chí nhà vua

- Các ông lang đua nhau làm cỗ thật

hậu, riêng Lang Liêu đợc thần mách

bảo, dùng gạo làm hai thứ bánh để dâng

vua

- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế

trời đất cùng Tiên Vơng và nhờng ngôi

?Văn bản thuộc thể loại gỡ

? Theo em, truyện có thể chia làm mấy

phần?

I Đọc - tìm hiểu chung:

1.Đọc,kể túm tắt 2.Tỏc phẩm

* Hiểu từ khú

*.Thể loại:Văn bản tự sự

*.Bố cục:

Chia làm 3 đoạn+) Đoạn 1: từ đầu đến “ tiờn vượng chứng giỏm ”

Trang 7

Hoạt động 2: Hớng dẫn tìm hiểu chi

? ý định của vua ra sao?(qua điểm

của vua về việc chọn ngời nối ngôi)

? Vua đã chọn ngời nối ngôi bằng

hình thức nào?

? Điều kiện và hình thức truyền ngôi

có gì đổi mới và tiến bộ so với đơng

thời?

* GV: Trong truyện dân gian giải đố

là1 trong những loại thử thách khó khăn

đối với nhân vật, không hoàn toàn theo

lệ truyền ngôi từ các đời trớc: chỉ truyền

cho con trởng Vua chú trọng tài chí hơn

trởng thứ-> Đây là một vị vua anh minh

? Để làm vừa ý vua, các ông Lang đã

làm gì?

? Tâm trạng Lang Liêu ra sao ? Lang

Liêu đã làm gì ?

- Rất buồn Trong các con vua, chàng là

ngời thiệt thòi nhất Tuy là Lang nhng từ

khi lớn lên chàng ra ở riêng, chăm lo

việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai

Lang Liêu thân thì con vua nhng phận

thì gần gũi với dân thờng

? Vì sao Lang Liêu đợc thần báo

mộng?

- Các nhân vật mồ côi, bất hạnh thờng

đợc thần, bụt hiện lên giúp đỡ mỗi khi

bế tắc

? Vì sao thần chỉ mách bảo mà không

- gt vua Hựng và cõu đố của nhà vua+) Đoạn 2: Tiếp cho đến “ nối ngụi ta” ⇒quỏ trỡnh thi tài giải đố Lang Liờu thắng cuộc

+) Đoạn 3: Cũn lại ⇒ giải thớch phong tục làm bỏnh chưng bỏnh giầy ngày tết

II/ Phõn tớch

1 Vua Hùng chọn ng ời nối ngô i

- Hoàn cảnh: giặc ngoài đã yên, đất nớc thái bình, ND no ấm, vua đã già muốn truyền ngôi

- ý của vua: ngời nối ngôi vua phải nối

đ-ợc chí vua, không nhất thiết là con trởng

- Hình thức: điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố để thử tài

2 Cuộc thi tài giữa các ông lang

- Các ông lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon

- Lang Liêu: Làm ra hai loại bánh: bánh

tr-ng, bánh giày

Trang 8

làm giúp lễ vật cho Lang Liêu?

- Thần vẫn dành chỗ cho tài năng sáng

tạo của Lang Liêu

? Kết quả cuộc thi tài giữa các ông

Lang nh thế nào?

? Vì sao hai thứ bánh của lang Liêu

đ-ợc vua chọn để tế Trời, Đất, Tiên Vơng

và Lang Liêu đợc chọn để nối ngôi

vua?

- Hai thứ bánh của Lang Liêu vừa có ý

nghĩa thực tế: quí hạt gạo, trọng nghề

nông (là nghề gốc của đất nớc làm cho

ND đợc no ấm) vừa có ý nghĩa sâu xa:

Đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên

của nhân dân ta

- Hai thứ bánh hợp ý vua chứng tỏ tài

đức của con ngời có thể nối chí vua

Đem cái quí nhất của trời đất của ruộng

- Lang Liêu đợc thần báo mộng: đây là

chi tiết thần kì làm tăng sức hấp dẫn của

truyện, nêu lên giá trị của hạt gạo ở một

đất nớc mà c dân sống bằng nghề nông,

3 Kết quả cuộc thi

- Lang Liêu đợc chọn làm ngời nối ngôi Vì chàng là ngời có tài, có đức và hiếu thảo

2 Nội dung : - Giải thích nguồn gốc hai

loại bánh cổ truyền và phong tục làm bánh chng, bánh giầy và tục thờ cúng tổ tiên của ngời Việt

- Đề cao nghề nông trồng lúa nớc

- Quan niệm duy vật thô sơ về Trời, Đất

- Ước mơ vua sáng, tôi hiền, đất nớc thái bình, nhân dân no ấm

* Ghi nhớ : T12/SGK IV.

Trang 9

thể hiện cái đáng quí, cái đáng trân

trọng của sản phẩm do con ngời làm ra

- Lời của vua nói về hai loại bánh: đây

là cách "đọc", cách "thởng thức" nhận

xét về văn hoá Những cái bình thờng,

giản dị song lại nhiều ý nghĩa sâu sắc đó

4 Củng cố : (1’)

- ý nghĩa truyện: Con Rồng chỏu Tiờn; Bánh Chng bánh Giầy?

- Nhắc lại nội dung kiến thức cơ bản

5 Hớng dẫn cỏc hoạt động nối tiếp khỏc : (1’)

- Học bài, thuộc ghi nhớ.

- Soạn bài: Từ và cấu tạo từ tiếng Việt

- Định nghĩa về từ, từ đơn, từ phức, cỏc loại từ phức

- Đơn vị cấu tạo từ tiếng Việt

2 Kỹ năng:

- Nhận diện, phõn biệt được:

+ Từ và tiếng+ Từ đơn và từ phức+ Từ ghộp và từ lỏy

- Phõn tớch cấu tạo của từ

Trang 10

- Đọc sách giáo viên và sách bài soạn.

- Bảng phụ viết VD và bài tập

2 Học sinh: + Soạn bài

C: Phương phỏp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận

*.Giới thiệu bài mới:

Tiểu học, các em đã đựoc học về tiếng và

từ Tiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu sâu

thêm về cấu tạo của từ tiếng Việt để giúp

các em sử dụng thuần thục từ tiếng Việt

* Nội dung bài học cụ thể

- MT: - Nắm chắc định nghĩa về từ, cấu tạo

của từ

- Biết phõn biệt cỏc kiểu cấu tạo từ

- Phương phỏp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo

* GV treo bảng phụ đã viết VD

? Câu văn này lấy ở văn bản nào?

? Trớc mỗi gạch chéo là 1 từ, em hãy cho

biết câu văn trên có mấy từ ? Và có bao

nhiêu tiếng( mỗi một con chữ là một tiếng)

i Khái niệm về từ

1 Ví dụ:

Thần /dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/, chăn nuôi/và/ cách/ ăn ở/.( Con Rồng cháu Tiên)

Trang 11

? Vậy tiếng và từ trong câu văn trên có cấu

tạo ntn? Tiếng dùng để làm gì?

? 9 từ trong VD trên khi kết hợp với nhau có

tác dụng gì?(tạo ra câu có ý nghĩa)

? Từ dùng để làm gì?

? Khi nào một tiếng có thể coi là một từ?

? Từ nhận xét trên em hãy rút ra khái niệm từ

? Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học em

hãy điền các từ vào bảng phân loại?

+ Giống: đều là từ phức (gồm hai tiếng)

+ Khác: Chăn nuôi: gồm hai tiếng có quan

hệ về nghĩa

? Vậy từ phức đợc tạo ra bằng cách ghép các

tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa đợc gọi là

từ gì?

- Trồng trọt gồm hai tiếng có quan hệ láy âm

? Từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng

* Điền vào bảng phân loại:

- Cột từ đơn: từ, đấy, nớc, ta

- Cột từ ghép: chăn nuôi

- Cột từ láy: trồng trọt

* Nhận xét :  Từ đơn là từ chỉ gồm có một tiếng

Trang 12

Hoạt động 4: luyện tập củng cố

- Mt: nắm vững kiến thức làm BTTH

- Pp: nờu- gqvđ, thảo luận

- Thời gian: 15’

Bài 1: - Đọc và thực hiện yêu cầu bài tập 1

- Sắp xếp theo giới tính nam/ nữ

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Soạn: Giao tiếp, văn bản và phơng thức

biểu đạt

III/ Luyện tập:

BT1:

a) Thuộc kiểu từ ghộpb) cội nguồn, tổ tiờnc) Cậu mợ, cụ dỡ, anh em

Bài 2: Các khả năng sắp xếp:

- Ông bà, cha mẹ, anh chị, cậu mợ

- Bác cháu, chị em, dì cháu, cha anh

Bài 3:

- Nêu cách chế biến bánh: bánh rán, bánh ớng, bánh hấp, bánh nhúng

n Nêu tên chất liệu làm bánh: bánh nếp, bánh

tẻ, bánh gai, bánh khoai, bánh ngô, bánh sắn, bánh đậu xanh

- Tính chất của bánh: bánh dẻo, bánh phồng, bánh xốp

- Hình dáng của bánh: bánh gối, bánh khúc, bánh quấn thừng

BT4:

Từ in đậm miờu tả tiếng khúc-Những từ khỏc cú cựng td: nức nở,tức tưởi,nghẹn ngào…

BT5: Cỏc từ lỏy-Tả tiếng cười: khanh khỏch,nắc nẻ,

Trang 13

A.mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức

- Sơ giản về hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tỡnh cảm bằng phương tiện ngụn

từ: giao tiếp, văn bản, phương thức biểu đạt, kiểu văn bản

- Sự chi phối của mục đớch giao tiếp trong việc lựa chọn phương thức biểu đạt để tạo lập văn bản

- Cỏc kiểu văn bản tự sự, miờu tả, biểu cảm, lập luận, thuyết minh và hành chớnh cụng vụ

2 Kỹ năng:

- Bước đầu nhận biết về việc lựa chọn phương thức biểu đạt phự hợp với mục đớch giao tiếp

- Nhận ra kiểu văn bản ở một văn bản cho trước căn cứ vào phương thức biểu đạt

- Nhận ra tỏc dụng của việc lựa chọn phương thức biểu đạt ở một đoạn văn bản cụ thể

3 Thái độ:

- HS ý thức hơn ttrong việc lựa chọn phơng thức giao tiếp để đảm bảo tính lịch sự, lễ phép

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: + Soạn bài

+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn

+ Bảng phụ

C Phương phỏp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận, thuyết trỡnh

D/ Tiến trỡnh tổ chức các hoạt động dạy- học

Hoạt động 1: ổn định tổ chức lớp

- Kiểm tra sĩ số lớp

- Thời gian: 1’

Hoạt động 2:.Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

MT: Kiểm tra bài chuẩn bị ở nhà của học sinh

Thời gian: 3 phỳt

Hoạt động 3: Tổ chức cỏc hoạt động dạy - học.

* Giới thiệu bài mới

Các em đã đợc tiếp xúc với một số văn bản ở tiết 1 và 2 Vậy văn bản là gì? Đợc sử dụng với mục đích giao tiếp nh thế nào? Tiết học này sẽ giúp các em giải đáp những thắc mắc

đó

* Nội dung bài học

Mt: - Bước đầu hiểu biết về giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt.

- Nắm được mục đớch giao tiếp, kiểu văn bản và cỏc phương thức biểu đạt

PP: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận, thuyết trỡnh

Thời gian: 30 phỳt

: Hình thành khái niệm giao tiếp văn bản và

phơng tghức biểu đạt

? Khi đi đờng, thấy một việc gì, muốn cho

I.tìm hiểu chung về văn bản và phơng thc biểu đạt:

1 Văn bản và mục đích giao tiếp:

Trang 14

mẹ biết em làm thế nào?

? Đôi lúc rất nhớ bạn thân ở xa mà không

thể trò chuyện thì em làm thế nào?

* GV: Các em nói và viết nh vậy là các em đã

dùng phơng tiện ngôn từ để biểu đạt điều

mình muốn nói Nhờ phơng tiện ngôn từ mà

mẹ hiểu đợc điều em muốn nói, bạn nhận đợc

những tình cảm mà em gỉ gắm Đó chính là

giao tiếp

? Trên cơ sở những điều vừa tìm hiểu, em

hiểu thế nào là giao tiếp?

* GV chốt: đó là mối quan hệ hai chiều giữa

ngời truyền đạt và ngời tiếp nhận

? Việc em đọc báo và xem truyền hình có

phải là giao tiếp không? Vì sao?

- Quan sát bài ca dao trong SGK (c)

? Bài ca dao có nội dung gì?

* GV: Đây là vấn đề chủ yếu mà cha ông

chúng ta muốn gửi gắm qua bài ca dao này

Đó chính là chủ đề của bài ca dao

? Bài ca dao đợc làm theo thể thơ nào? Hai

câu lục và bát liên kết với nhau nh thế nào?

* GV chốt: Bài ca dao là một văn bản: nó có

chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và

diễn đạt trọn vẹn ý

? Cho biết lời phát biểu của thầy cô hiệu

tr-ởng trong buổi lễ khai giảng năm học có

phải là là văn bản không? Vì sao?

- Đây là một văn bản vì đó là chuỗi lời nói có

chủ đề, có sự liên kết về nội dung: báo cáo

-> Bài ca dao là một văn bản: nó có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc và diễn đạt một ý trọn vẹn

- Lời phát biểu của thầy cô hiệu ởng-> là một dạng văn bản nói

tr Bức th: Là một văn bản vì có chủ

đề, có nội dung thống nhất tạo sự liên kết -> đó là dạng văn bản viết

* Văn bản: là một chuỗi lời nói

miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng phơng thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp

Trang 15

1 Tự sự Trình bày diễn biến sự việc Truyện: Tấm Cám

2 Miêu tả Tái hiện trạng thái sự vật, con ngời + Miêu tả cảnh+ Cảnh sinh hoạt

3 Biểu cảm Bày tỏ tình cảm, cảm xúc

4 Nghị luận Bàn luận: Nêu ý kiến đánh giá + Tục ngữ: Tay làm + Làm ý nghị luận

5 Thuyết minh Giới thiệu đặc điểm, tính chất, ph-ơng pháp. Từ đơn thuốc chữa bệnh, thuyết minh thí

nghiệm

6 Hành chínhcông vụ Trình bày ý mới quyết định thể hiện, quyền hạn trách nhiệm giữa

ngời và ngời

Đơn từ, báo cáo, thông báo, giấy mời

- GV treo bảng phụ

- GV giới thiệu 6 kiểu văn bản và phơng

thức biếu đạt

- Lấy VD cho từng kiểu văn bản?

? Thế nào là giao tiếp, văn bản và phơng

Hoạt động 5 Hớng dẫn cỏc hoạt động nối tiếp khỏc: (1’)

Trang 16

- Hoàn thiện bài tập.

- Đọc- hiểu văn bản theo đặc trng thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt TP thông qua hệ thống các sự việc đợc kể theo trình tự thời gian

3 Thái độ:

- Giỏo dục lũng tự hào về truyền thống anh hựng

B Chuẩn bị:

2 Học sinh: + Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

MT: Kiểm tra bài cũ

? Nờu nội dung và nghệ thuật của văn bản: Con Rồng chỏu Tiờn, Bỏnh Chưng bỏnh Giầy

HS trả lời

Trang 17

GV nhận xột bổ sung, cho điểm.

Chủ đề đánh giặc cứu nớc là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt LS văn học VN nói chung, văn học dân gian VN nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc

đáo chủ đề này Đây là một câu chuyện hay và hấp dẫn, lôi cuốn biết bao thế hệ ngời VN

Điều gì đã làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của câu chuyện nh vậy? Hi vọng rằng bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ giải đáp đợc thắc mắc đó

* Nội dung dạy học cụ thể

Mt: - Nắm được những nội dung chớnh và đặc điểm nổi bật về nghệ thuật của “Thỏnh

? Chia đoạn,tỡm ý chớnh của mỗi đoạn

? Văn bản thuộc kiểu vb gỡ

Tìm chi tiết về VB

? Phần mở đầu truyện ứng với sự việc nào?

? Thánh Gióng ra đời nh thế nào?

? Khi ra đời, Gióng là ngời ntn ?

? Nhận xét về sự ra đời của Thánh Gióng?

I Đọc - tìm hiểu chung:

1 Đọc – tỡm hiểu chỳ thớch

- Kể tóm tắt: Những sự việc chính:

- Sự ra đời của Thánh Gióng

- Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

- Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi

- Thánh Gióng vơn vai thành tráng sĩ cỡi ngựa sắt đi đánh giặc và đánh tan giặc

- Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vơng và những dấu tích còn lại của Thánh Gióng

-Phần 3: Cũn lại Những dấu tớch lịch sử về Thỏnh Giúng

Thể loại: Văn bản tự sự

II/ Phõn tớch

1 Sự ra đời của Thánh Gióng:

- Bà mẹ ớm chân - thụ thai 12 tháng mới sinh

- Cậu bé lên 3 không nói, không cời, không biết đi;

 Xuất thân bình dị nhng rất khác thờng, kì

Trang 18

4 Cñng cè: (5’)

- ý nghÜa h×nh tîng Th¸nh Giãng

5 Híng dÉn häc tËp: (1’)

- Häc bµi, thuéc ghi nhí

- Hoµn thiÖn bµi tËp

- Su tÇm mét sè ®o¹n th¬, v¨n nãi vÒ Th¸nh Giãng

- VÏ tranh Giãng theo tëng tîng cña em

Trang 19

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết về đề tài giữ nớc.

- Những sự kiện và di tích phản ánh lịch sử đấu tranh giữ nớc của cha ông ta đợc kể trong một tác phẩm truyền thuyết

2 Kỹ năng

- Đọc- hiểu văn bản theo đặc trng thể loại

- Thực hiện thao tác phân tích một vài chi tiết kì ảo trong văn bản

- Nắm bắt TP thông qua hệ thống các sự việc đợc kể theo trình tự thời gian

3 Thái độ:

- Giỏo dục lũng tự hào về truyền thống anh hựng

B Chuẩn bị:

2 Học sinh: + Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK

? Nờu sự ra đời của Thỏnh Giúng?

HS trả lời

GV nhận xột bổ sung, cho điểm

Chủ đề đánh giặc cứu nớc là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt LS văn học VN nói chung, văn học dân gian VN nói riêng Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc

đáo chủ đề này Đây là một câu chuyện hay và hấp dẫn, lôi cuốn biết bao thế hệ ngời VN

Điều gì đã làm nên sức hấp dẫn, lôi cuốn của câu chuyện nh vậy? Hi vọng rằng bài học hôm nay cô trò chúng ta sẽ giải đáp đợc thắc mắc đó

Mt: - Nắm được những nội dung chớnh và đặc điểm nổi bật về nghệ thuật của “Thỏnh

Giúng”

Pp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận, thuyết trỡnh

Thời gian: 32 phỳt

? Thánh Gióng cất tiếng nói khi nào?

? Hãy phân tích ý nghĩa của chi tiết này? 2 Thánh Gióng lớn lên và ra trận đánh giặc:

Trang 20

- Ban đầu là lời nói quan trọng, lời yêu nớc,

ý thức đối với đất nớc đợc đặt lên hàng đầu

- Lúc bình thờng thì âm thầm lặng lẽ nhng

khi nớc nhà gặp cơn nguy biến thì đứng ra

cứu nớc đầu tiên

? Sau hôm gặp sứ giả, Gióng có điều gì

khác thờng, điều đó có ý nghĩa gì?

- Việc cứu nớc là rất hệ trọng và cấp bách,

Gióng phải lớn nhanh mới đủ sức mạnh kịp

đi đánh giặc Hơn nữa, ngày xa ND ta quan

niệm rằng, ngời anh hùng phải khổng lồ về

thể xác, sức mạnh Cái vơn vai của Gióng để

đạt đến độ phi thờng ấy

? Chi tiết bà con ai cũng vui lòng góp gạo

nuôi Gióng có ý nghĩa gì?

- Gióng không hề xa lạ với nhân dân Gióng

đâu chỉ là con của một bà mẹ mà là con của

cả làng, của nhân dân

* GV: Ngày nay ở làng Gióng ngời ta vẫn tổ

chức cuộc thi nấu cơm, hái cà nuôi Gióng

Đây là hình thức tái hiện quá khứ rất giàu ý

cuốc, thuổng, gậy gộc."

? Câu chuyện kết thúc bằng sự việc gì?

? Vì sao tan giặc Gióng không về triều để

nhận tớc lộc mà lại bay về trời?

? Theo em, truyện TG liên quan đến sự

- Gióng lớn nhanh nh thổi, vơn vai thành tráng sĩ:

+ Đáp ứng nhiệm vụ cứu nớc

+ Là tợng đài bất hủ về sự trởng thành vợt bậc, về hùng khí, tinh thần của dân tộc trớc nạn ngoại xâm

- Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng:

+ Gióng lớn lên bằng thức ăn, đồ mặc của nhân dân, đợc nuôi dỡng bằng những cái bình thờng, giản dị, Gióng là con của nhân dân

+ ND rất yêu nớc, ai cũng mong Gióng ra trận

+ Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân

- Thánh Gióng ra trận đánh giặc:

Gióng đánh giặc không những bằng vũ khí

mà bằng cả cỏ cây của đất nớc, bằng những gì có thể giết đợc giặc

3 Thánh Gióng bay về trời:

- Đây là sự ra đi thật kì lạ mà cùng thật cao quí, chứng tỏ Gióng không màng danh lợi,

đồng thời cho chúng ta thấy thái độ của nhân dân ta đối với ngời anh hùng đánh giặc cứu nớc ND yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của ngời anh hùng nên đã để Gióng

về với cõi vô biên, bất tử Bay lên trời Gióng

là non nớc, là đất trời, là biểu tợng của ngời dân Văn Lang

Trang 21

? Hình tợng TG trong truyện có ý nghĩa

? Tại sao hội thi thể thao trong nhà trờng lại

mang tên “Hội khỏe Phù Đổng”?

tăng lên từ giai đoạn Phùng Nguyên đến

Đông Sơn

*

ý nghĩa của hình t ợng Thánh Gióng:

- Là hình tợng tiêu biểu, rực rỡ của ngời anh hùng diệt giặc cứu nớc

- Là ngời anh hùng mang trong mình sức mạnh cộng đồng buổi đầu dựng nớc

2 Hội thi thể thao mang tên Hội khỏe Phù

Đổng vì đây là hội thao dành cho lứa tuổi thiếu niên, mục đích của cuộc thi là học tập tốt, lao động tốt góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nớc

.5 Hớng dẫn học tập: (1’)

- Hoàn thiện bài tập

- Su tầm một số đoạn thơ, văn nói về Thánh Gióng

- Vẽ tranh Gióng theo tởng tợng của em

Trang 22

- Nguồn gốc của từ mượn trong tiếng Việt.

- Nguyờn tắc từ mượn trong tiếng Việt

- Vai trũ của từ mượn trng hoạt động giao tiếp và tạo lập văn bản

2 Kỹ năng:

- Nhận biết được cỏc từ mượn trong văn bản

- Xỏc định đỳng nguồn gốc của cỏc từ mượn

- Viết đỳng những từ mượn

- Sử dụng từ điển để hiểu nghĩa từ mượn

- Sử dụng từ mượn trong núi và viết

3 Thái độ:

-Hs cú thỏi độ đỳng khi dựng từ mượn

B Chuẩn bị

1 Giáo viên: + Nghiên cứu tài liệu, đọc sách giáo viên, soạn bài

+ Bảng phụ viết VD và bài tập

2 Học sinh: Soạn bài

? Thế nào là từ đơn, từ ghộp, từ lỏy?lấy VD minh họa

HS trả lời

Tiếng Việt của chúng ta vô cùng phong phú ngoài những từ thuần Việt, ông

cha ta còn mợn một số từ của nớc ngoài để làm giàu thêm ngôn ngữ của ta Vậy từ mợn là những từ nh thế nào? Khi mợn từ, ta phải tuân thủ những nguyên tắc gì? Bài từ mựơn hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó

Mt: - Hiểu được thế nào là từ mượn.

- Biết cỏch sử dụng từ mượn trong núi và viết phự hợp với hoàn cảnh giao tiếp

PP: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận, thuyết trỡnh

Thời gian: 23’

Tìm hiểu khái niệm từ thuần Việt và từ m- I t ừ thuần Việt và từ m ơn

Trang 23

- GV treo bảng phụ đã viết VD

? VD trên thuộc văn bản nào? Nói về điều

gì?

? Dựa vào chú thích sau văn bản Thánh

Gióng, em hãy giải thích nghĩa của từ

tr-ợng; tráng sĩ?

? Theo em, từ trợng, tráng sĩ dùng để biểu

thị nội dung gì?

? Đọc các từ này, các em phải đi tìm hiểu

nghĩa của nó, vậy theo em chúng có nằm

trong nhóm từ do ông cha ta sáng tạo ra

Trung sĩ: một cấp bậc trong quân đội…

? Theo em, từ trợng, tráng sĩ có nguồn gốc

từ đâu?

- Từ mợn tiếng Hán( gọi là từ Hán Việt)

* Cho HS đọc các từ trong mục 3

? Trong các từ đó, từ nào đợc mợn từ tiếng

Hán? Những từ nào đợc mợn của tiếng nớc

khác?

? Em có nhận xét gì về hình thức chữ viết

của các từ: ra-đi-ô, in-tơ-nét, sứ giả, giang

san?

- Có gạch nối ở giữa: đây là những từ cha

đợc Việt hoá cao

- Một số từ: ti vi, xà phòng, mít tinh, ga

có nguồn gốc ấn Âu nhng đợc Việt hoá

cao hơn viết nh chữ Việt

? Vậy theo em, chúng ta thờng mợn tiếng

1 Ví dụ:

Chú bé vùng dậy, vơn vai một cái bỗng biến thành một tráng sĩ mình cao hơn tr ợng .

Từ mợn là từ vay mợn từ của tiếng nớc ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tợng, đặc điểm mà tiếng Việt…cha có từ thích hợp để biểu thị

- Từ mợn từ tiếng Hán: sứ giả, giang

- Đối với những từ cha đợc Việt hoá

cao, khi viết cần có gạch nối ở giữa để nối các tiếng với nhau

 Mợn từ tiếng Hán, Anh, Nga…

2 Ghi nhớ 1: ( SGK/25)

Trang 24

? Nếu mợn từ tuỳ tiện có đợc không?

? Em hãy rút ra kết luận về nguyên tắc

- Mặt tiêu cực: làm cho ngôn ngữ dân tộc bị pha tạp

 Không mợn từ một cách tuỳ tiện, phải bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt.

- Yếu nhân: ngời quan trọng + Yếu: quan trọng

+ Nhân: ngờiBài 3: Hãy kể tên một số từ mợn

- Là tên các đơn vị đo lờng: mét, lít,

km, kg

Trang 25

5 Híng dÉn häc tËp: (1’)

- Häc bµi, thuéc ghi nhí

- Hoµn thiÖn bµi tËp

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: tự sự, kể truyện, sự việc, người kể

C Phương pháp: nêu – gqvđ, vấn đáp, thảo luận, thuyết trình

D/ Tiến trình tổ chức c¸c hoạt động d¹y- häc

Trang 26

? Kể tờn cỏc văn bản và cỏc phương thức biểu đạt phự hợp Vớ dụ minh họa

HS trả lời

Các em đã đợc nghe ông bà, cha, mẹ kể những câu chuyện mà các em quan tâm, yêu thích Mỗi truyện đều có ý nghĩa nhất định qua các sự vịêc xảy ra trong truyện Đó là một thể loại gọi là tự sự Vậy tự sự có ý nghĩa gì? Phơng thức tự sự là nh thế nào? Bài học hôm nay sẽ giúp các em hiểu điều đó

Mt: - Cú hiểu biết bước đầu về văn tự sự.

- Vận dụng kiến thức đó học để đọc- hiểu và tạo lập văn bản

Pp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận

? Khi nghe những yêu cầu và câu hỏi:

- Bà ơi! bà kể chuyện cổ tích cho cháu đi!

- Cậu kể cho mình nghe, Lan là ngời nh

thế nào?

? Theo em ngời nghe muốn biết điều gì

và ngời kể phải làm gì?

? Trong trờng hợp trên nếu muốn cho mọi

ngời biết Lan là một ngời bạn tốt, em

phải kể những việc nh thế nào về Lan? Vì

sao? Nếu em kể một câu chuyện không

liên quan đến Lan là ngời bạn tốt thì câu

chuyện có ý nghĩa không?

? Vậy tự sự có ý nghĩa nh thế nào?

? Truyện Thánh Gióng là một văn bản tự

sự, văn bản này cho chúng ta biết những

I ý nghĩa và đặc điểm chung của

- Kể chuyện để biết, để nhận thức về

ng-ời, sự vật, sự việc, để giải thích, khên chê,

để học tập Đối với ngời nghe là muốn tìm hiêủ, muốn biết Đối với ng… ời kể là thông báo, cho biết, giải thích

b Kết luận: Tự sự giúp ngời nghe hiểu biết về ngời, sự vật, sự việc Để giải thích, khen, chê qua việc ngời nghe thông báo cho biết

2 Đặc điểm chung của ph ơng thức tự sự:

Trang 27

sự việc gì?

? Em hãy liệt kê các sự việc theo thứ tự

trớc sau của truyện

? Truyện thể hiện ý nghĩa gì?

? Từ văn bản trên, em hãy suy ra đặc

điểm

của phơng thức tự sự?

- Văn bản: Thánh Gióng + Kể về sự ra đời kì lạ của Gióng

+ Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

+ Thánh Gióng lớn nhanh nh thổi + Thánh Gióng vơn vai thành tráng sĩ cỡi ngựa sắt đi đánh giặc và đánh tan giặc

+ Vua phong TG là Phù Đổng Thiên Vơng và những dấu tích còn lại của Thánh Gióng

- ý nghĩa: + TG là hình tợng tiêu biểu, rực rỡ của ngời anh hùng diệt giặc cứu n-ớc

+ Là ngời anh hùng mang trong mình sức mạnh cộng đồng buổi đầu dựng nớc

 Kể một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia và cuối cùng là kết thúc, thể hiện một ý nghĩa…

- ý nghĩa và đặc điểm chung của phơng thức tự sự?

Hoạt động 5 Hớng dẫn cỏc hoạt động nối tiếp khỏc : (1’)

- Nhận biết được văn bản tự sự

- Sử dụng được một số thuật ngữ: tự sự, kể truyện, sự việc, người kể

Trang 28

3.Thái độ:

- Giáo dục HS ý thức về vai trò của văn tự sự trong giao tiếp

B Chuẩn bị:

1 Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị tốt các bài tập và các phơng án trả lời

+ Bảng phụ viết các bài tập

2 Học sinh: Học bài và làm trớc bài ở nhà

?Văn bản là gì? Lấy VD?

HS trả lời

Giờ trớc, chúng ta đã tìm hiểu về ý nghĩa và đặc điểm của văn tự sự, để hiểu hơn về thể loại văn này, chúng ta sẽ làm các bài tập nhằm củng cố thêm bài học hôm trớc

*Nội dung dạy học cụ thể

Mt: - Cú hiểu biết bước đầu về văn tự sự.

- Vận dụng kiến thức đó học để đọc- hiểu và tạo lập văn bản

Pp: nờu – gqvđ, vấn đỏp, thảo luận

Thời gian: 35’

? Đặc điẻm chung của phơng thức tự sự?

HS nhắc lại kiến thức

Hoạt động 2:

Bài 1: Đọc câu chuyện và cho biết: trong

truyện này, phơng thức tự sự đợc thể hiện nh

thế nào? Câu chuyện thể hiện ý nghĩa gì?

Bài 2:

- Yêu cầu HS kể miệng câu chuyện trên

I Ôn lại lí thuyết

II Luyện tập Bài 1

Truyện kể diễn biến t tởng của ông già mang màu sắc hóm hỉnh; kể theo trình tự thời gian, các sự việc nối tiếp nhau, kết thúc bất ngờ; thể hiện t tởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thì sống cũng hơn chết

Bài 2:

Trang 29

Bài 3: Đọc yêu cầu bài tập 3

- Đây là bài thơ tự sự

- Bài thơ kể chuyện bé Mây và mèo con

rủ nhau bẫy chuột nhng mèo tham ăn quá nên đã mắc vào bẫy Hoặc đúng hơn là mèo thèm quá đã chui vào bẫy ăn tranh phần của chuột và ngủ ở trong bẫy

- Tuy diễn đạt bằng thơ năm tiếng nhng bài thơ đã kể lại một câu chuyện có đầu, có cuối, có nhân vật, chi tiết, diễn biến sự việc nhằm mục đích chế giễu tính tham ăn của mèo đã khiến mèo tự sa bẫy của chính mình

+ Cả bé, cả mèo đều nghĩ chuột tham ăn nên mắc bẫy ngay

+ Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột

bị sập bẫy đầy lồng chúng chí cha, chí choé khóc lóc, cầu xin tha mạng

+ Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp xem, bé Mây chẳng thấy chuột, cũng chẳng còn cá nớng, chỉ có ở giữa lồng, mèo ta đang cuộn tròn ngáy khì khò chắc mèo ta đang mơ

Bài 3:

- Văn bản 1 là một bản tin, nội dung kể lại cuộc khai mạc trại điêu khắc quốc tế lầ thứ 3 tại thành phố Huế chiều 3-4- 2002

- Văn bản 2: Đoạn văn "Ngời Âu Lạc đánh quân Tần xâm lợc" là một bài trong LS lớp 6Cả hai văn bản dều có mội dung tự sự với nghĩa kể chuyện, kể việc

Tự sự ở đây có vai trò giới thiệu, tờng thuật, kể chuyện thời sự hay LS

Trang 30

- Soạn : SơnTinh Thuỷ Tinh

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Cách giải thích hiện tợng lũ lụt xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thuở các vua Hùng dựng nớc

và khát vọng của ngời Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình trong một trền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: sử dụng nhiều chi tiết kì lạ, hoạng đờng

Trang 31

2 Kỹ năng

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Năm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại đợc truyện

3 Thái độ:

- Khờu gợi khỏt vọng chinh phục thiờn nhiờn

B Chuẩn bị:

1 Giáoviên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Phơng pháp: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề …

?- Truyện Thỏnh Giúng núi lờn ước mơ gỡ của nhõn dõn ta?

?- Yếu tố lịch sử được thể hiện ntn trong truyện?

HS trả lời

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là thần thoại cổ đã đợc lịch sử hoá trở thành một truyền thuyết tiêu biểu trong chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng Đó là câu chuyện tởng tợng hoang

đờng nhng có cơ sở thực tế Truyện rất giàu giá trị về nội dung và nghệ thuật Một số nhà thơ

đã lấy cảm hứng hình tợng từ tác phẩm để sáng tác thơ ca

Mt: - Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.

- Nắm được những nột chớnh về nghệ thuật của truyện

* Túm tắt c ác sự việc chính:

Trang 32

? Em hãy tìm các sự việc chính trong

truyện?

* Lu ý h/s các chú thích 1, 3, 4

? Em hãy cho biết từ cầu hôn là từ Hán Việt

hay từ thuần Việt? Hãy giải thích nghĩa của

từ này?

? Hãy tìm bố cục của truyện?

? Em hãy cho biết nội dung từng phần?

- Nhân vật chính là Sơn Tinh, Thuỷ Tinh Hai

vị thần này là biểu tợng của thiên nhiên, sông

núi cả hai cùng đến kén rể, đều xuất hiện ở

mọi sự việc và đi suốt diễn biến câu chuyện

? Theo em, truyện đợc gắn với thời đại nào

trong lịch sử Việt Nam?

- Truyện bắt nguồn từ thần thoại cổ đợc lịch

sử hóa Gắn với các thời đại vua Hùng, truyện

đã gắn công cuộc trị thuỷ với thời đại mở nớc,

dựng nớc đầu tiên của ngời Việt cổ

Hớng dẫn hs đọc- hiểu chi tiết văn bản.

? ở đoạn 1 xuất hiện những nhõn vật nào

? Xỏc định đõu là nhõn vật chớnh ?vỡ sao ?

2 Tỡm hiểu chung về văn bản

* Bố cục:

- Phần 1: Từ đầu…mỗi thứ một đôi: Vua Hùng kén rể

- Tiếp…Thần nớc đành rút lui: ST,TT cầu hôn và cuộc giao tranh giữa hai thần

- Còn lại: Sự trả thù hằng năm về sau của Thuỷ Tinh và chiến thắng của Sơn Tinh

Sơn Tinh,Thủy

Trang 33

? Những sự việc chớnh nào được giới thiệu

ở đoạn1

? Sơn Tinh và Thuỷ Tinh là có những tài

gì?

? Theo em, tác giả dân gian đã dùng nghệ

thuật gì để miêu tả tài năng của hai

chàng ?

? Hãy nhận xét về tài năng của hai vị thần

này?

- Bằng các chi tiết kỳ là, hoang đờng, ND xa

đã miêu tả hai vị thần thật khổng lồ, uy nghi,

họ có tài năng siêu phàm và có chung một ớc

trên cạn Qua đó ta thấy vua Hùng ngầm

đứng về phía ST, vua đã bộc lộ sự thâm thuý,

khôn khéo

? Có ý kiến cho rằng: Vua Hùng đã có ý

chọn ST nhng cũng không muốn mất lòng

TT nên mới bày ra cuộc đua tài về nộp sính

lễ ý kiến của em nh thế nào?

- Qua đó, em thấy vua Hùng ngầm đứng về

phía ai? Vua Hùng là ngời nh thế nào?

- Thái độ của vua Hùng cũng chính là thái độ

của nhân dân ta đối với nhân vật Ngời Việt

thời cổ c trú ở vùng ven núi chủ yếu sống

bằng nghề trồng lúa nớc Núi và đất là nơi họ

xây dựng bản làng và gieo trồng, là quê

h-ơng, là ích lợi, là bè bạn Sông cho ruộng

đồng chất phù sa cùng nớc để cây lúa phát

triển những nếu nhiều nớc quá thì sông nhấn

chìm hoa màu, ruộng đồng, làng xóm Điều

đó đã trở thành nỗi ám ảnh đối với tổ tiên

ng-ời Việt

Tinh:nhõn vật chớnh

-Sự việc:Vua Hựng kộn rể,Sơn Tinh

và Thủy Tinh đến cầu hụn

-Sơn Tinh:vẫy tay về phớa đụng:nổi cồn bói

Vẫy tay về phớa tõy:mọc nỳi đồi

-Thủy Tinh:gọi giú:giú đến

Hụ mưa:mưa về

(chi tiết tưởng tượng)

 NT tởng tợng kì ảo hai

vị thần đều có tài và phép thuật cao cờng

Trang 34

Hoạt động 5 Hớng dẫn cỏc hoạt động nối tiếp khỏc (1’)

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn: Tìm hiểu nghĩa của từ.

- Nhân vật, sự kiện trong truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

- Cách giải thích hiện tợng lũ lụt xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thuở các vua Hùng dựng nớc

và khát vọng của ngời Việt cổ trong việc chế ngự thiên tai lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình trong một trền thuyết

- Những nét chính về nghệ thuật của truyện: sử dụng nhiều chi tiết kì lạ, hoạng đờng

2 Kỹ năng

- Đọc- hiểu văn bản truyền thuyết theo đặc trng thể loại

- Năm bắt các sự kiện chính trong truyện

- Xác định ý nghĩa của truyện

- Kể lại đợc truyện

3 Thái độ:

- Khờu gợi khỏt vọng chinh phục thiờn nhiờn

B Chuẩn bị:

1 Giáoviên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Phơng pháp: Thuyết trình, vấn đáp, nêu vấn đề …

Trang 35

Hoạt động của GV- HS Nội dung cần đạt

?- Truyện Thỏnh Giúng núi lờn ước mơ gỡ của nhõn dõn ta?

?- Yếu tố lịch sử được thể hiện ntn trong truyện?

HS trả lời

Sơn Tinh, Thuỷ Tinh là thần thoại cổ đã đợc lịch sử hoá trở thành một truyền thuyết tiêu biểu trong chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng Đó là câu chuyện tởng tợng hoang

đờng nhng có cơ sở thực tế Truyện rất giàu giá trị về nội dung và nghệ thuật Một số nhà thơ

đã lấy cảm hứng hình tợng từ tác phẩm để sáng tác thơ ca

Mt: - Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết Sơn Tinh, Thuỷ Tinh.

- Nắm được những nột chớnh về nghệ thuật của truyện

?Lớ do cuoc giao tranh

? Tran chien cua hai vi than dien ra nhu

the nao?(trinh bay chuoi su viec dien ra

trong tran chien?tt co nhung hanh dong

gi?con st?)

? Hãy nhận xét cuộc giao tranh này?

? Trong trí rởng tợng của ngời xa, ST,TT

đại diện cho lực lợng nào?

I Đọc – Tỡn hiểu chỳ thớch

II Phõn tớch 1.Gioi thieu chung ve nhan vat va su viec

2 cuộc giao tranh giữa hai thần:

*li do:ST den truoc lay duoc MN,TT den sau khong lay d ược vợ=>TT nụi giận đỏnh đuổi ST

*cuoc chien:

Thuỷ Tinh Sơn TinhHô ma, gọi gió,

làm thành giông bão dâng n… ớc cuồn cuộn ngập nhà cửa, ruộng vờn…

Bốc từng quả

đồi, dời từng dãy núi dựng luỹ ngăn chặn nớc lũ

-> Hai thần giao tranh quyết liệt

- TT đại diện cho cái ác, cho hiện tợng thiên tai lũ lụt

Trang 36

? Theo dõi cuộc giao tranh giữa ST và TT

em thấy chi tiết nào là nổi bật nhất? Vì

sao?

? Kết quả cuộc giao tranh?

? Tại sao Sơn Tinh luôn thắng Thuỷ Tinh?

Khái quát nội dung và nghệ thuật VB

? Truyện kể, năm nào Thuỷ Tinh cũng

dâng nớc đánh Sơn tinh Theo em, ngời xa

đã mợn truyện này để giải thích hiện tợng

thiên nhiên nào ở nớc ta?

? Việc Sơn Tinh luôn thắng Thuỷ Tinh

phản ánh sức mạnh và ớc mơ gì của ngời

nhân dân ta?

? Ngoài ý nghĩa trên, Truyền thuyết ST,TT

còn có ý nghĩa nào khác khi gắn liền với

thời đại dựng nớc của các vua Hùng?

3 Vì sao văn bản ST,TT đợc coi là truyền

thuyết? Và đây có phải là văn bản tự sự

3 Kết quả cuộc giao tranh:

- Ca ngợi công lao trị thuỷ, dựng nớc của cha

- Thể hiện đầy đủ các đặc điểm của truyền thuyết: có các chi tiết kỳ ảo hoang đờng

Trang 37

Hoạt động 5 Hớng dẫn cỏc hoạt động nối tiếp khỏc (1’)

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Soạn: Tìm hiểu nghĩa của từ.

- Khỏi niệm nghĩa của từ

- Cỏch giải thớch nghĩa của từ

2 Kỹ năng:

- Giải thớch nghĩa của từ

- Dựng từ đỳng nghĩa trong núi và viết

- Tra từ điển để hiểu nghĩa của từ

3 Thái độ:

- H/s cú cỏch hiểu nghĩa của từ đỳng đắn

B Chuẩn bị :

1 Giáo viên: - Soạn bài, đọc sách giáo viên và sách bài soạn

- Bảng phụ viết VD và bài tập

- Phơng pháp: Nêu vấn đề, thuyết trình, hoạt động nhóm

- Kỹ thuật: Động não, sơ đồ t duy

2 Học sinh: - Xem trớc bài, tìm hiểu cách giải thích nghĩa của từ thông qua việc tra từ

điển

? Thế nào là từ mượn, sử dụng từ mượn như thế nào

? Những từ sau đây từ nào là từ mợn và mựơn của ngôn ngữ nào:

- Chế độ, chính thống, triều đình, tiến sĩ, xung đột, cảnh giới, ân xá (Hán)

Trang 38

- Xà phòng, ga, phanh, len, lốp (ấn Âu)

HS trả lời

Nghĩa của từ là gì? Dựa vào đâu để ta giải thích? Bài học hôm nay các em sẽ hiểu rõ điều

đó

Mt: - Hiểu thế nào là nghĩa của từ.

- Biết cỏch tỡm hiểu nghĩa của từ và giải thớch nghói của từ trong văn bản

- Biết dựng từ đỳng nghĩa trong núi, viết và sửa cỏc lỗi dựng từ

Hình thành khái niệm nghĩa của từ

- GV đa bảng phụ đã viết sẵn VD

- lẫm liệt: hùng dũng oai nghiêm

- nao núng: lung lay, không vững lòng tin ở mình nữa

-Đốn:là một vật dụng dựng để thắp sỏng

-Nhanh:trỏi với chậm

-Chạy:là một hành động rời khỏi chỗ bằng chõn với tốc độ khụng cựng nhấc hai chõn khỏi mặt đất

2 Ghi nhớ:

Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ) mà từ biểu thị

Trang 39

chịu mất nớc, không chịu làm nô lệ.

HS biết cách giải thích nghĩa của từ,

* Đọc lại các chú thích đã dẫn ởphần I

? Trong hai câu sau đây, hai từ tập quán

và thói quen có có thể thay thế đợc cho

nhau không? Tại sao?

a Ngời Việt có tập quán ăn trầu

b Bạn Nam có thói quen ăn quà vặt

? Vậy từ tập quán đã giải thích ý nghĩa

nh thế nào? -> Đa ra khái niệm mà từ

biểu thị

* HS đọc phần giải nghĩa từ "lẫm liệt"

? Trong 3 câu sau, 3 từ lẫm liệt, hùng

dũng, oai nghiêm thay thế cho nhau đợc

không? Tại sao?

a T thế lẫm liệt của ngời anh hùng

b.T thế hùng dũng của ngời anh hùng

c.T thế oai nghiêm của ngời anh hùng

? 3 từ đó là những từ nh thế nào?-> Từ

đồng nghĩa

? Em có nhận xét gì về cách giải thích

nghĩa của từ nao núng

? Tìm những từ trái nghĩa với từ: cao

Trang 40

Bài tập 1: Đọc một vài chú thích sau

các văn bản đã học và cho biết mỗi chú

thích đợc giải nghĩa theo cách nào?

Bài 2: Điền các từ vào chỗ trống cho

Trình bày khái

niệm mà từ biểu thị

Đưa ra từ đồng nghĩa, trái nghĩa với từ cần giải thích

Định dạng
Số trang	209
Dung lượng	1,93 MB